Serwis używa plików cookies do analizy ruchu i poprawy działania. Szczegóły
Z.19-01-21.01-SGStyczeń 2021 · 38 kroków · ok. 69 min · 35 kryteriów z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Mieszanka efedryny chlorowodorku z amonowym chlorkiem
To rozwiązanie służy nauce do egzaminu zawodowego - nie jest poradą medyczną ani farmaceutyczną. Wszystkie dane o leku, dawkach i surowcach pochodzą wyłącznie z arkusza CKE, jego załączników (fragment Farmakopei Polskiej XI, ulotka) i klucza oceniania.
Arkusz Z.19-01-21.01-SG (sesja styczeń 2021) - kwalifikacja Z.19 (formuła 2012), poprzedniczka MED.09. W tej sesji arkusze Z.19-01, Z.19-02 i Z.19-03 mają tę samą recepturę - efedryny chlorowodorek, amonowy chlorek, syrop z dziewanny i woda - a różnią się ilościami, masą łyżki i pacjentem; każdy ma własny klucz i własne rozwiązanie.
Zadanie: sporządzić mieszankę według fragmentu e-recepty dla pacjentki Natalii Kurowskiej, obliczyć dawki substancji leczniczych i porównać je z dawkami maksymalnymi z Farmakopei Polskiej XI, wypełnić protokół i zestawienie oraz przygotować lek do wydania: butelka, biała sygnatura i etykieta ostrzegawcza.
Data sporządzenia. Arkusz każe przyjąć, że data sporządzenia leku jest datą egzaminu, ale jej nie podaje. W rozwiązaniu wpisano 25.01.2021 - pierwszy dzień części praktycznej Z.19 w tej sesji według komunikatu dyrektora CKE z 20 sierpnia 2020 r. o harmonogramie egzaminu w 2021 roku (Z.19: 25-28 stycznia 2021 r.). Na egzaminie wpisuje się datę dnia egzaminu.
Podpis i PESEL. Na sygnaturze w miejscu „wydał / podpis osoby sporządzającej lek” arkusz każe wpisać XYZ - i tak jest w rozwiązaniu. Tam, gdzie zdający wpisuje swój numer PESEL (opis Zestawu Materiałów Farmaceutycznych), w rozwiązaniu stoi imię i nazwisko autora - Bartosz Bryniarski.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 35 kryteriów, każde za 1 punkt: 10 za lek gotowy do wydania, 10 za protokół, 5 za zestawienie i 10 za przebieg sporządzania. Do zdania części praktycznej potrzeba 75%, czyli co najmniej 27 punktów. Kroki dotyczące protokołu i zestawienia pokazują wpisy na druku z arkusza; czynności przy wadze, butelce i sygnaturze są opisane krok po kroku razem z tym, co sprawdza egzaminator.
Suwak i strzałki obok niego - albo ←→ na klawiaturze - przechodzą krok po kroku; wyjaśnienie i podgląd zmieniają się razem z krokiem.
Lista „Etap” przenosi od razu do wybranego etapu.
„Rozwiązuję samodzielnie” chowa rozwiązanie kroku - najpierw własna próba, potem odsłonięcie.
„Tryb prezentacji” pokazuje same kroki, bez menu strony - na rzutnik.
Etap 1: Analiza recepty i obliczenia
Kroki 1-5 · po tym etapie masz 0 z 35 kryteriów (pkt)
Krok 1: Co jest na e-recepcie
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Przygotuj stanowisko pracy i sporządź lek recepturowy na podstawie zamieszczonego fragmentu e-recepty. Umieść lek recepturowy we właściwym i prawidłowo oznakowanym opakowaniu tak, by był gotowy do wydania. Na sygnaturze w miejscu wydał/podpis osoby sporządzającej lek wpisz XYZ. Numer leku nadany przez aptekę - 3111. Data sporządzenia leku recepturowego jest datą egzaminu.
