Rozwiązanie krok po kroku: Obsługa ciągnika i siewnika

Wartości zmierzone są już w karcie - zadanie polega na odszukaniu w dokumentacji ciągnika (rozdział o układzie kierowniczym) dopuszczalnego luzu na kole kierowniczym, wpisaniu go w kolumnie „Wartość odczytana z dokumentacji” i porównaniu. Luz jest podawany w stopniach obrotu koła kierownicy. Zaobserwowane 45° przekracza wartość dopuszczalną, więc w ostatniej kolumnie wpisuje się N.

Arkusz zastrzega, że regulacji luzu na kole kierowniczym w czasie egzaminu się nie wykonuje - ocena N wystarcza.

Zbieżność podaje dokumentacja ciągnika w milimetrach (różnica odległości między obręczami kół z tyłu i z przodu osi). Znak minus oznacza, że koła są ustawione rozbieżnie, a więc inaczej niż przewiduje dokumentacja - ocena N. Regulacji zbieżności w czasie egzaminu się nie wykonuje (zastrzeżenie w arkuszu).

Luz osiowy łożysk piasty koła przedniego jest w dokumentacji w milimetrach (zwykle jako zakres). Zmierzone 0,05 mm mieści się w wartości dopuszczalnej - ocena P. To wiersz kontrolny: koło prawe jest sprawne, a nadmierny luz ma tylko koło lewe.

Ta sama wartość z dokumentacji co w wierszu 3, ale zmierzone 0,30 mm wyraźnie ją przekracza - ocena N. Treść zadania potwierdza usterkę („stwierdzono nadmierny luz osiowy łożyska koła przedniego lewego”), a jej usunięcie to regulacja opisana w etapie napraw.

Ciśnienie w ogumieniu dla prac polowych jest w dokumentacji ciągnika (tabela ogumienia), czasem w MPa albo kPa - do porównania przelicza się je na bary (1 bar = 0,1 MPa = 100 kPa) i zapisuje w tej samej jednostce co wartość zmierzona. Zmierzone 1,2 bar nie zgadza się z wartością z dokumentacji - ocena N, a ciśnienie trzeba wyregulować.

Najpierw zabezpiecza się ciągnik: zaciągnięty hamulec ręczny i kliny pod kołami, silnik wyłączony. Przy przegubie wyjmuje się zawleczkę i odkręca nakrętkę koronową sworznia kulowego, a sworzeń wyciska z ramienia zwrotnicy ściągaczem - wybijanie młotkiem niszczy gniazdo w ramieniu i jest błędem przebiegu.

Potem luzuje się nakrętkę kontrującą (albo obejmę zaciskową) na końcu drążka i wykręca uszkodzony przegub, licząc obroty. Nowy przegub wkręca się tą samą liczbą zwojów - dzięki temu długość drążka i ustawienie kół się nie zmieniają (stąd zakaz regulacji zbieżności w tym zadaniu). Sworzeń osadza się w ramieniu zwrotnicy, dokręca nakrętkę koronową i zakłada nową zawleczkę, a na koniec dokręca się nakrętkę kontrującą, żeby przegub nie odkręcał się w drążku. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Przód ciągnika podnosi się podnośnikiem tylko po to, żeby podstawić stojaki montażowe pod oś przednią - w czasie pracy oś ma się opierać na stojakach, nie na podnośniku (podnośnik może opaść). Koło musi być uniesione nad podłożem, bo luz sprawdza się i reguluje, obracając kołem.

Zdejmuje się kołpak piasty, wyjmuje zawleczkę i nakrętką koronową reguluje luz zgodnie z instrukcją ciągnika: zwykle dokręca się nakrętkę przy obracaniu kołem do wyczuwalnego oporu, a potem odkręca do najbliższego wycięcia zgodnego z otworem w czopie. Luz sprawdza się czujnikiem zegarowym albo ruchem koła w osi i porównuje z wartością z dokumentacji (wpisaną w tabeli 1). Na koniec nowa zawleczka, smar w kołpaku i kołpak. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Sworznie zwrotnic smaruje się smarownicą (praską) przez smarowniczki - po obu stronach osi, prawej i lewej. Przed założeniem końcówki smarowniczkę się przeciera, a smar podaje aż do wypchnięcia starego smaru spod sworznia. Smar wybiera się według tabeli smarowania w instrukcji ciągnika.

