Rozwiązanie krok po kroku: Wałek z wielowypustem

Wzór z tabeli 1: F = 4 · Mo / (D + d), z momentem w N·m i średnicami w metrach: F = 4 · 800 / (0,048 + 0,042) = 3200 / 0,090 = 35555,6 N (zaokrąglone do jednego miejsca po przecinku, jak każe gwiazdka pod kartą).

p = F / (0,75 · lo · ho · z), tu w milimetrach: p = 35555,6 / (0,75 · 50 · 3 · 8) = 35555,6 / 900 = 39,5 MPa. Współczynnik 0,75 uwzględnia nierównomierne przenoszenie obciążenia przez wypusty.

Warunek z tabeli 1: p ≤ ko. 39,5 MPa < 50 MPa, więc w wierszu 3 wpisuje się TAK.

Rysunek zaczyna się od otwarcia szablonu z folderu EGZAMIN MEC.09. Wałek ma 181 mm długości, więc w podziałce 1:1 mieści się na A4 ułożonym poziomo. Oś wałka leży poziomo, czop z wielowypustem po lewej - tak jak na rysunku arkusza.

Obrys wszystkich stopni: Ø48h7 (z wielowypustem), Ø58 i Ø48, z fazami 3×45° i 2×45° oraz zaokrągleniami R2 przy przejściach między stopniami (uwaga do rysunku). Krawędzie widoczne - linią ciągłą grubą.

Wielowypust rysuje się umownie, jak w tabeli 1a arkusza (PN-ISO 14): górna połowa - widok (średnica zewnętrzna D linią grubą, wewnętrzna d linią cienką, koniec długości użytecznej i wybieg wypustów linią cienką), dolna połowa - przekrój przez dno wypustu: zarys na średnicy d, wybieg pochyło do średnicy D, materiał kreskowany linią cienką pod kątem 45°, a przekrój zamyka cienka linia falista.

Oś wałka - linią punktową cienką, wystającą 2-5 mm poza czoła.

Średnice wymiaruje się na rzucie: Ø48h7 (czop z wielowypustem - tolerancja z rysunku), Ø58 i Ø48. Linie wymiarowe i pomocnicze - linią ciągłą cienką, tak samo jak kreskowanie przekroju.

Nad rzutem: długość czopu z wielowypustem 81, stopnia Ø58 82 i długość całkowita 181 (czop Ø48 wynika z różnicy: 181 - 81 - 82 = 18 - dlatego nie wymiaruje się go osobno, żeby nie zamknąć łańcucha wymiarów).

Pod rzutem, od czoła wałka: długość użyteczna wypustów 62 (do cienkiej linii końca wypustów) i długość całkowita 68 (do końca wybiegu) - jak 120 i 140 w przykładzie z tabeli 1a.

Na linii odniesienia przy czopie: symbol wielowypustu równoległego i PN-ISO 14-8×42×48 - numer normy, liczba wypustów z = 8, średnica wewnętrzna d = 42 i zewnętrzna D = 48 z tabeli 1, w kolejności z przykładu w tabeli 1a.

Fazy wymiaruje się na liniach odniesienia: 3×45° na czole wielowypustu i 2×45° na czole czopa Ø48 (z rysunku arkusza). Zaokrąglenia przejść R2 z uwag do rysunku - linią odniesienia do łuku.

Czopy Ø48 (z wielowypustem i końcowy) dostają znak Ra 0,63 na swojej powierzchni, a pozostałe powierzchnie - oznaczenie zbiorcze Ra 2,5 przy tabliczce z nawiasem i znakiem podstawowym (powierzchnie oznaczone osobno - PN-EN ISO 1302, wiedza ogólna). Wszystkie znaki z poziomą kreską zamykającą trójkąt - obróbka skrawaniem. Obok - uwaga „Ostre krawędzie stępić”.

W tabliczce szablonu zdający wpisuje swój numer PESEL (tu: imię i nazwisko autora rozwiązania) i drukuje rysunek na kartce A4 w podziałce wydruku 1:1 (nie „dopasuj do strony”). Nieudane wydruki oznacza się jako brudnopis.

Materiał to pręt Ø60 o długości 1 m - pierwsza operacja to odcięcie odcinka na przecinarce tarczowej z naddatkiem na planowanie czół (przyjęte 2 mm na stronę - wiedza ogólna). Operacje zapisuje się z numerem, nazwą i obrabiarką, zabiegi - pod operacją.

Na tokarce uniwersalnej kłowej w uchwycie samocentrującym planuje się oba czoła na długość 181. Nakiełki (spoza klucza) pozwalają potem toczyć i szlifować wałek w kłach, współosiowo.

Z Ø60 zdejmuje się większość naddatku na wszystkich stopniach.

Toczenie wykańczające nadaje kształt i wymiary stopni; na czopach Ø48 zostaje naddatek na szlifowanie, bo toczeniem nie uzyskuje się pewnie Ra 0,63 i tolerancji h7 (wiedza ogólna).

Fazy 3×45° i 2×45° z rysunku wykonuje się nożem tokarskim w tym samym zamocowaniu, razem z zaokrągleniami R2.

Wielowypust 8×42×48 frezuje się na frezarce poziomej frezem kształtowym tarczowym; osiem wypustów co 45° wyznacza podzielnica uniwersalna.

Czopy Ø48 szlifuje się na szlifierce do wałków na wymiar h7 i Ra 0,63 (klucz przyjmuje też szlifierkę do wielowypustów).

Uwaga z rysunku „Ostre krawędzie stępić” to osobny zabieg po obróbce.

Kartę kończy kontrola wymiarów, wielowypustu i chropowatości.

Klucz ocenia osobno kolejność: cięcie → toczenie (zgrubne przed kształtującym) → frezowanie wielowypustu → szlifowanie → stępienie krawędzi → kontrola. Szlifowanie idzie po frezowaniu, bo frezowanie zostawia zadziory na powierzchni czopa - to typowa kolejność „obróbka wykańczająca na końcu” (wiedza ogólna).

Obrabiarki z operacji karty, nazwy z tabeli 2: przecinarka tarczowa, tokarka uniwersalna kłowa, frezarka pozioma (wielowypust) i szlifierka do wałków.

Podzielnica uniwersalna (podział na 8 wypustów) i uchwyt tokarski samocentrujący. Oprzyrządowanie do nakiełkowania wynika z nakiełków w karcie - klucz go nie ocenia.

Zestaw noży tokarskich zewnętrznych, tarcza tnąca do przecinarki, frezy kształtowe tarczowe do wielowypustów, ściernica do szlifowania wałków i pilnik - po jednym narzędziu na każdą operację. Nawiertak do nakiełków klucz pomija.

Suwmiarka uniwersalna i wzorce chropowatości to minimum z klucza. Tolerancji h7 na Ø48 (0,025 mm - wiedza ogólna) suwmiarką się nie sprawdzi, dlatego dochodzą sprawdzian dwugraniczny do wałków Ø48h7 i mikrometr zewnętrzny 25 – 50 mm z tabeli 4 (poza kluczem).

Na koniec zostawia się na stanowisku wydruk rysunku (czystopis) i arkusz z kartą obliczeń i kartą technologiczną. Na ostatniej stronie arkusza zdający wpisuje, ile kartek wydruku dołącza (czystopis i brudnopis).