ROL.02-01-22.06-SGCzerwiec 2022 · 12 kroków · ok. 117 min · 41 kryteriów z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Naprawa ciągnika i kultywatorowanie
Zadanie. W ciągniku na stanowisku cieknie układ chłodzenia, przedmuchuje uszczelka między kolektorem wydechowym a tłumikiem i jest poluzowany pasek klinowy alternatora. Trzeba wymienić uszkodzone części, wyregulować naciąg paska i po uruchomieniu silnika sprawdzić szczelność. Druga część to agregat uprawowy: przegląd kultywatora z wypełnieniem karty weryfikacji, połączenie go z ciągnikiem na trzypunktowym układzie zawieszenia (TUZ), smarowanie i regulacje na głębokość pracy 10 cm, dwa przejazdy robocze na poletku, czyszczenie i odłączenie.
Co jest rozwiązane, a co opisane. Tabele z arkusza są wypełnione krok po kroku (wpisy odręczne, granatowe, pola z bieżącego kroku na żółto), a każdy wpis porównano z kluczem oceniania CKE. Stan techniczny (prawidłowy albo nieprawidłowy) i opisy napraw są takie jak w kluczu - na egzaminie wynikają z oględzin egzemplarza przygotowanego na stanowisku. Wartości, których nie podaje ani arkusz, ani klucz (dane z wyciągu z instrukcji ciągnika lub maszyny, który przygotowuje ośrodek egzaminacyjny, odczyty przyrządów), są w tabeli szarym opisem miejsca: krok mówi, gdzie ich szukać i w jakiej jednostce je zapisać. Praca przy maszynach (agregowanie, wymiana części, regulacje, zabezpieczenie stanowiska) jest opisana: co zrobić, w jakiej kolejności i co sprawdza egzaminator. W tym arkuszu dokumentem jest tylko karta weryfikacji kultywatora - większość punktów daje praca przy ciągniku i kultywatorze oraz sam zabieg na polu, dlatego większość kroków to opis.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 41 kryteriów, każde za 1 punkt: 6 za wypełnione karty i tabele i 35 za pracę przy maszynach (agregowanie, naprawy, przebieg pracy), które egzaminator ocenia na stanowisku. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 31 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje inne sformułowania w kolumnie czynności obsługowo-naprawczych, jeśli są poprawne merytorycznie.
Numer PESEL na stronie tytułowej arkusza w tym rozwiązaniu zastępuje imię i nazwisko: Bartosz Bryniarski. To materiał do nauki, a nie instrukcja stanowiskowa - przy maszynach obowiązują instrukcja obsługi konkretnego ciągnika i maszyny, zasady BHP i polecenia zespołu nadzorującego.
Suwak i strzałki obok niego - albo ←→ na klawiaturze - przechodzą krok po kroku; wyjaśnienie i podgląd zmieniają się razem z krokiem.
Lista „Etap” przenosi od razu do wybranego etapu.
„Rozwiązuję samodzielnie” chowa rozwiązanie kroku - najpierw własna próba, potem odsłonięcie.
„Tryb prezentacji” pokazuje same kroki, bez menu strony - na rzutnik.
Etap 1: Naprawa ciągnika - opis pracy na stanowisku
Kroki 1-4 · po tym etapie masz 19 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 1: Wymiana przewodu układu chłodzenia
Kryteria: , , , , , ,
R.1.1 Wymieniony przewód w układzie chłodzenia silnika
R.1.2 Założone opaski na końcach przewodu
R.1.3 Zaciśnięte opaski na końcach przewodu
R.1.4 Uzupełniona ciecz chłodząca
P.1.1 Zdający: zaciągnął hamulec ręczny i podłożył kliny pod koło tylne ciągnika.
P.1.2 Zdający: spuścił ciecz chłodzącą z układu chłodzenia silnika.
P.1.3 Zdający: do spuszczenia cieczy chłodzącej używał czystych naczyń.
ok. 20 min
Polecenie z arkusza
W ciągniku znajdującym się na stanowisku stwierdzono wyciek cieczy z układu chłodzącego silnika, nieszczelność uszczelki między kolektorem wydechowym a tłumikiem oraz poluzowany pasek klinowy napędu alternatora/prądnicy. Wykonaj naprawę wymieniając uszkodzone części, a następnie przeprowadź regulację naciągu paska klinowego napędu alternatora/prądnicy.
Ciągnik zabezpiecza się przed przetoczeniem: hamulec ręczny i kliny pod koło tylne. Pracuje się na zimnym silniku - korek chłodnicy na gorącym układzie wyrzuca wrzącą ciecz. Pod korek spustowy chłodnicy (albo dolny przewód) podstawia się czyste naczynie i spuszcza ciecz chłodzącą - czysta ciecz może wrócić do układu, a rozlana na ziemię szkodzi środowisku.
