Rozwiązanie krok po kroku: Obsługa serwisowa Fiata Seicento

Zmniejszone osiągi i ubywanie oleju to typowe objawy nieszczelności komory spalania: olej przedostaje się do cylindrów i spala się (zużyte pierścienie, gładź cylindra, uszczelniacze zaworów), a mniejsze sprężanie obniża moc. Dlatego serwis rozszerza zlecenie o pomiar ciśnienia sprężania i próbę olejową - pierwszy pokazuje, czy cylindry są szczelne, druga pomaga ustalić, gdzie jest nieszczelność.

Z treści zadania wynika jeszcze, że materiały eksploatacyjne nie wymagają uzupełnienia - nie dopisujemy więc uzupełniania płynów ani ich kosztu.

Z dowodu rejestracyjnego: pole D.1 - marka Fiat, pole D.3 - model Seicento, pole A - numer rejestracyjny PKN 53048.

• pole P.1: pojemność 1108,00 cm³ - rubryka nie ma jednostki, więc ją dopisujemy,
• rok produkcji: na tym dowodzie rubryki z rokiem produkcji nie ma (dostępne są tylko pole B - data pierwszej rejestracji 02.01.2007 i pole I - 11.04.2015). Zgodnie z uwagą pod formularzem wpisujemy Brak,
• przebieg z treści zadania: 200 333 km.

Pole E dowodu: ZFA18700001240102 (17 znaków). Klucz nie ocenia tego pola, ale zlecenie bez VIN nie identyfikuje jednoznacznie pojazdu.

Przepisujemy objawy zgłoszone przez klienta: zmniejszone osiągi silnika i ponadnormatywne zużycie oleju silnikowego. W zleceniu zapisujemy objawy, a nie przypuszczalną przyczynę - tę ustali dopiero diagnostyka.

1. Przegląd okresowy po 200 000 km - przegląd z tabeli czynności obsługowych dla tego przebiegu,
2. Pomiar ciśnienia sprężania,
3. Próba olejowa silnika.

Nagłówek formularza mówi: „dotyczy tylko wymiany”. Z kolumny 200 000 km tabeli czynności obsługowych bierzemy więc wyłącznie wiersze „Wymiana ...”:

1. Wymiana filtra paliwa (wiersz 11),
2. Wymiana wkładu filtra powietrza (wiersz 12),
3. Wymiana oleju w skrzyni biegów (wiersz 16).

1. Wymiana świec zapłonowych (wiersz 17 - sprawdzenie przewodów zapłonowych to już czynność kontrolna),
2. Wymiana filtra oleju silnikowego (wiersz 20),
3. Wymiana oleju silnikowego (wiersz 21).

Pasek zębaty rozrządu wymienia się co 120 000 km (przypis pod tabelą) i w kolumnie 200 000 km nie ma przy nim znaku X.

Dwa punkty klucza są za to, czego w formularzu nie ma:

• wymiana płynu hamulcowego - ma X tylko w kolumnie 180 000 km,
• wymiana filtra kabinowego - nie ma jej w tabeli czynności, choć filtr jest w katalogu części.

Klucz przyznaje te punkty tylko wtedy, gdy formularz jest wypełniony - pusty formularz ich nie daje. Pozostałe wiersze zostają puste.

Kolejność czynności jest w procedurze serwisowej „Kontrola ciśnienia sprężania silnika z zapłonem iskrowym”:

1. Sprawdzenie i ewentualna regulacja luzów zaworowych - zbyt mały luz nie pozwala zaworowi się domknąć i zaniża wynik; w tabeli przeglądu przy 200 000 km jest zresztą „sprawdzenie i regulacja luzów zaworowych”, więc silnik ma regulowany luz,
2. Rozgrzanie silnika do temperatury eksploatacyjnej - na zimnym silniku pierścienie i gładź są mniej szczelne.

1. Wyłączenie silnika, bieg neutralny, hamulec postojowy - wał będzie obracany rozrusznikiem,
2. Wymontowanie wszystkich świec zapłonowych i odłączenie przewodów zespołów zapłonowych - bez świec wał obraca się szybciej i równo we wszystkich cylindrach,
3. Odcięcie doprowadzenia paliwa - w silniku benzynowym wyjmujemy bezpiecznik i przekaźnik elektrycznej pompy paliwa, żeby wtryskiwacze nie zalewały cylindrów.

1. Przygotowanie próbnika - końcówka albo przedłużka pasująca do gniazda świecy, gumowa uszczelka stożkowa i nowy, niezapisany diagram,
2. Wciśnięcie do oporu pedału przyspieszenia - przepustnica otwiera się całkowicie i cylindry napełniają się powietrzem bez dławienia.

1. Dociśnięcie (wkręcenie) końcówki próbnika do gniazda świecy pierwszego cylindra - rys. 1 pokazuje próbnik na sztywnej przedłużce,
2. Włączenie zapłonu i obracanie wałem korbowym rozrusznikiem przez kilka sekund, aż wskazanie przestanie rosnąć,
3. Odczytanie wyniku,
4. Zerowanie wskazania próbnika - zaworem w końcówce albo wskazówką dodatkową,
5. Przesunięcie diagramu dźwignią - rysik zapisze następny cylinder w nowym miejscu.

1. Pomiary na kolejnych cylindrach i ponowny pomiar na cylindrze, od którego zaczęliśmy.

Powtórny pomiar w pierwszym cylindrze sprawdza warunki pomiaru: jeśli oba wyniki różnią się najwyżej o 0,5 bara, akumulator był naładowany, a prędkość obrotowa wału podobna we wszystkich cylindrach. W wynikach z rys. 2: 13 i 12.5 bara - różnica 0.5 bara, czyli na granicy dopuszczalnej.

