Zadanie dotyczy wałka maszynowego (rysunek 001) z czopem Ø90h7 pod wpust i kołem pasowym na trzy pasy klinowe wykonanym w jednym kawałku z wałkiem. Trzeba wykonać w programie CAD rysunek wykonawczy wałka - widok z przekrojem cząstkowym i kład przesunięty w płaszczyźnie prostopadłej do rowka wpustowego - z oznaczeniami chropowatości, a potem kartę technologiczną obróbki z pręta: zabiegi i operacje oraz dobrane obrabiarki, uchwyty, narzędzia i przyrządy pomiarowe - wyłącznie z tabel 2-4 arkusza.
Rysunek z programu CAD, dokumenty odręcznie. Rysunek wykonawczy powstaje na stanowisku komputerowym w programie CAD na szablonie z folderu EGZAMIN MEC.09 i jest drukowany na kartce A4. W krokach rysunku podgląd pokazuje oczekiwaną zawartość tego wydruku (krój komputerowy), a elementy dochodzące w danym kroku są podświetlone na żółto - na egzaminie wydruk pochodzi z programu dostępnego na stanowisku. Kartę technologiczną zdający wypełnia ręcznie w arkuszu: tłem podglądu jest strona arkusza, wpisy są granatowe i odręczne, wiersze z bieżącego kroku - na żółto.
Szablon CAD. Plik szablonu (ramka i tabliczka rysunkowa) jest tylko na stanowisku egzaminacyjnym - w materiałach OKE go nie ma, więc ramka i tabliczka w podglądzie są przykładowe; na egzaminie rysuje się w ramce szablonu i uzupełnia jego tabliczkę.
Wymiary z rysunku 001 i tabeli 1. Wałek ma długość 220: czop Ø90h7 długości 110 z fazą 4x45° na końcu, czop Ø110 z fazą 4x45° i koło pasowe Ø150 o szerokości 60, połączone z czopem promieniem R5. Na kole są trzy rowki pod pas klinowy o kącie 40° i podziałce 17±0,1, z dnem szerokości 2 na Ø130; skrajny rowek zaczyna się 1,8 mm od czoła - tak odczytano wymiary 2 i 1,8 z rysunku aksonometrycznego. Od czoła koła wytoczony jest otwór Ø80 głębokości 32 z fazą 4x45° i promieniem R5 w dnie. Rowek wpustowy zaczyna się 26 od czoła czopa i ma długość 70, a z tabeli 1 (wpust A 25 x 14 x 70) wynikają szerokość 25 z tolerancją -0,022 / -0,074 i głębokość t1 = 9. Arkusz nie podaje wymiarów pręta - w karcie przyjęto pręt Ø160 (Ø150 plus naddatek na toczenie) - to założenie, nie dana z arkusza.
Sformułowania w karcie. Klucz dopuszcza inne sformułowania oddające tę samą treść - wpisy są jedną z poprawnych wersji.
To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje warianty, np. zestaw płytek kątowych zamiast kątomierza albo chropowatość zbiorczą zamiast oznaczenia czopa.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 33 kryteria w 4 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 25 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać. Najwięcej punktów dają rysunek (10) i narzędzia z przyrządami pomiarowymi (9).
Kroki 1-15 · po tym etapie masz 10 z 33 kryteriów (pkt)
Szablon rysunku znajduje się na pulpicie komputera w folderze: EGZAMIN MEC.09.
Rysunek zaczyna się od otwarcia szablonu z folderu EGZAMIN MEC.09. Wałek ma 220 × 150 mm, a obok musi zmieścić się kład Ø90 - na A4 w poziomie wymaga to podziałki zmniejszającej 1:2 (znormalizowanej). Oś wałka leży poziomo, czop z rowkiem wpustowym z lewej, koło pasowe z prawej, jak na rysunku 001.
Na podstawie rysunku 001 oraz danych zawartych w tabeli 1 wykonaj na stanowisku komputerowym z zainstalowanym oprogramowaniem CAD rysunek wykonawczy wałka maszynowego zawierający widok z przekrojem cząstkowym i kład przesunięty w płaszczyźnie prostopadłej do rowka wpustowego.