Nieszczelny przewód (wg katalogu części na stanowisku) zdejmuje się po poluzowaniu opasek, króćce czyści się z resztek starej gumy, zakłada nowy przewód, na oba końce nasuwa opaski i zaciska je za zgrubieniem króćca. Na koniec uzupełnia się ciecz chłodzącą do poziomu z instrukcji ciągnika i odpowietrza układ. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Typowe błędy
Opaska zostawiona luzem na przewodzie albo zaciśnięta na samym końcu króćca - przewód przecieka.
Dokument po tym kroku
Krok 2: Wymiana uszczelki między kolektorem a tłumikiem
Kryteria: , ,
R.2.1 Zamontowany tłumik wydechowy.
R.2.2 Wymieniona uszczelka pomiędzy tłumikiem a kolektorem wydechowym
R.2.3 Dokręcone połączenia mocujące
ok. 15 min
Polecenie z arkusza
W ciągniku znajdującym się na stanowisku stwierdzono wyciek cieczy z układu chłodzącego silnika, nieszczelność uszczelki między kolektorem wydechowym a tłumikiem oraz poluzowany pasek klinowy napędu alternatora/prądnicy. Wykonaj naprawę wymieniając uszkodzone części, a następnie przeprowadź regulację naciągu paska klinowego napędu alternatora/prądnicy.
Przy zimnym układzie wydechowym odkręca się połączenie kolektora wydechowego z tłumikiem (nakrętki często są zapieczone - pomaga środek penetrujący). Tłumik zdejmuje się, starą uszczelkę usuwa, powierzchnie przylgowe czyści z nagaru i zakłada nową uszczelkę z katalogu części. Tłumik montuje się z powrotem, a nakrętki dokręca równomiernie, na krzyż, momentem z instrukcji napraw. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
P.1.5 Zdający: podczas przykręcania śruby regulacyjnej napięcia paska klinowego obserwował (kontrolował) jego naciąg.
ok. 10 min
Polecenie z arkusza
W ciągniku znajdującym się na stanowisku stwierdzono wyciek cieczy z układu chłodzącego silnika, nieszczelność uszczelki między kolektorem wydechowym a tłumikiem oraz poluzowany pasek klinowy napędu alternatora/prądnicy. Wykonaj naprawę wymieniając uszkodzone części, a następnie przeprowadź regulację naciągu paska klinowego napędu alternatora/prądnicy.
Luzuje się śruby mocowania alternatora (prądnicy) i śrubę napinającą w jarzmie. Alternator odchyla się od silnika, a w czasie przykręcania śruby napinającej na bieżąco sprawdza się naciąg - ugięcie paska naciśniętego kciukiem w połowie odległości między kołami pasowymi ma odpowiadać wartości z instrukcji obsługi ciągnika. Za mocno napięty pasek niszczy łożyska alternatora i pompy, za słabo - ślizga się i piszczy. Po ustawieniu dokręca się śrubę napinającą i śruby mocowania alternatora, a naciąg sprawdza jeszcze raz. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Dokument po tym kroku
Krok 4: Uruchomienie silnika i kontrola szczelności
Kryteria: , , , ,
R.1.5 Brak wycieku z wymienionego przewodu
R.2.4 Brak przedmuchu
P.1.4 Zdający: uruchomił silnik ciągnika i sprawdził czy nie ma wycieków cieczy cieczy chłodzącej oraz nieszczelności (przedmuchów) na uszczelce tłumika.
P.1.6 Zdający: oczyścił i odłożył użyte narzędzia.
P.1.7 Zdający: w trakcie wykonywania naprawy ciągnika utrzymywał na stanowisku ład i porządek.
ok. 8 min
Polecenie z arkusza
Po wykonanej naprawie zgłoś przez podniesienie ręki gotowość do uruchomienia silnika ciągnika. Sprawdź, czy nie ma przecieków płynu chłodzącego i nieszczelności (przedmuchów) w układzie wydechowym ciągnika.
Po zgłoszeniu i zgodzie zespołu nadzorującego uruchamia się silnik i ogląda wymieniony przewód (czy nic nie kapie z króćców) oraz połączenie kolektora z tłumikiem - przedmuch słychać jako syczenie i czuć dłonią trzymaną w bezpiecznej odległości (rura wydechowa szybko się nagrzewa). Po zatrzymaniu silnika i ostygnięciu uzupełnia się ewentualny ubytek cieczy.
