Przejdź do głównej treści
ROL.02-02-22.06-SGCzerwiec 2022 · 15 kroków · ok. 96 min · 35 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Regulacja sprzęgła i agregat z rozsiewaczem

Zadanie. Ciągnik na stanowisku ma rozregulowane sprzęgło dwustopniowe (trudna zmiana biegów i załączanie WOM). Trzeba wyregulować oba stopnie sprzęgła i wypełnić kartę regulacji, sprawdzić poziom płynów i ciśnienie w ogumieniu (karta kontroli), połączyć ciągnik z rozsiewaczem zawieszanym, przygotować go do wysiewu superfosfatu w dawce 240 kg/ha przy szerokości rozsiewu 10 m i zakładce 2 m, zapisać parametry pracy, a potem wykonać na poletku dwa przejazdy symulujące rozsiew.

Co jest rozwiązane, a co opisane. Tabele z arkusza są wypełnione krok po kroku (wpisy odręczne, granatowe, pola z bieżącego kroku na żółto), a każdy wpis porównano z kluczem oceniania CKE. Stan techniczny (prawidłowy albo nieprawidłowy) i opisy napraw są takie jak w kluczu - na egzaminie wynikają z oględzin egzemplarza przygotowanego na stanowisku. Wartości, których nie podaje ani arkusz, ani klucz (dane z wyciągu z instrukcji ciągnika lub maszyny, który przygotowuje ośrodek egzaminacyjny, odczyty przyrządów), są w tabeli szarym opisem miejsca: krok mówi, gdzie ich szukać i w jakiej jednostce je zapisać. Praca przy maszynach (agregowanie, wymiana części, regulacje, zabezpieczenie stanowiska) jest opisana: co zrobić, w jakiej kolejności i co sprawdza egzaminator. Luzy i numery śrub regulacyjnych sprzęgła pochodzą z rysunków schematów sprzęgła przygotowanych przez ośrodek, a pozycja dźwigni, prędkość i wysokość pracy - z instrukcji rozsiewacza na stanowisku, więc w kartach są opisem miejsca. Rodzaj nawozu, dawka i odległość między przejazdami wynikają z treści zadania.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 35 kryteriów, każde za 1 punkt: 15 za wypełnione karty i tabele i 20 za pracę przy maszynach (agregowanie, naprawy, przebieg pracy), które egzaminator ocenia na stanowisku. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 27 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje inne sformułowania w kolumnie czynności obsługowo-naprawczych, jeśli są poprawne merytorycznie.

Numer PESEL na stronie tytułowej arkusza w tym rozwiązaniu zastępuje imię i nazwisko: Bartosz Bryniarski. To materiał do nauki, a nie instrukcja stanowiskowa - przy maszynach obowiązują instrukcja obsługi konkretnego ciągnika i maszyny, zasady BHP i polecenia zespołu nadzorującego.

  1. Etap 1: Karta regulacji sprzęgła

    Kroki 1-2 · po tym etapie masz 4 z 35 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Wiersze 1-2 - wymagane luzy

    Kryteria: ,

    R.1.1 Zdający: Wymagany luz na I stopniu sprzęgła - zgodnie z dokumentacją

    R.1.2 Zdający: Wymagany luz na II stopniu sprzęgła - zgodnie z dokumentacją

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Przyczyną opisanych niedomagań okazała się niewłaściwa regulacja sprzęgła. Wykonaj regulację sprzęgła. Wypełnij Kartę regulacji sprzęgła. Zadanie wykonaj korzystając z dokumentacji znajdującej się na stanowisku. Wiersze 1 i 2: Wymagany luz na I i II stopniu sprzęgła [mm].

    Sprzęgło dwustopniowe ma osobny stopień napędu jazdy (I) i osobny napędu WOM (II); każdy wymaga określonego luzu między dźwigienkami wyciskowymi a łożyskiem wyciskowym. Obie wartości w milimetrach odczytuje się z dokumentacji sprzęgła przygotowanej przez ośrodek (rysunki ze schematami) i wpisuje w karcie - arkusz ich nie podaje.

