Zadanie dotyczy ściągacza do łożysk (rysunek złożeniowy 2): trzy łapy (2) zawieszone na parach łączników (5) wokół nakrętki centralnej (6), skręcane śrubami M10x25 (4) z nakrętkami M10 (3), oraz śruba centralna M16x1,5 (1), która wkręcana w nakrętkę centralną naciska na czop wału. Trzeba wykonać w programie CAD rysunek wykonawczy śruby centralnej na podstawie rzutu aksonometrycznego (rysunek 1), dobrać z tabeli 1 parametry śrub łączących i nakrętek klasy 8.8 (tabela 2) i zapisać kolejność montażu ściągacza (tabela 3).
Rysunek z programu CAD, tabele odręcznie. Rysunek powstaje na stanowisku komputerowym w programie CAD na szablonie z folderu EGZAMIN MEC.09 i jest drukowany na kartce A4. W krokach rysunku podgląd pokazuje oczekiwaną zawartość wydruku (krój komputerowy), a elementy dochodzące w danym kroku są podświetlone na żółto. Tabele 2 i 3 zdający wypełnia ręcznie w arkuszu: tłem podglądu jest strona arkusza, wpisy są granatowe i odręczne, pola z bieżącego kroku - na żółto.
Szablon CAD. Plik szablonu (ramka i tabliczka rysunkowa) jest tylko na stanowisku egzaminacyjnym - w materiałach OKE go nie ma, więc ramka i tabliczka w podglądzie są przykładowe; na egzaminie rysuje się w ramce szablonu i uzupełnia jego tabliczkę.
Wymiary z rysunku 1. Śruba ma długość 172 (odchyłka -0,5), łeb sześciokątny 27 z fazą 30° na długości 3, od czoła łba do końca 147 (-0,3) - stąd wysokość łba 172 - 147 = 25. Od czoła łba do początku gwintu jest 8 (-0,1), z czego 6 (-0,1) zajmuje podcięcie Ø13±0,1 z promieniami R0,8, a 2 mm - pierścień o średnicy gwintu (rysunek 1 nie podaje jego osobnego wymiaru). Gwint M16x1,5 kończy się stożkiem 45° o długości (8), zaokrąglonym R2. Chropowatość Ra5, ostre krawędzie załamać 0,5x45°.
To jedno z możliwych rozwiązań: inny układ rzutów i rozmieszczenie wymiarów są poprawne, jeśli spełniają zasady rysunku technicznego, a wpisy w tabeli 3 mogą być sformułowane inaczej, byle zachowały kolejność zabiegów.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 25 kryteriów w 3 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 19 punktów - można stracić 6 kryteriów i nadal zdać. Najwięcej punktów dają rysunek (10) i dobór śrub i nakrętek (10).
Kroki 1-13 · po tym etapie masz 10 z 25 kryteriów (pkt)
Szablon do wykonania rysunku znajduje się na pulpicie komputera w folderze: EGZAMIN MEC.09.
Rysunek zaczyna się od otwarcia szablonu z folderu EGZAMIN MEC.09 (ramka, tabliczka, warstwy linii). Śruba ma 172 mm długości, więc w podziałce 1:1 mieści się na arkuszu A4 w poziomie razem z rzutem bocznym łba. W tabliczce: nazwa części i numer rysunku z rysunku 1 (śruba centralna M16x1,5, nr 1), materiał C45 z wykazu części na rysunku 2.
Na podstawie przedstawionego na rysunku 1 rzutu aksonometrycznego śruby centralnej wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy śruby centralnej M16x1,5 ściągacza do łożysk.
Śrubę rysuje się w położeniu poziomym (tak jak toczy się ją na tokarce), łbem w lewo. Łeb pokazany jest po narożach: wysokość zarysu to średnica opisana sześciokąta 27 : cos 30° ≈ 31,2 mm, widać trzy ściany rozdzielone krawędziami. Faza 30° łba daje na ścianach łuki (przecięcie stożka z płaszczyznami ścian). Dalej pierścień, podcięcie z zaokrągleniami, część gwintowana i stożkowa końcówka z zaokrągleniem. Wszystkie krawędzie widoczne - linią ciągłą grubą.
Łeb narysowany jako prostokąt bez krawędzi ścian - nie widać, że to sześciokąt.
Na podstawie przedstawionego na rysunku 1 rzutu aksonometrycznego śruby centralnej wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy śruby centralnej M16x1,5 ściągacza do łożysk.
Sam widok nie pokazuje kształtu łba, dlatego obok jest rzut boczny: sześciokąt z narożami u góry i u dołu (zgodnie z widokiem głównym) i okrąg czoła łba po fazie. W metodzie europejskiej widok z lewej strony leży z prawej strony widoku głównego, na wspólnej osi.