Fragment e-recepty: pacjent Natalia Kurowska, wystawca lek. Maciej Zachar. Skład: Ephedrini hydrochloridi 0,3, Ammonii chloridi 3,0, Verbasci sirupi 20,0, Aquae ad 120,0, M.f. mixt. - czyli efedryny chlorowodorek (Ephedrini hydrochloridum), amonowy chlorek (Ammonii chloridum), syrop z dziewanny (Verbasci sirupus) i woda; sporządzić mieszankę. D.S. 2 razy dziennie jedną łyżkę stołową. Numer leku nadany przez aptekę: 3111 (treść zadania).
Obie substancje stałe odważa się i rozpuszcza w wodzie, a efedryny chlorowodorek - w obecności egzaminatora.
Dokument po tym kroku
Krok 2: Ilości składników
ok. 4 min
Polecenie z arkusza
Dokonaj obliczeń w miejscu oznaczonym Obliczenia niezbędne do sporządzenia leku recepturowego oraz wypełnienia protokołu i zestawienia. Przyjmij, że masa jednej łyżki leku recepturowego wynosi 16,0 g.
„Aquae ad 120,0” oznacza: dopełnić wodą do 120,0 g. Syrop ma ilość stałą 20,0 g, więc woda = 120,0 - 0,3 - 3,0 - 20,0 = 96,7 g.
Dokument po tym kroku
Krok 3: Ilość mieszanki jednorazowo i dobowo
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Dokonaj obliczeń w miejscu oznaczonym Obliczenia niezbędne do sporządzenia leku recepturowego oraz wypełnienia protokołu i zestawienia. Przyjmij, że masa jednej łyżki leku recepturowego wynosi 16,0 g.
Dawkowanie: 2 razy dziennie jedną łyżkę stołową, a masa jednej łyżki leku wynosi 16,0 g (treść zadania). Jednorazowo pacjent przyjmuje 16,0 g mieszanki, a w ciągu doby 2 × 16,0 g = 32,0 g.
Dokument po tym kroku
Krok 4: Dawki efedryny chlorowodorku
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Dokonaj obliczeń w miejscu oznaczonym Obliczenia niezbędne do sporządzenia leku recepturowego oraz wypełnienia protokołu i zestawienia. Przyjmij, że masa jednej łyżki leku recepturowego wynosi 16,0 g.
W 120,0 g leku jest 0,3 g efedryny chlorowodorku, więc w 16,0 g mieszanki: 16,0 × 0,3 : 120,0 = 0,040 g = 40 mg. Dobowo dwa razy tyle: 80 mg. Protokół podaje dawki efedryny w miligramach (tak jak Farmakopea), dlatego wynik w gramach mnoży się przez 1000.
Typowe błędy
Wpisanie dawki w gramach (0,040) w rubryce opisanej „mg” - liczba bez przeliczenia jednostki nie zgadza się z kluczem.
Dokument po tym kroku
Krok 5: Dawki amonowego chlorku
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Dokonaj obliczeń w miejscu oznaczonym Obliczenia niezbędne do sporządzenia leku recepturowego oraz wypełnienia protokołu i zestawienia. Przyjmij, że masa jednej łyżki leku recepturowego wynosi 16,0 g.
W 120,0 g leku jest 3,0 g amonowego chlorku, więc w 16,0 g mieszanki: 16,0 × 3,0 : 120,0 = 0,400 g, a dobowo 2 × 0,400 g = 0,800 g. Te dawki wpisuje się w gramach.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Protokół z obliczeń i kontroli dawek (rezultat 2)
Kroki 6-16 · po tym etapie masz 10 z 35 kryteriów (pkt)
Krok 6: Ilość mieszanki w protokole
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami.
Dwa pierwsze wiersze protokołu (bez numeru) przepisuje się z obliczeń: 16,0 g jednorazowo i 32,0 g dobowo. Klucz nie ma za nie osobnego kryterium, ale od nich zależą wszystkie dawki niżej. W kluczu ten rezultat nazywa się „Protokół z przeliczania i kontroli dawek” - chodzi o ten sam druk.
