Przejdź do głównej treści
MED.14-01-23.01-SGStyczeń 2023 · 15 kroków · ok. 63 min · 32 kryteria z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Toaleta jamy ustnej i karmienie

Zadanie. 72-letni Jan Kozłowski z naczyniopochodnym otępieniem starczym i zaburzoną funkcją przełykania przebywa w zakładzie opiekuńczo-leczniczym; w jamie ustnej ma liczne pleśniawki, jest karmiony przez zgłębnik żołądkowy dietą przemysłową porcjami po 100 ml. Na fantomie trzeba wykonać kolejno toaletę jamy ustnej z użyciem środka leczniczego (Aphtin) i karmienie przez zgłębnik żołądkowy, a potem wypełnić kartę żywienia dojelitowego, indywidualną kartę pielęgnacji i zabiegów medycznych oraz kartę profilaktyki zapalenia płuc.

Co jest rozwiązane, a co opisane. Dokumenty z arkusza są wypełnione krok po kroku (wpisy odręczne, granatowe, pola z bieżącego kroku na żółto) dokładnie według danych z arkusza i kryteriów klucza oceniania CKE. W opracowaniach (algorytmy, zalecenia, wykazy) wpisano pozycje wymienione w kluczu - klucz uznaje je także w innym brzmieniu, jeśli są poprawne merytorycznie. Czynności przy fantomie są opisane jako lista poleceń zbudowana z kryteriów klucza, w ich kolejności - egzaminator ocenia przebieg punkt po punkcie, więc kolejność ma znaczenie. Opis nie dodaje niczego spoza arkusza i klucza.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 32 kryteria, każde za 1 punkt: 13 za rezultaty (dokumenty i opracowania - rozwiązane tu w całości - oraz zestaw, jeśli jest) i 19 za przebieg czynności przy fantomie, który egzaminator ocenia na stanowisku. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 24 punkty - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje też inne poprawne sposoby wykonania tam, gdzie wymienia je po ukośniku.

Data w dokumentach. Arkusz każe wpisać datę zgodną ze stanem faktycznym w dniu egzaminu, a jej nie podaje. Wpisano 12.01.2023 - pierwszy dzień części praktycznej MED.14 w sesji styczeń 2023 według harmonogramu CKE (komunikat dyrektora CKE z 19 sierpnia 2022 r.). Na egzaminie wpisuje się datę dnia, w którym się go zdaje. Arkusz każe w miejscu podpisu wpisać XX YY - tak jest w kartach. Godziny są szarym opisem miejsca: na egzaminie wpisuje się rzeczywistą godzinę wykonania czynności, a klucz sprawdza tylko, czy mieści się w czasie trwania egzaminu.

To materiał do nauki do egzaminu zawodowego, a nie porada medyczna ani instrukcja postępowania z pacjentem - w pracy obowiązują procedury placówki i polecenia personelu medycznego. Dane pacjentów w arkuszach CKE są fikcyjne.

Arkusz i pliki do pobrania Treść arkusza (PDF)

  1. Etap 1: Toaleta jamy ustnej - opis według klucza

    Krok 1 · po tym etapie masz 9 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Toaleta jamy ustnej z Aphtinem

    Kryteria: , , , , , , , ,

    P.1.1 Zdający: poinformował pacjenta o zamiarze wykonania toalety jamy ustnej. Ze względu na sytuację egzaminacyjną kryterium należy uznać za spełnione również, jeżeli zdający najpierw umyje/zdezynfekuje ręce, a potem poinformuje pacjenta o zamiarze wykonania toalety

    P.1.2 Zdający: umył higienicznie i/lub zdezynfekował ręce, założył rękawiczki jednorazowe

    P.1.3 Zdający: podłożył pod brodę i wokół szyi pacjenta ręcznik/podkład chłonny

    P.1.4 Zdający: włożył szpatułkę owiniętą gazikiem/pean z gazikiem do jamy ustnej pacjenta i zamarkował usunięcie wydzieliny z jamy ustnej. Użytą szpatułkę owiniętą gazikiem/gazik z peanu wyrzucił do miski nerkowatej/wózka/pojemnika/stelaża z napisem: "Odpady medyczne zakaźne"

