Rozwiązanie krok po kroku: Naprawa siłownika pneumatycznego

Pracę zaczyna się od instrukcji serwisowej siłownika ze stanowiska - podaje kolejność demontażu i narzędzia (egzaminator ocenia, czy się z niej korzysta). Zakłada się okulary ochronne i rękawice bawełniane: elementy siłownika mogą mieć ostre krawędzie i resztki smaru, a przy wyjmowaniu pierścieni osadczych sprężynujący element może odskoczyć.

Narzędzia dobiera się do elementów złącznych (klucze do pokryw i nakrętki tłoczyska, szczypce do pierścieni - według instrukcji) i używa zgodnie z przeznaczeniem. Rozkręca się pokrywy, wysuwa tłok z tłoczyskiem z tulei i układa części w kolejności demontażu.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Przyczyną wypływu powietrza są uszkodzone uszczelnienia: uszczelnienie tłoka (powietrze przechodzi między komorami) i uszczelnienie tłoczyska (powietrze ucieka na zewnątrz przy tłoczysku). Zdejmuje się je bez rysowania gniazd (narzędzie niemetalowe albo tępe), czyści gniazda, tuleję i tłoczysko z resztek starego smaru i zakłada nowe uszczelnienia z części na stanowisku.

Przed montażem powierzchnie współpracujące i nowe uszczelnienia smaruje się cienko smarem do pneumatyki - to konserwacja, o którą prosi zadanie, i osobne kryterium przebiegu.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Tłok z tłoczyskiem wsuwa się do tulei równo, żeby nowa uszczelka nie zawinęła się na krawędzi, zakłada pokrywy i skręca według instrukcji. Siłownik musi być kompletny - żadnej części nie zostawia się na stole.

Kontrola przed podłączeniem: przy wypiętych przewodach tłoczysko da się przesunąć ręką na całym skoku (zbyt mocno dociśnięte uszczelnienie albo krzywo założona pokrywa je blokują), a przyłącza są drożne i czyste.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

W protokole wpisuje się nazwę uszkodzonej części i sposób usunięcia usterki jednym słowem z podpowiedzi w nagłówku kolumny. Uszkodzone uszczelnienie tłoka się wymienia - nie regeneruje i nie czyści.

Drugi wiersz: uszczelnienie tłoczyska, sposób naprawy - wymiana. Klucz dopuszcza inne sformułowania (np. „uszczelka tłoczyska”), jeśli są merytorycznie poprawne. Pozostałe wiersze zostają puste: inne części nie są uszkodzone.

Montaż wykonuje się przy wyłączonym zasilaniu elektrycznym i pneumatycznym. Siłownik mocuje się trwale do płyty montażowej. Według rysunku 1a: zespół przygotowania powietrza Z1 łączy się z przyłączem zasilania elektrozaworu 5/2 V1; jedno wyjście V1 prowadzi przez zawór odcinający 2/2 V2 do komory tłokowej siłownika, a manometr P1 włącza się między V2 a siłownikiem (mierzy ciśnienie zamknięte w komorze po zamknięciu V2); drugie wyjście V1 idzie wprost do komory tłoczyskowej (z manometrem P2). Przewody wciska się do oporu w złączki, nie naprężając ich.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Rysunek 1b to jeden obwód: od +24 V DC przez przycisk bistabilny S1 do cewki Y1 elektrozaworu i dalej do 0 V. Przewody łączy się przy wyłączonym zasilaniu, narzędziami zgodnie z przeznaczeniem (ściągacz do izolacji, wkrętak dobrany do zacisku). Przycisk bistabilny zostaje w położeniu, w którym go ustawiono - dzięki temu tłoczysko pozostaje wysunięte na czas próby szczelności bez trzymania przycisku.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Po sprawdzeniu połączeń zgłasza się zamiar sprawdzenia działania - zgodę na podłączenie zasilania daje egzaminator po sprawdzeniu wymogów bezpieczeństwa. Pokrętłem zaworu redukcyjnego Z1 ustawia się 6 bar (5,7-6,3 bar) na jego manometrze. Po podaniu powietrza sprawdza się, czy układ jest szczelny - przy złączkach nic nie syczy.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Zawór odcinający V2 ustawia się tak, żeby przepuszczał powietrze do siłownika i manometru, i przełącza S1 kilka razy: tłoczysko wysuwa się i wsuwa razem ze zmianą położenia przycisku - w karcie wynik obserwacji i „Tak”. Każdy ruch wykonuje się zgodnie z instrukcją sprawdzania z arkusza, punkt po punkcie - egzaminator ocenia to jako kryterium przebiegu.

Przyciskiem S1 wysuwa się tłoczysko i zamyka V2 - w komorze tłokowej zostaje zamknięte powietrze. Zaraz po zamknięciu odczytuje się P1: przy nastawie 6 bar ±0,3 wynik powinien mieścić się w 5,7-6,3 bar (wpisuje się dokładny odczyt z jednostką). Po 2 minutach odczytuje się P1 ponownie i wpisuje drugi odczyt. Kryterium spełnione („Tak”), gdy pierwszy odczyt jest w przedziale, a spadek po 2 minutach nie przekracza 0,5 bar.

Między próbami otwiera się V2 i przełącza S1 na wsunięcie tłoczyska (punkt 7). Drugi pomiar wykonuje się tak samo jak pierwszy: wysunięcie tłoczyska przyciskiem S1, zamknięcie V2, odczyt P1 zaraz po zamknięciu (5,7-6,3 bar) i po 2 minutach.

⚠️ Niespójność w arkuszu: w instrukcji z arkusza pierwszy punkt (ustawienie ciśnienia) nie ma numeru, więc „punkty od 4 do 7” zaczynają się od zamknięcia V2 i pomijają wysunięcie tłoczyska (punkt 3). Przy wsuniętym tłoczysku komora tłokowa jest odpowietrzona i P1 pokazałby około 0 bar. Klucz oceniania ma tę samą instrukcję z numeracją od 1 - tam „punkty 4-7” zaczynają się od wysunięcia tłoczyska, a R.4.4 wymaga 5,7-6,3 bar. Drugi pomiar robi się więc z wysuniętym tłoczyskiem.

Jeśli w obu próbach ciśnienie spadło najwyżej o 0,5 bar, siłownik jest szczelny - w pozycji 6 wynik i „Tak”. Polecenie każe też sformułować wniosek końcowy o dopuszczeniu siłownika do eksploatacji - karta nie ma na niego osobnego pola, więc dopisuje się go pod tabelą. Gdyby spadek był większy, instrukcja każe najpierw sprawdzić szczelność połączeń w układzie, zanim uzna się siłownik za nieszczelny.

Egzaminator sprawdza szczelność siłownika także sam, tą samą próbą (R.1.4).

Siłownik zostaje zainstalowany w układzie, a układ - podłączony do zasilania pneumatycznego i elektrycznego (polecenie arkusza). Zużyte uszczelnienia i czyściwo odkłada się do pojemników, narzędzia i instrukcję serwisową na miejsce. Arkusz zostaje na stanowisku.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.