Dokument po tym kroku
Krok 7: Dawka jednorazowa efedryny chlorowodorku
Kryteria:
R.2.1 Dawka jednorazowa efedryny chlorowodorku przepisana przez lekarza: 40 mg
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami.
Punkt 1: 40 mg.
Dokument po tym kroku
Krok 8: Dawka dobowa efedryny chlorowodorku
Kryteria:
R.2.2 Dawka dobowa efedryny chlorowodorku przepisana przez lekarza: 80 mg
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami.
Punkt 2: 2 dawki na dobę, czyli 80 mg.
Dokument po tym kroku
Krok 9: Dawki maksymalne efedryny chlorowodorku wg FP XI
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami.
Załącznik z egzaminu - FP XI, „Wykaz dawek”, s. 4498, wiersz Ephedrini hydrochloridum, droga podania doustnie: maksymalna dawka jednorazowa 50 mg, dobowa 150 mg. Rubryki protokołu są w miligramach, więc liczby wpisuje się bez przeliczania.
Typowe błędy
Wartości dla innej drogi podania (domięśniowo) albo dla efedryny racemicznej z sąsiedniego wiersza tabeli - liczy się wiersz „Ephedrini hydrochloridum, doustnie” (R.2.3).
Dokument po tym kroku
Krok 10: Porównanie i wniosek - dawka jednorazowa efedryny chlorowodorku
Kryteria:
R.2.4 Wniosek: Maksymalna dawka jednorazowa efedryny chlorowodorku została/nie została* przekroczona Uwaga. Kryterium należy uznać za spełnione, jeżeli skreślone jest została
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami. *niepotrzebne skreślić
40 mg < 50 mg, więc dawka maksymalna nie została przekroczona - skreśla się słowo „została”.
Dokument po tym kroku
Krok 11: Porównanie i wniosek - dawka dobowa efedryny chlorowodorku
Kryteria:
R.2.5 Wniosek: Maksymalna dawka dobowa efedryny chlorowodorku została/nie została* przekroczona Uwaga. Kryterium należy uznać za spełnione, jeżeli skreślone jest została
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami. *niepotrzebne skreślić
80 mg < 150 mg - dawka dobowa nie została przekroczona; skreśla się „została”. W arkuszu przy tym wniosku gwiazdka stoi w złym miejscu („została/nie* została przekroczona”) - liczy się sens: skreśla się wariant niepotrzebny, czyli „została”.
Dokument po tym kroku
Krok 12: Dawka jednorazowa amonowego chlorku
Kryteria:
R.2.6 Dawka jednorazowa amonowego chlorku przepisana przez lekarza: 0,4 g
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami.
Punkt 6: 0,4 g amonowego chlorku w jednej dawce.
Dokument po tym kroku
Krok 13: Dawka dobowa amonowego chlorku
Kryteria:
R.2.7 Dawka dobowa amonowego chlorku przepisana przez lekarza: 0,8 g
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami.
Punkt 7: dwie dawki na dobę - 0,8 g.
Dokument po tym kroku
Krok 14: Dawki maksymalne amonowego chlorku wg FP XI
Kryteria:
R.2.8 Maksymalna dawka jednorazowa amonowego chlorku wg FPXI: 1,0 g Maksymalna dawka dobowa amonowego chlorku wg FPXI: 6,0 g
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami.
Ten sam załącznik - FP XI, „Wykaz dawek”, s. 4481, wiersz Ammonii chloridum, doustnie: maksymalna dawka jednorazowa 1,0 g, dobowa 6,0 g. Uwaga na sąsiedni wiersz Ammonii bromidum (bromek amonowy) - to inna substancja.
Dokument po tym kroku
Krok 15: Porównanie i wniosek - dawka jednorazowa amonowego chlorku
Kryteria:
R.2.9 Wniosek: Maksymalna dawka jednorazowa amonowego chlorku została/nie została* przekroczona Uwaga. Kryterium należy uznać za spełnione, jeżeli skreślone jest została
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami. *niepotrzebne skreślić
0,4 g < 1,0 g - dawka maksymalna nie została przekroczona; skreśla się „została”.
