Rozwiązanie krok po kroku: Montaż układu elektropneumatycznego

Aparaty mierzy się przed montażem, niepodłączone - multimetr na zakresie rezystancji, sondy na zaciskach 3 i 4 przycisku S1. S1 to przycisk monostabilny NO (normalnie otwarty): niewciśnięty ma rozwarty styk, więc miernik pokazuje przekroczenie zakresu (na wyświetlaczu zwykle „OL” albo „1”). W tabeli wpisuje się wartość, która oznacza brak ciągłości - tu znak nieskończoności, ∞ Ω - i ocenę „sprawny”: rozwarty styk niewciśniętego przycisku NO to stan prawidłowy.

Ten sam pomiar przy wciśniętym przycisku: styk 3-4 się zwiera i miernik pokazuje rezystancję bliską zera (rezystancja styku i przewodów pomiarowych). Wpisuje się dokładnie to, co pokazał miernik - klucz przyjmuje wartość stanu faktycznego z tolerancją ±1. Przycisk, który po wciśnięciu nadal pokazuje OL, jest uszkodzony.

Egzaminator osobno ocenia, czy przycisk sprawdzono miernikiem przed zamontowaniem na płycie (przebieg).

Cewkę przekaźnika K1 mierzy się między zaciskami A1 i A2 (niepodłączona). Sprawna cewka ma skończoną rezystancję uzwojenia - jej wartość zależy od egzemplarza, więc w tabeli jest miejsce na odczyt. Przerwa (OL) albo zwarcie (blisko 0) oznaczałyby cewkę uszkodzoną.

Tak samo mierzy się cewkę Y1 elektrozaworu V1 na jej zaciskach (niepodłączoną). Po czwartym wierszu sprawdza się całą tabelę: w kolumnie jednostki w każdym wierszu ma być Ω (R.1.5), a w kolumnie oceny w każdym wierszu „sprawny” (R.1.6) - wszystkie cztery aparaty na stanowisku są sprawne.

Elementy, których brakuje na stole, ustawia się na miejscach z rysunku 1 (rozmieszczenie elementów). Egzaminator sprawdza położenie zaworu dławiąco-zwrotnego V2 oraz przycisku S1 i przekaźnika K1 względem rysunku i to, czy elektrozawór V1, S1 i K1 są stabilnie zamocowane - po lekkim pociągnięciu nie mogą się przesunąć. Aparaty elektryczne zatrzaskuje się na szynie albo przykręca do płyty, elementy pneumatyczne mocuje w gniazdach stołu.

Wszystko robi się przy wyłączonym zasilaniu elektrycznym i pneumatycznym.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Schemat z rysunku 2 ma cztery gałęzie między szynami +24 V i 0 V. Pierwsza: przycisk S1 (3-4) i równolegle do niego zestyk K1 11-14 (podtrzymanie), dalej zestyk rozwierny przekaźnika czasowego K2 (1-2) i cewka K1 (A1-A2). Druga: zestyk K1 21-24 i cewka przekaźnika czasowego K2 (5 s). Trzecia: zestyk K1 31-34 i cewka Y1 elektrozaworu. Czwarta: lampka H1 (X1-X2) wprost między +24 V i 0 V.

Kolory: wszystko, co dochodzi do złączek +24 V - przewód czerwony albo brązowy, do złączek 0 V - niebieski, pozostałe połączenia - czarny. Na każdy koniec przewodu zakłada się i zaciska końcówkę tulejkową, przewody układa się w korytkach grzebieniowych, a na koniec zakłada pokrywy korytek. Ustawienia przekaźnika czasowego K2 nie wolno zmieniać (uwaga w arkuszu).

⚠️ Niespójność w kluczu: kryterium R.4.5 mówi o „połączeniach przekaźnika czasowego K1”, a na rysunku 2 przekaźnik czasowy to K2 (K1 to przekaźnik elektromagnetyczny). Połączenia obu przekaźników wykonuje się dokładnie według schematu - wtedy kryterium jest spełnione niezależnie od oznaczenia.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Rysunek 3: zespół przygotowania powietrza Z0 zasila przyłącze 1 elektrozaworu V1 (3/2, sterowany cewką Y1, powrót sprężyną), przyłącze 2 prowadzi przez zawór dławiąco-zwrotny V2 do komory tłokowej siłownika jednostronnego działania A1, a przyłącze 3 to odpowietrzenie z tłumikiem. Zawór V2 ustawia się tak, żeby dławił przepływ do siłownika (wysuw), a przy powrocie powietrze wychodziło przez zawór zwrotny.

