Rozwiązanie krok po kroku: Naprawa zaworu pneumatycznego

Zawór wymontowany z układu leży na stanowisku bez ciśnienia. Najpierw zakłada się rękawiczki bawełniane - chronią dłonie i nie zostawiają tłustych śladów na suwaku i uszczelnieniach - i rozkłada czystą podkładkę, na której części kładzie się w kolejności demontażu. Narzędzie dobiera się do łbów śrub pokryw (wkrętak albo klucz pasujący do gniazda); dobranie narzędzia „na oko” niszczy gniazda śrub i jest kryterium przebiegu.

Kolejność wynika z rysunku 1: odkręca się pokrywę I i pokrywę II, zdejmuje zderzaki i pierścienie uszczelniające z gniazd pokryw, a potem wysuwa suwak z korpusu razem z uszczelkami. Suwaka nie podważa się ostrym narzędziem i nie wybija - przesuwa się go równo w osi, żeby nie porysować gładzi korpusu. Uszczelki suwaka zostają na nim do oględzin.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Pokrywy ogląda się pod kątem pęknięć i wyszczerbień (zwłaszcza przy otworach śrub i gnieździe pierścienia). Pokrywa cała, tylko zabrudzona, nie jest niesprawna - wystarczy ją umyć. Dlatego w wierszach obu pokryw podkreśla się „zanieczyszczenia” i stawia X w kolumnie Element do mycia, czyszczenia.

Podkreślenie stanu klucz pomija; ocenia wyłącznie X w kolumnie decyzji (R.1.1, R.1.2).

Korpus sprawdza się od środka: gładź, po której pracuje suwak, nie może mieć rys ani zadziorów, a filtr (jeśli jest w korpusie) - przerwanej ciągłości. Suwak ogląda się na całej długości: pęknięcia i wyszczerbienia krawędzi sterujących wykluczają go z dalszej pracy. Oba elementy są sprawne - podkreślenie „stan dobry” i X w kolumnie Element sprawny (nieuszkodzony).

Korpus i tak czyści się z zewnątrz w kolejnym kroku (polecenie arkusza), ale decyzja w tabeli dotyczy jego stanu technicznego, a ten jest dobry.

Elementy gumowe (uszczelki suwaka, pierścienie uszczelniające, zderzaki) ogląda się pod światło i lekko rozciąga: pęknięcia, wytarcia i wgniecenia to powód nieszczelności i stuków suwaka. Uszczelnienia się nie myje i nie naprawia - uszkodzone wymienia się na nowe, dlatego X stawia się w kolumnie Element niesprawny (uszkodzony) we wszystkich trzech wierszach.

Podkreśla się to, co widać na egzemplarzu ze stanowiska - klucz tej kolumny nie ocenia, ocenia decyzję (R.1.5-R.1.7).

Do czyszczenia służy wyłącznie czyściwo bawełniane z arkusza - nie zostawia włókien w kanałach zaworu. Wyciera się powierzchnie zewnętrzne korpusu oraz obu pokryw tak, żeby po montażu nie było na nich osadu, smaru ani pyłu: egzaminator sprawdza czystość każdej z trzech części osobno (pokrywa I, pokrywa II, korpus).

Zużyte czyściwo od razu odkłada się do pojemnika na odpadki - zabrudzone smarem czyściwo na stole to i ryzyko ponownego zabrudzenia części, i osobne kryterium przebiegu.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Na stanowisku są części zamienne. Zdejmuje się z suwaka uszkodzone uszczelki i zakłada nowe w te same rowki, w tej samej kolejności i tym samym kierunkiem (wargą w stronę ciśnienia, jak stare) - pomaga układ części z demontażu. Tak samo wymienia się pierścienie uszczelniające i zderzaki w pokrywach. Nowych uszczelnień nie naciąga się na ostre krawędzie, żeby ich nie naciąć.

Wymienione, uszkodzone uszczelnienia odkłada się do pojemnika na zużyte części - zgodnie z poleceniem zostają na stanowisku i egzaminator ma je zobaczyć.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Suwak z nowymi uszczelkami wsuwa się do korpusu równo w osi, lekko obracając - uszczelka nie może się zawinąć na krawędzi otworu. Potem zakłada się pokrywę I i pokrywę II z nowymi pierścieniami i zderzakami i przykręca je śrubami zgodnie z instrukcją zaworu ze stanowiska (kolejność i dokręcenie śrub). Śruby dokręca się na przemian, żeby pokrywa przyległa całą powierzchnią.