Na podstawie przedstawionego na rysunku 1 rzutu aksonometrycznego śruby centralnej wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy śruby centralnej M16x1,5 ściągacza do łożysk.
Oś śruby i osie rzutu bocznego - linią punktową cienką, wystającą 2-5 mm poza obrys.
Oś narysowana linią ciągłą albo kreskową.
Na podstawie przedstawionego na rysunku 1 rzutu aksonometrycznego śruby centralnej wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy śruby centralnej M16x1,5 ściągacza do łożysk.
Gwint zewnętrzny rysuje się umownie: średnica zewnętrzna (wierzchołki gwintu) - linią ciągłą grubą, średnica dna gwintu (rdzenia) - linią ciągłą cienką. Dla M16x1,5 średnica rdzenia to ok. 16 - 1,08 × 1,5 ≈ 14,4 mm (zależność z normy gwintów metrycznych - wiedza ogólna). Linia dna biegnie do stożka końcówki.
Gwint zaznaczony tylko opisem M16x1,5 bez linii cienkiej dna - klucz ocenia sposób narysowania gwintu.
Na podstawie przedstawionego na rysunku 1 rzutu aksonometrycznego śruby centralnej wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy śruby centralnej M16x1,5 ściągacza do łożysk.
Długość całkowitą 172 z odchyłką -0,5 wymiaruje się nad widokiem - do wierzchołka stożka (punkt przecięcia tworzących). Gwint wymiaruje się średnicą zewnętrzną z oznaczeniem M16x1,5 (gwint drobnozwojny o skoku 1,5). Linie wymiarowe i pomocnicze - linią ciągłą cienką, liczby nad liniami wymiarowymi, w milimetrach bez jednostki.
Na podstawie przedstawionego na rysunku 1 rzutu aksonometrycznego śruby centralnej wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy śruby centralnej M16x1,5 ściągacza do łożysk.
Wymiary długości od czoła łba (powierzchnia oporowa przy montażu): 147 z odchyłką -0,3 do końca śruby i 8 z odchyłką -0,1 do początku gwintu - tak jak na rysunku 1. Wysokość łba (25) wynika z różnicy 172 - 147 i nie wymiaruje się jej drugi raz (wymiar zamknięty łańcucha byłby nadmiarowy).
Na podstawie przedstawionego na rysunku 1 rzutu aksonometrycznego śruby centralnej wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy śruby centralnej M16x1,5 ściągacza do łożysk.
Podcięcie przy łbie wymiaruje się średnicą Ø13±0,1, szerokością 6 z odchyłką -0,1 i promieniem R0,8 zaokrągleń w dnie. Na wąskim podcięciu linia wymiarowa średnicy jest przedłużona poza obrys, a liczba stoi obok niej.
Na podstawie przedstawionego na rysunku 1 rzutu aksonometrycznego śruby centralnej wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy śruby centralnej M16x1,5 ściągacza do łożysk.
Na rzucie bocznym wymiaruje się rozwartość klucza 27 (odległość między przeciwległymi ścianami; na widoku można zamiast tego wpisać 6∡27). Fazę łba - kątem 30° od czoła i długością 3, jak na rysunku 1.
Wymiar 27 wpisany po narożach w widoku głównym - tam zarys ma ok. 31,2 mm, a 27 to wymiar między ścianami.
Na podstawie przedstawionego na rysunku 1 rzutu aksonometrycznego śruby centralnej wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy śruby centralnej M16x1,5 ściągacza do łożysk.
Końcówkę wymiaruje się kątem 45° między tworzącą a osią, promieniem zaokrąglenia R2 i długością stożka (8) w nawiasie - to wymiar pomocniczy, bo wynika z kąta 45° i promienia gwintu 8 mm.
Na podstawie przedstawionego na rysunku 1 rzutu aksonometrycznego śruby centralnej wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy śruby centralnej M16x1,5 ściągacza do łożysk.
Rysunek 1 podaje jedną chropowatość dla całej śruby, więc wystarczy oznaczenie zbiorcze przy tabliczce: znak chropowatości z wartością Ra5, taki jak na rysunku 1. Wartość 5 µm nie należy do zalecanego szeregu Ra (np. 3,2 i 6,3 - wiedza ogólna), ale rysunek wykonawczy przenosi wymagania z dokumentacji, dlatego zostaje Ra5.
Uwaga: ostre krawędzie załamać 0,5x45°
Uwagę z arkusza przenosi się na rysunek jako napis techniczny nad tabliczką: Ostre krawędzie załamać 0,5x45°. Bez niej krawędzie łba, pierścienia i gwintu zostałyby ostre.
Na rysunku wpisz swój numer PESEL, a następnie wydrukuj rysunek na papierze formatu A4.