Wiersz 5 tabeli 1 wykazał złe ciśnienie w kołach przednich, więc w ramach przywracania sprawności układu doprowadza się je sprężarką (albo spuszcza zaworem) do wartości z dokumentacji dla prac polowych i sprawdza manometrem w obu kołach. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Arkusz podaje wzór: L = (A − t) : 2 + m, gdzie A = (i − 1) × m to szerokość pasa siewnego, i - liczba redlic, m - szerokość międzyrzędzia, t - rozstaw przednich kół ciągnika. Znaczniki lewy i prawy są równe (L = P), bo ciągnik prowadzi się na przemian raz lewym, raz prawym kołem po śladzie znacznika. Dane do wzoru (liczba redlic, międzyrzędzie, rozstaw kół) są w dokumentacji na stanowisku - arkusz ich nie podaje.

Liczy się najpierw A, potem L, wszystko w tych samych jednostkach (najwygodniej w centymetrach), i wpisuje wynik z jednostką. Klucz ocenia wartość wyliczoną z danych ze stanowiska.

Nastawy odczytuje się z tabeli wysiewu w instrukcji siewnika: wiersz dla pszenicy i kolumna (albo interpolacja) dla dawki 240 kg/ha. Tabela podaje dla danego nasienia przełożenie skrzyni (oznaczenie dźwigni albo numer pozycji przekładni) - wpisuje się je dokładnie w oznaczeniach z instrukcji.

Dźwignia den ustawia szczelinę między kołeczkami wałka wysiewającego a dnem skrzyni - tabela wysiewu podaje jej pozycję dla rodzaju nasion (pszenica ma inne ustawienie niż drobne nasiona rzepaku czy duże nasiona grochu). Wpisuje się numer pozycji z tej samej tabeli co w wierszu 2.

Zastawki odcinają (albo otwierają) dopływ nasion do aparatów wysiewających i w części siewników ustawia się je w pozycji zależnej od rodzaju nasion. Położenie odczytuje się z tabeli wysiewu i wpisuje tak, jak je oznacza instrukcja. To ostatni wpis - tabela 2 jest kompletna.

Oględziny siewnika obejmują redlice, sprężyny docisku i przewody wysiewające. Zużytą (pękniętą albo brakującą) sprężynę dociskową redlicy zakłada się nową - zaczepia ją między redlicą a belką (wspornikiem) w tym samym otworze regulacyjnym co pozostałe, żeby wszystkie redlice miały jednakowy docisk. Uszkodzony przewód wysiewający zastępuje się nowym, nasuwając go na lejek aparatu wysiewającego i na lejek redlicy, tak żeby nie był skręcony ani załamany. Pracuje się w rękawicach, przy maszynie opuszczonej na podporę albo na ziemię. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Smaruje się wszystkie punkty wskazane w tabeli (planie) smarowania siewnika - zwykle łożyska wałka wysiewającego, przekładnie, przeguby znaczników i koła napędowego, łańcuch napędu - smarem albo olejem z tej tabeli. Najprościej odhaczać punkty na schemacie z instrukcji, bo klucz wymaga kompletu. Nadmiar smaru wyciera się czyściwem. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Wartości zapisane w tabeli 2 przenosi się na maszynę: przełożenie skrzyni ustawia się dźwignią (albo kołami zmianowymi) na pozycję z tabeli wysiewu, dźwignię den - na pozycję dla pszenicy, a zastawki we wszystkich aparatach wysiewających - w jednakowym położeniu z tabeli. Ustawienia na maszynie muszą się zgadzać z tym, co wpisano w tabeli 2, bo egzaminator porównuje jedno z drugim.

W praktyce zawodu nastawę sprawdza się dodatkowo próbą kręconą (próba wysiewu na postoju: określona liczba obrotów koła napędowego i ważenie nasion) - arkusz jej nie wymaga. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

Wyliczoną długość L (tabela 2, wiersz 1) ustawia się na obu znacznikach - lewym i prawym taką samą, bo L = P. Długość odmierza się taśmą tak, jak przyjmuje instrukcja siewnika (zwykle od skrajnej redlicy do miejsca styku talerzyka znacznika z ziemią, przy znaczniku opuszczonym), przesuwa ramię w obejmie i dokręca śruby. Znaczniki składa się potem do pozycji transportowej. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.