Widok: zarys czopa Ø90h7 i czopa Ø110 z fazami, krawędzie faz i odsadzeń oraz rowek wpustowy zwrócony do patrzącego - zarys z zaokrąglonymi końcami (wpust odmiany A). Krawędzie widoczne - linią ciągłą grubą.
Na podstawie rysunku 001 oraz danych zawartych w tabeli 1 wykonaj na stanowisku komputerowym z zainstalowanym oprogramowaniem CAD rysunek wykonawczy wałka maszynowego zawierający widok z przekrojem cząstkowym i kład przesunięty w płaszczyźnie prostopadłej do rowka wpustowego.
Tak jak na rysunku 001, przekrojem cząstkowym pokazuje się część z kołem pasowym: granicę przekroju na czopie Ø110 rysuje się linią falistą cienką, a w przekroju widać rowki pod pas klinowy, otwór Ø80 z fazą i promieniem w dnie oraz przejście R5. Materiał kreskuje się linią cienką pod kątem 45°.
Przekrój cząstkowy w innym miejscu niż na rysunku 001 - nie widać wtedy otworu i profilu rowków.
Na podstawie rysunku 001 oraz danych zawartych w tabeli 1 wykonaj na stanowisku komputerowym z zainstalowanym oprogramowaniem CAD rysunek wykonawczy wałka maszynowego zawierający widok z przekrojem cząstkowym i kład przesunięty w płaszczyźnie prostopadłej do rowka wpustowego.
Oś wałka i osie rowków - linią punktową cienką, wystającą kilka milimetrów poza obrys.
Na podstawie rysunku 001 oraz danych zawartych w tabeli 1 wykonaj na stanowisku komputerowym z zainstalowanym oprogramowaniem CAD rysunek wykonawczy wałka maszynowego zawierający widok z przekrojem cząstkowym i kład przesunięty w płaszczyźnie prostopadłej do rowka wpustowego.
Kład leży pod widokiem, na przedłużeniu śladu płaszczyzny cięcia A-A poprowadzonej prostopadle do rowka wpustowego przez jego środek. Pokazuje przekrój czopa Ø90 z rowkiem - kreskowanie pod kątem 45°, oznaczenie A-A nad kładem.
Kład w płaszczyźnie wzdłuż rowka - nie widać wtedy jego szerokości i głębokości.
Na podstawie rysunku 001 oraz danych zawartych w tabeli 1 wykonaj na stanowisku komputerowym z zainstalowanym oprogramowaniem CAD rysunek wykonawczy wałka maszynowego zawierający widok z przekrojem cząstkowym i kład przesunięty w płaszczyźnie prostopadłej do rowka wpustowego.
Wymiary gabarytowe to długość całkowita 220 (nad wałkiem) i największa średnica Ø150 (z prawej). Linie wymiarowe i pomocnicze - linią ciągłą cienką, liczby w milimetrach bez jednostki.
Na podstawie rysunku 001 oraz danych zawartych w tabeli 1 wykonaj na stanowisku komputerowym z zainstalowanym oprogramowaniem CAD rysunek wykonawczy wałka maszynowego zawierający widok z przekrojem cząstkowym i kład przesunięty w płaszczyźnie prostopadłej do rowka wpustowego.
Długość czopa Ø90h7 110 i szerokość koła pasowego 60 - z rysunku 001.
Na podstawie rysunku 001 oraz danych zawartych w tabeli 1 wykonaj na stanowisku komputerowym z zainstalowanym oprogramowaniem CAD rysunek wykonawczy wałka maszynowego zawierający widok z przekrojem cząstkowym i kład przesunięty w płaszczyźnie prostopadłej do rowka wpustowego.
Średnice Ø90h7 (z tolerancją z rysunku) i Ø110 wymiaruje się na widoku, liniami wymiarowymi między tworzącymi.
Na podstawie rysunku 001 oraz danych zawartych w tabeli 1 wykonaj na stanowisku komputerowym z zainstalowanym oprogramowaniem CAD rysunek wykonawczy wałka maszynowego zawierający widok z przekrojem cząstkowym i kład przesunięty w płaszczyźnie prostopadłej do rowka wpustowego.