Uwaga do arkusza: procedura podaje „0,5 bara - 0,005 MPa”, a 0,5 bara to 0,05 MPa (1 bar = 0,1 MPa).

1. Interpretacja wyników pomiarów.

Na rys. 2 ciśnienia wynoszą od 12,5 do 13,5 bara. Porównujemy je ze sobą i z wartością podaną przez producenta - arkusz tej wartości nie podaje, więc w rozwiązaniu jej nie zakładamy. Według procedury, jeśli sam pomiar ciśnienia nie wskazuje miejsca nieszczelności (gniazda zaworowe, gładź cylindra, uszczelka głowicy), wykonuje się próbę olejową - i tak właśnie przewiduje zlecenie.

Punkt 15 procedury:

1. Wlanie do każdego cylindra kilku cm³ oleju silnikowego - przez gniazdo świecy,
2. Obracanie wałem korbowym rozrusznikiem przez kilka sekund - olej rozprowadza się po gładzi cylindrowej i chwilowo uszczelnia pierścienie.

Olej do próby jest wliczony w koszt usługi pomiaru (uwaga pod formularzem) - nie dopisujemy go do kosztów.

1. Ponowny pomiar ciśnienia sprężania we wszystkich cylindrach według tej samej metodyki,
2. Interpretacja wyników po próbie olejowej - porównanie z wynikami bez oleju.

Zasada interpretacji: olej uszczelnia tylko styk pierścieni z gładzią. Jeśli po jego wlaniu ciśnienie w cylindrze wyraźnie wzrośnie, nieszczelność jest na pierścieniach lub gładzi - co pasuje do zgłoszonego zużycia oleju. Jeśli ciśnienie się nie zmieni, przyczyną są gniazda zaworowe albo uszczelka głowicy.

1. Wkręcenie nowych świec zapłonowych, podłączenie zespołów zapłonowych, montaż bezpiecznika i przekaźnika pompy paliwa.

Klucz tego wiersza nie ocenia, ale tak kończy się diagnostyka - silnik musi wrócić do stanu sprzed pomiaru. Świece wkręcamy nowe, bo ich wymiana i tak należy do przeglądu po 200 000 km.

Czasy z tabeli „Czasy pracy”, stawka 120,00 zł netto za rbg, VAT 23%:

1. Przegląd okresowy po 200 000 km: 2,8 rbg × 120,00 zł = 336,00 zł netto, × 1,23 = 413,28 zł brutto,
2. Pomiar ciśnienia sprężania i próba olejowa silnika: 1,0 rbg × 120,00 zł = 120,00 zł netto, × 1,23 = 147,60 zł brutto.

Czasy pracy mają też osobne pozycje „wymiana świec”, „wymiana oleju w skrzyni biegów”, „wymiana filtra paliwa” - ale te czynności należą do przeglądu po 200 000 km i są w jego normie (2,8 rbg). Liczenie ich osobno oznaczałoby podwójną zapłatę.

Ilości bierzemy z zestawienia płynów eksploatacyjnych, a nie zaokrąglamy do pełnych litrów - „klient płaci tylko za ilość materiałów wykazanych w danych serwisowych”:

1. Olej silnikowy SAE 10W-40: 3,5 l × 29,00 zł = 101,50 zł netto, × 1,23 = 124,85 zł brutto - olej 10W-40 zgodny z danymi producenta (10W-30 jest tańszy, ale inny),
2. Filtr oleju: 1 szt. × 19,50 zł = 19,50 zł netto, × 1,23 = 23,99 zł brutto.

1. Olej przekładniowy SAE 75W-85: 2,4 l × 25,00 zł = 60,00 zł netto, × 1,23 = 73,80 zł brutto - w kolumnie „Liczba i jednostka” wpisujemy ilość razem z jednostką: 2,4 l,
2. Świece zapłonowe Champion RC9YCC: 4 szt. × 15,00 zł = 60,00 zł netto, × 1,23 = 73,80 zł brutto - silnik ma cztery świece (zestawienie płynów: „4 szt.”).

1. Wkład filtra powietrza: 1 szt. × 17,00 zł = 17,00 zł netto, × 1,23 = 20,91 zł brutto,
2. Filtr paliwa: 1 szt. × 19,90 zł = 19,90 zł netto, × 1,23 = 24,48 zł brutto - jednostka z katalogu: 1 szt.

Płynu hamulcowego, płynu chłodzącego ani filtra kabinowego nie wpisujemy - nie są wymieniane w tym przeglądzie, a płyny nie wymagają uzupełnienia.

• łączny koszt usługi netto: suma wierszy = 733,90 zł, brutto: 733,90 × 1,23 = 902,70 zł,
• rabat 10%: 902,70 × 0,10 = 90,27 zł,
• łączna kwota do zapłaty: 902,70 - 90,27 = 812,43 zł (to samo co 90% kwoty brutto).

Suma kolumny brutto z wierszy daje 902,71 zł - o grosz więcej, bo każdy wiersz zaokrąglaliśmy osobno. Klucz przyjmuje oba warianty: rabat jako 10% łącznego kosztu brutto, a kwotę do zapłaty z tolerancją ±0,01 zł.

Na koniec sprawdzamy spójność dokumentów:

• każda wymiana z formularza czynności obsługowych ma materiał w kosztach (filtr paliwa, wkład filtra powietrza, olej przekładniowy, świece, filtr oleju, olej silnikowy),
• w formularzu nie ma wymiany płynu hamulcowego ani filtra kabinowego,
• w zleceniu rok produkcji to „Brak”, a pojemność ma jednostkę,
• kwota do zapłaty po rabacie: 812,43 zł.