Przejdź do głównej treści
ROL.02-01-22.06-SGCzerwiec 2022 · 12 kroków · ok. 117 min · 41 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Naprawa ciągnika i kultywatorowanie

Zadanie. W ciągniku na stanowisku cieknie układ chłodzenia, przedmuchuje uszczelka między kolektorem wydechowym a tłumikiem i jest poluzowany pasek klinowy alternatora. Trzeba wymienić uszkodzone części, wyregulować naciąg paska i po uruchomieniu silnika sprawdzić szczelność. Druga część to agregat uprawowy: przegląd kultywatora z wypełnieniem karty weryfikacji, połączenie go z ciągnikiem na trzypunktowym układzie zawieszenia (TUZ), smarowanie i regulacje na głębokość pracy 10 cm, dwa przejazdy robocze na poletku, czyszczenie i odłączenie.

Co jest rozwiązane, a co opisane. Tabele z arkusza są wypełnione krok po kroku (wpisy odręczne, granatowe, pola z bieżącego kroku na żółto), a każdy wpis porównano z kluczem oceniania CKE. Stan techniczny (prawidłowy albo nieprawidłowy) i opisy napraw są takie jak w kluczu - na egzaminie wynikają z oględzin egzemplarza przygotowanego na stanowisku. Wartości, których nie podaje ani arkusz, ani klucz (dane z wyciągu z instrukcji ciągnika lub maszyny, który przygotowuje ośrodek egzaminacyjny, odczyty przyrządów), są w tabeli szarym opisem miejsca: krok mówi, gdzie ich szukać i w jakiej jednostce je zapisać. Praca przy maszynach (agregowanie, wymiana części, regulacje, zabezpieczenie stanowiska) jest opisana: co zrobić, w jakiej kolejności i co sprawdza egzaminator. W tym arkuszu dokumentem jest tylko karta weryfikacji kultywatora - większość punktów daje praca przy ciągniku i kultywatorze oraz sam zabieg na polu, dlatego większość kroków to opis.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 41 kryteriów, każde za 1 punkt: 6 za wypełnione karty i tabele i 35 za pracę przy maszynach (agregowanie, naprawy, przebieg pracy), które egzaminator ocenia na stanowisku. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 31 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje inne sformułowania w kolumnie czynności obsługowo-naprawczych, jeśli są poprawne merytorycznie.

Numer PESEL na stronie tytułowej arkusza w tym rozwiązaniu zastępuje imię i nazwisko: Bartosz Bryniarski. To materiał do nauki, a nie instrukcja stanowiskowa - przy maszynach obowiązują instrukcja obsługi konkretnego ciągnika i maszyny, zasady BHP i polecenia zespołu nadzorującego.

  1. Etap 1: Naprawa ciągnika - opis pracy na stanowisku

    Kroki 1-4 · po tym etapie masz 19 z 41 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Wymiana przewodu układu chłodzenia

    Kryteria: , , , , , ,

    R.1.1 Wymieniony przewód w układzie chłodzenia silnika

    R.1.2 Założone opaski na końcach przewodu

    R.1.3 Zaciśnięte opaski na końcach przewodu

    R.1.4 Uzupełniona ciecz chłodząca

    P.1.1 Zdający: zaciągnął hamulec ręczny i podłożył kliny pod koło tylne ciągnika.

    P.1.2 Zdający: spuścił ciecz chłodzącą z układu chłodzenia silnika.

    P.1.3 Zdający: do spuszczenia cieczy chłodzącej używał czystych naczyń.

    ok. 20 min
    Polecenie z arkusza

    W ciągniku znajdującym się na stanowisku stwierdzono wyciek cieczy z układu chłodzącego silnika, nieszczelność uszczelki między kolektorem wydechowym a tłumikiem oraz poluzowany pasek klinowy napędu alternatora/prądnicy. Wykonaj naprawę wymieniając uszkodzone części, a następnie przeprowadź regulację naciągu paska klinowego napędu alternatora/prądnicy.

    Ciągnik zabezpiecza się przed przetoczeniem: hamulec ręczny i kliny pod koło tylne. Pracuje się na zimnym silniku - korek chłodnicy na gorącym układzie wyrzuca wrzącą ciecz. Pod korek spustowy chłodnicy (albo dolny przewód) podstawia się czyste naczynie i spuszcza ciecz chłodzącą - czysta ciecz może wrócić do układu, a rozlana na ziemię szkodzi środowisku.