    Typowe błędy

    Zamienione wartości I i II stopnia - na rysunku są przy różnych śrubach.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Wiersze 3-4 - numery śrub regulacyjnych

    Kryteria: ,

    R.1.3 Zdający: Numer śruby regulacyjnej I stopnia sprzęgła - zgodnie z dokumentacją

    R.1.4 Zdający: Numer śruby regulacyjnej Il stopnia sprzęgła - zgodnie z dokumentacją

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przyczyną opisanych niedomagań okazała się niewłaściwa regulacja sprzęgła. Wykonaj regulację sprzęgła. Wypełnij Kartę regulacji sprzęgła. Zadanie wykonaj korzystając z dokumentacji znajdującej się na stanowisku. Wiersze 3 i 4: Numer śruby regulacyjnej I i II stopnia sprzęgła.

    Na rysunku schematu sprzęgła śruby regulacyjne są ponumerowane - wpisuje się numer śruby, którą reguluje się luz I stopnia, i numer śruby II stopnia. Dzięki temu karta mówi jednoznacznie, czym i na jaki luz wykonano regulację.

    Dokument po tym kroku
  3. Etap 2: Regulacja sprzęgła - opis pracy na stanowisku

    Krok 3 · po tym etapie masz 10 z 35 kryteriów (pkt)

    Krok 3: Regulacja I i II stopnia sprzęgła

    Kryteria: , , , , ,

    R.3.1 Wyregulowany I stopień sprzęgła - zgodnie z dokumentacją.

    R.3.2 Wyregulowany II stopień sprzęgła - zgodnie z dokumentacją.

    R.3.3 Dokręcone nakrętki kontrujące na śrubach regulacyjnych I stopnia sprzęgła.

    R.3.4 Dokręcone nakrętki kontrujące na śrubach regulacyjnych II stopnia sprzęgła.

    P.1.2 Podczas naprawy ciągnik był zabezpieczony przed przetaczaniem.

    P.1.3 W czasie regulacji obracał sprzęgło stosując łyżkę montażową lub inne podobne narzędzie.

    ok. 25 min
    Polecenie z arkusza

    Przyczyną opisanych niedomagań okazała się niewłaściwa regulacja sprzęgła. Wykonaj regulację sprzęgła. Wypełnij Kartę regulacji sprzęgła. Zadanie wykonaj korzystając z dokumentacji znajdującej się na stanowisku.

    Ciągnik zabezpiecza się przed przetaczaniem (hamulec ręczny, kliny), silnik jest wyłączony. Przez otwór rewizyjny obudowy sprzęgła dochodzi się kolejno do śrub regulacyjnych - koło zamachowe ze sprzęgłem obraca się łyżką montażową (albo podobnym narzędziem) opartą o wieniec, nigdy ręką w otworze.

    Przy każdej śrubie luzuje się nakrętkę kontrującą, szczelinomierzem ustawia luz z karty regulacji (osobno I i II stopień, na wszystkich dźwigienkach jednakowo) i dokręca nakrętkę kontrującą, żeby regulacja się nie rozkręciła. Po złożeniu sprawdza się zmianę biegów i załączanie WOM. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Typowe błędy

    Niedokręcona nakrętka kontrująca na choćby jednej śrubie - kryteria R.3.3 i R.3.4 dotyczą wszystkich.

    Dokument po tym kroku
  4. Etap 3: Karta kontroli stanu płynów i ciśnienia w ogumieniu

    Kroki 4-5 · po tym etapie masz 15 z 35 kryteriów (pkt)

    Krok 4: Wiersze 1-3 - ciecz chłodząca, olej, płyn hamulcowy

    Kryteria: , ,

    R.2.1 Zdający: poziom cieczy chłodzącej - stan prawidłowy

    R.2.2 Zdający: poziom oleju w układzie smarowania silnika - stan prawidłowy

    R.2.3 Zdający: poziom płynu hamulcowego - stan prawidłowy

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Sprawdź poziom płynów eksploatacyjnych i ciśnienie w ogumieniu kół ciągnika. Wyniki kontroli oraz czynności wymagające wykonania zapisz w Karcie kontroli stanu płynów i ciśnienia w ogumieniu. Wiersze 1-3: Poziom cieczy chłodzącej, poziom oleju w układzie smarowania silnika, poziom płynu hamulcowego.

    Poziom cieczy chłodzącej sprawdza się na zimnym silniku w zbiorniku wyrównawczym, oleju - bagnetem po kilku minutach od zatrzymania silnika na poziomym podłożu, płynu hamulcowego - w zbiorniczku pompy hamulcowej (między MIN i MAX). Wszystkie trzy poziomy są prawidłowe - X w kolumnie Stan prawidłowy, rubryka czynności pusta. Gdyby ciągnik miał hamulce mechaniczne, w wierszu 3 wpisuje się „nie dotyczy” (przypis karty).