    P.1.5 Zdający: następną szpatułkę owiniętą gazikiem/gazik z peanu zmoczył Aphtinem. Wilgotnym gazikiem zamarkował umycie kolejno: zachyłków policzków, podniebienia, języka

    P.1.6 Zdający: wykonał co najmniej po dwa ruchy myjąc jedną powierzchnię w jamie ustnej

    P.1.7 Zdający: do mycia każdej powierzchni zmieniał szpatułkę owiniętą gazikiem/gazik w peanie zmoczony Aphtinem

    P.1.8 Zdający: osuszył wargi pacjenta

    P.1.9 Zdający: użyte rękawiczki wyrzucił do wózka/pojemnika/stelaża z napisem: "Odpady medyczne zakaźne"

    ok. 15 min
    Polecenie z arkusza

    Po zapoznaniu się z informacjami o pacjencie na fantomie leżącym w łóżku wykonaj kolejno: toaletę jamy ustnej z użyciem środka leczniczego.

    Gotowość do wykonania toalety zgłasza się przez podniesienie ręki. Lekarz zlecił toaletę z Aphtinem, bo pacjent ma pleśniawki na zachyłkach policzków, podniebieniu i języku - te trzy powierzchnie wymienia klucz. Polecenia odpowiadają kryteriom klucza w ich kolejności.

    1. Poinformuj pacjenta o zamiarze wykonania toalety jamy ustnej.
    2. Umyj higienicznie i/lub zdezynfekuj ręce, załóż rękawiczki jednorazowe.
    3. Podłóż pod brodę i wokół szyi pacjenta ręcznik albo podkład chłonny.
    4. Włóż szpatułkę owiniętą gazikiem (albo pean z gazikiem) do jamy ustnej pacjenta i zamarkuj usunięcie wydzieliny; użytą szpatułkę z gazikiem (gazik z peanu) wyrzuć do miski nerkowatej albo pojemnika z napisem „Odpady medyczne zakaźne”.
    5. Następną szpatułkę owiniętą gazikiem (gazik z peanu) zmocz Aphtinem i wilgotnym gazikiem zamarkuj umycie kolejno: zachyłków policzków, podniebienia, języka.
    6. Myjąc jedną powierzchnię w jamie ustnej, wykonaj co najmniej po dwa ruchy.
    7. Do mycia każdej powierzchni zmieniaj szpatułkę owiniętą gazikiem (gazik w peanie) zmoczony Aphtinem.
    8. Osusz wargi pacjenta.
    9. Użyte rękawiczki wyrzuć do pojemnika z napisem „Odpady medyczne zakaźne”.

    Klucz uznaje też odwrotną kolejność dwóch pierwszych czynności (najpierw mycie lub dezynfekcja rąk, potem informacja).

    Typowe błędy

    Ta sama szpatułka (gazik) do kilku powierzchni albo pojedynczy ruch na powierzchni - to dwa osobne kryteria klucza.

    Dokument po tym kroku

  2. Etap 2: Indywidualna karta pielęgnacji i zabiegów medycznych

    Kroki 2-3 · po tym etapie masz 11 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 2: Dane pacjenta w karcie

    Kryteria:

    R.2.1 Wpisane: Imię i nazwisko pacjenta: Jan Kozłowski Wiek: 72 lata Oddział/placówka: zakład opiekuńczo-leczniczy/ZOL

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wypełnij kartę żywienia dojelitowego oraz indywidualną kartę pielęgnacji i zabiegów medycznych.

    Dane przepisuje się z informacji o pacjencie: Jan Kozłowski, 72 lata, zakład opiekuńczo-leczniczy (klucz przyjmuje też skrót ZOL).

    Dokument po tym kroku

  3. Krok 3: Toaleta jamy ustnej w karcie

    Kryteria:

    R.2.2 Wpisane: Rodzaj zabiegu, czynności: toaleta jamy ustnej/toaleta jamy ustnej z użyciem środka leczniczego/Aphtinu Data i godzina: zgodna z czasem trwania egzaminu Podpis: XX YY

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Datę i godzinę wpisz zgodnie ze stanem faktycznym w dniu egzaminu. Podpis w odpowiednich miejscach na kartach złóż na potrzeby egzaminu w postaci XX YY.

    Pierwszy wiersz karty: data egzaminu, godzina wykonania, rodzaj czynności i podpis XX YY. Klucz przyjmuje jako rodzaj czynności „toaleta jamy ustnej”, „toaleta jamy ustnej z użyciem środka leczniczego” albo z nazwą Aphtinu.