    Nieszczelny przewód (wg katalogu części na stanowisku) zdejmuje się po poluzowaniu opasek, króćce czyści się z resztek starej gumy, zakłada nowy przewód, na oba końce nasuwa opaski i zaciska je za zgrubieniem króćca. Na koniec uzupełnia się ciecz chłodzącą do poziomu z instrukcji ciągnika i odpowietrza układ. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Typowe błędy

    Opaska zostawiona luzem na przewodzie albo zaciśnięta na samym końcu króćca - przewód przecieka.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Wymiana uszczelki między kolektorem a tłumikiem

    Kryteria: , ,

    R.2.1 Zamontowany tłumik wydechowy.

    R.2.2 Wymieniona uszczelka pomiędzy tłumikiem a kolektorem wydechowym

    R.2.3 Dokręcone połączenia mocujące

    ok. 15 min
    Polecenie z arkusza

    W ciągniku znajdującym się na stanowisku stwierdzono wyciek cieczy z układu chłodzącego silnika, nieszczelność uszczelki między kolektorem wydechowym a tłumikiem oraz poluzowany pasek klinowy napędu alternatora/prądnicy. Wykonaj naprawę wymieniając uszkodzone części, a następnie przeprowadź regulację naciągu paska klinowego napędu alternatora/prądnicy.

    Przy zimnym układzie wydechowym odkręca się połączenie kolektora wydechowego z tłumikiem (nakrętki często są zapieczone - pomaga środek penetrujący). Tłumik zdejmuje się, starą uszczelkę usuwa, powierzchnie przylgowe czyści z nagaru i zakłada nową uszczelkę z katalogu części. Tłumik montuje się z powrotem, a nakrętki dokręca równomiernie, na krzyż, momentem z instrukcji napraw. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Dokument po tym kroku
  3. Krok 3: Regulacja naciągu paska klinowego alternatora

    Kryteria: , , ,

    R.3.1 Dokręcona śruba napinająca.

    R.3.2 Pasek napięty zgodnie ze wskazaniem w instrukcji obsługi ciągnika

    R.3.3 Dokręcone śruby mocowania alternatora/prądnicy.

    P.1.5 Zdający: podczas przykręcania śruby regulacyjnej napięcia paska klinowego obserwował (kontrolował) jego naciąg.

    ok. 10 min
    Polecenie z arkusza

    W ciągniku znajdującym się na stanowisku stwierdzono wyciek cieczy z układu chłodzącego silnika, nieszczelność uszczelki między kolektorem wydechowym a tłumikiem oraz poluzowany pasek klinowy napędu alternatora/prądnicy. Wykonaj naprawę wymieniając uszkodzone części, a następnie przeprowadź regulację naciągu paska klinowego napędu alternatora/prądnicy.

    Luzuje się śruby mocowania alternatora (prądnicy) i śrubę napinającą w jarzmie. Alternator odchyla się od silnika, a w czasie przykręcania śruby napinającej na bieżąco sprawdza się naciąg - ugięcie paska naciśniętego kciukiem w połowie odległości między kołami pasowymi ma odpowiadać wartości z instrukcji obsługi ciągnika. Za mocno napięty pasek niszczy łożyska alternatora i pompy, za słabo - ślizga się i piszczy. Po ustawieniu dokręca się śrubę napinającą i śruby mocowania alternatora, a naciąg sprawdza jeszcze raz. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Dokument po tym kroku
  4. Krok 4: Uruchomienie silnika i kontrola szczelności

    Kryteria: , , , ,

    R.1.5 Brak wycieku z wymienionego przewodu

    R.2.4 Brak przedmuchu

    P.1.4 Zdający: uruchomił silnik ciągnika i sprawdził czy nie ma wycieków cieczy cieczy chłodzącej oraz nieszczelności (przedmuchów) na uszczelce tłumika.

    P.1.6 Zdający: oczyścił i odłożył użyte narzędzia.

    P.1.7 Zdający: w trakcie wykonywania naprawy ciągnika utrzymywał na stanowisku ład i porządek.

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Po wykonanej naprawie zgłoś przez podniesienie ręki gotowość do uruchomienia silnika ciągnika. Sprawdź, czy nie ma przecieków płynu chłodzącego i nieszczelności (przedmuchów) w układzie wydechowym ciągnika.

    Po zgłoszeniu i zgodzie zespołu nadzorującego uruchamia się silnik i ogląda wymieniony przewód (czy nic nie kapie z króćców) oraz połączenie kolektora z tłumikiem - przedmuch słychać jako syczenie i czuć dłonią trzymaną w bezpiecznej odległości (rura wydechowa szybko się nagrzewa). Po zatrzymaniu silnika i ostygnięciu uzupełnia się ewentualny ubytek cieczy.

