Do gabinetu ortoptycznego zgłaszają się rodzice z 7-letnim Adamem Kulisem: chłopiec okresowo przymyka powiekę oka lewego, patrząc na odległe obiekty, i wolniej przepisuje tekst z tablicy. Dotąd był badany tylko przesiewowo; lekarz zalecił stałą korekcję okularową i skierował go na ćwiczenia ortoptyczne. Trzeba uzupełnić Kartę badania pacjenta (rozpoznanie, korekcja i 14 badań) i wypełnić Kartę planowanego leczenia (cele, ćwiczenia w gabinecie i w domu).
To rozwiązanie służy nauce do egzaminu zawodowego - nie jest poradą medyczną. Wszystkie dane o pacjencie pochodzą wyłącznie z opisu przypadku i z karty w arkuszu CKE, a wpisy w kartach to jedna z wersji, które klucz oceniania uznaje za poprawne - nie jedyna możliwa. Diagnozy i terapii nie ustala się na podstawie tego materiału.
Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wypełnia ręcznie dwa formularze wydrukowane w arkuszu: Kartę badania pacjenta i Kartę planowanego leczenia. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kroki idą wierszami kart, w kolejności kryteriów klucza.
Najważniejsze dane z karty. Skiaskopia: OP -0,50 w osi 180° i -1,00 w osi 90°, OL -0,75 i -1,00 - niewielka krótkowzroczność z astygmatyzmem. Kąt subiektywny -6° (minus = zez rozbieżny), zakresy fuzji na synoptoforze tylko 6° i 4°, w teście Titmusa pierścienie 4/10, amplituda akomodacji 14 D, ale sprawność z flipperem tylko 6 i 4 cykle.
Skąd biorą się wpisy. Wyniki badań, które karta już podaje (refrakcja przed i po cykloplegii, PBK, PBA, kąty), są punktem wyjścia - z nich wynika rozpoznanie i część brakujących pól. Nazwy metod, sprzętu, wyniki testów i ćwiczenia są wzięte z kryteriów klucza; każdy wpis jest w skrypcie porównany z tekstem kryterium. Gdy klucz przyjmuje przedział (np. ostrość wzroku albo PD), w karcie stoi jedna wartość z tego przedziału, a krok mówi, jaki przedział jest uznawany.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 35 kryteriów w 6 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 27 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań - klucz w wielu kryteriach przyjmuje kilka sformułowań.
Kroki 1-7 · po tym etapie masz 7 z 35 kryteriów (pkt)
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Chłopiec okresowo przymyka oko lewe, patrząc w dal; cover-test jest dodatni do dali, a ujemny do bliży, kąt do dali 12 Δ BN, do bliży 0. Klucz: egzotropia okresowa do dali oka lewego (albo zez rozbieżny okresowy do dali oka lewego).
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Oba południki w skiaskopii są ujemne (od -0,50 do -1,00): krótkowzroczność małego stopnia obu oczu.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Południki różnią się mocą, cylinder ujemny ma oś 180° - klucz: astygmatyzm krótkowzroczny zgodny z regułą obu oczu.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Zakresy fuzji na synoptoforze tylko 6° i 4°, w teście Titmusa pierścienie 4/10 i C (-), w TNO tablice 6-7 (-). Klucz: osłabione widzenie obuoczne.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Amplituda prawidłowa (14 D), ale sprawność z flipperem tylko 6 i 4 cykle - klucz: obniżone parametry akomodacji.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Przeliczenie wyniku skiaskopii na zapis z cylindrem ujemnym (zasada - wiedza ogólna): sfera = moc mniej ujemnego południka (180°), cylinder = różnica, oś w południku sfery. OP: -0,50 / -0,50 oś 180°, OL: -0,75 / -0,25 oś 180°. Pryzmat - puste pole.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Klucz przyjmuje 25-29 mm dla każdego oka - konkretna liczba, tu 27.