    Dokument po tym kroku

  4. Etap 3: Karmienie przez zgłębnik - opis według klucza

    Krok 4 · po tym etapie masz 21 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 4: Karmienie przez zgłębnik żołądkowy

    Kryteria: , , , , , , , , ,

    P.2.1 Zdający: poinformował pacjenta o zamiarze wykonania karmienia przez zgłębnik żołądkowy. Kryterium należy uznać za spełnione również, jeżeli zdający poinformował pacjenta wcześniej

    P.2.2 Zdający: zdezynfekował ręce, założył czyste rękawiczki jednorazowe. Ułożył pacjenta w pozycji półwysokiej. Kryterium należy uznać za spełnione również, jeżeli zdający ułoży wcześniej pacjenta w pozycji półwysokiej

    P.2.3 Zdający: wprowadzał strzykawką typu Janetta powietrze o objętości od 5 ml do 20 ml przez zgłębnik, jednocześnie za pomocą stetoskopu z membraną przyłożoną do miejsca żołądka markował wysłuchiwanie szmeru nad żołądkiem lub markował odciągnięcie treści żołądka przez cofnięcie tłoka strzykawki, a następnie wylanie odciągniętej treści do miski nerkowatej. Uwaga! Zdający przed przystąpieniem do tego etapu powinien podnieść rękę, gdyż ocena tego kryterium wymaga obecności egzaminatora bezpośrednio przy zdającym

    P.2.4 Zdający: użytą strzykawkę wyrzucił do miski nerkowatej/do wózka/pojemnika/stelaża z napisem: "Odpady medyczne zakaźne"

    P.2.5 Zdający: drugą strzykawką typu Janetta przepłukał zgłębnik przegotowaną wodą

    P.2.6 Zdający: napełniał pokarmem strzykawkę i podawał go pacjentowi. Czynność powtarzał do podania 100 ml pokarmu. Uwaga. Kryterium nie należy uznawać za spełnione, jeżeli zdający poda pokarm w czasie krótszym niż 5 minut

    P.2.7 Zdający: przepłukał zgłębnik wodą przegotowaną w objętości od 20 ml, ale nie więcej niż 100 ml

    P.2.8 Zdający: pozostawił pacjenta w pozycji półwysokiej i powiadomił go o pozostaniu w tej pozycji na czas od 30 do 60 minut

    P.2.9 Zdający: usunął ręcznik/podkład chłonny wielorazowego użytku nieprzemakalny spod brody pacjenta i wrzucił go do wózka/pojemnika/stelaża z napisem: "Brudna bielizna"

    P.2.10 Zdający: użyte rękawiczki wyrzucił do wózka/pojemnika/stelaża z napisem: "Odpady medyczne zakaźne", zdezynfekował ręce

    ok. 20 min
    Polecenie z arkusza

    Po zapoznaniu się z informacjami o pacjencie na fantomie leżącym w łóżku wykonaj kolejno: karmienie przez zgłębnik żołądkowy.

    Przed rozpoczęciem karmienia ponownie zgłasza się gotowość podniesieniem ręki - kontrolę położenia zgłębnika (P.2.3) egzaminator ocenia, stojąc bezpośrednio przy zdającym. Porcja pokarmu wynika z arkusza: 100 ml. Polecenia odpowiadają kryteriom klucza w ich kolejności.

    1. Poinformuj pacjenta o zamiarze wykonania karmienia przez zgłębnik żołądkowy.
    2. Zdezynfekuj ręce, załóż czyste rękawiczki jednorazowe i ułóż pacjenta w pozycji półwysokiej.
    3. Podnieś rękę. Wprowadzaj strzykawką typu Janetta przez zgłębnik powietrze o objętości od 5 ml do 20 ml i jednocześnie stetoskopem z membraną przyłożoną w miejscu żołądka zamarkuj wysłuchiwanie szmeru nad żołądkiem - albo zamarkuj odciągnięcie treści żołądka cofnięciem tłoka strzykawki i wylanie jej do miski nerkowatej.
    4. Użytą strzykawkę wyrzuć do miski nerkowatej albo pojemnika z napisem „Odpady medyczne zakaźne”.
    5. Drugą strzykawką typu Janetta przepłucz zgłębnik przegotowaną wodą.
    6. Napełniaj strzykawkę pokarmem i podawaj go pacjentowi; powtarzaj do podania 100 ml pokarmu.
    7. Przepłucz zgłębnik przegotowaną wodą w objętości od 20 ml do 100 ml.
    8. Pozostaw pacjenta w pozycji półwysokiej i powiadom go, że ma w niej pozostać od 30 do 60 minut.
    9. Usuń ręcznik (podkład chłonny wielorazowy nieprzemakalny) spod brody pacjenta i wrzuć go do pojemnika z napisem „Brudna bielizna”.
    10. Użyte rękawiczki wyrzuć do pojemnika z napisem „Odpady medyczne zakaźne”, zdezynfekuj ręce.

