Przejdź do głównej treści
ROL.02-02-23.01-SGStyczeń 2023 · 16 kroków · ok. 85 min · 22 kryteria z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Szczotki rozrusznika i nastawy rozsiewacza nawozów

Zadanie. Na stanowisku jest ciągnik, rozsiewacz zawieszany i rozrusznik przygotowany do naprawy. Trzeba ocenić oświetlenie, poziom płynów i ciśnienie w ogumieniu ciągnika (tabela 1) i usunąć usterki, wymienić szczotki rozrusznika, zagregatować ciągnik z rozsiewaczem, ustawić wysokość pracy i przygotować rozsiewacz do wysiewu 120 kg/ha superfosfatu (nastawy w tabeli 2), a na końcu odstawić agregat na miejsce postoju, rozłączyć go i uporządkować stanowisko. Instrukcje obsługi ciągnika i rozsiewacza są na stanowisku.

Co jest rozwiązane, a co opisane. Tabele z arkusza są wypełnione krok po kroku (wpisy odręczne, granatowe, pola z bieżącego kroku na żółto), a każdy wpis porównano z kluczem oceniania CKE. Stan techniczny (prawidłowy albo nieprawidłowy) i opisy napraw są takie jak w kluczu - na egzaminie wynikają z oględzin egzemplarza przygotowanego na stanowisku. Wartości, których nie podaje ani arkusz, ani klucz (dane z wyciągu z instrukcji ciągnika lub maszyny, który przygotowuje ośrodek egzaminacyjny, odczyty przyrządów), są w tabeli szarym opisem miejsca: krok mówi, gdzie ich szukać i w jakiej jednostce je zapisać. Praca przy maszynach (agregowanie, wymiana części, regulacje, zabezpieczenie stanowiska) jest opisana: co zrobić, w jakiej kolejności i co sprawdza egzaminator. W tabeli 2 arkusz podaje tylko dawkę (120 kg/ha) - pozycję dźwigni, prędkość, szerokość roboczą i wysokość pracy odczytuje się z instrukcji rozsiewacza ze stanowiska, bo zależą od konkretnej maszyny.

Ten sam arkusz (z kosmetycznymi zmianami w treści) był w sesji styczeń 2025 jako zadanie 01 - to rozwiązanie obejmuje oba.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 22 kryteria, każde za 1 punkt: 12 za wypełnione karty i tabele i 10 za pracę przy maszynach (agregowanie, naprawy, przebieg pracy), które egzaminator ocenia na stanowisku. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 17 punktów - można stracić 5 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje inne sformułowania w kolumnie czynności obsługowo-naprawczych, jeśli są poprawne merytorycznie.

Numer PESEL na stronie tytułowej arkusza w tym rozwiązaniu zastępuje imię i nazwisko: Bartosz Bryniarski. To materiał do nauki, a nie instrukcja stanowiskowa - przy maszynach obowiązują instrukcja obsługi konkretnego ciągnika i maszyny, zasady BHP i polecenia zespołu nadzorującego.

  1. Etap 1: Kontrola ciągnika - tabela 1

    Kroki 1-5 · po tym etapie masz 7 z 22 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Poziom cieczy chłodzącej

    Kryteria:

    R.1.1 Poziom cieczy chłodzącej - prawidłowy

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj ocenę stanu technicznego podzespołów ciągnika wskazanych w Tabeli 1: Karta kontroli poprawności działania oświetlenia, poziomu płynów i ciśnienia w ogumieniu ciągnika. Wyniki weryfikacji i czynności do wykonania zapisz w Tabeli 1. Wiersz 1: Poziom cieczy chłodzącej.

    Ciągnik stoi na poziomym podłożu, silnik jest wyłączony i zimny. Poziom cieczy sprawdza się w zbiorniku wyrównawczym (znaki MIN i MAX) - korka chłodnicy nie odkręca się przy gorącym silniku. Poziom jest między znakami - znak w kolumnie prawidłowy, kolumna czynności zostaje pusta.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Poziom oleju w silniku

    Kryteria:

    R.1.2 Poziom oleju w układzie smarowania silnika - prawidłowy

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj ocenę stanu technicznego podzespołów ciągnika wskazanych w Tabeli 1: Karta kontroli poprawności działania oświetlenia, poziomu płynów i ciśnienia w ogumieniu ciągnika. Wyniki weryfikacji i czynności do wykonania zapisz w Tabeli 1. Wiersz 2: Poziom oleju w układzie smarowania silnika.

    Bagnet wyciera się czyściwem, wsuwa do oporu i wyjmuje ponownie - ślad oleju musi być między znakami minimum i maksimum. Poziom jest w normie - prawidłowy.

