Rozwiązanie krok po kroku: Okulary korekcyjne z pryzmatem

Każdą soczewkę kładzie się tylną (wklęsłą) powierzchnią na podporze dioptromierza - mierzy się moc wierzchołkową tylną - i ustawia ostrość. Gdy linie krzyża są ostre jednocześnie, soczewka jest sferyczna - wpisuje się samą sferę. Gdy ostrość trzeba ustawiać dwukrotnie (dla każdej rodziny linii osobno), soczewka ma cylinder. Karta wymaga zapisu z cylindrem dodatnim: sferą jest odczyt bardziej ujemny, cylindrem - różnica do drugiego odczytu.

Wpisane moce to wartości z klucza (komplet na stanowisku egzaminacyjnym): nr 1: sf -1,25, nr 2: sf -1,50 cyl +0,50, nr 3: sf -1,75, nr 4: sf -4,00 cyl +0,75, nr 5: sf -3,75. Na egzaminie wpisuje się własne odczyty - egzaminator ma soczewki opisane.

Utwardzenie mają wszystkie soczewki - to wynika z treści, więc utwardzenie wpisuje się w każdym wierszu. Antyrefleks rozpoznaje się po odbiciu: soczewkę ogląda się pod kątem do lampy - powierzchnia bez antyrefleksu odbija jasne, białe światło, a z antyrefleksem odbicie jest słabe i ma barwny (zwykle zielonkawy lub fioletowy) refleks. Wartości z klucza: nr 1: utwardzenie, antyrefleks, nr 2: utwardzenie, nr 3: utwardzenie, nr 4: utwardzenie, antyrefleks, nr 5: utwardzenie, antyrefleks.

Zapis parametrów oprawy czyta się tak: 51 - szerokość tarczy, po kwadracie 19 - odległość między tarczami, a ostatnia liczba 136 - długość zausznika (wszystko w mm). Te trzy wartości przepisuje się do części „Wartości podane w arkuszu”.

Wysokości tarczy nie ma w zapisie parametrów - mierzy się ją na demonstracyjnej soczewce oprawy, w boksie: między poziomymi stycznymi do górnej i dolnej krawędzi tarczy. Klucz oczekuje 26 mm (±1 mm) - to wymiar oprawy ze stanowiska; na egzaminie wpisuje się własny pomiar.

Wysokość źrenicy 12 mm zmierzono od dolnej krawędzi tarczy 26 mm. Tarcza rośnie o 32 - 26 = 6 mm, a w oprawie żyłkowej górę tarczy wyznacza metalowa brew, więc soczewkę wydłuża się w dół. Dolna krawędź odsuwa się od źrenicy o te 6 mm: 12 + 6 = 18 mm dla obu oczu. Tak liczy też klucz (18 ±1).

Z wzoru P = d · M wylicza się przesunięcie: d = P : M (d w centymetrach, M bez znaku). OP: d = 1 : 1,25 = 0,8 cm = 8 mm ≈ 8 mm. OL: d = 3 : 3,75 = 0,8 cm = 8 mm ≈ 8 mm. Gwiazdka każe zaokrąglić do jedności.

Soczewki są ujemne (rozpraszające). Soczewka ujemna działa jak dwa pryzmaty złożone wierzchołkami w środku optycznym, więc baza pryzmatu wypada po stronie przeciwnej do przesunięcia środka optycznego. Żeby źrenica patrzyła przez pryzmat o bazie dół (OP), środek optyczny przesuwa się w górę; dla bazy góra (OL) - w dół. Przy soczewce dodatniej byłoby odwrotnie: środek przesuwa się w stronę bazy.

Punktem wyjścia jest wysokość źrenicy po wydłużeniu tarczy: 18 mm. OP: 18 + 8 = 26 mm, OL: 18 - 8 = 10 mm (od dolnej krawędzi tarczy 32 mm). Te wysokości ustawia się potem przy centrowaniu soczewek.

Z karty soczewek wybiera się soczewki o mocy z recepty: dla OP nr 1 (-1,25), dla OL nr 5 (-3,75). Pryzmatu nie szlifuje się osobno - powstaje z przesunięcia środka optycznego. Na dioptromierzu znajduje się środek optyczny i zaznacza go z linią poziomą (przy soczewce sferycznej oś nie gra roli, linia służy tylko do orientacji soczewki).

Położenie środków optycznych w gotowych okularach: poziomo jak źrenice - OP 34 mm, OL 35 mm od środka mostka (pryzmat w recepcie jest tylko pionowy), pionowo z karty obliczeń - OP 26 mm, OL 10 mm od dolnej krawędzi tarczy 32 mm. Względem środka tarczy (połowa rozstawu oprawy to (51 + 19) : 2 = 35 mm, połowa wysokości 16 mm) daje to: OP 1 mm do nosa i 10 mm w górę, OL bez przesunięcia poziomego i 6 mm w dół.

Tryb pasywny oznacza, że blok przyjmujący przykleja się w środku geometrycznym tarczy, a nie w środku optycznym - automat szlifuje kształt wokół bloku, a środek optyczny zostaje przesunięty o wprowadzone wartości. Przy tak dużej decentracji pionowej blok w środku optycznym wypadłby blisko krawędzi tarczy. Klucz sprawdza moce (OP -1,25, OL -3,75), położenie poziome środków (34 i 35 mm ±1) i pionowe (26 i 10 mm, tolerancje z klucza). To praktyka zawodu, klucz ocenia tylko efekt.