    Dokument po tym kroku
  5. Krok 5: Wiersz 4 - ciśnienie w ogumieniu

    Kryteria: ,

    R.2.4 Zdający: ciśnienie w ogumieniu - stan nieprawidłowy

    R.2.5 Zdający: ciśnienie w ogumieniu - uzupełnić ciśnienie w tylnym lewym kole (lub inny zwrot o podobnym znaczeniu)

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Sprawdź poziom płynów eksploatacyjnych i ciśnienie w ogumieniu kół ciągnika. Wyniki kontroli oraz czynności wymagające wykonania zapisz w Karcie kontroli stanu płynów i ciśnienia w ogumieniu. Wiersz 4: Ciśnienie w ogumieniu.

    Ciśnienie mierzy się manometrem w każdym kole i porównuje z instrukcją ciągnika. W tylnym lewym kole jest za niskie - X w kolumnie Stan nieprawidłowy i wpis czynności: uzupełnić ciśnienie w tylnym lewym kole (klucz przyjmuje też inne sformułowanie o tym samym znaczeniu).

    Typowe błędy

    Zaznaczony stan nieprawidłowy bez wskazania koła i czynności.

    Dokument po tym kroku
  6. Etap 4: Obsługa ciągnika - opis pracy na stanowisku

    Krok 6 · po tym etapie masz 18 z 35 kryteriów (pkt)

    Krok 6: Kontrola oleju i uzupełnienie ciśnienia

    Kryteria: , ,

    R.3.5 Uzupełnione ciśnienie w ogumieniu

    P.1.4 Sprawdzając poziom oleju w układzie smarowania silnika postępował zgodnie z zaleceniem instrukcji obsługi ciągnika.

    P.1.1 Utrzymywał ład i porządek na stanowisku pracy

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    W razie konieczności przeprowadź niezbędne czynności obsługowe.

    Poziom oleju w silniku sprawdza się tak, jak każe instrukcja ciągnika: ciągnik na poziomym podłożu, silnik wyłączony od kilku minut, bagnet wyjęty, wytarty, włożony do końca i wyjęty ponownie - poziom między znakami. Ten przebieg egzaminator ocenia osobno.

    Tylne lewe koło dopompowuje się sprężarką do ciśnienia z instrukcji i sprawdza manometrem. Przez cały czas narzędzia odkłada się na miejsce, a rozlane płyny wyciera - ład na stanowisku to kryterium przebiegu. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Dokument po tym kroku
  7. Etap 5: Parametry pracy rozsiewacza

    Kroki 7-11 · po tym etapie masz 24 z 35 kryteriów (pkt)

    Krok 7: Wiersze 1-2 - nawóz i dawka

    Kryteria: ,

    R.4.1 Zdający: Rodzaj nawozu - superfosfat prosty

    R.4.2 Zdający: Dawka wysiewu nawozu - 240 kg/ha

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj agregatowanie ciągnika z rozsiewaczem zawieszanym, przeprowadź regulację wysokości zawieszenia rozsiewacza oraz przygotuj rozsiewacz do wysiewu superfosfatu w dawce 240 kg/ha. Przyjmij szerokość rozsiewu nawozu rozsiewacza - 10 m. Planując tory przejazdu agregatu po polu, pamiętaj o konieczności stosowania zakładki o szerokości 2 m. Nastawy zapisz w karcie Parametry pracy rozsiewacza. Wiersze 1 i 2: Rodzaj nawozu, Dawka wysiewu [kg/ha].

    Oba wpisy wynikają z treści zadania: nawozem jest superfosfat prosty, a dawka - 240 kg/ha (jednostka jest już w nagłówku wiersza). Od rodzaju nawozu zależy wybór wiersza w tabeli wysiewu, bo nawozy różnią się gęstością i sypkością.

    Dokument po tym kroku
  8. Krok 8: Wiersz 3 - pozycja dźwigni regulacji

    Kryteria:

    R.4.3 Zdający: Pozycja dźwigni regulacji wysiewu - zgodnie z zaleceniami instrukcji dla danego typu rozsiewacza i założonej dawki

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj agregatowanie ciągnika z rozsiewaczem zawieszanym, przeprowadź regulację wysokości zawieszenia rozsiewacza oraz przygotuj rozsiewacz do wysiewu superfosfatu w dawce 240 kg/ha. Przyjmij szerokość rozsiewu nawozu rozsiewacza - 10 m. Planując tory przejazdu agregatu po polu, pamiętaj o konieczności stosowania zakładki o szerokości 2 m. Nastawy zapisz w karcie Parametry pracy rozsiewacza. Wiersz 3: Pozycja dźwigni regulacji.