Dokument po tym kroku
Krok 16: Porównanie i wniosek - dawka dobowa amonowego chlorku
Kryteria:
R.2.10 Wniosek: Maksymalna dawka dobowa amonowego chlorku została/nie została* przekroczona Uwaga. Kryterium należy uznać za spełnione, jeżeli skreślone jest została
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami. *niepotrzebne skreślić
0,8 g < 6,0 g - dawka dobowa nie została przekroczona; skreśla się „została”.
Dokument po tym kroku
Etap 3: Zestawienie informacji o leku recepturowym (rezultat 3)
Kroki 17-22 · po tym etapie masz 15 z 35 kryteriów (pkt)
Krok 17: Masa pustego opakowania
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami.
Pustą butelkę (125 mL) razem z zakrętką waży się na stanowisku i wpisuje wynik z dokładnością do 0,01 g. Tej masy egzaminator użyje przy ocenie masy leku (R.1.1): zważy butelkę z lekiem i odejmie zapisaną masę opakowania. Wynik zależy od butelki na stanowisku, dlatego w podglądzie jest tylko opis.
Typowe błędy
Puste pole masy opakowania - egzaminator musi wtedy ważyć samą zawartość, co wymaga przelewania leku.
Dokument po tym kroku
Krok 18: Substancje stałe
Kryteria:
R.3.1 Zestawienie ilości substancji stałych potrzebnych do sporządzenia leku recepturowego: Efedryny chlorowodorek: 0,3 lub 0,3 g Amonowy chlorek: 3,0 lub 3,0 g
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami.
Do tabeli trafiają dwie substancje stałe, które się odważa - ilości prosto z recepty: efedryny chlorowodorek 0,3 g i amonowy chlorek 3,0 g.
Dokument po tym kroku
Krok 19: Ilość syropu z dziewanny
Kryteria:
R.3.2 Ilość syropu z dziewanny potrzebna do sporządzenia leku recepturowego: 20,0
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami.
Punkt 2: ilość podana wprost na recepcie - 20,0 g syropu z dziewanny.
Dokument po tym kroku
Krok 20: Ilość wody
Kryteria:
R.3.3 Ilość wody potrzebna do sporządzenia leku recepturowego: 96,7
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami.
Punkt 3: 120,0 - 0,3 - 3,0 - 20,0 = 96,7 g. To CAŁA woda leku, razem z wodą użytą do rozpuszczenia substancji.
Dokument po tym kroku
Krok 21: Działanie i zastosowanie
Kryteria:
R.3.4 Działanie i zastosowanie sporządzonego leku: sympatykomimetyk, rozszerzające oskrzela, ułatwiające odkrztuszanie, wykrztuśne, ból gardła towarzyszący suchemu kaszlowi i przeziębieniu, w nieżytach dróg oddechowych z utrudnionym odksztuszaniem wydzieliny, mokry kaszel (lub inne poprawne merytorycznie określenia) Kryterium należy uznać za spełnione, jeżeli zapisane są co najmniej 2 działania i 1 zastosowanie
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami.
Wystarczą dwa działania i jedno zastosowanie. Źródła z egzaminu: FP XI w kolumnie „Działanie i/lub zastosowanie” podaje dla efedryny chlorowodorku „sympatykomimetyk; rozszerzające oskrzela”, a dla amonowego chlorku „wykrztuśne”. Wpisano działanie rozszerzające oskrzela, wykrztuśne i ułatwiające odkrztuszanie oraz zastosowanie: mokry kaszel - wszystkie określenia są na liście w kluczu. W kluczu przy jednym z zastosowań jest literówka „odksztuszaniem” (poprawnie: odkrztuszaniem).