    Klucz uznaje informację przekazaną pacjentowi wcześniej i ułożenie w pozycji półwysokiej wykonane wcześniej.

    Typowe błędy

    Klucz nie uznaje kryterium P.2.6, jeżeli 100 ml pokarmu podano w czasie krótszym niż 5 minut.

    Dokument po tym kroku

  5. Etap 4: Dokumentacja karmienia

    Kroki 5-11 · po tym etapie masz 28 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 5: Karmienie w karcie

    Kryteria:

    R.2.3 Wpisane: Rodzaj zabiegu, czynności: karmienie przez zgłębnik żołądkowy Data i godzina zgodna z czasem trwania egzaminu Podpis: XX YY

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Datę i godzinę wpisz zgodnie ze stanem faktycznym w dniu egzaminu. Podpis w odpowiednich miejscach na kartach złóż na potrzeby egzaminu w postaci XX YY.

    Drugi wiersz indywidualnej karty: data, godzina, „karmienie przez zgłębnik żołądkowy” i podpis XX YY.

    Dokument po tym kroku

  6. Krok 6: Karta żywienia - dane i data

    Kryteria:

    R.1.1 Wpisane: Imię i nazwisko pacjenta: Jan Kozłowski, Wiek: 72 lata, Oddział: zakład opiekuńczo-leczniczy/ZOL, Data i godzina: zgodna z datą i godziną mieszczącą się w czasie trwania egzaminu

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wypełnij kartę żywienia dojelitowego.

    Nagłówek karty: imię i nazwisko, wiek, oddział (zakład opiekuńczo-leczniczy albo ZOL) oraz data i godzina - klucz wymaga daty egzaminu i godziny mieszczącej się w czasie jego trwania.

    Dokument po tym kroku

  7. Krok 7: Drożność zgłębnika

    Kryteria:

    R.1.2 Wpisane: Drożność zgłębnika: TAK

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wypełnij kartę żywienia dojelitowego.

    Zgłębnik był drożny - zostało to sprawdzone przed karmieniem (P.2.3) i pokarm przeszedł. W karcie podkreśla się TAK; pole na podjęte działania wypełnia się tylko przy NIE.

    Dokument po tym kroku

  8. Krok 8: Ilość podanego pokarmu

    Kryteria:

    R.1.3 Wpisane: Ilość podanego pokarmu przez zgłębnik: 100 ml

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wypełnij kartę żywienia dojelitowego.

    Według arkusza pacjent dostaje posiłki metodą porcji, jednorazowo po 100 ml - tyle pokarmu podano (P.2.6).

    Dokument po tym kroku

  9. Krok 9: Ilość podanych płynów

    Kryteria:

    R.1.4 Wpisane: Ilość podanych płynów przez zgłębnik: wartość wpisana nie przekracza 100 ml

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wypełnij kartę żywienia dojelitowego.

    Płyny to woda przegotowana użyta do przepłukania zgłębnika przed karmieniem i po nim. Klucz nie podaje jednej liczby - uznaje każdą wpisaną wartość, która nie przekracza 100 ml. Na egzaminie wpisuje się sumę wody faktycznie podanej przy płukaniach (w karcie szary opis miejsca).

    Typowe błędy

    Wartość powyżej 100 ml - klucz jej nie uznaje.

    Dokument po tym kroku

  10. Krok 10: Ilość wydalonego moczu

    Kryteria:

    R.1.5 Wpisane: Ilość wydalonego moczu: 500 ml

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wypełnij kartę żywienia dojelitowego.