    Na koniec naprawy narzędzia czyści się i odkłada na miejsce, a stanowisko zostaje w porządku - to osobne kryteria przebiegu. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Dokument po tym kroku
  5. Etap 2: Karta weryfikacji stanu technicznego kultywatora

    Kroki 5-7 · po tym etapie masz 25 z 41 kryteriów (pkt)

    Krok 5: Wiersz 1 - śruby i nakrętki

    Kryteria:

    R.4.2 Kompletność i stan połączeń śrubowych - zaznaczone nieprawidłowy; opis: poluzowane połączenia śrubowe dwóch redliczek i jednego zęba kultywatora.

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Przed rozpoczęciem zabiegu uprawy gleby wykonaj przegląd stanu technicznego kultywatora i wypełnij Kartę weryfikacji stanu technicznego kultywatora. Wiersz: Kompletność i dokręcenie śrub oraz nakrętek.

    Połączenia śrubowe sprawdza się kluczem po kolei: mocowania zębów do ramy (jarzm), redliczek do zębów i elementów zawieszenia. W kultywatorze na stanowisku poluzowane są śruby dwóch redliczek i jednego zęba - znak × w kolumnie Stan nieprawidłowy i opis usterki. Poluzowane połączenia dokręca się przy przygotowaniu agregatu.

    Typowe błędy

    Zaznaczony stan nieprawidłowy bez opisu, których połączeń dotyczy usterka.

    Dokument po tym kroku
  6. Krok 6: Wiersze 2-4 - rama, redliczki, zęby

    Kryteria: , ,

    R.4.3 Stan techniczny redliczek zębów kultywatora - zaznaczone; stan prawidłowy.

    R.4.4 Stan techniczny zębów kultywatora - zaznaczone; stan prawidłowy.

    R.4.5 Stan techniczny ramy kultywatora - zaznaczone; stan prawidłowy.

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Przed rozpoczęciem zabiegu uprawy gleby wykonaj przegląd stanu technicznego kultywatora i wypełnij Kartę weryfikacji stanu technicznego kultywatora. Wiersze: Stan techniczny ramy kultywatora, redliczek zębów, zębów kultywatora.

    Rama: pęknięcia spoin, wygięcia belek. Redliczki: zużycie ostrzy i kompletność. Zęby: pęknięcia i odkształcenia sprężyn zębów. Wszystkie trzy elementy są sprawne - znak × w kolumnie Stan prawidłowy, opis pusty.

    Dokument po tym kroku
  7. Krok 7: Wiersze 5-6 - jarzma i regulacja głębokości

    Kryteria: ,

    R.4.6 Stan techniczny jarzm mocujących zęby kultywatora - zaznaczone; stan prawidłowy.

    R.4.7 Stan techniczny mechanizmów regulacji głębokości pracy - zaznaczone; stan prawidłowy.

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przed rozpoczęciem zabiegu uprawy gleby wykonaj przegląd stanu technicznego kultywatora i wypełnij Kartę weryfikacji stanu technicznego kultywatora. Wiersze: Stan techniczny jarzm mocujących zęby, mechanizmów regulacji głębokości pracy.

    Jarzma ogląda się pod kątem pęknięć i luzów (poza śrubami opisanymi w wierszu 1), a mechanizm regulacji głębokości (koła kopiujące z korbą albo nastawą otworami) - czy daje się przestawić i zablokować. Oba są sprawne - × w kolumnie Stan prawidłowy. Karta jest kompletna.

    Dokument po tym kroku
  8. Etap 3: Agregat uprawowy - opis pracy na stanowisku

    Kroki 8-10 · po tym etapie masz 33 z 41 kryteriów (pkt)

    Krok 8: Smarowanie kultywatora i dokręcenie śrub

    Kryteria:

    R.4.1 Wszystkie punkty smarowania nasmarowane zgodnie z planem smarowania.

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Przed rozpoczęciem zabiegu uprawy gleby wykonaj połączenie kultywatora z ciągnikiem, smarowanie kultywatora i wymagane regulacje.

    Smaruje się wszystkie punkty z planu smarowania w instrukcji kultywatora - zwykle piasty i osie kół kopiujących oraz gwint mechanizmu regulacji głębokości. Smarowniczki przeciera się przed założeniem praski. Przy tej samej obsłudze dokręca się poluzowane śruby redliczek i zęba zapisane w karcie. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Typowe błędy

    Pominięty punkt smarowania z planu.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Połączenie kultywatora z TUZ

    Kryteria: , ,

    R.5.1 Wyregulowane napięcie ograniczników cięgieł dolnych układu zawieszenia

    R.5.2 Sworznie zabezpieczone zatyczkami.

