ROL.02-01-24.01-SGStyczeń 2024 · 22 kroki · ok. 109 min · 35 kryteriów z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Rozrusznik, ciągnik i glebogryzarka
Zadanie. Najpierw wymiana szczotek w rozruszniku przygotowanym na stanowisku. Potem przygotowanie agregatu: ciągnik z glebogryzarką zawieszaną - przegląd ciągnika (tabela 1) i glebogryzarki (tabela 2), agregowanie i poziomowanie, regulacja na maksymalną głębokość pracy i maksymalne rozdrobnienie gleby lekkiej, zakamienionej, dobór biegu ciągnika i przygotowanie zestawu do jazdy po drogach publicznych. Koniec przygotowania do jazdy zgłasza się przez podniesienie ręki. Arkusz zawiera fragment instrukcji glebogryzarki - z niego wynikają nastawy osłony, podpór i prędkości.
Co jest rozwiązane, a co opisane. Tabele z arkusza są wypełnione krok po kroku (wpisy odręczne, granatowe, pola z bieżącego kroku na żółto), a każdy wpis porównano z kluczem oceniania CKE. Stan techniczny (prawidłowy albo nieprawidłowy) i opisy napraw są takie jak w kluczu - na egzaminie wynikają z oględzin egzemplarza przygotowanego na stanowisku. Wartości, których nie podaje ani arkusz, ani klucz (dane z wyciągu z instrukcji ciągnika lub maszyny, który przygotowuje ośrodek egzaminacyjny, odczyty przyrządów), są w tabeli szarym opisem miejsca: krok mówi, gdzie ich szukać i w jakiej jednostce je zapisać. Praca przy maszynach (agregowanie, wymiana części, regulacje, zabezpieczenie stanowiska) jest opisana: co zrobić, w jakiej kolejności i co sprawdza egzaminator. Wymagane ciśnienia w ogumieniu i bieg ciągnika podaje instrukcja ciągnika ze stanowiska, dlatego w tabelach są opisy miejsca; prędkość 1,5 km/h wynika z fragmentu instrukcji w arkuszu.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 35 kryteriów, każde za 1 punkt: 15 za wypełnione karty i tabele i 20 za pracę przy maszynach (agregowanie, naprawy, przebieg pracy), które egzaminator ocenia na stanowisku. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 27 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje inne sformułowania w kolumnie czynności obsługowo-naprawczych, jeśli są poprawne merytorycznie.
Numer PESEL na stronie tytułowej arkusza w tym rozwiązaniu zastępuje imię i nazwisko: Bartosz Bryniarski. To materiał do nauki, a nie instrukcja stanowiskowa - przy maszynach obowiązują instrukcja obsługi konkretnego ciągnika i maszyny, zasady BHP i polecenia zespołu nadzorującego.
R.1.2 Zamontowane szczotki kompletne w rozruszniku.
R.1.3 Zamontowana pokrywa rozrusznika.
P.2.1 Zdający: zamocował stabilnie rozrusznik w szczekach imadła
P.2.2 Zdający: podczas wymiany szczotek posługiwał się narzędziami zgodnie z przeznaczeniem
ok. 20 min
Polecenie z arkusza
W przygotowanym na stanowisku rozruszniku wykonaj wymianę szczotek. Narzędzia, części zamienne i potrzebne sprzęty znajdują się na stanowisku egzaminacyjnym.
Rozrusznik mocuje się stabilnie w szczękach imadła (najlepiej z nakładkami ochronnymi, żeby nie zgnieść obudowy). Odkręca się śruby ściągające i zdejmuje pokrywę szczotek, odchyla sprężyny dociskowe i wyjmuje kompletne szczotki razem z ich przewodami (odkręcając albo odlutowując końcówki - zależnie od konstrukcji). Komutator przeciera się z pyłu węglowego.
Nowe szczotki kompletne wkłada się w szczotkotrzymacze, mocuje ich przewody i sprawdza, czy przesuwają się swobodnie, a sprężyny dociskają je do komutatora. Pokrywę zakłada się i dokręca śruby równomiernie, a na koniec obraca wałkiem ręką - ma chodzić lekko. Klucze i wkrętaki dobiera się do śrub i używa zgodnie z przeznaczeniem (wkrętak nie służy za łom ani przecinak). To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Typowe błędy
Rozrusznik trzymany ręką albo luźno w imadle - klucz ocenia stabilne zamocowanie osobnym kryterium przebiegu.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Przegląd ciągnika - tabela 1
Kroki 2-8 · po tym etapie masz 13 z 35 kryteriów (pkt)
Krok 2: Olej w silniku
Kryteria:
R.2.1 Poziom oleju silnikowego– zaznaczone: stan prawidłowy.