W widoku: odległość rowka od czoła 26 i długość 70. W kładzie: szerokość 25 z odchyłkami -0,022 / -0,074 (tabela 1) i wymiar 81 od dna rowka do przeciwległej tworzącej - 90 - t1 = 90 - 9 (tak wymiaruje się głębokość rowka w wale, wiedza ogólna).
Na podstawie rysunku 001 oraz danych zawartych w tabeli 1 wykonaj na stanowisku komputerowym z zainstalowanym oprogramowaniem CAD rysunek wykonawczy wałka maszynowego zawierający widok z przekrojem cząstkowym i kład przesunięty w płaszczyźnie prostopadłej do rowka wpustowego.
W przekroju: kąt rowka 40°, podziałka rowków 17±0,1, szerokość dna 2, odległość krawędzi skrajnego rowka od czoła 1,8 i średnica dna Ø130 - wymiary z rysunku 001.
Brak kąta rowka - klucz ocenia go osobno.
Na podstawie rysunku 001 oraz danych zawartych w tabeli 1 wykonaj na stanowisku komputerowym z zainstalowanym oprogramowaniem CAD rysunek wykonawczy wałka maszynowego zawierający widok z przekrojem cząstkowym i kład przesunięty w płaszczyźnie prostopadłej do rowka wpustowego.
Otwór od czoła koła: średnica Ø80 i głębokość 32 (od czoła do dna otworu, wymiar w świetle otworu).
Na podstawie rysunku 001 oraz danych zawartych w tabeli 1 wykonaj na stanowisku komputerowym z zainstalowanym oprogramowaniem CAD rysunek wykonawczy wałka maszynowego zawierający widok z przekrojem cząstkowym i kład przesunięty w płaszczyźnie prostopadłej do rowka wpustowego.
Odnośniki: R5 (przejście czopa w koło i naroże dna otworu) oraz trzy fazy 4x45°.
Oznaczenia chropowatości umieść na odpowiednich powierzchniach rysunku wałka maszynowego.
Większość powierzchni ma Ra 10, więc przy tabliczce stoi oznaczenie zbiorcze: znak z kreską (obróbka skrawaniem), Ra 10, a w nawiasie znak podstawowy - informuje, że inne chropowatości są na rysunku (PN-EN ISO 1302, wiedza ogólna).
Oznaczenia chropowatości umieść na odpowiednich powierzchniach rysunku wałka maszynowego.
Czop pod wpust i powierzchnie rowków pod pasy klinowe mają Ra 2,5: znak stoi na tworzącej czopa Ø90h7, a dla rowków - na odnośniku od boku rowka. Klucz przyjmuje to oznaczenie albo zbiorcze Ra 10.
Podpisz rysunek swoim numerem PESEL i wydrukuj go w formacie A4.
Przy tabliczce: uwaga „Ostre krawędzie stępić” z rysunku 001. W tabliczce zdający wpisuje swój numer PESEL (tu: imię i nazwisko autora rozwiązania) i drukuje rysunek na A4 w podziałce wydruku 1:1 względem szablonu.
Kroki 16-24 · po tym etapie masz 19 z 33 kryteriów (pkt)
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 2, 3 i 4, opracuj ramowy proces technologiczny obróbki wałka maszynowego wykonanego z pręta, wypełniając Kartę technologiczną.
Pierwsza operacja to odcięcie pręta na przecinarce tarczowej z naddatkiem na planowanie. Arkusz nie podaje średnicy pręta - przyjęto Ø160 (założenie, opisane we wstępie).
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 2, 3 i 4, opracuj ramowy proces technologiczny obróbki wałka maszynowego wykonanego z pręta, wypełniając Kartę technologiczną.
Na tokarce uniwersalnej kłowej w uchwycie samocentrującym planuje się oba czoła (z przemocowaniem) na długość 220.
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 2, 3 i 4, opracuj ramowy proces technologiczny obróbki wałka maszynowego wykonanego z pręta, wypełniając Kartę technologiczną.