Dokument po tym kroku
Krok 22: Zalecenia dotyczące przechowywania
Kryteria:
R.3.5 Zalecenia dla pacjenta dotyczące przechowywania leku recepturowego: przechowywać w zamkniętym, oryginalnym opakowaniu, chronić od światła, przechowywać w temperaturze nie wyższej niż 25°C, przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci (lub inne poprawne merytorycznie określenia) Kryterium należy uznać za spełnione, jeżeli zapisane są co najmniej 2 zalecenia
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami.
Co najmniej dwa zalecenia. Wpisano trzy z listy klucza. Ulotka syropu z dziewanny (załącznik z egzaminu) każe przechowywać go w temperaturze nie wyższej niż 25°C i chronić od światła.
Dokument po tym kroku
Etap 4: Sporządzanie leku (przebieg 1)
Kroki 23-29 · po tym etapie masz 23 z 35 kryteriów (pkt)
Krok 23: Przygotowanie osoby i stanowiska
Kryteria: ,
P.1.1 Zdający: umył ręce przed przystąpieniem do sporządzania leku recepturowego, założył fartuch ochronny
P.1.2 Zdający: zdezynfekował stanowisko pracy
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Na stanowisku egzaminacyjnym przygotowane są utensylia, sprzęt, opakowanie leku oraz niezbędne materiały, w tym Zestaw Materiałów Farmaceutycznych zawierający między innymi substancje farmaceutyczne i wybrane fragmenty Farmakopei Polskiej XI. Otrzymany Zestaw Materiałów Farmaceutycznych opisz swoim numerem PESEL i numerem zadania. Przygotuj stanowisko pracy i sporządź lek recepturowy na podstawie zamieszczonego fragmentu e-recepty.
Zanim cokolwiek trafi na wagę:
Umyj ręce i załóż fartuch ochronny - egzaminator ocenia oba elementy razem.
Zdezynfekuj blat stanowiska (środek dezynfekcyjny z wyposażenia, przetarcie powierzchni roboczej).
Opisz Zestaw Materiałów Farmaceutycznych numerem PESEL i numerem zadania (wymaga tego arkusz; klucz tego nie punktuje).
Rozłóż sprzęt: waga do proszków (albo wielozakresowa), krążki pergaminowe, łyżeczka, zlewki, bagietka, butelka z zakrętką, sygnatura.
Typowe błędy
Mycie rąk dopiero po rozłożeniu sprzętu albo praca bez fartucha - kryterium P.1.1 jest stracone już na początku.
Dokument po tym kroku
Krok 24: Odważenie efedryny chlorowodorku przy egzaminatorze
Kryteria:
P.1.3 Zdający: odważył efedryny chlorowodorek na wytarowanym krążku pergaminowym, na wadze do odważania proszków lub wadze wielozakresowej, substancję pobierał łyżeczką Egzaminator ocenia po podniesieniu ręki przez zdającego i uzyskaniu zgody przewodniczącego ZN
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
UWAGA: Przez podniesienie ręki zgłoś gotowość do odważenia efedryny chlorowodorku w ilości niezbędnej do sporządzenia leku recepturowego. Czynność odważania wykonaj w obecności egzaminatora.
Podnieś rękę i poczekaj na egzaminatora - tę czynność ocenia się tylko w jego obecności (po zgodzie przewodniczącego zespołu nadzorującego).
Połóż krążek pergaminowy na wadze do odważania proszków (albo wielozakresowej) i wytaruj wagę.
Pobierając substancję łyżeczką, odważ 0,3 g efedryny chlorowodorku.
Typowe błędy
Odważanie bez zgłoszenia albo na niewytarowanym krążku; nabieranie substancji wprost z pojemnika zamiast łyżeczką (P.1.3).
Dokument po tym kroku
Krok 25: Odważenie amonowego chlorku
Kryteria:
P.1.4 Zdający: na kolejnym wytarowanym krążku pergaminowym odważył amonowy chlorek, substancję pobierał łyżeczką
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Przygotuj stanowisko pracy i sporządź lek recepturowy na podstawie zamieszczonego fragmentu e-recepty.
