Rozwiązanie krok po kroku: Naprawa układu elektropneumatycznego

Napięcie mierzy się multimetrem na zakresie napięcia stałego (DC), sondą czerwoną na +24 V, czarną na 0 V. Dopuszczalny przedział to 22,8-25,2 V (24 V ±1,2 V) - na stanowisku napięcie jest prawidłowe, więc w pozycji 1 zaznacza się TAK. Egzaminator patrzy też, czy przyrządu używa się zgodnie z zasadami: właściwy rodzaj i zakres pomiaru ustawia się, zanim sondy dotkną zacisków.

Ciśnienie odczytuje się na manometrze zespołu przygotowania powietrza Z0. Schemat wymaga 4 bar (dopuszczalne 3,8-4,2 bar), a na stanowisku manometr pokazuje inną wartość - w pozycji 2 zaznacza się NIE. To pierwsza usterka do wykazu; samego ciśnienia na etapie diagnozy się nie zmienia, bo protokół opisuje stan przed naprawą.

Połączenia porównuje się przewód po przewodzie z rysunkiem 1: S1 (przycisk) i S2 (dźwignia z rolką) dostają zasilanie z magistrali za Z0 na przyłącze 1, a ich wyjścia 2 idą do dwóch wejść sterujących zaworu 5/2 V1; V1 ma zasilanie na 1, wyjścia 4 i 2 do siłownika, odpowietrzenia 3 i 5. Na stanowisku te trzy zawory są podłączone zgodnie ze schematem - pozycje 3, 4 i 5: TAK.

Uwaga: pozycja 4 mówi o podłączeniu S2, a nie o jego sprawności - zawór S2 jest podłączony dobrze, choć sam jest uszkodzony (pozycja 10).

Na rysunku 1 zawór dławiąco-zwrotny V2 siedzi w przewodzie między wyjściem 2 zaworu V1 a komorą tłoczyskową siłownika i dławi powietrze wypływające z niej przy wysuwie - tłoczysko wysuwa się wolniej, a wsuwa swobodnie przez zawór zwrotny. Na stanowisku V2 jest podłączony inaczej i nie zmniejsza prędkości wysuwu - pozycja 6: NIE. Siłownik A1 i przekaźnik pneumoelektryczny B1 (na magistrali zasilającej, styk zwierny w obwodzie lampki) są podłączone zgodnie ze schematem - pozycje 7 i 8: TAK.

Rysunek 1 wymaga lampki H1 w kolorze zielonym, a na stanowisku zamocowana jest lampka innego koloru - pozycja 9: NIE. Dźwignię z rolką zaworu S2 przesterowuje się ręką i puszcza: sprawny zawór wraca sprężyną do położenia wyjściowego, a ten nie wraca - pozycja 10: NIE. Bez samoczynnego powrotu S2 cały czas podawałby sygnał wsuwu i układ nie mógłby poprawnie wysunąć tłoczyska.

Każda pozycja z odpowiedzią NIE w diagnozie to jedna usterka w wykazie. Pierwsza: niewłaściwe ciśnienie zasilające ustawione na Z0, usuwane przez ustawienie 4 ±0,2 bar na zaworze redukcyjnym. Do tego nie są potrzebne narzędzia (pokrętło), stąd kreska w ostatniej kolumnie.

Druga usterka: zawór dławiąco-zwrotny V2 podłączony niezgodnie ze schematem. Sposób usunięcia musi mówić, po co zmienia się podłączenie - tak, aby V2 zmniejszał prędkość wysuwania tłoczyska siłownika A1 (tego wymaga kryterium R.2.4, nie samo „przełożenie przewodów”).

Trzecia usterka: lampka H1 świeci niewłaściwym kolorem. Usuwa się ją wymianą lampki na zieloną; lampka przykręcana w zaciskach wymaga wkrętaków - stąd komplet wkrętaków płaskich i krzyżowych w kolumnie narzędzi.

Czwarta usterka: zawór S2 uszkodzony (dźwignia z rolką nie wraca). Zaworu się nie naprawia, tylko wymienia na sprawny z części na stanowisku. Do odkręcenia i zamocowania zaworu potrzebne są komplet kluczy płaskich i komplet wkrętaków płaskich i krzyżowych - klucz ocenia obecność obu tych pozycji w kolumnie narzędzi (R.2.9, R.2.10).