    Pozycję dźwigni (wielkość szczeliny dozującej) odczytuje się z tabeli wysiewu w instrukcji rozsiewacza ze stanowiska: wiersz dla superfosfatu, dawka 240 kg/ha, szerokość robocza 10 m i prędkość z wiersza 4 - pozycja dźwigni i prędkość są w tabeli powiązane.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Wiersz 4 - prędkość robocza

    Kryteria:

    R.4.4 Zdający: Prędkość jazdy agregatu - zgodnie z zaleceniami instrukcji dla danego rodzaju rozsiewacza i założonej dawki

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj agregatowanie ciągnika z rozsiewaczem zawieszanym, przeprowadź regulację wysokości zawieszenia rozsiewacza oraz przygotuj rozsiewacz do wysiewu superfosfatu w dawce 240 kg/ha. Przyjmij szerokość rozsiewu nawozu rozsiewacza - 10 m. Planując tory przejazdu agregatu po polu, pamiętaj o konieczności stosowania zakładki o szerokości 2 m. Nastawy zapisz w karcie Parametry pracy rozsiewacza. Wiersz 4: Prędkość robocza agregatu po polu [km/h].

    Prędkość robocza to ta, dla której tabela wysiewu podaje wybraną pozycję dźwigni - inna prędkość zmienia dawkę na hektar (szybciej = mniej nawozu). Wpisuje się wartość z instrukcji rozsiewacza w km/h.

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Wiersz 5 - wysokość pracy

    Kryteria:

    R.4.5 Zdający: Wysokość uniesienia rozsiewacza - zgodnie z instrukcją rozsiewacza

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj agregatowanie ciągnika z rozsiewaczem zawieszanym, przeprowadź regulację wysokości zawieszenia rozsiewacza oraz przygotuj rozsiewacz do wysiewu superfosfatu w dawce 240 kg/ha. Przyjmij szerokość rozsiewu nawozu rozsiewacza - 10 m. Planując tory przejazdu agregatu po polu, pamiętaj o konieczności stosowania zakładki o szerokości 2 m. Nastawy zapisz w karcie Parametry pracy rozsiewacza. Wiersz 5: Wysokość pracy rozsiewacza [cm].

    Instrukcja rozsiewacza podaje wysokość tarcz (albo dolnej krawędzi rozsiewacza) nad ziemią, przy której uzyskuje się deklarowaną szerokość rozsiewu. Wpisuje się ją w centymetrach i ustawia na maszynie podnośnikiem i łącznikiem górnym - tę wysokość trzeba potem utrzymać w czasie jazdy.

    Dokument po tym kroku
  11. Krok 11: Wiersz 6 - odległość między przejazdami

    Kryteria:

    R.4.6 Zdający: Odległość pomiędzy sąsiednimi przejazdami - 8 m.

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj agregatowanie ciągnika z rozsiewaczem zawieszanym, przeprowadź regulację wysokości zawieszenia rozsiewacza oraz przygotuj rozsiewacz do wysiewu superfosfatu w dawce 240 kg/ha. Przyjmij szerokość rozsiewu nawozu rozsiewacza - 10 m. Planując tory przejazdu agregatu po polu, pamiętaj o konieczności stosowania zakładki o szerokości 2 m. Nastawy zapisz w karcie Parametry pracy rozsiewacza. Wiersz 6: Odległość pomiędzy sąsiednimi przejazdami [m].

    Zakładka to pas, na który nawóz pada z dwóch sąsiednich przejazdów (rozsiew na brzegach jest rzadszy). Odległość między torami przejazdów = szerokość rozsiewu − zakładka = 10 m − 2 m = 8 m.

    Typowe błędy

    Wpisanie 10 m (sama szerokość rozsiewu) albo 12 m (dodanie zakładki zamiast odjęcia).