    Dokument po tym kroku
  3. Krok 3: Działanie oświetlenia

    Kryteria: ,

    R.1.3 Poprawność działania oświetlenia - nieprawidłowy

    R.1.6 Poprawność działania oświetlenia - wymienić żarówkę w lampie tylnej lewej światła pozycyjnego i kierunkowskazu

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj ocenę stanu technicznego podzespołów ciągnika wskazanych w Tabeli 1: Karta kontroli poprawności działania oświetlenia, poziomu płynów i ciśnienia w ogumieniu ciągnika. Wyniki weryfikacji i czynności do wykonania zapisz w Tabeli 1. Wiersz 3: Poprawność działania oświetlenia.

    Po włączeniu zapłonu sprawdza się po kolei światła pozycyjne, mijania, drogowe, STOP, kierunkowskazy (lewe i prawe) i światła awaryjne - najwygodniej z drugą osobą albo obchodząc ciągnik. W lampie tylnej lewej nie świeci światło pozycyjne ani kierunkowskaz - znak w kolumnie nieprawidłowy, a w kolumnie czynności: wymienić żarówkę w lampie tylnej lewej światła pozycyjnego i kierunkowskazu.

    Typowe błędy

    Wpis „naprawić oświetlenie” bez wskazania lampy i świateł - klucz wymaga konkretnej czynności: która lampa i które żarówki.

    Dokument po tym kroku
  4. Krok 4: Poziom płynu hamulcowego

    Kryteria:

    R.1.4 Poziom płynu hamulcowego - prawidłowy

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj ocenę stanu technicznego podzespołów ciągnika wskazanych w Tabeli 1: Karta kontroli poprawności działania oświetlenia, poziomu płynów i ciśnienia w ogumieniu ciągnika. Wyniki weryfikacji i czynności do wykonania zapisz w Tabeli 1. Wiersz 4: Poziom płynu hamulcowego.

    Poziom płynu odczytuje się na przezroczystym zbiorniczku pompy hamulcowej (znaki MIN i MAX), bez odkręcania korka - płyn hamulcowy chłonie wilgoć z powietrza. Poziom jest w normie - prawidłowy.

    Dokument po tym kroku
  5. Krok 5: Ciśnienie w ogumieniu

    Kryteria: ,

    R.1.5 Ciśnienie w ogumieniu - nieprawidłowy

    R.1.7 Ciśnienie w ogumieniu - uzupełnić ciśnienie w tylnym lewym kole (lub inny zwrot o podobnym znaczeniu)

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj ocenę stanu technicznego podzespołów ciągnika wskazanych w Tabeli 1: Karta kontroli poprawności działania oświetlenia, poziomu płynów i ciśnienia w ogumieniu ciągnika. Wyniki weryfikacji i czynności do wykonania zapisz w Tabeli 1. Wiersz 5: Ciśnienie w ogumieniu.

    Ciśnienie mierzy się manometrem we wszystkich kołach i porównuje z wartością z instrukcji obsługi ciągnika ze stanowiska. W tylnym lewym kole ciśnienie jest za niskie - znak w kolumnie nieprawidłowy, a w kolumnie czynności: uzupełnić ciśnienie w tylnym lewym kole (klucz przyjmuje też inny zwrot o tym samym znaczeniu).

    Dokument po tym kroku
  6. Etap 2: Naprawy ciągnika - opis pracy na stanowisku

    Krok 6 · po tym etapie masz 9 z 22 kryteriów (pkt)

    Krok 6: Żarówki w lampie tylnej lewej i ciśnienie w kole

    Kryteria: ,

    R.2.1 Wymieniona żarówka światła pozycyjnego w lampie tylnej lewej

    R.2.2 Wymieniona żarówka kierunkowskazu w lampie tylnej lewej

    ok. 10 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj naprawy i regulacje wynikające z przeprowadzonej weryfikacji.

    Przed naprawą wyłącza się zapłon, a ciągnik zabezpiecza hamulcem postojowym. Z lampy tylnej lewej zdejmuje się klosz, wyjmuje przepalone żarówki światła pozycyjnego i kierunkowskazu i wkłada nowe o tym samym oznaczeniu i mocy (zapisanym na trzonku starej żarówki albo w instrukcji ciągnika). Klosz przykręca się z uszczelką, a potem przy włączonym zapłonie sprawdza obie funkcje lampy.

    Tylne lewe koło dopompowuje się do ciśnienia z instrukcji obsługi ciągnika i sprawdza manometrem po odkręceniu końcówki sprężarki. Klucz nie ocenia osobno dopompowania koła, ale wpis z tabeli 1 zapowiada tę czynność, a arkusz każe wykonać regulacje wynikające z kontroli. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Typowe błędy

    Żarówka o innej mocy albo innym trzonku niż oryginalna - lampa może nie świecić albo kierunkowskaz zacznie migać za szybko.

