Przejdź do głównej treści
MEC.10-01-24.01-SGStyczeń 2024 · 28 kroków · ok. 46 min · 29 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Rysunek wykonawczy łopatki spawanej

Arkusz MEC.10-01-24.01-SG: łopatka z szufelki (blacha 2 mm, rysunek 2) i rączki z pręta Ø8 (rysunek 3), połączonych spoinami pachwinowymi a = 2 mm metodą 135. Zdający wykonuje w programie CAD rysunek wykonawczy łopatki, a dla wariantu zgrzewania rączki z szufelką wyznacza na nomogramie natężenie prądu zgrzewania, oblicza średnice elektrod i dobiera metodę zgrzewania. To jedno z możliwych rozwiązań - rzuty i oznaczenia można rozplanować inaczej.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 29 kryteriów w czterech rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 22 punktów - można stracić 7 kryteriów i nadal zdać. Odczyt z nomogramu jest policzony w skrypcie z położenia podziałek na rysunku 4, a średnice - ze wzorów arkusza.

Model „dk”, czyli dokumentacja przy komputerze. Rysunki zdający wykonuje w programie CAD na szablonie z pulpitu i oddaje jako wydruk; tabele obliczeń i instrukcje spawania wypełnia ręcznie w arkuszu. W podglądzie rysunek CAD jest wydrukiem A4 (linie i tekst komputerowe), a tabele arkusza mają tło ze strony arkusza i granatowe, odręczne wpisy. Elementy dodane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto.

Złożenie łopatki - przyjęte. Model 3D łopatki nie jest dostępny w materiałach opublikowanych przez OKE, więc kształt szufelki i rączki biorę z rysunków 2 i 3, a złożenie przyjmuję tak: zeszlifowane ramię rączki (24 mm, grubość po szlifowaniu ok. 6 mm) przylega do zewnętrznej strony tylnej ścianki szufelki, w osi szufelki, a pręt rączki biegnie na wysokości górnej krawędzi ścianki. Na egzaminie położenie rączki odczytuje się z modelu 3D.

Szablon rysunku. Plik szablonu (ramka i tabelka rysunkowa) leży na pulpicie stanowiska egzaminacyjnego i nie jest publikowany razem z arkuszem, dlatego w podglądzie ramka i tabelka mają prosty, przykładowy układ (nazwa, materiał, liczba sztuk, skala, numer rysunku, autor). W szablonie egzaminacyjnym pola mogą być ułożone inaczej - wpisuje się w nie te same informacje. Zamiast numeru PESEL w polu autora podaję imię i nazwisko.

Normy. Rysunek wykonawczy i oznaczenia spoin opieram na zasadach rysunku technicznego i normie PN-EN ISO 2553 (umowne przedstawianie spoin), a oznaczenia procesów, pozycji i gazów - na normach przywołanych w arkuszu (PN-EN ISO 4063, PN-EN ISO 6947, PN-EN ISO 14175). To wiedza normowa, której arkusz nie powtarza - w krokach jest to zaznaczone.

Arkusz i pliki do pobrania Treść arkusza (PDF)

  1. Etap 1: Rysunek wykonawczy łopatki - rzuty i wymiary (CAD)

    Kroki 1-10 · po tym etapie masz 10 z 29 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Widok z przodu

    Kryteria:

    R.1.4 Widoczne krawędzie węzła narysowane linią ciągłą grubą

    ok. 5 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie rysunków: szufelka łopatki - rysunek 2, rączka łopatki - rysunek 3 oraz umieszczonego w katalogu EGZAMIN MEC.10 pliku model 3D.pdf, wykonaj rysunek wykonawczy łopatki.

    Na szablonie RYSUNEK w skali 1:2 rysuję widok z przodu: ściankę boczną szufelki (wysokość 26, prosty odcinek 123, łuk R39 do krawędzi otwartej), tylną ściankę po prawej i rączkę - ramię przy ściance, pręt i uchwyt z pętlą. Pręt jest długi i niczym się nie zmienia, więc skracam go przerwaniem. Widoczne krawędzie - linią ciągłą grubą.

    Dokument po tym kroku

  2. Krok 2: Widok z góry

    Kryteria:

    R.1.1 Łopatka pokazana w minimum 2 rzutach

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie rysunków: szufelka łopatki - rysunek 2, rączka łopatki - rysunek 3 oraz umieszczonego w katalogu EGZAMIN MEC.10 pliku model 3D.pdf, wykonaj rysunek wykonawczy łopatki.

    Pod widokiem z przodu rysuję widok z góry: szufelkę 160 × 140 ze ściankami z blachy 2 mm i rączkę wychodzącą w osi szufelki (z tym samym przerwaniem). Łopatka jest pokazana w dwóch rzutach.