Kroki 8-17 · po tym etapie masz 17 z 35 kryteriów (pkt)
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
W korekcji 1,0 w obu oczach; rzutnik z optotypami, wskaźnik i zasłonka.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Do bliży: 0,5 w obu oczach (karta używa skrótu Sn).
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Tablice Snellena do bliży, wskaźnik, zasłonka.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Ostrość 1,0 - fiksacja centralna ustalona w obu oczach.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Wizuskop i zasłonka oraz środek rozszerzający źrenicę: Tropikamid 1%.
Brak stężenia przy nazwie środka.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Krzyż osi: przy osi poziomej (180°) i pionowej (90°) moc tego południka. OP: -0,50 przy osi 180° i -1,00 przy 90°, OL: -0,75 i -1,00. Sprzęt: skiaskop, linijki do skiaskopii, środek porażający akomodację np. Cyclogyl 1%.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Cover-test z zasłonką i fiksatorem.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Zez ujawnia się tylko w dali: cover-test (+) do dali i (-) do bliży - zgodnie z opisem przypadku i z kątem 0 Δ do bliży.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Metoda jakościowa. W OP 8 wektorów równej długości, nie wychodzą poza okrąg. W OL wektor po stronie skroni dłuższy (nadczynność mięśnia prostego bocznego, m.p.b.), po stronie nosa krótszy (osłabione działanie m.p.p.). Strona skroni OL jest na rysunku po prawej - tak jak oko widzi badający (konwencja zapisu, wiedza ogólna).
Wektory OL równe jak w OP - klucz wymaga różnicy po stronie skroni i nosa.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Trzy metody: subiektywna, ilościowa, jakościowa (klucz wymaga wszystkich trzech). PBK 6 cm - konwergencja dobra. Sprzęt: fiksator, linijka.
Kroki 18-24 · po tym etapie masz 24 z 35 kryteriów (pkt)
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Metoda naprzemiennego wygaszania; kąt obiektywny jak subiektywny: -6°. Sprzęt: synoptofor z obrazkami do jednoczesnej percepcji.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Pryzmatyczny cover-test: do dali 12 Δ BN, do bliży 0 Δ BN (bazą do nosa mierzy się zez rozbieżny - wiedza ogólna). Sprzęt: listwa pryzmatyczna horyzontalna, fiksator, zasłonka.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Wynik -6° jest wydrukowany; sprzęt: synoptofor z zestawem obrazków do jednoczesnej percepcji.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Metoda Heringa; korespondencja prawidłowa, więc powidoki układają się w kształt krzyża. Sprzęt: obrazki do powidoku pionowego i poziomego, płytki do wywołania powidoków.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Drugie badanie z listwą pryzmatyczną horyzontalną: konwergencja 12 Δ BS, dywergencja 8 Δ BN. Synoptofor: jednoczesna percepcja, fuzja, stereopsja (+). Testy stereo: Motyl, A, B (+), C (-), TNO (+), tablice 1-5 (+), 6 i 7 (-), test Langa I (+) 550".
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Synoptofor z obrazkami, listwa ze źródłem światła, testy Motyl/ABC/Pierścienie z okularami polaryzacyjnymi, TNO z okularami czerwono-zielonymi, test Langa I.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Test Wortha do dali: 5 świateł - dwa czerwone i trzy zielone (w dali pojawia się zez), do bliży: dwa czerwone i dwa zielone. Test Schobera: krzyż odchylony od centrum okręgu, obraz figur skrzyżowany. Sprzęt: oba testy z okularami czerwono-zielonymi.
Kroki 25-26 · po tym etapie masz 26 z 35 kryteriów (pkt)
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Metoda Dondersa; sprzęt: tablica z optotypami do bliży (np. Snellena), linijka, zasłonka.
Na podstawie opisu przypadku Adama Kulisa i informacji podanych w Karcie badania pacjenta, uzupełnij Kartę badania pacjenta, wpisując w miejsca zaznaczone kropkami i w puste pola brakujące dane.