    Dokument po tym kroku
  12. Etap 6: Agregat z rozsiewaczem - opis pracy na stanowisku

    Kroki 12-15 · po tym etapie masz 35 z 35 kryteriów (pkt)

    Krok 12: Połączenie rozsiewacza z ciągnikiem i WOM

    Kryteria: , ,

    R.5.3 Sworznie łączące zabezpieczone przetyczkami

    R.5.4 Podłączony WOM i osłony zabezpieczone przed obracaniem

    P.2.1 Zdający: zabezpieczył ciągnik przed przetaczaniem podczas łączenia z rozsiewaczem

    ok. 12 min
    Polecenie z arkusza

    Zamiar wykonania agregatowania ciągnika z rozsiewaczem zgłoś przez podniesienie ręki, w celu uzyskania zgody na wykonanie tej czynności.

    Po zgodzie zespołu nadzorującego ciągnik cofa się do rozsiewacza, a przed zejściem z ciągnika wyłącza silnik i zaciąga hamulec ręczny. Łączy się cięgna dolne (lewe, prawe) i łącznik górny, a każdy sworzeń zabezpiecza przetyczką. Wał przegubowo-teleskopowy zakłada się na końcówkę WOM przy wyłączonym napędzie i silniku, sprawdzając zatrzaśnięcie, a osłonę wału zabezpiecza łańcuszkami przed obracaniem. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Dokument po tym kroku
  13. Krok 13: Poziomowanie i wysokość rozsiewacza

    Kryteria: ,

    R.5.1 Rozsiewacz wypoziomowany w płaszczyźnie podłużnej

    R.5.2 Rozsiewacz wypoziomowany w płaszczyźnie poprzecznej

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj agregatowanie ciągnika z rozsiewaczem zawieszanym, przeprowadź regulację wysokości zawieszenia rozsiewacza oraz przygotuj rozsiewacz do wysiewu superfosfatu w dawce 240 kg/ha. Przyjmij szerokość rozsiewu nawozu rozsiewacza - 10 m. Planując tory przejazdu agregatu po polu, pamiętaj o konieczności stosowania zakładki o szerokości 2 m. Nastawy zapisz w karcie Parametry pracy rozsiewacza.

    Na równym podłożu rozsiewacz poziomuje się wzdłużnie łącznikiem górnym i poprzecznie wieszakiem cięgna dolnego, a podnośnikiem ustawia wysokość pracy wpisaną w karcie parametrów (wiersz 5). Krzywo zawieszony rozsiewacz rzuca więcej nawozu na jedną stronę i nawożenie wychodzi pasami. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Dokument po tym kroku
  14. Krok 14: Dojazd i przejazdy symulujące rozsiew

    Kryteria: , , ,

    R.5.5 Na czas dojazdu na pole zamknięty otwór dozujący

    R.5.6 Wykonane przejazdy symulujące wysiew nawozu

    P.2.2 Zdający: jechał na poletko z prędkością dostosowaną do istniejących warunków

    P.2.3 Zdający: utrzymywał zapisaną w tabeli "parametry pracy rozsiewacza" wysokość uniesienia rozsiewacza

    ok. 15 min
    Polecenie z arkusza

    Przejedź na wskazane poletko, zaznacz uwrocia i tory dwóch sąsiednich przejazdów, a następnie wykonaj dwa przejazdy wzdłuż zagonu symulując rozsiew nawozu.

    Na czas dojazdu otwór dozujący jest zamknięty, a prędkość dostosowana do drogi i terenu. Na poletku zaznacza się uwrocia i tory dwóch przejazdów oddalone o 8 m (tyczki albo ślady kół). Przejazdy wykonuje się wzdłuż zagonu z włączonym WOM na obrotach z instrukcji, z prędkością i wysokością z karty parametrów; na uwrociu dozownik się zamyka przed nawrotem. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Typowe błędy

    Dojazd z otwartym dozownikiem albo zmiana wysokości zawieszenia w czasie przejazdu.

    Dokument po tym kroku
  15. Krok 15: Odstawienie i rozłączenie agregatu

    Kryteria: ,

    P.2.4 Zdający: bezpiecznie odłączył rozsiewacz od ciągnika po powrocie do miejsca postoju

    P.2.5 Zdający: uporządkował stanowisko pracy po wykonaniu zadania

    ok. 6 min
    Polecenie z arkusza

    Po wykonaniu zadania odstaw agregat na miejsce postoju i rozłącz.

    Na miejscu postoju rozsiewacz opuszcza się na podłoże, wyłącza WOM i silnik, zaciąga hamulec ręczny i dopiero wtedy zdejmuje wał z końcówki WOM, łącznik górny i cięgna dolne. Wał odkłada się na wspornik, a stanowisko porządkuje. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.