Na kolejnym, wytarowanym krążku pergaminowym odważ 3,0 g amonowego chlorku, pobierając substancję łyżeczką.
Dokument po tym kroku
Krok 26: Rozpuszczenie efedryny chlorowodorku w wodzie
Kryteria:
P.1.5 Zdający: rozpuścił efedryny chlorowodorek w wodzie
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Przygotuj stanowisko pracy i sporządź lek recepturowy na podstawie zamieszczonego fragmentu e-recepty.
Przenieś odważony efedryny chlorowodorek do zlewki i rozpuść go w części wody oczyszczonej, mieszając bagietką aż do całkowitego rozpuszczenia. Klucz ocenia samo rozpuszczenie w wodzie - ile wody zużyjesz do rozpuszczania, nie jest punktowane, ale ta woda wchodzi w obliczone 96,7 g wody całego leku.
Dokument po tym kroku
Krok 27: Rozpuszczenie amonowego chlorku w wodzie
Kryteria:
P.1.6 Zdający: rozpuścił amonowy chlorek w wodzie
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Przygotuj stanowisko pracy i sporządź lek recepturowy na podstawie zamieszczonego fragmentu e-recepty.
Przenieś odważony amonowy chlorek do zlewki i rozpuść go w części wody oczyszczonej, mieszając bagietką aż do całkowitego rozpuszczenia. Klucz ocenia samo rozpuszczenie w wodzie - ile wody zużyjesz do rozpuszczania, nie jest punktowane, ale ta woda wchodzi w obliczone 96,7 g wody całego leku.
Dokument po tym kroku
Krok 28: Uzupełnienie wodą i syropem
Kryteria:
P.1.7 Zdający: uzupełnił lek wodą oczyszczoną w zlewce lub w butelce i na końcu dodał syrop z dziewanny lub dodał syrop z dziewanny do sporządzanego leku i uzupełnił wodą
ok. 4 min
Polecenie z arkusza
Przygotuj stanowisko pracy i sporządź lek recepturowy na podstawie zamieszczonego fragmentu e-recepty.
Klucz dopuszcza dwie kolejności: najpierw dopełnić lek wodą, a na końcu dodać syrop z dziewanny, albo dodać syrop do roztworów i dopełnić wodą. Wygodnie jest wytarować butelkę, przelać do niej roztwory obu substancji, odważyć 20,0 g syropu z dziewanny i dopełnić wodą oczyszczoną do masy leku 120,0 g - wtedy cała woda (razem z wodą do rozpuszczania) wynosi 96,7 g.
Typowe błędy
Dolanie pełnych 96,7 g wody bez uwzględnienia wody zużytej do rozpuszczania - lek wyjdzie cięższy niż 120,0 g i nie spełni R.1.1.
Dokument po tym kroku
Krok 29: Wymieszanie leku
Kryteria:
P.1.8 Zdający: wymieszał składniki sporządzonego leku w zlewce lub w butelce
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Przygotuj stanowisko pracy i sporządź lek recepturowy na podstawie zamieszczonego fragmentu e-recepty.
Zakręć butelkę i dokładnie wymieszaj zawartość (albo wymieszaj bagietką w zlewce przed przelaniem). Klucz uznaje mieszanie w zlewce lub w butelce.
Dokument po tym kroku
Etap 5: Lek gotowy do wydania (rezultat 1)
Kroki 30-34 · po tym etapie masz 33 z 35 kryteriów (pkt)
Krok 30: Butelka i masa leku
Kryteria: , ,
R.1.1 Masa leku wynosi 120,0 g (116,4 g – 123,6 g) (masa opakowania w Zestawieniu informacji o sporządzanym leku recepturowym; jeżeli nie jest zapisana masa opakowania, należy zważyć zawartość opakowania)
R.1.2 Lek w postaci płynnej
R.1.3 Opakowaniem leku jest zakręcona butelka o pojemności 125 mL
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Umieść lek recepturowy we właściwym i prawidłowo oznakowanym opakowaniu tak, by był gotowy do wydania.