Na koniec naprawy narzędzia czyści się i odkłada na miejsce, a stanowisko zostaje w porządku - to osobne kryteria przebiegu. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Karta weryfikacji stanu technicznego kultywatora
Kroki 5-7 · po tym etapie masz 25 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 5: Wiersz 1 - śruby i nakrętki
Kryteria:
R.4.2 Kompletność i stan połączeń śrubowych - zaznaczone nieprawidłowy; opis: poluzowane połączenia śrubowe dwóch redliczek i jednego zęba kultywatora.
ok. 4 min
Polecenie z arkusza
Przed rozpoczęciem zabiegu uprawy gleby wykonaj przegląd stanu technicznego kultywatora i wypełnij Kartę weryfikacji stanu technicznego kultywatora. Wiersz: Kompletność i dokręcenie śrub oraz nakrętek.
Połączenia śrubowe sprawdza się kluczem po kolei: mocowania zębów do ramy (jarzm), redliczek do zębów i elementów zawieszenia. W kultywatorze na stanowisku poluzowane są śruby dwóch redliczek i jednego zęba - znak × w kolumnie Stan nieprawidłowy i opis usterki. Poluzowane połączenia dokręca się przy przygotowaniu agregatu.
Typowe błędy
Zaznaczony stan nieprawidłowy bez opisu, których połączeń dotyczy usterka.
Dokument po tym kroku
Krok 6: Wiersze 2-4 - rama, redliczki, zęby
Kryteria: , ,
R.4.3 Stan techniczny redliczek zębów kultywatora - zaznaczone; stan prawidłowy.
R.4.4 Stan techniczny zębów kultywatora - zaznaczone; stan prawidłowy.
R.4.5 Stan techniczny ramy kultywatora - zaznaczone; stan prawidłowy.
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Przed rozpoczęciem zabiegu uprawy gleby wykonaj przegląd stanu technicznego kultywatora i wypełnij Kartę weryfikacji stanu technicznego kultywatora. Wiersze: Stan techniczny ramy kultywatora, redliczek zębów, zębów kultywatora.
Rama: pęknięcia spoin, wygięcia belek. Redliczki: zużycie ostrzy i kompletność. Zęby: pęknięcia i odkształcenia sprężyn zębów. Wszystkie trzy elementy są sprawne - znak × w kolumnie Stan prawidłowy, opis pusty.
Dokument po tym kroku
Krok 7: Wiersze 5-6 - jarzma i regulacja głębokości
Kryteria: ,
R.4.6 Stan techniczny jarzm mocujących zęby kultywatora - zaznaczone; stan prawidłowy.
R.4.7 Stan techniczny mechanizmów regulacji głębokości pracy - zaznaczone; stan prawidłowy.
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Przed rozpoczęciem zabiegu uprawy gleby wykonaj przegląd stanu technicznego kultywatora i wypełnij Kartę weryfikacji stanu technicznego kultywatora. Wiersze: Stan techniczny jarzm mocujących zęby, mechanizmów regulacji głębokości pracy.
Jarzma ogląda się pod kątem pęknięć i luzów (poza śrubami opisanymi w wierszu 1), a mechanizm regulacji głębokości (koła kopiujące z korbą albo nastawą otworami) - czy daje się przestawić i zablokować. Oba są sprawne - × w kolumnie Stan prawidłowy. Karta jest kompletna.
Dokument po tym kroku
Etap 3: Agregat uprawowy - opis pracy na stanowisku
Kroki 8-10 · po tym etapie masz 33 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 8: Smarowanie kultywatora i dokręcenie śrub
Kryteria:
R.4.1 Wszystkie punkty smarowania nasmarowane zgodnie z planem smarowania.
ok. 8 min
Polecenie z arkusza
Przed rozpoczęciem zabiegu uprawy gleby wykonaj połączenie kultywatora z ciągnikiem, smarowanie kultywatora i wymagane regulacje.
Smaruje się wszystkie punkty z planu smarowania w instrukcji kultywatora - zwykle piasty i osie kół kopiujących oraz gwint mechanizmu regulacji głębokości. Smarowniczki przeciera się przed założeniem praski. Przy tej samej obsłudze dokręca się poluzowane śruby redliczek i zęba zapisane w karcie. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Typowe błędy
Pominięty punkt smarowania z planu.
Dokument po tym kroku
Krok 9: Połączenie kultywatora z TUZ
Kryteria: , ,
R.5.1 Wyregulowane napięcie ograniczników cięgieł dolnych układu zawieszenia
R.5.2 Sworznie zabezpieczone zatyczkami.