    Dokument po tym kroku

  3. Krok 3: Układ rzutów - metoda E

    Kryteria:

    R.1.2 Rzuty rozmieszczone z zachowaniem zasady pierwszego kąta (metoda E)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie rysunków: szufelka łopatki - rysunek 2, rączka łopatki - rysunek 3 oraz umieszczonego w katalogu EGZAMIN MEC.10 pliku model 3D.pdf, wykonaj rysunek wykonawczy łopatki.

    Widok z góry leży pod widokiem z przodu, rzuty mają wspólne linie odnoszące (te same długości w poziomie) - to układ metody E (rzutowanie europejskie, pierwszego kąta; wiedza normowa).

    Dokument po tym kroku

  4. Krok 4: Osie symetrii

    Kryteria:

    R.1.3 Osie symetrii narysowane linią punktową cienką

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie rysunków: szufelka łopatki - rysunek 2, rączka łopatki - rysunek 3 oraz umieszczonego w katalogu EGZAMIN MEC.10 pliku model 3D.pdf, wykonaj rysunek wykonawczy łopatki.

    Łopatka jest symetryczna względem osi rączki: w widoku z góry rysuję oś symetrii, a w widoku z przodu oś pręta - linią punktową cienką.

    Dokument po tym kroku

  5. Krok 5: Wymiary szufelki

    Kryteria:

    R.1.5 Linie wymiarowe narysowane linią ciągłą cienką

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie rysunków: szufelka łopatki - rysunek 2, rączka łopatki - rysunek 3 oraz umieszczonego w katalogu EGZAMIN MEC.10 pliku model 3D.pdf, wykonaj rysunek wykonawczy łopatki.

    W widoku z góry wymiaruję szufelkę: 160 i 140. Linie wymiarowe i pomocnicze - linią ciągłą cienką.

    Dokument po tym kroku

  6. Krok 6: Wymiary profilu ścianki

    Kryteria:

    R.1.6 Zachowana zasada niepowtarzania wymiarów

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie rysunków: szufelka łopatki - rysunek 2, rączka łopatki - rysunek 3 oraz umieszczonego w katalogu EGZAMIN MEC.10 pliku model 3D.pdf, wykonaj rysunek wykonawczy łopatki.

    W widoku z przodu podaję wysokość ścianki 26, prosty odcinek 123 i promień łuku R39 - kształt, którego nie widać w widoku z góry. Długości 160 tu nie powtarzam (niepowtarzanie wymiarów).

    Typowe błędy

    Długość 160 w obu rzutach - powtórzony wymiar.

    Dokument po tym kroku

  7. Krok 7: Wymiary rączki

    Kryteria:

    R.1.7 Zachowana zasada grupowania wymiarów

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie rysunków: szufelka łopatki - rysunek 2, rączka łopatki - rysunek 3 oraz umieszczonego w katalogu EGZAMIN MEC.10 pliku model 3D.pdf, wykonaj rysunek wykonawczy łopatki.

    Długość rączki 471 wymiaruję pod widokiem z przodu - linia wymiarowa przechodzi przez przerwanie, a liczba podaje prawdziwą długość. Średnicę pręta podaję raz: Ø8. Wymiary rączki są zebrane przy rączce, a szufelki - przy szufelce (grupowanie wymiarów).

    Dokument po tym kroku

  8. Krok 8: Ramię rączki

    Kryteria:

    R.1.8 Zachowana zasada niepodawania wymiarów oczywistych

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie rysunków: szufelka łopatki - rysunek 2, rączka łopatki - rysunek 3 oraz umieszczonego w katalogu EGZAMIN MEC.10 pliku model 3D.pdf, wykonaj rysunek wykonawczy łopatki.

    Przy ramieniu wymiaruję jego wysokość 24. Grubości blachy (2 mm), promieni gięcia ani szczegółów pętli uchwytu nie powtarzam - są na rysunkach części i w tabelce (niepodawanie wymiarów oczywistych).

    Dokument po tym kroku

  9. Krok 9: Rozmieszczenie na arkuszu

    Kryteria:

    R.1.9 Rysunek węzła i jego rzuty nie przecinają krawędzi szablonu

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie rysunków: szufelka łopatki - rysunek 2, rączka łopatki - rysunek 3 oraz umieszczonego w katalogu EGZAMIN MEC.10 pliku model 3D.pdf, wykonaj rysunek wykonawczy łopatki.

    Sprawdzam, czy rzuty, wymiary i oznaczenia mieszczą się w ramce szablonu i nie wchodzą na tabelkę (w skrypcie jest na to asercja).

    Dokument po tym kroku

  10. Krok 10: Tabelka rysunku

    Kryteria:

    R.1.10 Uzupełniona tabela rysunkowa (minimum nazwa części)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie rysunków: szufelka łopatki - rysunek 2, rączka łopatki - rysunek 3 oraz umieszczonego w katalogu EGZAMIN MEC.10 pliku model 3D.pdf, wykonaj rysunek wykonawczy łopatki.