Lek jest płynny (mieszanka) i trafia do butelki 125 mL z zakrętką - butelka musi być zakręcona. Egzaminator waży butelkę z lekiem i odejmuje masę opakowania z zestawienia: wynik ma wynieść 120,0 g (dopuszczalnie 116,4 g - 123,6 g).
Typowe błędy
Butelka niedokręcona albo za mała (lek się nie zmieści) - R.1.3; brak masy opakowania w zestawieniu utrudnia sprawdzenie masy leku.
Dokument po tym kroku
Krok 31: Sygnatura: pacjent, lekarz i numer leku
Kryteria: , ,
R.1.4 Do butelki dołączona jest sygnatura koloru białego
R.1.5 Imię i nazwisko pacjenta: Natalia Kurowska, nazwisko lekarza: Zachar
R.1.6 Numer leku: 3111
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Umieść lek recepturowy we właściwym i prawidłowo oznakowanym opakowaniu tak, by był gotowy do wydania. Na sygnaturze w miejscu wydał/podpis osoby sporządzającej lek wpisz XYZ. Numer leku nadany przez aptekę - 3111. Data sporządzenia leku recepturowego jest datą egzaminu.
Do butelki dołącza się białą sygnaturę (lek doustny). Wpisz:
pacjent: Natalia Kurowska,
lekarz: Maciej Zachar (klucz wymaga co najmniej nazwiska),
numer leku: 3111 - nadany przez aptekę (treść zadania).
Typowe błędy
Pomarańczowa sygnatura - jest dla leków do użytku zewnętrznego; mieszanka doustna wymaga białej (R.1.4).
Dokument po tym kroku
Krok 32: Sygnatura: skład leku
Kryteria:
R.1.7 Skład leku: Rp. Ephedrini hydrochloridi 0,3 Ammonii chloridi 3,0 Verbasci sirupi 20,0 Aquae ad 120,0 M.f. mixt.
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Umieść lek recepturowy we właściwym i prawidłowo oznakowanym opakowaniu tak, by był gotowy do wydania. Na sygnaturze w miejscu wydał/podpis osoby sporządzającej lek wpisz XYZ. Numer leku nadany przez aptekę - 3111. Data sporządzenia leku recepturowego jest datą egzaminu.
Pod „Rp.” przepisz skład dokładnie tak, jak na e-recepcie - łacińskie nazwy i ilości, razem z „M.f. mixt.”. Rozbicie na wodę i syrop należy do zestawienia, nie do sygnatury.
Dokument po tym kroku
Krok 33: Sygnatura: dawkowanie, data i podpis
Kryteria: ,
R.1.8 Sposób dawkowania: 2 razy dziennie jedną łyżkę stołową
R.1.9 Data sporządzenia leku: data egzaminu
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Umieść lek recepturowy we właściwym i prawidłowo oznakowanym opakowaniu tak, by był gotowy do wydania. Na sygnaturze w miejscu wydał/podpis osoby sporządzającej lek wpisz XYZ. Numer leku nadany przez aptekę - 3111. Data sporządzenia leku recepturowego jest datą egzaminu.
D.S.: 2 razy dziennie jedną łyżkę stołową,
data sporządzenia = data egzaminu: w rozwiązaniu 25.01.2021 (pierwszy dzień części praktycznej Z.19 w tej sesji - na egzaminie wpisuje się datę dnia egzaminu),
wydał / podpis: XYZ - tak każe arkusz (zamiast podpisu osoby sporządzającej).
Dokument po tym kroku
Krok 34: Etykieta ostrzegawcza
Kryteria:
R.1.10 Przed użyciem zmieszać, chronić od światła lub do butelki dołączona jest etykieta Przed użyciem zmieszać, chronić od światła
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Umieść lek recepturowy we właściwym i prawidłowo oznakowanym opakowaniu tak, by był gotowy do wydania.
