Do gabinetu ćwiczeń ortoptycznych w Poradni Leczenia Zeza i Niedowidzenia zgłasza się rodzic z 13-letnim Adamem Nowickim. Chłopiec po długiej pracy z bliska ma trudność z utrzymaniem wyraźnego obrazu w oddali, a przy częstym przenoszeniu wzroku między bliżą i dalą okresowo boli go głowa. W cover-teście do dali i do bliży po odsłonięciu oka prawego widać ruch nastawczy z pozycji odwodzenia na wprost. Przed skierowaniem na terapię zalecono okulary. Trzeba uzupełnić Kartę badania pacjenta (rozpoznanie, korekcja i 15 badań) i wypełnić Kartę planowanego leczenia (cele, ćwiczenia w gabinecie i w domu).
To rozwiązanie służy nauce do egzaminu zawodowego - nie jest poradą medyczną. Wszystkie dane o pacjencie pochodzą wyłącznie z opisu przypadku i z karty w arkuszu CKE, a wpisy w kartach to jedna z wersji, które klucz oceniania uznaje za poprawne - nie jedyna możliwa. Diagnozy i terapii nie ustala się na podstawie tego materiału.
Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wypełnia ręcznie dwa formularze wydrukowane w arkuszu: Kartę badania pacjenta i Kartę planowanego leczenia. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kroki idą wierszami kart, w kolejności kryteriów klucza.
Najważniejsze dane z karty. Zapis skiaskopii: OP -1,00 w pionie i -0,50 w poziomie, OL -0,50 w obu południkach. Kąt obiektywny i subiektywny na synoptoforze -3°, PBK 10 cm, zakresy fuzji 10° i 6°, AA = 12 D, sprawność akomodacji z flipperem 4 cykle/min.
Skąd biorą się wpisy. Wyniki badań, które karta już podaje (refrakcja przed i po cykloplegii, PBK, PBA, kąty), są punktem wyjścia - z nich wynika rozpoznanie i część brakujących pól. Nazwy metod, sprzętu, wyniki testów i ćwiczenia są wzięte z kryteriów klucza; każdy wpis jest w skrypcie porównany z tekstem kryterium. Gdy klucz przyjmuje przedział (np. ostrość wzroku albo PD), w karcie stoi jedna wartość z tego przedziału, a krok mówi, jaki przedział jest uznawany.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 35 kryteriów w 6 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 27 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań - klucz w wielu kryteriach przyjmuje kilka sformułowań.
Kroki 1-7 · po tym etapie masz 7 z 35 kryteriów (pkt)
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Ruch nastawczy oka z pozycji odwodzenia po odsłonięciu, kąt -3° - zez ukryty rozbieżny. Klucz: egzoforia albo zez ukryty rozbieżny - w karcie oba określenia.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
PBK 10 cm - klucz: osłabiona konwergencja (niedomoga konwergencji).
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Oba południki obu oczu ujemne i małe (-0,50 do -1,00) - krótkowzroczność małego stopnia obu oczu.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Tylko w OP południki się różnią (pionowy -1,00, poziomy -0,50) - klucz: astygmatyzm krótkowzroczny zgodny z regułą oka prawego. OL ma oba południki równe - bez astygmatyzmu.
Astygmatyzm „obu oczu” - w OL obie wartości są równe.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Sprawność akomodacji z flipperem tylko 4 cykle/min - obniżona sprawność akomodacji.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Z zapisu skiaskopii (cylinder ujemny - zasada przeliczenia, wiedza ogólna): OP sfera = mniej minusowy południk -0,50 (180°), cylinder -1,00 - (-0,50) = -0,50, oś 180°; OL oba południki -0,50 - sama sfera -0,50, bez cylindra i osi. Klucz przyjmuje też zapis OP z cylindrem dodatnim (-1,00 / +0,50 oś 90°).
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Klucz przyjmuje 28-33 mm dla każdego oka (13-latek) - tu 30.
Kroki 8-17 · po tym etapie masz 17 z 35 kryteriów (pkt)
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Wynik 1,0 jest wydrukowany; sprzęt: rzutnik z optotypami, wskaźnik, zasłonka.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Do bliży: 0,5 w obu oczach.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Tablice Snellena do bliży, wskaźnik, zasłonka.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Ostrość 1,0 w korekcji - fiksacja centralna ustalona w obu oczach.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Wizuskop oraz środek rozszerzający źrenicę: Tropikamid 1%.
Brak stężenia przy nazwie środka.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Zapis skiaskopii jest wydrukowany; sprzęt: skiaskop, zestaw listew do skiaskopii i środek porażający akomodację, np. Cyclogyl 1%.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Cover-test z zasłonką i fiksatorem.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Opis przypadku: ruch nastawczy do dali i do bliży - cover-test (+) we wszystkich czterech próbach.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Metoda jakościowa jest wydrukowana. Klucz przyjmuje równe wektory albo wektor do nosa nieznacznie krótszy i do skroni nieznacznie poza okręgiem - tu drugi wariant, spójny z opisem: ruchy zachowane, nieznaczna dominacja mięśni prostych bocznych nad przyśrodkowymi. Strona skroni OP jest na rysunku po lewej, OL po prawej (konwencja zapisu, wiedza ogólna). Sprzęt: fiksator.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
PBK 10 cm - konwergencja osłabiona. Sprzęt: fiksator, linijka.
