Rozwiązanie krok po kroku: Okładka przewodnika po Sztokholmie

Rozpakuj archiwum z materiałami (hasło Sztokholm123) i utwórz na pulpicie folder PESEL - wszystkie rezultaty zapisujesz tylko w nim. Zainstaluj kroje z folderu fonty (prawy przycisk na plikach → Zainstaluj dla wszystkich użytkowników) jeszcze przed uruchomieniem Scribusa: program czyta listę krojów przy starcie, a okładka potrzebuje Minion Pro Regular i Minion Pro Bold, fisk - Arial Bold.

Tekst z sztokholm_tekst.docx skopiuj do zwykłego pliku tekstowego (Notatnik, kodowanie UTF-8) - Scribus wstawia go wtedy przez Plik → Importuj → Wczytaj tekst bez stylów z Worda, które później trzeba by usuwać.

W Scribusie Plik → Nowy: rozmiar 46 × 15 mm, jednostki milimetry, marginesy i spady 0 - strona dokumentu jest całym elementem fisk. Edycja → Kolory i wypełnienia → Nowy: model CMYK, C 40, M 0, Y 0, K 40 (nazwa np. C40 M0 Y0 K40) i drugi kolor C 0, M 0, Y 0, K 0 dla ryby i napisu. Kolorów RGB w tym dokumencie nie używaj - klucz sprawdza tryb CMYK pliku fisk osobnym kryterium.

Narzędziem Prostokąt narysuj prostokąt od (0, 0) o wymiarach 46 × 15 mm (pola X, Y, Szerokość, Wysokość we Właściwościach), wypełnij go kolorem C40 M0 Y0 K40, a w karcie Linia ustaw kolor Brak - prostokąt ma być bez obrysu.

Ryba ze szkicu to owalny korpus z ogonem z prawej strony i trzema bąbelkami przed pyskiem. Korpus narysuj Krzywymi Béziera (albo z elipsy 18 × 12 mm i trójkąta ogona połączonych przez Obiekt → Ścieżka → Połącz), tak by cała ryba miała 20 × 12 mm i stała 3 mm od lewej krawędzi prostokąta, wyśrodkowana w pionie. Oko to małe koło: zaznacz rybę i oko, Obiekt → Połącz wielokąty - przy wypełnieniu parzysto-nieparzystym oko staje się otworem, przez który widać prostokąt (nie białym kółkiem na rybie).

Ryba i bąbelki mają wypełnienie C0 M0 Y0 K0 i brak linii. Kontrola na gotowym PDF: biel ryby zajmuje 3,1-22,9 mm w poziomie i 1,5-13,5 mm w pionie (19,8 × 12,0 mm), a w miejscu oka widać kolor prostokąta.

Narzędziem Ramka tekstowa wpisz FISK, w Właściwościach → Tekst krój Arial Bold, stopień 24 pt, kolor tekstu C0 M0 Y0 K0. Ramkę ustaw tak, jak na szkicu: napis po prawej stronie ryby, wyśrodkowany w pionie, z prawą krawędzią liter 3 mm od prawej krawędzi prostokąta. Litery napisu zajmują na gotowym PDF 24,4-42,9 mm w poziomie i 4,4-10,6 mm w pionie.

Napisu nie zamieniaj na krzywe przed zapisem pliku otwartego - egzaminator sprawdza w nim krój i stopień pisma.

Plik → Zapisz jako C:\Users\Administrator\Desktop\PESEL\fisk.sla (plik otwarty). Potem Plik → Eksport → Zapisz jako PDF do C:\Users\Administrator\Desktop\PESEL\fisk.pdf: w karcie Kolor wyjście Drukarka (kolory zostają w CMYK), bez znaczników i spadów - strona PDF ma 46 × 15 mm i zawiera wyłącznie obiekty wektorowe (prostokąt, ryba z bąbelkami i napis z osadzonym krojem). Kopię zapisz przez Plik → Eksport → Zapisz jako EPS jako fisk.eps.

fisk.pdf przyda się w okładce: Scribus wstawia go do ramki obrazu jako grafikę wektorową.