    Uzupełniam tabelkę: nazwa Łopatka, materiał S235JR (z rysunków 2 i 3), liczba sztuk, skala 1:2, numer rysunku (części mają 10.1-02 i 10.1-03, więc złożeniu nadaję 10.1-01), autor.

    Dokument po tym kroku

  11. Etap 2: Rysunek wykonawczy - oznaczenia złączy spawanych

    Kroki 11-17 · po tym etapie masz 18 z 29 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Spoiny w sposób uproszczony

    Kryteria:

    R.2.1 spoiny narysowane w sposób uproszczony

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Złącza spawane należy narysować w sposób uproszczony.

    W widoku z góry zaczerniam małe trójkąty spoin: w dwóch narożach wewnętrznych szufelki (tylna ścianka - ścianki boczne) i po obu stronach ramienia rączki przy tylnej ściance.

    Dokument po tym kroku

  12. Krok 12: Spoina w narożu szufelki

    Kryteria: ,

    R.2.4 oznaczenie spoiny pachwinowej w narożu wewnętrznym szufli łopatki

    R.2.7 linię identyfikacyjną

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Wymiarowanie złączy spawanych powinno zawierać: rodzaj spoiny, grubość i długość spoiny (jeżeli nie zwymiarowano inaczej), linię identyfikacyjną, pozycję spawania, metodę spawania.

    Strzałkę prowadzę do spoiny w narożu wewnętrznym. Spoina jest jednostronna (od środka szufelki), więc trójkąt stoi na linii ciągłej, a pod nią rysuję linię identyfikacyjną (kreskową). Takie same spoiny są w obu narożach - tak jak na rysunku 2.

    Dokument po tym kroku

  13. Krok 13: Spoina rączki z szufelką

    Kryteria:

    R.2.5 oznaczenie spoiny pachwinowej między szuflą łopatki a rączką łopatki

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Szufelka łopatki jest połączona z rączką, spoiną pachwinową o grubości a = 2 mm i długości l = 15 mm po obu stronach rączki.

    Druga strzałka - do spoiny przy ramieniu rączki. Spoiny są po obu stronach rączki, więc trójkąty stawiam nad i pod linią odniesienia (oznaczenie symetryczne, bez linii identyfikacyjnej).

    Dokument po tym kroku

  14. Krok 14: Grubość spoin

    Kryteria: ,

    R.2.2 symbol grubości spoiny (a)

    R.2.3 grubość spoiny (2)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Szufelka łopatki jest połączona z rączką, spoiną pachwinową o grubości a = 2 mm i długości l = 15 mm po obu stronach rączki.

    Przed trójkątami wpisuję a2 - litera a (grubość obliczeniowa spoiny pachwinowej) i wartość 2.

    Dokument po tym kroku

  15. Krok 15: Długości spoin

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Wymiarowanie złączy spawanych powinno zawierać: rodzaj spoiny, grubość i długość spoiny (jeżeli nie zwymiarowano inaczej), linię identyfikacyjną, pozycję spawania, metodę spawania.

    Za trójkątami wpisuję długości: 15 przy rączce (polecenie) i 24 w narożu (26 mm ścianki minus 2 mm dna - jak na rysunku 2). Klucz ich osobno nie ocenia, ale polecenie wymaga długości.

    Dokument po tym kroku

  16. Krok 16: Metoda spawania

    Kryteria:

    R.2.8 metodę spawania

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Metoda wykonania połączenia spawanego – 135.

    W ogonach wpisuję 135 (MAG).

    Dokument po tym kroku

  17. Krok 17: Pozycja spawania

    Kryteria:

    R.2.6 oznaczenie pozycji spawania

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Pozycja wykonania spoin pachwinowych – podolna.

    Pozycja podolna to PA (PN-EN ISO 6947 - wiedza normowa): przedmiot ustawia się tak, żeby spoinę układać z góry, w rynience.

    Dokument po tym kroku

  18. Etap 3: Graficzne wyznaczenie natężenia prądu zgrzewania (rysunek 4)

    Kroki 18-22 · po tym etapie masz 23 z 29 kryteriów (pkt)

    Krok 18: Punkt na osi P/t

    Kryteria:

    R.3.1 zaznaczony punkt na osi P/t (10)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Okres zgrzewania t = 50, siła docisku elektrod P = 500 daN.

    P/t = 500 / 50 = 10 daN/okres - zaznaczam punkt 10 na osi P/t. Czerwone punkty i linie przerywane na rysunku 4 to tylko przykład z arkusza, nie rozwiązanie.