Egzaminator sprawdza ręką, czy między każdą pokrywą a korpusem nie ma luzu - pokrywa nie może się poruszać. Po montażu suwak powinien dać się przesterować sygnałem w obie strony; sprawdza to próba z rysunku 3.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Przed podaniem sprężonego powietrza zgłasza się zamiar sprawdzenia i zakłada okulary ochronne (arkusz ostrzega przed zagrożeniem związanym ze sprężonym powietrzem). Zawór V0 montuje się w gotowym układzie zgodnie z rysunkiem 2: przyłącza wtykowe w otwory 1, 2, 4 i w otwory sygnałów sterujących, tłumiki hałasu w otwory 3 i 5, zaślepione otwory 2 i 4 korpusu.

Ciśnienie zasilania ustawia się na 6,3 bar (0,63 MPa). Zaworem V2 kieruje się powietrze tak, żeby wypełniło kanał 1-2, zaworem odcinającym V3 doprowadza się je do V0 i zamyka V3 - powietrze zostaje zamknięte w kanale 1-2. Po około 30 sekundach odczytuje się manometr M1. Potem odłącza się przewód zasilający (odpowietrzenie kanału), podłącza go ponownie i to samo robi dla kanału 1-4, przesterowując zawór zaworem V1. Na koniec odcina się zasilanie i wymontowuje zawór z układu.

Zawór jest szczelny, gdy w obu próbach (kanał 1-2 i kanał 1-4) manometr M1 po około 30 sekundach pokazuje ciśnienie zasilania z dokładnością ±0,2 bar, czyli od 6,1 do 6,5 bar przy zasilaniu 6,3 bar. Wtedy w wierszu 1 podkreśla się „Zawór szczelny”.

Klucz ocenia zgodność ze stanem faktycznym - jeśli ciśnienie spadło bardziej (np. źle założona uszczelka), podkreśla się „Zawór nieszczelny” i to też daje punkt. Rozwiązanie pokazuje wynik poprawnie naprawionego zaworu.

Zawór V0 montuje się w drugim gotowym układzie zgodnie z rysunkiem 3: wyjścia zaworu zasilają siłownik dwustronnego działania A1, a zawory przyciskowe V1 i V2 podają sygnały sterujące. Ciśnienie zasilania znów 6,3 bar, okulary ochronne nadal na oczach.

Przyciskiem V1 wysuwa się tłoczysko, przyciskiem V2 wsuwa - i tak pięć razy. Zawór bistabilny po puszczeniu przycisku zostaje w ostatnim położeniu, więc tłoczysko ma stać wysunięte albo wsunięte aż do sygnału z drugiego przycisku. Na koniec odcina się zasilanie i wymontowuje zawór z układu.

Jeśli we wszystkich pięciu cyklach tłoczysko wysuwało się po V1 i wsuwało po V2, zawór jest drożny i przełącza poprawnie - w wierszu 2 zakreśla się „Zawór rozdzielający działa poprawnie”.

Tak jak w wierszu 1, klucz ocenia zgodność ze stanem faktycznym: zawór, który się zacina, zapisuje się jako niedziałający poprawnie.

Egzaminator ocenia BHP osobno dla naprawy i dla sprawdzania. Przy naprawie: zawór rozbierany bez ciśnienia, części na podkładce, narzędzia odkładane na miejsce, czyściwo i zużyte uszczelnienia w swoich pojemnikach (ochrona środowiska). Przy sprawdzaniu: okulary ochronne, ciśnienie podawane dopiero po podłączeniu wszystkich przewodów, przewodów pod ciśnieniem się nie wypina (najpierw odcięcie albo odpowietrzenie, jak w instrukcji), ręce z dala od tłoczyska siłownika.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Porządek ocenia się dwa razy: po naprawie i po sprawdzaniu. Po naprawie narzędzia wracają na miejsce, stół jest wytarty, a odpady leżą w pojemnikach. Po sprawdzaniu układy z rysunków 2 i 3 zostają bez ciśnienia, a przewody i elementy - tak, jak były przygotowane.

Na stanowisku zostają, zgodnie z poleceniem: arkusz egzaminacyjny, naprawiony zawór i wymienione w nim elementy.

To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.