Ogrodnik planuje na polu 1,2 ha uprawę marchwi do długotrwałego przechowywania. Trzeba dobrać odmianę, policzyć nasiona, środki ochrony roślin, koszt zbioru i transportu, nawozy i ich koszt, ułożyć dwa harmonogramy (przygotowanie gleby jesienią i wiosną oraz zabiegi od siewu do zbioru), podać warunki przechowywania i obliczyć przychód ze sprzedaży (80 t/ha po 1,50 zł/kg).
Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie wyniki obliczeń, nazwy nawozów, zabiegów i terminy do tabel wydrukowanych w arkuszu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.
Trzy zasady, na których opiera się zadanie. (1) Przeznaczenie plonu - długotrwałe przechowywanie - wyznacza odmianę (Dolanka), termin siewu (maj), normę siewu (1,5 kg/ha nasion zaprawianych i otoczkowanych) i sposób uprawy (na redlinach). (2) Tabele z przypisami każą zaokrąglać: zapotrzebowanie na środki ochrony do dwóch miejsc po przecinku, a nawozy i koszty - do liczb całkowitych na każdym etapie. (3) Arkusz każe założyć, że wystąpią wszystkie choroby, szkodniki i chwasty z tabeli 3.
Dane. Rozstawy, dawki, ceny, plony i terminy pochodzą z treści zadania i tabel arkusza CKE. Każdy wynik jest w skrypcie policzony z tych danych i porównany z kluczem oceniania, a każda wpisana nazwa - z tekstem kryterium. Tam, gdzie klucz przyjmuje kilka zapisów, w kroku jest to zaznaczone. Wiedza ogrodnicza spoza arkusza (np. termin cięcia, rozpoznanie szkodnika) jest w kroku nazwana wprost jako wiedza ogólna.
To jedno z możliwych rozwiązań - w obu harmonogramach klucz dopuszcza „inne poprawne merytorycznie określenia”.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 43 kryteria w 6 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 33 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać.
Kroki 1-3 · po tym etapie masz 4 z 43 kryteriów (pkt)
Dobierz odpowiednią odmianę marchwi.
W tabeli 1 tylko Dolanka jest odmianą późną, która „dobrze się przechowuje” (i jest zalecana do uprawy na redlinach). Amsterdamska i Kamila F1 to odmiany wczesne na zbiór pęczkowy, a Lenka - do bezpośredniego spożycia i na soki.
Wybór Lenki, bo „korzenie nie pękają w czasie transportu” - to nie jest cecha odmiany przechowalniczej.
Dobierz odpowiednią odmianę marchwi.
Tabela 2, wiersz „Długotrwałe przechowywanie”: termin siewu V, czyli maj. Powierzchnia uprawy z treści zadania: 1,2 ha.
Dobierz odpowiednią odmianę marchwi.
Z tego samego wiersza tabeli 2: zbiór w połowie października i uprawa na redlinach przy pojedynczych rzędach. Termin zbioru w tabeli 7 nie ma osobnego kryterium, a w sposobie uprawy klucz wymaga słów „na redlinach”.
Kroki 4-12 · po tym etapie masz 13 z 43 kryteriów (pkt)
Oblicz zapotrzebowanie na nasiona i środki ochrony roślin, ich koszt oraz koszt zbioru i transportu korzeni marchwi.
Harmonogram w poleceniu mówi o siewie nasion zaprawianych i otoczkowanych, więc norma z tabeli 2 to 1,5 kg/ha (nie 3,0 kg/ha dla nasion niezaprawianych). Na całe pole: 1,5 × 1,2 = 1,8 kg.
Oblicz zapotrzebowanie na nasiona i środki ochrony roślin, ich koszt oraz koszt zbioru i transportu korzeni marchwi.
Nasiona zaprawiane kosztują 400 zł/kg: 1,8 × 400,00 = 720,00 zł.
Wzięcie ceny nasion niezaprawianych (300 zł/kg).
Oblicz zapotrzebowanie na nasiona i środki ochrony roślin, ich koszt oraz koszt zbioru i transportu korzeni marchwi.