    Dokument po tym kroku

  19. Krok 19: Punkt na osi g

    Kryteria:

    R.3.2 zaznaczony punkt na osi g (2,0)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Przy zgrzewaniu elementów o różnej grubości należy przyjąć parametry względem cieńszego materiału.

    Łączę blachę 2 mm z prętem zeszlifowanym do ok. 6 mm. Cieńsza jest blacha: g = 2,0 mm - zaznaczam punkt na osi g.

    Typowe błędy

    Grubość pręta (8 albo 6 mm) zamiast cieńszego materiału.

    Dokument po tym kroku

  20. Krok 20: Punkt na osi K

    Kryteria:

    R.3.3 zaznaczony punkt na osi K (2,2)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Współczynnik K wynosi 2,2.

    Na osi K między 2,0 a 2,5 są cztery drobne kreski co 0,1 - 2,2 to druga kreska nad 2,0.

    Dokument po tym kroku

  21. Krok 21: Linia P/t - g

    Kryteria:

    R.3.4 narysowana linia między osią P/t a osią g

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Określ natężenie prądu zgrzewania, które jest potrzebne do połączenia rączki z szufelką łopatki, wykorzystując nomogram - rysunek 4 poprzez nakreślenie na nim odpowiednich linii, a także zaznaczenie punktów ich przecięcia z osiami P/t, g i K.

    Łączę punkt 10 na osi P/t z punktem 2,0 na osi g. Linia przecina pionową oś pomocniczą (bez podziałki) - zaznaczam ten punkt przecięcia.

    Dokument po tym kroku

  22. Krok 22: Linia K - pomocnicza

    Kryteria:

    R.3.5 narysowana linia między osią K a pomocniczą (między P/t a osią g)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Określ natężenie prądu zgrzewania, które jest potrzebne do połączenia rączki z szufelką łopatki, wykorzystując nomogram - rysunek 4 poprzez nakreślenie na nim odpowiednich linii, a także zaznaczenie punktów ich przecięcia z osiami P/t, g i K.

    Drugą linię prowadzę od punktu 2,2 na osi K do punktu na osi pomocniczej. Przecina ona skalę I (obok osi g) - tak jak w przykładzie z arkusza (punkty IV - III - V).

    Dokument po tym kroku

  23. Etap 4: Tabele 2 i 3 - prąd zgrzewania, średnice elektrod, metoda

    Kroki 23-28 · po tym etapie masz 29 z 29 kryteriów (pkt)

    Krok 23: Natężenie prądu zgrzewania

    Kryteria:

    R.3.6 wartość natężenia prądu zgrzewania (30)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Wyznaczoną wartość natężenia prądu i jego jednostkę wpisz w tabeli 3.

    Druga linia przecina skalę I na kresce 30 - odczyt zaokrąglam do jedności: 30.

    Dokument po tym kroku

  24. Krok 24: Jednostka prądu

    Kryteria:

    R.3.7 jednostka natężenia prądu zgrzewania (kA)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Wyznaczoną wartość natężenia prądu i jego jednostkę wpisz w tabeli 3.

    Skala I na nomogramie jest w kiloamperach - jednostka kA.

    Dokument po tym kroku

  25. Krok 25: Średnica elektrody de1

    Kryteria:

    R.4.1 Średnica elektrod zgrzewarki de1 (7)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Średnice elektrod należy obliczyć wg zależności: de1 = 5√g1, de2 = 5√g2.

    Elektroda 1 dociska blachę g1 = 2 mm: de1 = 5 · √2 = 7.07 ≈ 7 (zaokrąglam do jedności).

    Dokument po tym kroku

  26. Krok 26: Średnica elektrody de2

    Kryteria:

    R.4.2 Średnica elektrod zgrzewarki de2 (12)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Średnice elektrod należy obliczyć wg zależności: de1 = 5√g1, de2 = 5√g2.

    Elektroda 2 dociska pręt Ø8 zeszlifowany o ok. 2 mm (rysunek 3), czyli g2 = 6 mm: de2 = 5 · √6 = 12.25 ≈ 12.

    Typowe błędy

    Grubość pręta 8 mm (wynik 14) - pręt jest zeszlifowany do ok. 6 mm.

    Dokument po tym kroku

  27. Krok 27: Jednostka średnic

    Kryteria:

    R.4.3 Jednostka średnicy elektrody (mm)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Obliczone średnice elektrod wpisz w tabeli 2.

    Średnice elektrod są w milimetrach - w kolumnie jednostek wpisuję mm przy obu.

    Dokument po tym kroku

  28. Krok 28: Metoda zgrzewania

    Kryteria:

    R.4.4 Metoda zgrzewania (21)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Określ metodę zgrzewania w tabeli 2 wykorzystując informacje zawarte w tabeli 1.

    Rysunek 1 to schemat zgrzewania oporowego punktowego - w tabeli 1 ma oznaczenie 21 (PN-EN ISO 4063).

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.