    Dokument po tym kroku
  7. Etap 3: Wymiana szczotek rozrusznika - opis pracy na stanowisku

    Kroki 7-8 · po tym etapie masz 13 z 22 kryteriów (pkt)

    Krok 7: Wymiana szczotek

    Kryteria: , ,

    R.2.3 Wymienione szczotki rozrusznika

    P.1.1 Zdający: po wyjęciu zużytych szczotek oczyścił komutator.

    P.1.2 Zdający: sprawdził czy szczotki swobodnie przesuwają się w szczotkotrzymaczach, a sprężyny dociskają je całą powierzchnią do komutatora.

    ok. 20 min
    Polecenie z arkusza

    W przygotowanym na stanowisku naprawczym rozruszniku wykonaj wymianę szczotek.

    Rozrusznik mocuje się stabilnie (w imadle ze szczękami ochronnymi), odkręca pokrywę tylną (szczotek) i wyjmuje zużyte szczotki - odchyla się sprężyny dociskowe i odlutowuje albo odkręca przewody szczotek, zależnie od konstrukcji. Przed założeniem nowych oczyszcza się komutator z pyłu węglowego i nalotu (czysta szmatka, w razie potrzeby drobny papier ścierny, nigdy pilnik). Nowe szczotki wkłada się w szczotkotrzymacze i sprawdza, czy przesuwają się swobodnie, a sprężyny dociskają je całą powierzchnią do komutatora. Na tym etapie zgłasza się zakończenie montażu szczotek przez podniesienie ręki - egzaminator ogląda je przed zamknięciem pokrywy. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Typowe błędy

    Założenie pokrywy przed zgłoszeniem - egzaminator nie sprawdzi już osadzenia szczotek, a arkusz każe zgłosić ten etap.

    Dokument po tym kroku
  8. Krok 8: Pokrywa szczotek

    Kryteria:

    R.2.4 Założona i dokręcona pokrywa szczotek

    ok. 6 min
    Polecenie z arkusza

    Pamiętaj, aby przed zamontowaniem pokrywy tylnej rozrusznika zgłosić, przez podniesienie ręki, zakończenie etapu montażu szczotek.

    Po sprawdzeniu przez egzaminatora zakłada się pokrywę tylną tak, żeby szczotki nie wysunęły się ze szczotkotrzymaczy (przy części konstrukcji przytrzymuje się je sprężynami albo kawałkiem drutu wyjmowanym po nasunięciu pokrywy), i dokręca śruby ściągające równomiernie, na krzyż. Na koniec wałek rozrusznika obraca się ręką - musi chodzić lekko, bez zacięć. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Dokument po tym kroku
  9. Etap 4: Agregowanie z rozsiewaczem - opis pracy na stanowisku

    Kroki 9-10 · po tym etapie masz 17 z 22 kryteriów (pkt)

    Krok 9: Zawieszenie rozsiewacza i wał WOM

    Kryteria: ,

    R.4.3 Sworznie łączące zabezpieczone przetyczkami

    R.4.4 Podłączony WOM i osłony zabezpieczone przed obracaniem

    ok. 10 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj agregatowanie ciągnika z rozsiewaczem zawieszanym, przeprowadź regulację wysokości pracy rozsiewacza oraz przygotuj rozsiewacz do wysiewu 120 kg/ha superfosfatu.

    Ciągnik cofa się do rozsiewacza tak, żeby końcówki cięgieł dolnych trafiły na sworznie ramy. Przy łączeniu silnik jest wyłączony, ciągnik zahamowany, a między ciągnikiem a maszyną nikt nie stoi. Najpierw łączy się cięgła dolne, potem łącznik górny, a wszystkie sworznie zabezpiecza przetyczkami. Wał przegubowo-teleskopowy zakłada się na końcówkę WOM ciągnika aż do zatrzaśnięcia zatrzasku, a osłony wału zabezpiecza łańcuszkami przed obracaniem (zaczepionymi o nieruchome elementy ciągnika i maszyny). To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Typowe błędy

    Osłony wału bez zaczepionych łańcuszków - obracają się razem z wałem i klucz nie uznaje kryterium.

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Poziomowanie rozsiewacza

    Kryteria: ,

    R.4.1 Rozsiewacz wypoziomowany w płaszczyźnie podłużnej

    R.4.2 Rozsiewacz wypoziomowany w płaszczyźnie poprzecznej

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj agregatowanie ciągnika z rozsiewaczem zawieszanym, przeprowadź regulację wysokości pracy rozsiewacza oraz przygotuj rozsiewacz do wysiewu 120 kg/ha superfosfatu.