Arkusz każe założyć wystąpienie wszystkich chorób z tabeli 3, a choroby marchwi to alternarioza i chwościk - zwalcza się je fungicydami C i D. W każdym wierszu: dawka × powierzchnia (zaokrąglenie do dwóch miejsc), koszt = zapotrzebowanie × cena (zaokrąglenie do pełnych złotych). środek C (alternarioza): 0,8 × 1,2 = 0,96 kg, koszt 0,96 × 130,00 = 125 zł; środek D (chwościk marchwi): 2,0 × 1,2 = 2,40 kg, koszt 2,40 × 38,00 = 91 zł. Koszt grupy: 125 + 91 = 216,00 zł.
⚠️ Rozbieżność arkusz-klucz: tabela 9 ma osobny wiersz dla każdego środka (C: 0,96 kg, D: 2,40 kg), a klucz CKE (R.2.3) przyjmuje łączne zapotrzebowanie grupy fungicydów 3,36 kg (0,96 + 2,40) - dlatego suma jest dopisana pod wierszami. Na egzaminie punkt daje wartość z klucza.
Pominięcie przypisu: zapotrzebowanie zaokrągla się do dwóch miejsc, a koszt do liczb całkowitych.
Oblicz zapotrzebowanie na nasiona i środki ochrony roślin, ich koszt oraz koszt zbioru i transportu korzeni marchwi.
Szkodniki z tabeli 3 - połyśnica marchwianka i bawełnica topolowo-marchwiowa (mszyca) - to owady, więc grupa insektycydów: środek A (połyśnica marchwianka): 0,3 × 1,2 = 0,36 kg, koszt 0,36 × 58,00 = 21 zł; środek B (bawełnica topolowo-marchwiowa): 0,075 × 1,2 = 0,09 kg, koszt 0,09 × 200,00 = 18 zł. Razem 0,45 kg, koszt grupy 21 + 18 = 39,00 zł.
⚠️ Rozbieżność arkusz-klucz: tabela 9 ma osobny wiersz dla każdego środka (A: 0,36 kg, B: 0,09 kg), a klucz CKE (R.2.4) przyjmuje łączne zapotrzebowanie grupy insektycydów 0,45 kg (0,36 + 0,09) - dlatego suma jest dopisana pod wierszami. Na egzaminie punkt daje wartość z klucza.
Oblicz zapotrzebowanie na nasiona i środki ochrony roślin, ich koszt oraz koszt zbioru i transportu korzeni marchwi.
Chwasty zwalcza się herbicydami: środek E (chwasty jedno- i dwuliścienne): 1,5 × 1,2 = 1,80 kg, koszt 1,80 × 80,00 = 144 zł; środek F (chwasty jednoliścienne): 0,5 × 1,2 = 0,60 kg, koszt 0,60 × 120,00 = 72 zł. Razem 2,40 kg, koszt grupy 144 + 72 = 216,00 zł.
⚠️ Rozbieżność arkusz-klucz: tabela 9 ma osobny wiersz dla każdego środka (E: 1,80 kg, F: 0,60 kg), a klucz CKE (R.2.5) przyjmuje łączne zapotrzebowanie grupy herbicydów 2,40 kg (1,80 + 0,60) - dlatego suma jest dopisana pod wierszami. Na egzaminie punkt daje wartość z klucza.
Oblicz zapotrzebowanie na nasiona i środki ochrony roślin, ich koszt oraz koszt zbioru i transportu korzeni marchwi.
216,00 + 39,00 + 216,00 = 471,00 zł.
Oblicz zapotrzebowanie na nasiona i środki ochrony roślin, ich koszt oraz koszt zbioru i transportu korzeni marchwi.
Tabela 4: zbiór kombajnem 32 r-g/ha, koszt roboczogodziny 15,00 zł (wspólny dla obu czynności). Na 1,2 ha: 32 × 15,00 × 1,2 = 576,00 zł.
Pominięcie mnożenia przez powierzchnię - liczba roboczogodzin w tabeli 4 jest na 1 ha.
Oblicz zapotrzebowanie na nasiona i środki ochrony roślin, ich koszt oraz koszt zbioru i transportu korzeni marchwi.
Transport przyczepą: 13 × 15,00 × 1,2 = 234,00 zł.