Kształt pobiera się z oprawy albo jej demonstracyjnej soczewki i w programie automatu zmienia się jego wysokość z 26 na 32 mm - przez wydłużenie dolnej części, bo górę wyznacza brew oprawy, do której soczewka musi dalej pasować bez szpar w narożnikach. Dolna krawędź soczewki w oprawie żyłkowej jest odkryta, więc musi wyjść równa i gładka, bez lokalnych nierówności.

Oprawa żyłkowa wymaga krawędzi płaskiej z rowkiem na całym obwodzie: w górnej części siedzi w nim występ brwi, w dolnej - cięgno. Rowek wykonuje się funkcją automatu albo na rowkarce, równo pośrodku grubości krawędzi (na stałej głębokości, tak żeby nigdzie nie wyszedł na powierzchnię soczewki). Na koniec załamuje się obie krawędzie soczewki - funkcją automatu albo na szlifierce. Klucz sprawdza wysokość tarcz (32 mm ±1) i dopasowanie kształtu. To praktyka zawodu, klucz ocenia tylko efekt.

Wyższa soczewka ma dłuższy obwód dolnej części, więc dotychczasowe cięgno (żyłka) nie pasuje - wymienia się je na nowe, w obu tarczach. Nowe cięgno mocuje się w otworach brwi, soczewkę wsuwa górną krawędzią we występ brwi, a cięgno wprowadza w rowek dolnej części za pomocą taśmy montażowej, przesuwając ją wzdłuż krawędzi.

Poprawny montaż: cięgno leży w rowku na całej długości, jest napięte, soczewka nie przesuwa się i nie obraca (obrót przesuwa środek optyczny i psuje położenie pionowe). Klucz sprawdza cięgno w rowkach bez luzów i ocenia tylko okulary nadające się do użytku - soczewka musi być stabilnie zamocowana. To praktyka zawodu, klucz ocenia tylko efekt.

Przy ręcznym szlifowaniu i załamywaniu krawędzi na szlifierce odpryski i pył lecą w stronę twarzy - pracuje się w okularach ochronnych, z soczewką trzymaną pewnie obiema dłońmi. Automat pracuje przy zamkniętej komorze.

Gotowe okulary czyści się z pyłu szlifierskiego i odcisków palców (płyn do soczewek i ściereczka z mikrofibry), bo klucz wymaga braku widocznych zabrudzeń. Po pracy porządkuje się stanowisko: odpady, narzędzia, blok i przyrządy pomiarowe na swoje miejsce. To praktyka zawodu, klucz ocenia tylko efekt.

Na dioptromierzu zaznacza się środki optyczne obu soczewek w gotowych okularach i linijką (albo pupilometrem w trybie pomiaru okularów) mierzy odległość każdego środka od środka mostka - osobno OP i OL, z dokładnością do 1 mm. Przy wykonaniu bez błędu wyjdzie 34 i 35 mm, ale wpisuje się własny pomiar: klucz porównuje go z pomiarem egzaminatora (±1 mm).

d = zadany rozstaw - zmierzony: OP 34 - ZPD, OL 35 - ZPD. Klucz ocenia sam rachunek na Twoim pomiarze. Przykład: gdyby ZPD OP wyszło 35 mm, d = 34 - 35 = -1 mm (do dalszych obliczeń liczy się wartość 1 mm, znak mówi o kierunku).

P = d · M, ale d jest w milimetrach, więc mnoży się przez M : 10: OP d · 0,125 (1,25 D), OL d · 0,375 (3,75 D). W przykładzie z poprzedniego kroku: 1 · 0,125 = 0,125 Δ. Przy d = 0 pryzmatyczność wynosi 0.

Dla soczewki ujemnej baza leży po stronie przeciwnej do przesunięcia środka optycznego względem źrenicy. Środek dalej od nosa niż źrenica (ZPD > 34 dla OP, ZPD > 35 dla OL) daje bazę nos, środek bliżej nosa - bazę skroń. Gdy ZPD jest równe zadanemu, pryzmatu nie ma i klucz uzna każdy zapis.

Jeśli obie bazy są takie same (np. obie nos), S = P OP + P OL. Jeśli różne (nos i skroń), S = większe P - mniejsze P - jak w przykładzie z arkusza: 3 Δ BN - 2 Δ BS = 1 Δ BN.

Tolerancję bierze się z tabeli 1 dla mocy większej z pary: 3,75 D, czyli wiersz „od 3,50 D”, i dla pryzmatu poziomego do 2 Δ: 0,2 · M = 0,2 · 3,75 = 0,75 Δ. Wpisuje się Tak, gdy S ≤ 0,75, w przeciwnym razie Nie - punkt daje ocena zgodna z wpisanym S.

Moc zamontowanych soczewek sprawdza się dioptromierzem w gotowych okularach. Przy właściwym doborze to soczewki nr 1 i 5: -1,25 i -3,75. Klucz porównuje wpis z odczytem egzaminatora, więc wpisuje się to, co pokazał dioptromierz.

Recepta: OP -1,25, OL -3,75. Gdy wpisane M są równe recepcie - Tak; każda inna wartość - Nie.

Wysokość każdej soczewki mierzy się suwmiarką w boksie (między poziomymi stycznymi do górnej i dolnej krawędzi), z dokładnością do 1 mm. Cel to 32 mm; wpisuje się własny pomiar, oceniany z tolerancją ±1 mm względem pomiaru egzaminatora.

RB = zadana wysokość - wykonana: 32 - B dla każdej soczewki.

Wpisuje się Tak, gdy RB mieści się w ±1 mm, i Nie, gdy różnica jest większa. Klucz zapisuje to jako „RB ≤ 1 mm”, w praktyce chodzi o różnicę bez względu na znak.