    Rozsiewacz unosi się podnośnikiem na wysokość pracy podaną w instrukcji rozsiewacza (zwykle mierzoną od podłoża do tarcz wysiewających) i poziomuje w płaszczyźnie podłużnej długością łącznika górnego oraz w płaszczyźnie poprzecznej wieszakiem prawego cięgła dolnego. Rama, a z nią tarcze, mają być równoległe do podłoża - pochylenie zmienia rozkład nawozu na szerokości roboczej. Poziom sprawdza się poziomicą albo pomiarem odległości ramy od podłoża po obu stronach. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Dokument po tym kroku
  11. Etap 5: Parametry pracy rozsiewacza - tabela 2

    Kroki 11-15 · po tym etapie masz 22 z 22 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Dawka wysiewu

    Kryteria:

    R.3.2 Dawka wysiewu nawozu - 120 kg/ha

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Nastawy zapisz w Tabeli 2. Parametry pracy rozsiewacza. Wiersz 1: Dawka wysiewu [kg/ha].

    Dawkę podaje arkusz: 120 kg/ha superfosfatu. Wpisuje się samą liczbę, bo jednostka jest w nagłówku wiersza. Od tej dawki zależą wszystkie kolejne nastawy z tabeli wysiewu w instrukcji rozsiewacza.

    Dokument po tym kroku
  12. Krok 12: Pozycja dźwigni regulacji

    Kryteria:

    R.3.3 Pozycja dźwigni regulacji wysiewu - zgodnie z zaleceniami instrukcji dla danego rodzaju rozsiewacza i założonej dawki wysiewu

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Nastawy zapisz w Tabeli 2. Parametry pracy rozsiewacza. Wiersz 2: Pozycja dźwigni regulacji.

    W instrukcji rozsiewacza ze stanowiska jest tabela wysiewu: dla danego nawozu (superfosfat), dawki 120 kg/ha, prędkości jazdy i szerokości roboczej podaje numer pozycji dźwigni (zasuwy) dozującej. Ten numer ustawia się na skali dźwigni i wpisuje do tabeli. Wartość zależy od modelu rozsiewacza, dlatego w rozwiązaniu jest opis miejsca.

    Typowe błędy

    Odczyt z kolumny innego nawozu - tabele wysiewu mają osobne kolumny dla saletry, mocznika, superfosfatu i innych nawozów.

    Dokument po tym kroku
  13. Krok 13: Prędkość robocza

    Kryteria:

    R.3.4 Prędkość jazdy agregatu - zgodnie z zaleceniami instrukcji dla danego rodzaju rozsiewacza i założonej dawki

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Nastawy zapisz w Tabeli 2. Parametry pracy rozsiewacza. Wiersz 3: Prędkość robocza agregatu [km/h].

    Prędkość bierze się z tej samej tabeli wysiewu - jest jednym z jej parametrów wejściowych. Pozycja dźwigni dobrana dla jednej prędkości daje inną dawkę przy innej, więc wpis musi być spójny z wierszem 2.

    Dokument po tym kroku
  14. Krok 14: Szerokość robocza

    Kryteria:

    R.3.1 Szerokość robocza - zgodnie z dokumentacją na stanowisku egzaminacyjnym

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Nastawy zapisz w Tabeli 2. Parametry pracy rozsiewacza. Wiersz 4: Szerokość robocza [m].

    Szerokość roboczą podaje instrukcja rozsiewacza (dla danego nawozu i ustawienia łopatek tarcz) - klucz przyjmuje wartość zgodną z dokumentacją na stanowisku. Wpisuje się ją w metrach.

    Dokument po tym kroku
  15. Krok 15: Wysokość pracy

    Kryteria:

    R.3.5 Wysokość uniesienia rozsiewacza - zgodnie z instrukcją obsługi rozsiewacza

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Nastawy zapisz w Tabeli 2. Parametry pracy rozsiewacza. Wiersz 5: Wysokość pracy rozsiewacza [m].

    Wpisuje się wysokość, na jaką rozsiewacz został ustawiony przy poziomowaniu - zgodną z instrukcją obsługi rozsiewacza, w metrach. Ta sama wartość musi być widoczna na zawieszonej maszynie.

    Dokument po tym kroku
  16. Etap 6: Zakończenie

    Krok 16 · po tym etapie masz 22 z 22 kryteriów (pkt)

    Krok 16: Odstawienie agregatu i porządek

    ok. 6 min
    Polecenie z arkusza

    Odstaw agregat na miejsce postoju i rozłącz. Po zakończeniu zadania uporządkuj stanowisko pracy.

    Agregat odstawia się na wskazane miejsce postoju, opuszcza rozsiewacz na podłoże (albo podpory), wyłącza silnik i zaciąga hamulec postojowy. Rozłącza się w kolejności odwrotnej do łączenia: wał WOM, łącznik górny, cięgła dolne. Narzędzia i przyrządy wracają na miejsce, a czyściwo do pojemnika na odpady. Klucz nie ma tu osobnego kryterium. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.