Przewody tnie się na długość - nie naprężone i nie dłuższe niż dwukrotna odległość między złączkami - i wciska do oporu w złączki; egzaminator pociąga każdy lekko, sprawdzając, czy się nie wyrywa.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Przed włączeniem zasilania przechodzi się palcem po schemacie: każde połączenie z rysunku 2 i 3 odhacza się na stole, sprawdza kolory przewodów i dokręcenie zacisków. Narzędzia używa się zgodnie z przeznaczeniem (wkrętak dobrany do zacisku, ściągacz do izolacji, zaciskarka do tulejek, nóż do przewodów pneumatycznych) i odkłada je po użyciu - to kryterium BHP przebiegu.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Rezystancję połączeń mierzy się bez zasilania: sonda na złączce +24 V, druga na zacisku aparatu. Poprawnie wykonane połączenie daje wartość bliską zera - wpisuje się odczyt z miernika (klucz przyjmuje stan faktyczny ±1), jednostkę Ω i ocenę „ciągłość”. Pomiar S1:3 / K1:11 sprawdza mostek między przyciskiem a zestykiem podtrzymania.

Tak samo dla złączki 0 V i zacisków X2 lampki, A2 cewki K1 i A2 cewki K2. Wszystkie sześć połączeń powinno mieć ciągłość - jednostka Ω w każdym wierszu (R.2.7) i ocena „ciągłość” w każdym wierszu (R.2.8). Przerwa w którymś wierszu to sygnał do poprawki przed uruchomieniem.

Zasilanie elektryczne i pneumatyczne włącza się dopiero po zgłoszeniu - przez podniesienie ręki - i to za każdym razem: także po poprawce, gdy trzeba było zasilanie wyłączyć. Najpierw włącza się zasilanie elektryczne układu sterowania, potem pneumatyczne (kolejność z arkusza).

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Ciśnienie ustawia się pokrętłem zaworu redukcyjnego w zespole Z0, patrząc na jego manometr: pokrętło odblokowuje się (zwykle przez wyciągnięcie), ustawia 4 bar (dopuszczalne 3,8-4,2 bar) i blokuje z powrotem. Ciśnienie lepiej podnosić od niższej wartości do 4 bar niż zbijać z wyższej - wskazanie jest wtedy stabilne.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Przy włączonym układzie naciska się S1 i mierzy czas wysuwania stoperem. Śrubą zaworu dławiąco-zwrotnego V2 przymyka się przepływ (wysuw wolniejszy) albo otwiera (szybszy), aż wysuw trwa 3 s - dopuszczalne od 2 do 4 s. Pomiar warto powtórzyć kilka razy. Egzaminator sprawdza, czy V2 rzeczywiście dławi wysuw tłoczyska.

Podczas sprawdzania działania układu ma się na oczach okulary ochronne i nie sięga do tłoczyska.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Po pierwszym włączeniu powietrza nasłuchuje się syku przy złączkach - układ szczelny (1: TAK). Cewka Y1 nie jest zasilona, więc elektrozawór V1 trzyma komorę siłownika na odpowietrzeniu, a sprężyna trzyma tłoczysko wsunięte (2: TAK). Chwilowe naciśnięcie S1 zasila cewkę K1, która podtrzymuje się zestykiem 11-14 i przez zestyk 31-34 zasila Y1 - tłoczysko wysuwa się (3: TAK).

Klucz ocenia tę tabelę „zgodnie ze stanem faktycznym” - przy poprawnym montażu wyniki są takie jak tu.

Lampka H1 jest podłączona na rysunku 2 wprost między +24 V i 0 V - nie ma w jej gałęzi żadnego zestyku. Świeci, dopóki jest napięcie sterowania, niezależnie od położenia tłoczyska. Po maksymalnym wysunięciu nie gaśnie, więc w wierszu 4 zaznacza się NIE. To pułapka tego testu: stwierdzenie brzmi rozsądnie, ale schemat go nie realizuje.

Wysuw trwa 3 ±1 s, bo tak ustawiono dławienie V2 (5: TAK). Powrót robi sprężyna, a powietrze z komory uchodzi przez zawór zwrotny V2 bez dławienia - wsuwanie jest szybkie i nie mieści się w 3 ±1 s (6: NIE, tak też podaje klucz). Tłoczysko nie wraca od razu: cewka przekaźnika czasowego K2 dostaje napięcie razem z wysuwem (zestyk K1 21-24) i dopiero po 5 s otwiera zestyk 1-2, wyłączając K1 i Y1. Wysuw trwa około 3 s, więc tłoczysko stoi wysunięte jeszcze około 2 s (7: NIE).

Inaczej niż w wielu zadaniach, układ zostaje z włączonymi mediami - zasilaniem elektrycznym i sprężonym powietrzem - bo egzaminator testuje go po egzaminie (tabela 3 i rezultaty montażu). Sprząta się wokół: ścinki przewodów, izolacji i końcówek do pojemnika, narzędzia na miejsce, multimetr wyłączony. Arkusz zostaje na stanowisku.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.