Oblicz zapotrzebowanie na nasiona i środki ochrony roślin, ich koszt oraz koszt zbioru i transportu korzeni marchwi.
576,00 + 234,00 = 810,00 zł.
Kroki 13-20 · po tym etapie masz 22 z 43 kryteriów (pkt)
Oblicz zapotrzebowanie na nawozy oraz koszt nawożenia (skorzystaj z danych zawartych w tabelach 5 i 6).
Tabela 5, jesienią pod orkę: 70 kg P₂O₅/ha i 80 kg K₂O/ha. Na 1,2 ha: 70 × 1,2 = 84 kg P₂O₅ i 80 × 1,2 = 96 kg K₂O. Nawóz fosforowy pod orkę to superfosfat potrójny granulowany (46%): 84 : 0,46 = 182,6 ≈ 183 kg; potas - sól potasowa (60%): 96 : 0,60 = 160 kg. Przypis każe zaokrąglać na każdym etapie do liczb całkowitych.
Oblicz zapotrzebowanie na nawozy oraz koszt nawożenia (skorzystaj z danych zawartych w tabelach 5 i 6).
Wiosną przedsiewnie: 90 kg N/ha (mocznik 46%) i 70 kg K₂O/ha (sól potasowa 60%). N: 90 × 1,2 = 108 kg, mocznika 108 : 0,46 = 234,8 ≈ 235 kg; K₂O: 70 × 1,2 = 84 kg, soli potasowej 84 : 0,60 = 140 kg.
Oblicz zapotrzebowanie na nawozy oraz koszt nawożenia (skorzystaj z danych zawartych w tabelach 5 i 6).
Po 5 tygodniach od siewu: 40 kg N/ha, nawóz pogłówny to saletra amonowa (34%). 40 × 1,2 = 48 kg N, saletry 48 : 0,34 = 141,2 ≈ 141 kg. Tabela 11 nie ma osobnych kryteriów - wyniki są oceniane w tabeli 12.
Oblicz zapotrzebowanie na nawozy oraz koszt nawożenia (skorzystaj z danych zawartych w tabelach 5 i 6).
Cena w tabeli 6 jest za tonę, więc koszt = kilogramy × cena : 1000, zaokrąglony do pełnych złotych. Superfosfat potrójny granulowany: 183 kg × 1 450,00 zł/t : 1000 = 265,35 ≈ 265,00 zł.
Oblicz zapotrzebowanie na nawozy oraz koszt nawożenia (skorzystaj z danych zawartych w tabelach 5 i 6).
Sól potasowa występuje w tabeli 11 dwa razy (pod orkę i przedsiewnie), w tabeli 12 sumuje się ją w jednym wierszu: 160 + 140 = 300 kg; koszt 300 × 1 400,00 : 1000 = 420,00 zł.
Wpisanie soli potasowej w dwóch wierszach - tabela 12 ma cztery wiersze, po jednym na nawóz.
Oblicz zapotrzebowanie na nawozy oraz koszt nawożenia (skorzystaj z danych zawartych w tabelach 5 i 6).
Mocznik: 235 kg × 1 500,00 : 1000 = 352,5 ≈ 353,00 zł.
Oblicz zapotrzebowanie na nawozy oraz koszt nawożenia (skorzystaj z danych zawartych w tabelach 5 i 6).
Saletra amonowa: 141 kg × 1 000,00 : 1000 = 141,00 zł.
Oblicz zapotrzebowanie na nawozy oraz koszt nawożenia (skorzystaj z danych zawartych w tabelach 5 i 6).
265,00 + 420,00 + 353,00 + 141,00 = 1 179,00 zł.
Kroki 21-24 · po tym etapie masz 29 z 43 kryteriów (pkt)
Sporządź harmonogram prac związanych z przygotowaniem gleby pod siew nasion zaprawianych i otoczkowanych (uprawa jesienna i wiosenna).
Tabela 5 i 6: superfosfat i sól potasowa idą pod głęboką orkę, więc najpierw wysiew tych nawozów, a potem orka, która je przykrywa - oba zabiegi jesienią (X-XI). Kolejność i terminy zabiegów uprawowych to wiedza ogólna z uprawy roli; klucz dopuszcza inne poprawne określenia.