Otwórz katedra.jpg (1516 × 1772 px) w GIMP-ie i dodaj kanał alfa (Warstwa → Przezroczystość → Dodaj kanał alfa). Niebo jest jasne i wyraźnie odcina się od ceglanej wieży, więc wygodnie jest zaznaczyć niebo: narzędzie Zaznaczanie według koloru (Shift+O) z progiem ok. 30, kliknięcie w niebo przy górnej krawędzi i z klawiszem Shift w prześwitach między iglicami. Potem Zaznaczenie → Odwróć (Ctrl+I) - zaznaczony jest sam budynek.

Na zrzucie widać zaznaczenie budynku. Sprawdź je w powiększeniu 100% przy iglicach i krzyżach na dachach: drobne elementy bywają gubione, a jasne fragmenty muru - wzięte za niebo. Takie miejsca popraw Odręcznym zaznaczaniem z Shift (dodaj) albo Ctrl (odejmij).

Zaznaczenie → Zmniejsz o 1 px usuwa jasną obwódkę nieba przy krawędzi muru, a Zaznaczenie → Wtapianie 1,5 px wygładza schodki pikseli. Warstwa → Maska → Dodaj maskę warstwy → Zaznaczenie, a potem Zastosuj maskę - niebo staje się przezroczyste (szachownica), budynek zostaje w całości. Niebo zajmowało 64,3% powierzchni zdjęcia; dolna krawędź (dachy i mury) dotyka brzegu obrazu, bo na okładce katedra wychodzi na spad.

Obraz → Skaluj obraz: jednostki mm, rozdzielczość X i Y 300 ppi, szerokość 105 mm przy zamkniętym łańcuchu proporcji. GIMP liczy: 105 mm przy 300 ppi = 1240 px, wysokość wynikowa 1449 px (122,68 mm) - stosunek boków taki sam jak w zdjęciu, więc nic nie jest rozciągnięte.

GIMP pracuje w RGB, a CMYK zapisuje przy eksporcie. Obraz → Zarządzanie kolorami → Profil symulacji ustaw na ISO Coated v2 300% (profil druku offsetowego na papierze powlekanym), potem Plik → Eksportuj jako C:\Users\Administrator\Desktop\PESEL\katedra.psd i w oknie eksportu PSD zaznacz Eksportuj w CMYK oraz dołączenie profilu kolorów. Gotowy plik ma tryb CMYK, 8 bitów na kanał, piąty kanał to przezroczystość, a zapisana rozdzielczość to 300 ppi.

Otwórz flaga.jpg (850 × 531 px). Obraz → Skaluj obraz w milimetrach przy 300 ppi i zamkniętym łańcuchu: szerokość 40 mm daje 472 × 295 px, czyli 40 × 25 mm. Zdjęcie ma proporcje 1,6 : 1, tak samo jak 40 × 25 mm, więc kadrowanie nie jest potrzebne.

panorama.jpg ma 3840 × 2160 px, czyli proporcje 16 : 9 - tak samo jak 80 × 45 mm. Skaluj obraz przy 300 ppi do szerokości 80 mm: 945 × 532 px.

tło_2_strona.jpg ma 5000 × 3333 px (proporcje 1,5 : 1), a 220 × 150 mm to 1,467 : 1. Samo skalowanie do 220 × 150 mm rozciągnęłoby obraz, dlatego najpierw Obraz → Rozmiar płótna albo narzędzie Kadrowanie ze stałymi proporcjami 22 : 15: szerokość 4888 px przy pełnej wysokości 3333 px, wyśrodkowane (po 56 px z każdego boku odpada). Dopiero potem Skaluj obraz do 220 mm przy 300 ppi: 2598 × 1772 px. Kostki z flagami nie są zniekształcone, a obraz wypełnia cały rewers ze spadami.