Dołącz do butelki etykietę „Przed użyciem zmieszać, chronić od światła” - klucz uznaje też ten napis wpisany na sygnaturze. „Przed użyciem zmieszać” przypomina pacjentowi o wymieszaniu mieszanki przed odmierzeniem dawki, a „chronić od światła” powtarza zalecenie przechowywania z zestawienia.
Dokument po tym kroku
Etap 6: Porządek na stanowisku i oddanie pracy
Kroki 35-36 · po tym etapie masz 35 z 35 kryteriów (pkt)
Krok 35: Porządek w trakcie pracy
Kryteria:
P.1.9 Zdający: nie gromadził niepotrzebnych naczyń, utensyliów i substancji recepturowych oraz użytych krążków pergaminowych w miejscu sporządzania leku recepturowego, rozsypane substancje stałe sprzątnął, rozlane ciecze wytarł
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Po wykonaniu wszystkich prac uporządkuj stanowisko. Sprzęt, szkło laboratoryjne i utensylia, z których korzystałeś w trakcie egzaminu, umieść na tacy i pozostaw na swoim stanowisku do ewentualnego umycia.
Przez cały czas sporządzania: odstawiaj niepotrzebne naczynia, utensylia i substancje recepturowe, a użyte krążki pergaminowe wyrzucaj - nie gromadź ich w miejscu sporządzania leku. Rozsypaną substancję stałą od razu sprzątnij, rozlaną ciecz wytrzyj. Egzaminator obserwuje to w trakcie całej pracy, nie tylko na końcu.
Dokument po tym kroku
Krok 36: Taca z naczyniami i oddanie pracy
Kryteria:
P.1.10 Zdający: umieścił na tacy naczynia i utensylia, z których korzystał w trakcie egzaminu
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Po wykonaniu wszystkich prac uporządkuj stanowisko. Sprzęt, szkło laboratoryjne i utensylia, z których korzystałeś w trakcie egzaminu, umieść na tacy i pozostaw na swoim stanowisku do ewentualnego umycia. Arkusz egzaminacyjny z wypełnionym protokołem i zestawieniem oraz sporządzony lek recepturowy pozostaw na stanowisku pracy.
Na koniec połóż na tacy wszystkie naczynia i utensylia, z których korzystano (zlewki, bagietkę, łyżeczkę, cylinder albo pipetę, jeśli były użyte). Na stanowisku zostają: arkusz z protokołem i zestawieniem oraz butelka z lekiem, sygnaturą i etykietą.
Dokument po tym kroku
Etap 7: Kontrola przed oddaniem (poza kluczem)
Kroki 37-38 · po tym etapie masz 35 z 35 kryteriów (pkt)
Krok 37: Suma składników = masa leku
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami.
Szybki test zestawienia: efedryny chlorowodorek + amonowy chlorek + syrop + woda = 0,30 + 3,00 + 20,00 + 96,70 = 120,00 g, czyli dokładnie masa leku z recepty (120,0 g). Jeśli suma się nie zgadza, błąd jest zwykle w ilości wody. Klucz tego nie ocenia - to kontrola własna przed oddaniem arkusza.
Dokument po tym kroku
Krok 38: Dawki zgodne z wnioskami
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wypełnij Protokół z obliczeń i kontroli dawek substancji leczniczych oraz Zestawienie informacji o sporządzanym leku recepturowym. UWAGA: Obliczone wartości wpisane do protokołu i zestawienia, zostaną uznane za prawidłowe, jeżeli potwierdzone są prawidłowymi obliczeniami.
Sprawdź, czy liczby w protokole prowadzą do zaznaczonych wniosków: 40 mg < 50 mg, 80 mg < 150 mg, 0,4 g < 1,0 g i 0,8 g < 6,0 g - we wszystkich czterech wnioskach skreślone jest „została”. Zwróć też uwagę na jednostki: efedryna w mg, amonowy chlorek w g. Klucz tego nie ocenia osobno.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.