Sporządź harmonogram prac związanych z przygotowaniem gleby pod siew nasion zaprawianych i otoczkowanych (uprawa jesienna i wiosenna).
Wczesną wiosną (III-IV) pole po zimie wyrównuje się broną lub włóką, żeby ograniczyć parowanie wody i przygotować równą powierzchnię pod redliny.
Sporządź harmonogram prac związanych z przygotowaniem gleby pod siew nasion zaprawianych i otoczkowanych (uprawa jesienna i wiosenna).
Mocznik i drugą dawkę soli potasowej (tabela 5: wiosną przedsiewnie) wysiewa się w maju, przed siewem, i od razu miesza z glebą (np. agregatem uprawowym), żeby azot się nie ulatniał. Klucz podaje termin „3-4 tygodnie przed wysiewem nasion”.
Sporządź harmonogram prac związanych z przygotowaniem gleby pod siew nasion zaprawianych i otoczkowanych (uprawa jesienna i wiosenna).
Dolankę uprawia się na redlinach, więc ostatnim zabiegiem przed siewem jest usypanie redlin (maj), a nasiona wysiewa się bezpośrednio po usypaniu redlin, póki gleba jest wilgotna.
Kroki 25-29 · po tym etapie masz 39 z 43 kryteriów (pkt)
Sporządź harmonogram zabiegów pielęgnacyjnych wykonywanych od siewu do zbioru marchwi.
Wiersz „Siew nasion” to maj. Zaraz po nim idą zabiegi z tabeli 3 w kolejności terminów: herbicyd E na chwasty jedno- i dwuliścienne do 2 dni po siewie (przed wschodami marchwi) i herbicyd F na chwasty jednoliścienne po wschodach marchwi.
Sporządź harmonogram zabiegów pielęgnacyjnych wykonywanych od siewu do zbioru marchwi.
Pogłówne nawożenie azotem (saletra amonowa) jest w tabeli 5: po 5 tygodniach od siewu. Nawadnianie i obsypywanie redlin (żeby główki korzeni nie zieleniały) wykonuje się w miarę potrzeby - to wiedza ogólna z uprawy marchwi, której arkusz nie podaje, a klucz wymaga.
Sporządź harmonogram zabiegów pielęgnacyjnych wykonywanych od siewu do zbioru marchwi.
Terminy z tabeli 3: połyśnica marchwianka - w lipcu i sierpniu po przekroczeniu progu ekonomicznego zagrożenia; bawełnica topolowo-marchwiowa - po zauważeniu mszyc.
Sporządź harmonogram zabiegów pielęgnacyjnych wykonywanych od siewu do zbioru marchwi.
Alternariozę zwalcza się po wystąpieniu pierwszych objawów na liściach, chwościka w momencie wystąpienia pierwszych objawów (tabela 3).
Sporządź harmonogram zabiegów pielęgnacyjnych wykonywanych od siewu do zbioru marchwi.
Termin zbioru marchwi do przechowywania z tabeli 2: połowa X. Klucz przyjmuje zapis „X” albo „październik”.
Kroki 30-32 · po tym etapie masz 43 z 43 kryteriów (pkt)
Podaj wymagania dotyczące warunków przechowywania marchwi.
Arkusz nie podaje tych wartości - to wiedza ogólna z przechowalnictwa warzyw: marchew przechowuje się w temperaturze 0-2°C i bardzo wysokiej wilgotności powietrza 95-99%, bo korzenie łatwo więdną.
Podanie niskiej wilgotności (jak dla cebuli) - marchew w suchym powietrzu traci jędrność.
Oblicz przychód ze sprzedaży marchwi, przy cenie 1,50 zł/kg i plonie 80 t/ha.
80 t/ha to 80 000 kg/ha; z 1,2 ha: 80 000 × 1,2 = 96 000 kg (klucz przyjmuje też „96 t”).
Oblicz przychód ze sprzedaży marchwi, przy cenie 1,50 zł/kg i plonie 80 t/ha.
96 000 kg × 1,50 zł/kg = 144 000,00 zł.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.