Dla każdej z trzech bitmap ustaw profil symulacji ISO Coated v2 300% i rozdzielczość wydruku 300 ppi (Obraz → Rozdzielczość wydruku), potem Plik → Eksportuj jako flaga.jpg, panorama.jpg i tło_2_strona.jpg w folderze PESEL. W oknie eksportu JPEG rozwiń Opcje zaawansowane, zaznacz Eksportuj w CMYK, jakość 95 i dołączenie danych Exif.

⚠️ JPEG zapisany w CMYK nie ma nagłówka JFIF, w którym zwykle zapisuje się rozdzielczość - 300 ppi trafia wtedy tylko do danych Exif. Bez Exif plik otworzy się w innym programie jako 72 ppi i straci punkt za rozdzielczość, choć ma dobre wymiary w pikselach. Kontrola gotowych plików: tryb CMYK, 300 ppi, flaga 39,96 × 24,98 mm, panorama 80,01 × 45,04 mm, tło 219,96 × 150,03 mm.

W Scribusie Plik → Nowy: pojedyncze strony, rozmiar 210 × 140 mm (2. strona okładki 100 mm + grzbiet 10 mm + 1. strona 100 mm), 2 strony (strona 1 = awers, strona 2 = rewers), marginesy 0, w karcie Spady wszystkie po 5 mm. Prowadnice ułatwią rozmieszczenie: pionowe na 10, 90, 100, 110, 120 i 200 mm, poziome na 10 i 130 mm. Grzbiet leży między 100 a 110 mm.

Szkic awersu pokazuje rozłożoną okładkę od zewnątrz: po lewej 2. strona okładki (tył książki), po prawej 1. strona (przód).

Zdefiniuj kolory C100 M0 Y0 K0 i C100 M80 Y0 K20. Narysuj prostokąt od (-5, -5) o wymiarach 220 × 150 mm
- sięga na spady ze wszystkich stron. We Właściwościach → Kolory wybierz wypełnienie Gradient liniowy, pierwszy punkt koloru C100 M0 Y0 K0, ostatni C100 M80 Y0 K20, a wektor gradientu ustaw pionowo: od górnej krawędzi prostokąta do dolnej. Jaśniejszy cyjan jest u góry, ciemny granat na dole.

Prostokąt przenieś na spód (Obiekt → Poziom → Na spód) i zablokuj, żeby nie przesuwał się przy wstawianiu kolejnych elementów.

Ramka obrazu od (110, 22,32) o wymiarach 105 × 122,68 mm, Plik → Importuj → Wczytaj obraz katedra.psd. Obraz ma 105 mm szerokości przy 300 ppi, więc skala wynosi 100% (ramka = obraz). Prawa krawędź wypada na 215 mm, a dolna na 145 mm - katedra wychodzi na spad z prawej i z dołu, jak na szkicu, a lewa krawędź stoi na początku 1. strony.

Właściwości → Cień (Scribus 1.6: zakładka Cień w oknie właściwości): włącz Cień miękki, kolor czarny, krycie 50%, przesunięcie ok. 1,5 mm, rozmycie 2 mm. Cień tworzy się po kształcie przezroczystości PSD, czyli po obrysie budynku, nie po prostokącie ramki.

Ramka obrazu (10, 62), 80 × 45 mm, obraz panorama.jpg w skali 100%. Wg szkicu panorama stoi 10 mm od lewej krawędzi i 10 mm od grzbietu, a jej dolna krawędź jest 33 mm nad dolną krawędzią okładki (140 - 33 = 107, 107 - 45 = 62). We Właściwościach → Linia kolor C0 M0 Y100 K0, grubość 1,5 pt, a w karcie Cień cień miękki z kryciem 50%.

Ramka obrazu (120, 55), 40 × 25 mm, obraz flaga.jpg. Lewa krawędź 10 mm od grzbietu (110 + 10 = 120), a dolna krawędź 60 mm nad dolną krawędzią okładki (140 - 60 = 80). Obrys w kolorze C0 M0 Y0 K0 (biały), grubość 1,5 pt, cień miękki z kryciem 50%.