    Arkusz podaje tylko, że pacjent ma założony cewnik moczowy - ilość moczu odczytuje się z obserwacji pacjenta na stanowisku (karta jest wypełniana „na podstawie Informacji o pacjencie i obserwacji pacjenta”). Klucz przyjmuje 500 ml i taka wartość jest wpisana.

    Dokument po tym kroku

  11. Krok 11: Stolec, wymioty i podpis

    Kryteria:

    R.1.6 Wpisane: Oddany stolec: TAK Wymioty: NIE

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wypełnij kartę żywienia dojelitowego. Podpis w odpowiednich miejscach na kartach złóż na potrzeby egzaminu w postaci XX YY.

    Z informacji o pacjencie: „Rano oddał 1 raz stolec, nie wymiotował” - przy stolcu podkreśla się TAK, przy wymiotach NIE. Kartę zamyka podpis osoby wypełniającej w postaci XX YY.

    Dokument po tym kroku

  12. Etap 5: Karta profilaktyki zapalenia płuc

    Kroki 12-15 · po tym etapie masz 32 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 12: Objawy do obserwacji

    Kryteria:

    R.3.1 Wpisane: Obserwacja pacjenta pod kątem niepokojących objawów związanych z możliwością wystąpienia zapalenia płuc: kaszel/kaszel z odksztuszaną wydzieliną, gorączka, dreszcze, ból w klatce piersiowej, osłabienie, duszność. Kryterium należy uznać za spełnione, jeżeli zapisane są co najmniej 3 objawy do obserwacji

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij kartę profilaktyki zapalenia płuc.

    Arkusz prosi o co najmniej 4 objawy, klucz uznaje kryterium już przy 3. Wpisano objawy wymienione w kluczu.

    Dokument po tym kroku

  13. Krok 13: Czynności poprawiające wentylację płuc

    Kryteria:

    R.3.2 Wpisane: Czynności opiekuna medycznego poprawiające wentylację płuc pacjenta: nacieranie, oklepywanie, asystowanie/wspomaganie pacjenta podczas wykonywania ćwiczeń czynnych, wykonywanie ćwiczeń biernych, prowadzenie ćwiczeń oddechowych/wdech przez nos i wydłużony wydech przez usta, instruowanie/zachęcanie/motywowanie pacjenta do odksztuszania wydzieliny przez wymuszony kaszel/pokaszliwanie, instruowanie/zachęcanie/motywowanie pacjenta do odksztuszania wydzieliny przez wypowiadanie spółgłoski „r”, zmiana pozycji pacjenta. Kryterium należy uznać za spełnione, jeżeli zapisane są co najmniej 4 propozycje czynności

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij kartę profilaktyki zapalenia płuc.

    Klucz wymaga co najmniej 4 propozycji czynności; wpisano czynności z listy klucza.

    Dokument po tym kroku

  14. Krok 14: Pozycja ułożeniowa

    Kryteria:

    R.3.3 Wpisane: Zalecana pozycja ułożeniowa pacjenta w obrębie łóżka: półwysoka/półsiedząca, siedząca z pochyleniem tułowia do przodu. Kryterium należy uznać za spełnione, jeżeli zapisana jest co najmniej 1 pozycja ułożeniowa

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij kartę profilaktyki zapalenia płuc.

    Karta ma dwa miejsca na pozycje; klucz uznaje kryterium przy co najmniej jednej z wymienionych: półwysokiej (półsiedzącej) albo siedzącej z pochyleniem tułowia do przodu.

    Dokument po tym kroku

  15. Krok 15: Parametry mikroklimatu

    Kryteria:

    R.3.4 Wpisane: Zalecane parametry mikroklimatu na sali pacjenta: Wilgotność powietrza: 50÷70%, Temperatura powietrza: 18÷20°C. Kryterium należy uznać za spełnione również, jeżeli zapisane są konkretne wartości liczbowe mieszczące się w podanych przedziałach

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij kartę profilaktyki zapalenia płuc. Po zakończeniu pracy arkusz egzaminacyjny pozostaw na stoliku.

    Wpisano przedziały z klucza. Klucz uznaje też konkretne wartości liczbowe, jeśli mieszczą się w tych przedziałach. Na koniec porządkuje się stanowisko, a arkusz zostaje na stoliku.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.