W tabliczce zdający wpisuje swój numer PESEL (tu: imię i nazwisko autora rozwiązania). Przed wydrukiem warto sprawdzić rysunek: każdy kształt pokazany i zwymiarowany raz, wymiary nie przecinają się bez potrzeby, rzut boczny na wspólnej osi z widokiem. W oknie drukowania - arkusz A4 w poziomie i podziałka wydruku 1:1 względem szablonu (nie „dopasuj do strony”).
Kroki 14-18 · po tym etapie masz 20 z 25 kryteriów (pkt)
Na podstawie danych w tabeli 1 oraz rysunku złożeniowego ściągacza (Rysunek 2.), dobierz i zapisz w tabeli 2 wartości parametrów śrub łączących i nakrętek (poz. 4 i 3) dla klasy wytrzymałości 8.8.
Wykaz części na rysunku 2 podaje pozycję 4 jako śrubę łączącą M10x25: gwint M10 i długość 25 (mieści się w zakresie L 25-45 z tabeli 1 dla M10).
Na podstawie danych w tabeli 1 oraz rysunku złożeniowego ściągacza (Rysunek 2.), dobierz i zapisz w tabeli 2 wartości parametrów śrub łączących i nakrętek (poz. 4 i 3) dla klasy wytrzymałości 8.8.
Z wiersza „Śruby M10” tabeli 1: wysokość łba K = 6,4 i rozmiar pod klucz S = 17/16 (pierwsza liczba wg DIN, druga wg ISO - klucz przyjmuje każdą z nich).
Na podstawie danych w tabeli 1 oraz rysunku złożeniowego ściągacza (Rysunek 2.), dobierz i zapisz w tabeli 2 wartości parametrów śrub łączących i nakrętek (poz. 4 i 3) dla klasy wytrzymałości 8.8.
Z tabeli klas wytrzymałości: dla 8.8 - Rm = 800 MPa, Re = 640 MPa. Oznaczenie klasy można też odczytać wprost: pierwsza cyfra × 100 = Rm, a druga cyfra (8) mówi, że Re to 0,8 Rm (wiedza ogólna).
Na podstawie danych w tabeli 1 oraz rysunku złożeniowego ściągacza (Rysunek 2.), dobierz i zapisz w tabeli 2 wartości parametrów śrub łączących i nakrętek (poz. 4 i 3) dla klasy wytrzymałości 8.8.
Pozycja 3 to nakrętka M10. Z części „Wymiary nakrętek” tabeli 1: wysokość m = 8/8,4 i rozmiar pod klucz s = 17/16 (DIN/ISO) - ten sam klucz co do łba śruby.
Na podstawie danych w tabeli 1 oraz rysunku złożeniowego ściągacza (Rysunek 2.), dobierz i zapisz w tabeli 2 wartości parametrów śrub łączących i nakrętek (poz. 4 i 3) dla klasy wytrzymałości 8.8.
Wykaz części: 6 śrub (poz. 4) i 6 nakrętek (poz. 3) - po dwie na każdą z trzech łap. Materiał obu pozycji w wykazie: C35.
Kroki 19-23 · po tym etapie masz 25 z 25 kryteriów (pkt)
Wypełnij kartę instrukcyjną montażu ściągacza do łożysk (tabela 3).
Kolejność czyta się z rysunku złożeniowego. Najpierw przygotowanie części, potem element bazowy ramienia ściągacza: łączniki (5) przykładane parami do nakrętki centralnej (6). Numery pozycji w nawiasach ułatwiają sprawdzenie zapisu.
Wypełnij kartę instrukcyjną montażu ściągacza do łożysk (tabela 3).
Między zewnętrzne końce par łączników wsuwa się łapy (2) - po jednej na każde ramię.
Wypełnij kartę instrukcyjną montażu ściągacza do łożysk (tabela 3).
Dopiero gdy łączniki i łapy są na miejscu, przekłada się przez otwory śruby M10x25 (4) i nakręca nakrętki M10 (3) - łapy muszą się dać obracać na śrubach, żeby objęły łożysko.
Wypełnij kartę instrukcyjną montażu ściągacza do łożysk (tabela 3).
Na końcu wkręca się śrubę centralną (1) w gwint nakrętki centralnej - jej stożkowa końcówka opiera się o czop wału.
Wypełnij kartę instrukcyjną montażu ściągacza do łożysk (tabela 3).
Karta kończy się kontrolą: połączenia dokręcone, łapy obracają się swobodnie, śruba centralna wkręca się bez zacięć.
Pominięcie kontroli na końcu - to osobne kryterium.
Krok 24 · po tym etapie masz 25 z 25 kryteriów (pkt)
Do arkusza egzaminacyjnego dołączam wydruki w liczbie: … kartek – czystopisu i … kartek – brudnopisu.
Na koniec zostawia się na stanowisku wydruk rysunku (czystopis) i arkusz z tabelami 2 i 3. Na ostatniej stronie arkusza zdający wpisuje, ile kartek wydruku dołącza (czystopis i brudnopis).
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.