Kryterium ocenia sprzęt: tablica do bliży, flipper akomodacyjny +/- 2,00 D, wskaźnik, stoper, zasłonka. Przy wynikach dopisana jednostka cykli/min - klucz jej w tym arkuszu nie ocenia (wynik metody to liczba cykli na minutę).
Kroki 27-32 · po tym etapie masz 32 z 35 kryteriów (pkt)
Wypełnij Kartę planowanego leczenia, planując proces leczenia zaburzeń zdiagnozowanych u dziecka.
Karta prosi o co najmniej 5 celów, klucz uznaje kryterium przy 4. Cele wynikają z rozpoznania i z opisu (wolniejsze przepisywanie z tablicy - koordynacja wzrokowo-ruchowa). Linii jest 5, więc dwa ostatnie cele stoją w jednej.
Wypełnij Kartę planowanego leczenia, planując proces leczenia zaburzeń zdiagnozowanych u dziecka.
Cel: poprawa zakresu konwergencji, metoda: ćwiczenia konwergencji, jasno, do bliży, obuocznie. Do wydrukowanej karty z kropkami co najmniej 2 pomoce: aparat typu „ślimak”, orto-ball, konwerger świetlny.
Wypełnij Kartę planowanego leczenia, planując proces leczenia zaburzeń zdiagnozowanych u dziecka.
Do celu „poprawa zakresu fuzji”: ćwiczenia zakresu fuzji w konwergencji i dywergencji; dal i bliż, obuocznie. Pomoce: synoptofor z obrazkami fuzyjnymi, listwa pryzmatyczna, fiksator, karty fuzyjne.
Wypełnij Kartę planowanego leczenia, planując proces leczenia zaburzeń zdiagnozowanych u dziecka.
Kolumna celu nie ma kropek - cel wpisuje się w puste pole: poprawa widzenia stereoskopowego. Pomoce (co najmniej 2 w kluczu, karta prosi o 3): synoptofor z obrazkami stereoskopowymi, cheiroskop, bernelloskop.
Wypełnij Kartę planowanego leczenia, planując proces leczenia zaburzeń zdiagnozowanych u dziecka.
Cel: poprawa sprawności akomodacji; co najmniej 2 ćwiczenia (flipper akomodacyjny, tablice Harta) i pomoce do nich obok wydrukowanych flipperów; warunki: jasno, dal i bliż, obuocznie i jednoocznie (puste pole bez kropek).
Wypełnij Kartę planowanego leczenia, planując proces leczenia zaburzeń zdiagnozowanych u dziecka.
Klucz: 0,5-1 godz. dziennie i 1,5-5 godz. tygodniowo - tu 0,5 godz. przez 5 dni = 2,5 godz.
Kroki 33-35 · po tym etapie masz 35 z 35 kryteriów (pkt)
Wypełnij Kartę planowanego leczenia, planując proces leczenia zaburzeń zdiagnozowanych u dziecka.
Cel: poprawa motoryki gałek ocznych, zwłaszcza przywodzenia OL (osłabiony m.p.p. z badania ruchów). Kolumna ćwiczeń nie ma kropek - ćwiczenia wpisuje się w puste pole. Do wydrukowanej piłki Marsdena co najmniej 1 pomoc: fiksator, orto-ball.
Wypełnij Kartę planowanego leczenia, planując proces leczenia zaburzeń zdiagnozowanych u dziecka.
Motoryka mała i duża: co najmniej 4 ćwiczenia (labirynty, rysowanie po śladzie, łączenie kropek, klocki, rzuty do kosza, kręgle) i pomoce do nich.
Wypełnij Kartę planowanego leczenia, planując proces leczenia zaburzeń zdiagnozowanych u dziecka.
Klucz: 0,5-1 godz. dziennie i 2,5-7 godz. tygodniowo - tu 0,5 godz. przez 7 dni = 3,5 godz.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.