    P.2.1 Zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy BHP zagregatował ciągnik z kultywatorem - unieruchomił silnik i zabezpieczył ciągnik przed samoistnym przetaczaniem podczas agregatowania

    ok. 12 min
    Polecenie z arkusza

    Przed rozpoczęciem zabiegu uprawy gleby wykonaj połączenie kultywatora z ciągnikiem, smarowanie kultywatora i wymagane regulacje.

    Ciągnik cofa się do kultywatora tak, żeby końcówki cięgieł dolnych trafiły w sworznie ramy, po czym silnik się wyłącza i zaciąga hamulec ręczny - przy łączeniu pracownik stoi między ciągnikiem a maszyną. Kolejność: cięgno dolne lewe, prawe, na końcu łącznik górny. Każdy sworzeń zabezpiecza się zatyczką (przetyczką).

    Potem reguluje się ograniczniki (łańcuchy albo stabilizatory) cięgieł dolnych: przy pracy kultywator ma niewielki luz boczny, a w transporcie ograniczniki napina się, żeby maszyna nie kołysała się na boki. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Poziomowanie i głębokość pracy 10 cm

    Kryteria: , , ,

    R.5.3 Kultywator wypoziomowany wzdłużnie.

    R.5.4 Kultywator wypoziomowany poprzecznie.

    R.5.5 Wyregulowana głębokość pracy.

    P.2.2 Skontrolował prawidłowość nastawionych parametrów pracy

    ok. 12 min
    Polecenie z arkusza

    Przygotuj do wykonania zabiegu uprawy gleby na głębokość 10 cm agregat maszynowy składający się z ciągnika rolniczego i zawieszanego na trzypunktowym układzie zawieszenia narzędzi (TUZ) ciągnika kultywatora.

    Na równym podłożu ustawia się kultywator wzdłużnie - długością łącznika górnego, tak żeby przednie i tylne zęby były na tej samej wysokości - i poprzecznie - długością wieszaka (prawego) cięgna dolnego, aż rama będzie pozioma. Głębokość 10 cm ustawia się mechanizmem kół kopiujących (odległość ostrzy redliczek od płaszczyzny kół), a potem sprawdza na polu linijką w bruździe i w razie potrzeby koryguje. Przed wyjazdem zgłasza się gotowość przez podniesienie ręki. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Dokument po tym kroku
  11. Etap 4: Zabieg na poletku - opis pracy na stanowisku

    Kroki 11-12 · po tym etapie masz 41 z 41 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Dwa przejazdy robocze

    Kryteria: , , , ,

    R.6.1 Zabieg wykonany na określoną głębokość (+/- 2 cm)

    R.6.2 Zachowana prostoliniowość przejazdów

    R.6.3 Brak omijaków

    R.6.4 Nakładka nie jest większa niż 10% szerokości roboczej narzędzia

    P.2.6 W czasie przejazdu agregatem nie stwarzał zagrożeń dostosowując prędkość jazdy do warunków

    ok. 15 min
    Polecenie z arkusza

    Przejedź agregatem na wskazane poletko i wykonaj dwa przejazdy robocze zgodnie z zasadami wykonywania zabiegów polowych. W razie potrzeby wykonaj korektę ustawienia parametrów pracy.

    Na poletko jedzie się z maszyną podniesioną i prędkością dostosowaną do drogi i terenu. Kultywator opuszcza się na początku zagonu w czasie jazdy, prowadzi prosto, a drugi przejazd ustawia tak, żeby nie zostawić pasa nieuprawionego (omijaka) i żeby nakładka na pierwszy przejazd nie przekraczała 10% szerokości roboczej kultywatora. Głębokość mieści się w tolerancji ±2 cm od 10 cm - po pierwszych metrach warto ją sprawdzić. Na uwrociu maszynę podnosi się przed nawrotem. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Typowe błędy

    Omijak między przejazdami albo nakładka szersza niż 10% szerokości roboczej.

    Dokument po tym kroku
  12. Krok 12: Czyszczenie, odłączenie i porządek

    Kryteria: , ,

    P.2.3 Odłączył kultywator od ciągnika po wykonaniu zadania

    P.2.4 Uporządkował stanowisko pracy po zakończeniu zadania

    P.2.5 Posługiwał się narzędziami w sposób bezpieczny i zgodny z ich przeznaczeniem

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Po wykonaniu zadania oczyść agregat, przejedź na miejsce postoju, odłącz kultywator od ciągnika. Uporządkuj stanowisko pracy.

    Kultywator czyści się z ziemi i resztek roślin (skrobakiem, nie dłonią przy ostrzach), zjeżdża na miejsce postoju, opuszcza maszynę na podłoże i po wyłączeniu silnika odłącza w odwrotnej kolejności: łącznik górny, potem cięgna dolne. Narzędzia i części zamienne wracają na miejsce, a stanowisko zostaje uporządkowane. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.