Rozwiązanie krok po kroku: Wykonanie okularów korekcyjnych

Transpozycja zmienia tylko sferę, cylinder i oś: sfera + cylinder, cylinder z przeciwnym znakiem, oś ± 90°. Dla O.P.: +2,00 + (-1,25) = +0,75, cylinder +1,25, oś 0° + 90° = 90°.

Pryzma, baza, wysokość montażu i odległość źrenic przechodzą do zapisu równoważnego bez zmian (1 prdptr, baza 180°, 21 mm, 28 mm) - to dalej ta sama recepta. Klucz uznaje kryterium tylko przy bezbłędnym wypełnieniu wszystkich pól wiersza.

Transpozycja zmienia tylko sferę, cylinder i oś: sfera + cylinder, cylinder z przeciwnym znakiem, oś ± 90°. Dla O.L.: +2,50 + (-0,50) = +2,00, cylinder +0,50, oś 0° + 90° = 90°.

Pryzma, baza, wysokość montażu i odległość źrenic przechodzą do zapisu równoważnego bez zmian (2 prdptr, baza 0°, 22 mm, 29 mm) - to dalej ta sama recepta. Klucz uznaje kryterium tylko przy bezbłędnym wypełnieniu wszystkich pól wiersza.

Z recepty sf +2,00 cyl -1,25 oś 0°: pierwszy cylinder ma moc sfery i oś prostopadłą do osi z recepty, drugi moc sfera + cylinder i oś z recepty: cyl +2,00 oś 90° / cyl +0,75 oś 0°. Moce cylindrów to moce soczewki w przekrojach głównych; oś 0° i 180° to ten sam kierunek (klucz uznaje oba zapisy).

Z recepty sf +2,50 cyl -0,50 oś 0°: pierwszy cylinder ma moc sfery i oś prostopadłą do osi z recepty, drugi moc sfera + cylinder i oś z recepty: cyl +2,50 oś 90° / cyl +2,00 oś 0°. Moce cylindrów to moce soczewki w przekrojach głównych; oś 0° i 180° to ten sam kierunek (klucz uznaje oba zapisy).

Moce soczewek w przekrojach głównych: O.P. +2,00 i +0,75 D, O.L. +2,50 i +2,00 D. W obu oczach oba przekroje są dodatnie, więc oba ogniska leżą za siatkówką (w różnych odległościach) - astygmatyzm nadwzroczny złożony dla obu oczu. Pryzma nie zmienia nazwy wady refrakcji - koryguje ustawienie oczu, nie ogniskowanie.

Pryzmat uzyskuje się bez soczewki pryzmatycznej - przesuwając środek optyczny względem źrenicy. Z reguły Prentice'a P = e · F / 10, czyli e = 10 · P / F [mm], gdzie F to moc soczewki w przekroju, w którym przesuwasz (tu poziomym). Przy cylindrze w osi 0° moc w przekroju poziomym równa się sferze.

• O.P.: e = 10 · 1 / 2,00 = 5 mm,
• O.L.: e = 10 · 2 / 2,50 = 8 mm.

Kierunek: w zapisie TABO baza 180° dla oka prawego i baza 0° dla oka lewego to baza skroniowa (na zewnątrz). Soczewka dodatnia działa jak pryzmat o bazie zwróconej do jej środka optycznego, więc środek optyczny przesuwa się w stronę bazy - do skroni w obu oczach (zapis TABO i ta zasada to wiedza z optyki okularowej, wynik zgadza się z kluczem).

Najpierw zwykła decentracja, jak bez pryzmatu: połowa odległości środków tarcz minus jednooczny rozstaw źrenic. Odległość środków tarcz c = a + d = 54 + 17 = 71 mm, połowa 35,5 mm.

• O.P.: 35,5 - 28 = 7,5 mm, nos,
• O.L.: 35,5 - 29 = 6,5 mm, nos.

Klucz nie ma osobnego kryterium dla tego wiersza, ale z niego liczy się następny.

Oba przesunięcia leżą na tej samej linii poziomej, więc dodaje się je ze znakiem: do nosa decentracja, do skroni przesunięcie pryzmatyczne.

• O.P.: 7,5 (nos) - 5 (skroń) = 2,5 mm, nos,
• O.L.: 6,5 (nos) - 8 (skroń) = -1,5, czyli 1,5 mm, skroń - przesunięcie pryzmatyczne przeważa i środek optyczny ląduje po stronie skroni.

W gotowych okularach środek optyczny leży więc 33 mm (28 + 5) i 37 mm (29 + 8) od środka mostka.

Wysokość montażu z recepty mierzy się od dolnej krawędzi prostokąta opisanego na tarczy, a środek tarczy leży w połowie jej wysokości: b / 2 = 38 / 2 = 19 mm.

• O.P.: 21 - 19 = 2 mm, góra,
• O.L.: 22 - 19 = 3 mm, góra.