Kroki 18-25 · po tym etapie masz 25 z 35 kryteriów (pkt)
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Wyniki są wydrukowane - metoda: naprzemiennego wygaszania.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Synoptofor z zestawem obrazków do jednoczesnej percepcji.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Metoda pryzmatycznego Cover-testu; do dali i do bliży 6 ∆ BN (-3° to w przybliżeniu 6 ∆; zez rozbieżny mierzy się pryzmatem bazą do nosa - wiedza ogólna).
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Listwa pryzmatyczna horyzontalna, fiksator, zasłonka.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Sprzęt jest wydrukowany. Do bliży 6 ∆ exo, do dali 3° exo - te same kąty co w PCT i na synoptoforze.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Metoda Heringa; korespondencja prawidłowa ustalona - w okręgu krzyż w centrum. Sprzęt: synoptofor z płytkami do wywoływania powidoków, płytki mleczne.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Jednoczesna percepcja, fuzja i stereopsja (+); sprzęt: synoptofor z obrazkami do jednoczesnej percepcji, fuzji i stereopsji.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Test Wortha do dali i do bliży: dwa światła czerwone i dwa zielone; Bagolini: smugi w kształcie litery X; TNO (+), tablice 1-6 (+), 7 (-); Mucha/Motyl i ABC (+); pierścienie 7/9 (klucz: 5-7/9); Lang I (+) 550”. Do każdego testu sprzęt w osobnym polu. Klucz uznaje kryterium przy wynikach co najmniej 2 testów do dali i 2 do bliży - tu wszystkie.
Kroki 26-27 · po tym etapie masz 27 z 35 kryteriów (pkt)
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Wynik 12,00 D jest wydrukowany; sprzęt: linijka i tablica do badania ostrości wzroku do bliży.
Na podstawie opisu przypadku Adama Nowickiego i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Flipper akomodacyjny +2,00/-2,00 D, tablice Harta, stoper.
Kroki 28-32 · po tym etapie masz 32 z 35 kryteriów (pkt)
Wypełnij Kartę planowanego leczenia, planując proces leczenia zaburzeń stwierdzonych u dziecka.
Co najmniej 4 cele z rozpoznania - tu pięć: korekcja, konwergencja, zakres fuzji, sprawność akomodacji, płynność ruchów oczu (wydrukowany obniżony poziom płynności).
Wypełnij Kartę planowanego leczenia, planując proces leczenia zaburzeń stwierdzonych u dziecka.
Do wydrukowanych ćwiczeń konwergencji: cel poprawa zakresu konwergencji, jasno, bliż, obuocznie; sprzęt: fiksatory, konwerger świetlny, karta z kropkami.
Wypełnij Kartę planowanego leczenia, planując proces leczenia zaburzeń stwierdzonych u dziecka.
Do wydrukowanego sprzętu: cel poprawa zakresu fuzji w konwergencji i dywergencji, metoda ćwiczenia fuzji i jej zakresu, pomieszczenie jasne i przyciemnione, bliż i dal, obuocznie.
Wypełnij Kartę planowanego leczenia, planując proces leczenia zaburzeń stwierdzonych u dziecka.
Do celu „poprawa sprawności akomodacji”: ćwiczenia akomodacji, jasno, bliż i dal, jednoocznie i obuocznie; sprzęt: tablice Harta, flippery od +/-1,00 D do +/-2,00 D, stoper.
Wypełnij Kartę planowanego leczenia, planując proces leczenia zaburzeń stwierdzonych u dziecka.
Klucz: 0,5-1 godz. dziennie i 1,5-5 godz. tygodniowo - tu 0,5 godz. przez 5 dni = 2,5 godz.
Kroki 33-35 · po tym etapie masz 35 z 35 kryteriów (pkt)
Wypełnij Kartę planowanego leczenia, planując proces leczenia zaburzeń stwierdzonych u dziecka.
Dwa ćwiczenia: wodzenie wzrokiem za fiksatorem w 9 kierunkach przy nieruchomej głowie i kreślenie wzrokiem „leniwych ósemek”; jasno, dal i bliż, obuocznie; pomoce: fiksatory.
Wypełnij Kartę planowanego leczenia, planując proces leczenia zaburzeń stwierdzonych u dziecka.
Ćwiczenia z tablicami Harta i z piłką Marsdena; jasno, dal i bliż, jednoocznie i obuocznie; pomoce: tablice Harta, piłka Marsdena.
Wypełnij Kartę planowanego leczenia, planując proces leczenia zaburzeń stwierdzonych u dziecka.
Klucz: 0,25-0,5 godz. dziennie i od 1 godz. 15 min do 3,5 godz. tygodniowo - tu 0,5 godz. przez 7 dni = 3,5 godz.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.