Toczy się średnice Ø150, Ø110 i Ø90h7 - zgrubnie, a czop Ø90h7 wykańczająco (tolerancja h7 i Ra 2,5).
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 2, 3 i 4, opracuj ramowy proces technologiczny obróbki wałka maszynowego wykonanego z pręta, wypełniając Kartę technologiczną.
Trzy rowki 40° toczy się nożem z zestawu noży tokarskich zewnętrznych o zarysie 40°, z podziałką 17±0,1, do dna Ø130.
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 2, 3 i 4, opracuj ramowy proces technologiczny obróbki wałka maszynowego wykonanego z pręta, wypełniając Kartę technologiczną.
Komplet wierteł kończy się na Ø30, więc otwór wierci się wstępnie i wytacza na Ø80 głębokości 32 z promieniem R5 w dnie.
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 2, 3 i 4, opracuj ramowy proces technologiczny obróbki wałka maszynowego wykonanego z pręta, wypełniając Kartę technologiczną.
Fazy 4x45° i promień R5 toczy się w tym samym zamocowaniu co średnice, na których leżą.
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 2, 3 i 4, opracuj ramowy proces technologiczny obróbki wałka maszynowego wykonanego z pręta, wypełniając Kartę technologiczną.
Rowek 25 × 70 o głębokości 9 frezuje się na frezarce pionowej frezem do rowków wpustowych zamocowanym w oprawce zaciskowej.
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 2, 3 i 4, opracuj ramowy proces technologiczny obróbki wałka maszynowego wykonanego z pręta, wypełniając Kartę technologiczną.
Osobny zabieg pilnikiem - uwaga „Ostre krawędzie stępić”.
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 2, 3 i 4, opracuj ramowy proces technologiczny obróbki wałka maszynowego wykonanego z pręta, wypełniając Kartę technologiczną.
Proces kończy kontrola wymiarów, tolerancji h7, kąta rowków i chropowatości.
Kroki 25-26 · po tym etapie masz 24 z 33 kryteriów (pkt)
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 2, 3 i 4, opracuj ramowy proces technologiczny obróbki wałka maszynowego wykonanego z pręta, wypełniając Kartę technologiczną.
Przecinarka tarczowa (cięcie), tokarka uniwersalna kłowa (toczenie, wytaczanie) i frezarka pionowa (rowek wpustowy).
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 2, 3 i 4, opracuj ramowy proces technologiczny obróbki wałka maszynowego wykonanego z pręta, wypełniając Kartę technologiczną.
Uchwyt tokarski samocentrujący (tokarka) i oprawka zaciskowa (frez trzpieniowy do rowka na frezarce).
Kroki 27-28 · po tym etapie masz 33 z 33 kryteriów (pkt)
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 2, 3 i 4, opracuj ramowy proces technologiczny obróbki wałka maszynowego wykonanego z pręta, wypełniając Kartę technologiczną.
Tarcza tnąca do przecinarki, zestaw noży tokarskich zewnętrznych, komplet wierteł do Ø30 (otwór wstępny - klucz go nie ocenia), zestaw wytaczaków, frezy do rowków wpustowych i pilnik.
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 2, 3 i 4, opracuj ramowy proces technologiczny obróbki wałka maszynowego wykonanego z pręta, wypełniając Kartę technologiczną.
Suwmiarka uniwersalna (długości, średnice), mikromierz zewnętrzny 75÷100 mm (czop Ø90h7 - tolerancja za mała na suwmiarkę), kątomierz uniwersalny (kąt rowków 40°), promieniomierz (R5, poza kluczem) i wzorce chropowatości. Sprawdziany dwugraniczne z tabeli 4 mają średnice 60, 70 i 80 - do Ø90h7 się nie nadają.
Krok 29 · po tym etapie masz 33 z 33 kryteriów (pkt)
Po wykonaniu zadania wydruk rysunku i arkusz egzaminacyjny pozostaw na stanowisku.
Na koniec zostawia się na stanowisku wydruk rysunku i arkusz z kartą technologiczną.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.