Wypadkowa z decentracji poziomej (już z pryzmatem) i pionowej: xw = √(x² + y²), zaokrąglenie do dziesiątych części milimetra zgodnie z zasadą matematyczną.

• O.P.: √(2,5² + 2²) = √10,25 = 3,202 - 3,2 mm,
• O.L.: √(1,5² + 3²) = √11,25 = 3,354 - 3,4 mm.

⚠️ Rozbieżność arkusz-klucz: z danych arkusza wychodzi dla O.P. 3,2 mm i taka wartość jest wpisana, klucz CKE podaje 3,3 mm z tolerancją ±0,1 mm - więc 3,2 też daje punkt.

Średnica, która pokryje tarczę po przesunięciu: największa przekątna tarczy + 2 · xw + 2 mm naddatku na obróbkę (wzór i naddatek to praktyka zawodu - arkusz ich nie podaje, wynik zgadza się z kluczem). Z wypadkowej przed zaokrągleniem:

• O.P.: 54 + 2 · 3,202 + 2 = 62,403 - 62,4 mm,
• O.L.: 54 + 2 · 3,354 + 2 = 62,708 - 62,7 mm.

Klucz podaje dla O.L. 62,8 mm (z zaokrąglonej wypadkowej 3,4: 54 + 6,8 + 2) z tolerancją ±0,5 mm - obie wartości dają punkt.

Recepta jest już zapisana z cylindrem ujemnym, więc moce przepisuje się wprost: O.P. sf +2,00 cyl -1,25, O.L. sf +2,50 cyl -0,50. Pryzmatu się nie zamawia - powstaje z decentracji.

Potrzebne średnice to 62,4 mm i 62,7 mm. Najmniejsza średnica soczewek gotowych, która je pokrywa, to 65 mm dla obu oczu (typowa oferta: 65, 70, 75 mm - wiedza z praktyki, klucz przyjmuje 65 mm). Większa soczewka też by się zmieściła, ale zadanie każe wybrać najmniejszą możliwą - cieńszą i lżejszą po oszlifowaniu.

Ze stanowiska bierze się soczewki z karty wyboru: O.P. sf +2,00 cyl -1,25 i O.L. sf +2,50 cyl -0,50, obie o średnicy 65 mm - klucz osobno ocenia wybór średnicy dla każdego oka (R.4.3, R.4.4), a użycie dodatkowej soczewki o innej średnicy oznacza utratę tych punktów.

Klucz ocenia też kolejność urządzeń: dioptromierz, centroskop, automat szlifierski (P.1.1). Na dioptromierzu sprawdza się moce, ustawia oś cylindra 0° (linia pozioma) i znaczy środek optyczny trzema kropkami. Moce i osie w gotowych okularach muszą zgadzać się z receptą, oś w tolerancji ±5° (R.4.1, R.4.2; oś oceniana tylko przy prawidłowych mocach).

To praktyka zawodu - klucz ocenia tylko efekt.

Na centroskopie środek optyczny z kropek ustawia się względem kształtu tarczy wg karty obliczeń: O.P. 2,5 mm do nosa i 2 mm w górę, O.L. 1,5 mm do skroni i 3 mm w górę. W gotowych okularach środek optyczny ma leżeć 33 mm (O.P.) i 37 mm (O.L.) od środka mostka (±1 mm) oraz 2 mm i 3 mm powyżej poziomej osi symetrii oprawy (±1 mm) - R.4.5-R.4.8.

Dobrą kontrolą po centrowaniu jest dioptromierz: w miejscu, które ma wypaść naprzeciw źrenicy (28 i 29 mm od środka mostka), soczewka powinna pokazać pryzmat 1 prdptr baza 180° (O.P.) i 2 prdptr baza 0° (O.L.). Przylgę nakleja się bez obracania soczewki, bo zmieniłaby się oś.

To praktyka zawodu - klucz ocenia tylko efekt.

Soczewki szlifuje się w automacie szlifierskim z krawędzią dobraną do oprawy ze stanowiska, potem przed próbnym osadzeniem załamuje się krawędzie (P.1.2). Soczewka ma pasować do oprawy kształtem i wielkością - bez nadmiernego luzu, przez który mogłaby wypaść albo obracać się w oprawie (R.4.9); w razie potrzeby poprawia się ją ręcznie i przymierza ponownie.

Przy ręcznym szlifowaniu zakłada się okulary ochronne (P.1.4). To praktyka zawodu - klucz ocenia tylko efekt.

Gotowe okulary sprawdza się z receptą (P.1.3): moce, osie, pryzmaty i położenie środków optycznych. Potem modeluje się oprawę: po złożeniu zauszniki tworzą jedną linię, po otwarciu oprawa jest symetryczna i przylega do podłoża w czterech punktach referencyjnych; soczewki są czyste i nieuszkodzone (R.4.10). Na koniec porządkuje się stanowisko (P.1.5).

To praktyka zawodu - klucz ocenia tylko efekt.