Ramka obrazu 46 × 15 mm z plikiem fisk.pdf, wyśrodkowana w poziomie na 2. stronie okładki (100 mm szerokości: (100 - 46) / 2 = 27 mm) i odsunięta 10 mm od dolnej krawędzi (y = 140 - 10 - 15 = 115 mm). Scribus wstawia PDF jako grafikę wektorową - w PDF-ie okładki fisk zostaje wektorem.

Przejdź na stronę 2 (rewers - wewnętrzna strona okładki, zgodnie z rysunkiem 3). Ramka obrazu od (-5, -5) o wymiarach 220 × 150 mm z plikiem tło_2_strona.jpg - bitmapa przygotowana w GIMP-ie ma dokładnie wymiar okładki ze spadami, więc skala wynosi 100% i obraz wypełnia stronę razem ze spadami.

Porównaj położenie elementów z rysunkami 2-3 w Oknie → Właściwości (pola X, Y, Szer., Wys. dla lewego górnego narożnika ramki, w mm od lewego górnego rogu strony netto):

• tekst sztokholm_tekst: (10, 10), 80 × 51,0 mm,
• panorama: (10, 62), 80 × 45 mm - 33 mm od dołu,
• fisk: (27, 115), 46 × 15 mm - wyśrodkowany, 10 mm od dołu,
• napis na grzbiecie: pas 100-110 mm, cała wysokość okładki,
• SZTOKHOLM: 10 mm od góry i od prawej krawędzi,
• PRZEWODNIK ILUSTROWANY i flaga: od 120 mm (10 mm od grzbietu), dół flagi 60 mm nad dolną krawędzią,
• katedra: od 110 mm, wysunięta na spad z prawej i z dołu.

Klucz dopuszcza odchyłkę ±1 mm.

Ramka tekstowa na 1. stronie okładki, tekst SZTOKHOLM wersalikami. Utwórz styl znaku (Edycja → Style → Nowy → Styl znaku): krój Minion Pro Bold, stopień 35 pt, kolor C0 M0 Y0 K0, i styl akapitu z wyrównaniem do środka. Ramka 96 mm szerokości od x 112 mm - napis jest wyśrodkowany na 1. stronie, a jego górna krawędź wersalików stoi 10 mm od góry okładki (w ramce wybierz Pierwsza linia: wysokość wersalików, żeby odległość liczyła się od liter, nie od interlinii).

Druga ramka tekstowa od x 120 mm (10 mm od grzbietu), tekst w dwóch wierszach: PRZEWODNIK i ILUSTROWANY (Enter między słowami). Styl znaku: Minion Pro Bold, 22 pt, kolor C0 M0 Y100 K0. Styl akapitu: wyrównanie do lewej, interlinia stała 25 pt - tryb interlinii Stała, nie automatyczna (automatyczna dałaby ok. 26,4 pt).

Zaznacz ramkę SZTOKHOLM i w karcie Cień włącz cień miękki, kolor czarny, krycie 50% (szkic: „dowolny cień - krycie 50%”). To samo dla ramki PRZEWODNIK ILUSTROWANY i dla napisu na grzbiecie. Cień ramki tekstowej bez wypełnienia tła tworzy się po kształcie liter.

⚠️ Rozbieżność arkusz-klucz: kryterium R.4.6 mówi o „tekstach z R.4.2 i R.4.3”, ale R.4.2 to kolor napisu SZTOKHOLM - chodzi o napisy z R.4.1 (SZTOKHOLM) i R.4.3 (PRZEWODNIK ILUSTROWANY). Szkic wymaga cienia przy obu, więc oba napisy go mają.