P.2.1 Zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy BHP zagregatował ciągnik z kultywatorem - unieruchomił silnik i zabezpieczył ciągnik przed samoistnym przetaczaniem podczas agregatowania
ok. 12 min
Polecenie z arkusza
Przed rozpoczęciem zabiegu uprawy gleby wykonaj połączenie kultywatora z ciągnikiem, smarowanie kultywatora i wymagane regulacje.
Ciągnik cofa się do kultywatora tak, żeby końcówki cięgieł dolnych trafiły w sworznie ramy, po czym silnik się wyłącza i zaciąga hamulec ręczny - przy łączeniu pracownik stoi między ciągnikiem a maszyną. Kolejność: cięgno dolne lewe, prawe, na końcu łącznik górny. Każdy sworzeń zabezpiecza się zatyczką (przetyczką).
Potem reguluje się ograniczniki (łańcuchy albo stabilizatory) cięgieł dolnych: przy pracy kultywator ma niewielki luz boczny, a w transporcie ograniczniki napina się, żeby maszyna nie kołysała się na boki. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Dokument po tym kroku
Krok 10: Poziomowanie i głębokość pracy 10 cm
Kryteria: , , ,
R.5.3 Kultywator wypoziomowany wzdłużnie.
R.5.4 Kultywator wypoziomowany poprzecznie.
R.5.5 Wyregulowana głębokość pracy.
P.2.2 Skontrolował prawidłowość nastawionych parametrów pracy
ok. 12 min
Polecenie z arkusza
Przygotuj do wykonania zabiegu uprawy gleby na głębokość 10 cm agregat maszynowy składający się z ciągnika rolniczego i zawieszanego na trzypunktowym układzie zawieszenia narzędzi (TUZ) ciągnika kultywatora.
Na równym podłożu ustawia się kultywator wzdłużnie - długością łącznika górnego, tak żeby przednie i tylne zęby były na tej samej wysokości - i poprzecznie - długością wieszaka (prawego) cięgna dolnego, aż rama będzie pozioma. Głębokość 10 cm ustawia się mechanizmem kół kopiujących (odległość ostrzy redliczek od płaszczyzny kół), a potem sprawdza na polu linijką w bruździe i w razie potrzeby koryguje. Przed wyjazdem zgłasza się gotowość przez podniesienie ręki. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Dokument po tym kroku
Etap 4: Zabieg na poletku - opis pracy na stanowisku
Kroki 11-12 · po tym etapie masz 41 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 11: Dwa przejazdy robocze
Kryteria: , , , ,
R.6.1 Zabieg wykonany na określoną głębokość (+/- 2 cm)
R.6.2 Zachowana prostoliniowość przejazdów
R.6.3 Brak omijaków
R.6.4 Nakładka nie jest większa niż 10% szerokości roboczej narzędzia
P.2.6 W czasie przejazdu agregatem nie stwarzał zagrożeń dostosowując prędkość jazdy do warunków
ok. 15 min
Polecenie z arkusza
Przejedź agregatem na wskazane poletko i wykonaj dwa przejazdy robocze zgodnie z zasadami wykonywania zabiegów polowych. W razie potrzeby wykonaj korektę ustawienia parametrów pracy.
Na poletko jedzie się z maszyną podniesioną i prędkością dostosowaną do drogi i terenu. Kultywator opuszcza się na początku zagonu w czasie jazdy, prowadzi prosto, a drugi przejazd ustawia tak, żeby nie zostawić pasa nieuprawionego (omijaka) i żeby nakładka na pierwszy przejazd nie przekraczała 10% szerokości roboczej kultywatora. Głębokość mieści się w tolerancji ±2 cm od 10 cm - po pierwszych metrach warto ją sprawdzić. Na uwrociu maszynę podnosi się przed nawrotem. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Typowe błędy
Omijak między przejazdami albo nakładka szersza niż 10% szerokości roboczej.
Dokument po tym kroku
Krok 12: Czyszczenie, odłączenie i porządek
Kryteria: , ,
P.2.3 Odłączył kultywator od ciągnika po wykonaniu zadania
P.2.4 Uporządkował stanowisko pracy po zakończeniu zadania
P.2.5 Posługiwał się narzędziami w sposób bezpieczny i zgodny z ich przeznaczeniem
ok. 8 min
Polecenie z arkusza
Po wykonaniu zadania oczyść agregat, przejedź na miejsce postoju, odłącz kultywator od ciągnika. Uporządkuj stanowisko pracy.
Kultywator czyści się z ziemi i resztek roślin (skrobakiem, nie dłonią przy ostrzach), zjeżdża na miejsce postoju, opuszcza maszynę na podłoże i po wyłączeniu silnika odłącza w odwrotnej kolejności: łącznik górny, potem cięgna dolne. Narzędzia i części zamienne wracają na miejsce, a stanowisko zostaje uporządkowane. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.