Rozwiązanie krok po kroku: Naprawa silnika elektrycznego

Całe zadanie - diagnoza, naprawa, połączenia i pomiary - odbywa się bez napięcia. Przed rozpoczęciem sprawdza się, że źródła zasilania na stanowisku są wyłączone, i nie załącza się ich nawet po to, żeby „zobaczyć, czy silnik kręci”: kierunek obrotów sprawdza się ze schematu połączeń, a poprawność połączeń - miernikiem rezystancji. Egzaminator ocenia to jako pierwsze kryterium przebiegu.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Tabliczka znamionowa jest na obudowie silnika. Przepisuje się z niej nazwę wytwórcy, numer identyfikacyjny (fabryczny), moc i prędkość obrotową - dokładnie tak, jak są wybite, z jednostkami. Wartości zależą od egzemplarza na stanowisku, dlatego w rozwiązaniu są tylko opisy miejsc; klucz porównuje wpis z tabliczką (R.1.1 - wytwórca i numer, R.1.2 - moc i prędkość).

Zdejmuje się pokrywę skrzynki zaciskowej i ogląda: sama skrzynka jest cała (1: NIE), tabliczka zaciskowa w środku jest pęknięta (2: TAK), a dławnica kablowa ma uszkodzony gwint - nie da się jej dokręcić (3: TAK). To dwie pierwsze usterki do protokołu z naprawy.

Obudowa (osłona) wentylatora na tylnej części silnika nie ma pęknięć ani wgnieceń ocierających o wentylator (4: NIE), a łapy mocujące i śruby mocowania silnika do podłoża są całe (5: NIE).

Wał obraca się ręką (bez napięcia!): obraca się lekko i równo, bez zgrzytów i wyczuwalnych oporów, więc łożyska są sprawne (6: TAK).

Między silnikiem a listwą zaciskową nie ma przewodu - połączeń nie wykonano (7: NIE, co zapowiada też treść zadania). Połączenia na tabliczce zaciskowej porównuje się ze schematem połączeń silnika z dokumentacji na stanowisku: układ mostków odpowiada obrotom prawym, a rysunek 1 wymaga lewych - pozycja 8: NIE.

Każda usterka z diagnozy to jeden wiersz protokołu: co jest uszkodzone, jak to usunąć i czym. Pęknięta tabliczka zaciskowa nie nadaje się do naprawy - wymienia się ją na nową z części na stanowisku. Do tego potrzebne są wkrętaki i klucze płaskie (nakrętki zacisków), a materiałem jest nowa tabliczka zaciskowa.

Dławnica z uszkodzonym gwintem nie zaciśnie przewodu - wymienia się ją na nową. Narzędzie: klucz płaski, materiał: dławnica kablowa.

Brak połączeń usuwa się, łącząc silnik z listwą zaciskową przewodem według rysunku 1. Potrzebne: przewody elektryczne, ściągacz do izolacji, tulejki zaciskowe i końcówki oczkowe. Zaciskarkę klucz pomija, ale bez niej tulejki i końcówki nie zostaną zaciśnięte - dopisanie jej nie odbiera punktu.

Ostatnia nieprawidłowość: zaciski w silniku połączone na prawe obroty. Usuwa się ją, przekładając połączenia na tabliczce zaciskowej na lewe obroty według schematu silnika (wkrętaki, klucze płaskie).

Klucz ocenia kolumnę narzędzi i materiałów łącznie: narzędzia (R.2.9) - komplet wkrętaków, komplet kluczy płaskich, ściągacz do izolacji; materiały (R.2.10) - przewody elektryczne, tulejki zaciskowe, końcówki oczkowe, tabliczka zaciskowa, dławnica kablowa. Wszystkie są w protokole, rozdzielone na wiersze, w których są potrzebne.

Przed odkręceniem pękniętej tabliczki zapamiętuje się (szkicuje), które końce uzwojeń były na których zaciskach. Tabliczkę odkręca się wkrętakiem, końce uzwojeń zdejmuje kluczem płaskim z nakrętek, zakłada nową tabliczkę w tym samym położeniu i przykręca. Narzędzi używa się zgodnie z przeznaczeniem: klucz dobrany do nakrętek, wkrętak do śrub, żadnego podważania wkrętakiem.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Uszkodzoną dławnicę wykręca się z otworu skrzynki zaciskowej i wkręca nową. Przewód przeprowadza się przez dławnicę przed podłączeniem żył, a nakrętkę dokręca tak, żeby przewód był sztywno zamocowany - nie wysuwa się i nie obraca przy pociągnięciu. Dławnica chroni zaciski przed wyrwaniem przewodu.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Przewód tnie się na długość trasy z rysunku 2 (listwa - korytko - silnik), ściąga izolację ściągaczem i zaciska końcówki: tulejki na żyłach wchodzących w listwę zaciskową, końcówki oczkowe na żyłach zakładanych na śruby tabliczki zaciskowej. Kolory według rysunku 1: brązowy - L1, niebieski - N, zielono-żółty - PE (zacisk ochronny silnika). Przewód układa się w korytku kablowym i zamyka korytko pokrywą.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Kierunek obrotów ustala się połączeniem końców uzwojeń na tabliczce zaciskowej. Schemat połączeń dla obrotów prawych i lewych podaje dokumentacja silnika na stanowisku (zwykle także rysunek w pokrywie skrzynki zaciskowej). Połączenia ustawia się tak, jak schemat podaje dla obrotów lewych, i porównuje jeszcze raz przed zamknięciem skrzynki - silnika nie wolno uruchomić, więc kierunek sprawdza się wyłącznie na schemacie. Kierunek obrotów określa się zwykle patrząc od strony czopa wału - według konwencji przyjętej w dokumentacji silnika.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Pomiar robi się multimetrem na zakresie rezystancji, bez napięcia: jedna sonda na zacisku PE silnika, druga na zacisku L1, a potem N listwy. Uzwojenia silnika są odizolowane od obudowy, więc przy poprawnych połączeniach między przewodem ochronnym a L1 i N nie ma ciągłości - miernik pokazuje przekroczenie zakresu (OL), co zapisuje się jako ∞ Ω. Taki wynik oznacza połączenia poprawne: brak zwarcia z przewodem ochronnym.

Klucz ocenia wartość zgodną ze stanem faktycznym i to, czy ocena „poprawne / niepoprawne” wynika z odczytu - wynik bliski zera w tych wierszach oznaczałby zwarcie i ocenę „niepoprawne”.

Między zaciskiem PE silnika a zaciskiem PE listwy przewód ochronny musi mieć ciągłość - miernik pokazuje wartość bliską zera (opór żyły i styków). Wpisuje się odczyt, jednostkę Ω (we wszystkich trzech wierszach - R.4.4) i ocenę „poprawne”.

Skoro przewód ochronny ma ciągłość i nie ma zwarcia z L1 ani N, a połączenia wykonano według rysunku 1, układ jest zmontowany poprawnie - X przy TAK. Klucz ocenia zgodność wniosku ze stanem faktycznym.

Silnik zostaje podłączony do listwy zaciskowej, skrzynka zaciskowa zamknięta. Uszkodzoną tabliczkę i dławnicę odkłada się w wyznaczone miejsce, ścinki przewodów i izolacji do pojemnika, narzędzia i miernik na miejsce. Arkusz zostaje na stanowisku.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.