Ramka tekstowa od (10, 10), szerokość 80 mm, Plik → Importuj → Wczytaj tekst z pliku tekstowego przygotowanego z sztokholm_tekst.docx. Styl znaku: Minion Pro Regular, 9 pt, kolor C0 M0 Y0 K100 (czarny z samej farby K - przyda się przy nadruku). Styl akapitu: interlinia stała 10,8 pt, wyrównanie wyjustowane (do obu krawędzi). Włącz dzielenie wyrazów (Dodatki → Dziel wyrazy, język polski) - przy justowaniu w wąskiej kolumnie usuwa ono duże odstępy między wyrazami.

Tekst mieści się w 13 wierszach, dlatego ramka ma 51,0 mm wysokości i kończy się 1 mm nad panoramą. Szkic pokazuje ramkę nieco niższą, ale pełny tekst z materiałów w tej kolumnie potrzebuje 13 × 10,8 pt = ok. 49,5 mm. Sprawdź, czy w prawym dolnym rogu ramki nie ma czerwonego znaku przepełnienia - ucięty tekst to błąd składu.

Szkic: na grzbiecie napis SZTOKHOLM – PRZEWODNIK ILUSTROWANY, Minion Pro Bold 14 pt, kolor C0 M0 Y0 K0, wyśrodkowany w pionie do okładki, czytany z góry na dół, z cieniem (krycie 50%). Ramka tekstowa 140 × 10 mm z wyrównaniem do środka, obrócona o 90° zgodnie z ruchem wskazówek zegara (we Właściwościach obrót -90° albo 270°, zależnie od programu) i ustawiona w pasie grzbietu 100-110 mm na całej wysokości okładki. Klucz tego napisu nie ocenia osobno, ale jest na szkicu, a położenie elementów sprawdza R.3.10.

Na szkicu przy tekście sztokholm_tekst jest dopisek „tekst przygotowany nadrukiem”. Czarny tekst leży na gradiencie - bez nadruku naświetlarnia wycięłaby pod literami „dziury” w farbach C i M, a najmniejsze przesunięcie arkusza w maszynie pokazałoby białe obwódki liter. Z nadrukiem farba K drukuje się na tle.

W Scribusie zaznacz ramkę tekstu i we Właściwościach → Kolory ustaw Nadruk (zamiast Wybranie). W PDF-ie widać to jako stan graficzny z nadrukiem (/OP true) użyty przy tekście - w programie Acrobat sprawdzisz to w Podglądzie wyjściowym z symulacją nadruku.

Plik → Zapisz jako C:\Users\Administrator\Desktop\PESEL\okładka.sla. Plik otwarty odsyła do bitmap i fisk.pdf z tego samego folderu - nie przenoś ich osobno. Arkusz wymaga dodatkowo kopii w starszej wersji programu (CS6 lub CDRx7); w Scribusie takiego zapisu nie ma - patrz zastrzeżenie we wstępie.

Plik → Eksport → Zapisz jako PDF do C:\Users\Administrator\Desktop\PESEL\okładka.pdf. Najpierw może pojawić się okno Weryfikacja wstępna - przy ostrzeżeniach o przezroczystości (cienie) wybierz Ignoruj błędy. W oknie eksportu:

• karta Ogólne: zgodność PDF/X-4, obrazy bez zmniejszania (300 ppi), kompresja bezstratna,
• karta Kolor: wyjście Drukarka, profil ISO Coated v2 300%,
• karta Przygotowanie do druku: Użyj ustawień spadów z dokumentu (5 mm), wszystkie znaczniki (cięcia, spadu, pasery, paski koloru, informacje o stronie) wyłączone.

Zrzut pokazuje okno zaraz po otwarciu, z ustawieniami domyślnymi - te pola zmień przed kliknięciem Zapisz. Gotowy PDF ma 2 strony po 220 × 150 mm (netto 210 × 140 mm i pole spadu - TrimBox 5 mm od krawędzi), 6,92 MB, bez linii cięcia i bez koloru Registration. PDF powstał z zapisanego pliku otwartego bez żadnych zmian, więc odpowiada mu element po elemencie.