Prace naprawcze zaczyna się od odłączenia obu mediów: napięcia zasilania obwodu sterującego i sprężonego powietrza (odcięcie dopływu powietrza i odpowietrzenie układu - manometr pokazuje zero). Egzaminator ocenia każde z tych odłączeń osobno. Dopiero bez ciśnienia wolno wypinać przewody pneumatyczne, a bez napięcia - odkręcać zaciski lampki.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Uszkodzony zawór S2 odkręca się z płyty kluczem płaskim lub wkrętakiem, przekłada przewody na nowy zawór (zasilanie na przyłącze 1, sygnał z 2 do wejścia sterującego V1 jak na rysunku 1) i mocuje go w tym samym miejscu - tak, żeby dźwignia z rolką była naciskana przez tłoczysko w jego końcowym położeniu. Po zamocowaniu sprawdza się ręką, że dźwignia wraca sama.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Zawór dławiąco-zwrotny V2 włącza się tak jak na rysunku 1: w przewód między wyjściem 2 zaworu V1 a komorą tłoczyskową siłownika, kierunkiem, przy którym powietrze wypływające z tej komory przy wysuwie przechodzi przez dławik, a przy wsuwie płynie swobodnie przez zawór zwrotny. Kierunek przepływu jest zwykle zaznaczony strzałką na korpusie V2. Efekt sprawdza się po uruchomieniu: wysuw wyraźnie wolniejszy niż wsuw.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Lampkę innego koloru wymienia się na zieloną i wykonuje obwód z rysunku 1: przewód od +24 V DC do styku przekaźnika pneumoelektrycznego B1, przewód od B1 do lampki H1 i przewód od lampki do 0 V. Każdy z trzech przewodów egzaminator sprawdza osobno. Przewody układa się w korytkach kablowych i zamyka korytko pokrywą.

Narzędzi używa się zgodnie z przeznaczeniem: ściągacz do zdejmowania izolacji, wkrętak dobrany do zacisku - ostrze wkrętaka nie służy do podważania ani zdejmowania izolacji.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Zamiar regulacji i sprawdzenia działania zgłasza się Przewodniczącemu Zespołu Nadzorującego, a potem włącza zasilanie. Pokrętłem zaworu redukcyjnego Z0 ustawia się 4 bar na manometrze (3,8-4,2 bar). Przyciskiem S1 wysuwa się tłoczysko i mierzy czas wysuwu stoperem; śrubą V2 (na schemacie ustawionego na 50%) przymyka się albo otwiera dławienie, aż wysuw trwa 3 s (2-4 s). Pomiar powtarza się kilka razy - S2 sam zawraca tłoczysko, więc cykl jest pełny.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Protokół oceny wypełnia się słowami TAK / NIE, zgodnie z tym, co widać na stanowisku. Po naprawie: przy włączeniu powietrza nic nie syczy (1), tłoczysko zostaje wsunięte, bo V1 pamięta ostatnie położenie (2), po chwilowym wciśnięciu S1 tłoczysko się wysuwa (3) w czasie ustawionym na 3 ±1 s (4).

Klucz ocenia zgodność ze stanem faktycznym - jeśli coś nie działa, wpisuje się NIE i to też jest punkt.

Gdy tłoczysko dojdzie do końca, naciska dźwignię nowego zaworu S2 i automatycznie się wsuwa (5). Lampka H1 świeci na zielono (6) i świeci światłem ciągłym, dopóki w układzie jest 4 bar ±0,2 bar - steruje nią przekaźnik pneumoelektryczny B1, którego ustawień nie wolno zmieniać (7).

Układ zostaje podłączony do zasilania pneumatycznego i elektrycznego - egzaminator ocenia go po zakończeniu zadania. Uszkodzony zawór S2 i wymienioną lampkę odkłada się w wyznaczone miejsce, ścinki przewodów do pojemnika, narzędzia i miernik na miejsce. Arkusz zostaje na stanowisku.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.