⚠️ Arkusz w tym miejscu pisze „z zaprojektowaną ulotką” - to pozostałość z innego arkusza; chodzi o okładkę.

Nowy dokument w Scribusie: 700 × 500 mm (B2), 2 strony, bez spadów. Użytek to okładka ze spadami 220 × 150 mm: w szerokości mieszczą się 3 (660 mm), w wysokości też 3 (450 mm) - razem 9 użytków na stronę arkusza, a 20-25 mm wolnego marginesu zostaje na chwyt maszyny i znaczniki. Czterech w poziomie się nie zmieści (880 mm), a obrócone o 90° użytki (150 × 220 mm) dają tylko 4 × 2 = 8.

Wstaw 9 ramek obrazu 220 × 150 mm stykających się spadami, od (20, 25) co 220 mm w poziomie i co 150 mm w pionie, każda z plikiem okładka.pdf (strona 1 PDF-u = awers). Spady sąsiednich użytków stykają się: między liniami cięcia zostaje 10 mm pasa do wycięcia.

Na stronie 2 dokumentu wstaw te same 9 ramek, ale z drugą stroną okładka.pdf (rewers) - w Scribusie to pole Strona w ustawieniach obrazu z PDF. Strona 1 arkusza to awers, strona 2 - rewers, na tych samych pozycjach. Arkusz drukuje się z odwracaniem przez markę boczną: krawędź chwytaków zostaje ta sama, więc rewers każdego użytku trafia dokładnie pod jego awers.

Linie cięcia rysuj na marginesach arkusza, na przedłużeniu krawędzi netto każdego użytku (5 mm od krawędzi ramki 220 × 150 mm): w poziomie na 25, 235, 245, 455, 465 i 675 mm, w pionie na 30, 170, 180, 320, 330 i 470 mm. Kreski 10 mm, odsunięte 3 mm od spadu, grubość 0,25 pt, kolor Registration (drukuje się na wszystkich płytach). W górnym marginesie dodaj ramkę tekstową z informacją o pliku: nazwa pliku, format użytku, format arkusza, strona (awers/rewers), liczba użytków i tryb CMYK - Minion Pro Regular 8 pt w kolorze Registration.

Pasery (krzyżyk z kółkiem, linia 0,25 pt w kolorze Registration) na środkach czterech krawędzi arkusza - po nich drukarz pasuje kolejne farby. Pasek kontroli koloru w dolnym marginesie: 16 pól 6 × 6 mm z farbami C, M, Y, K, ich nadrukami (C+M, C+Y, M+Y, C+M+Y) oraz rastrami 50% i 25% - na nich mierzy się gęstość farb. Przy lewej krawędzi oznacz markę boczną.

Plik → Eksport → Zapisz jako PDF do C:\Users\Administrator\Desktop\PESEL\impozycja_PESEL.pdf (PDF/X-4, wyjście Drukarka, bez dodatkowych znaczników - wszystkie są narysowane w dokumencie). Plik ma 2 strony 700 × 500 mm z 9 użytkami na każdej.

W folderze PESEL muszą być: fisk.sla, fisk.pdf i fisk.eps, katedra.psd, flaga.jpg, panorama.jpg, tło_2_strona.jpg, okładka.sla, okładka.pdf i impozycja_PESEL.pdf. Otwórz każdy plik przed zapisem na płytę. Plik otwarty okładki i oba PDF-y wymagają bitmap z tego samego folderu - nie zostawiaj ich na pulpicie poza nim.

Na wskazanym stanowisku otwórz z płyty każdy plik; jeśli coś się nie otwiera, możesz zapisać płytę jeszcze raz. Sprawdzoną płytę opisz numerem PESEL i zostaw z arkuszem na stanowisku. (Plik impozycji w pobieranym archiwum ma 6,95 MB - to ten sam PDF z usuniętymi zdublowanymi obiektami, wygląda identycznie.)