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obsługę techniczną ciągnika, a jej wynik zapisz w Tabeli 1. Karta przeglądu technicznego ciągnika. Wiersz 1: Poziom oleju w silniku.
Ciągnik stoi na poziomym podłożu, silnik wyłączony. Bagnet wyciera się, wsuwa do oporu i odczytuje poziom między znakami minimum i maksimum. Poziom w normie - X w kolumnie Stan prawidłowy.
Dokument po tym kroku
Krok 3: Płyn chłodzący
Kryteria:
R.2.2 Poziom płynu chłodzącego – zaznaczone: stan prawidłowy.
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obsługę techniczną ciągnika, a jej wynik zapisz w Tabeli 1. Karta przeglądu technicznego ciągnika. Wiersz 2: Poziom płynu chłodzącego.
Poziom sprawdza się w zbiorniku wyrównawczym na zimnym silniku (znaki MIN i MAX). Jest w normie - Stan prawidłowy.
Dokument po tym kroku
Krok 4: Oświetlenie
Kryteria:
R.2.3 Oświetlenie i urządzenia sygnalizacyjne – zaznaczone: stan nieprawidłowy. Opis: nie świeci się światło STOP
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obsługę techniczną ciągnika, a jej wynik zapisz w Tabeli 1. Karta przeglądu technicznego ciągnika. Wiersz 3: Instalacja elektryczna (oświetlenie).
Po włączeniu zapłonu sprawdza się wszystkie światła i kierunkowskazy, a światło STOP - przy wciśniętym pedale hamulca (z drugą osobą albo patrząc na odbicie od ściany). Światło STOP nie świeci - X w kolumnie Stan nieprawidłowy i opis: nie świeci się światło STOP.
Typowe błędy
Sprawdzenie świateł bez wciśnięcia hamulca - usterka światła STOP pozostaje niewykryta.
Dokument po tym kroku
Krok 5: Płyn hamulcowy
Kryteria:
R.2.4 Poziom płynu w układzie hamulcowym – zaznaczone: stan nieprawidłowy. Opis: zbyt niski poziom płynu
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obsługę techniczną ciągnika, a jej wynik zapisz w Tabeli 1. Karta przeglądu technicznego ciągnika. Wiersz 5: Poziom płynu w układzie hamulcowym.
Poziom odczytuje się na przezroczystym zbiorniczku pompy hamulcowej. Jest poniżej znaku MIN - Stan nieprawidłowy i opis: zbyt niski poziom płynu. Wiersz ma w arkuszu numer 5, bo w tabeli brakuje wiersza 4 - to nie ma wpływu na ocenę.
Dokument po tym kroku
Krok 6: Ciśnienie w ogumieniu
Kryteria: ,
R.2.5 Ciśnienie powietrza w ogumieniu – przód – zaznaczone: stan nieprawidłowy; opis: zbyt wysokie w obu kołach.
R.2.6 Ciśnienie powietrza w ogumieniu – tył - zaznaczone: stan nieprawidłowy; opis: zbyt niskie w lewym kole.
ok. 5 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obsługę techniczną ciągnika, a jej wynik zapisz w Tabeli 1. Karta przeglądu technicznego ciągnika. Wiersze 6 i 7: Ciśnienie powietrza w ogumieniu - koła przednie, koła tylne.
Ciśnienie mierzy się manometrem w każdym kole i porównuje z instrukcją obsługi ciągnika. W obu przednich kołach jest za wysokie, w lewym tylnym za niskie - dwa X w kolumnie Stan nieprawidłowy i opisy wskazujące koła.
Typowe błędy
Opis bez wskazania kół („za niskie”) - klucz wymaga informacji, w których kołach i w którą stronę.
Dokument po tym kroku
Krok 7: Wyposażenie dodatkowe
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obsługę techniczną ciągnika, a jej wynik zapisz w Tabeli 1. Karta przeglądu technicznego ciągnika. Wiersz 8: Wyposażenie dodatkowe (do jazdy po drogach publicznych).
Sprawdza się, czy ciągnik ma wyposażenie do jazdy po drogach z maszyną zawieszaną - przede wszystkim tablicę wyróżniającą pojazd wolnobieżny, którą montuje się przy przygotowaniu zestawu do jazdy. Klucz nie ma kryterium dla tego wiersza, a arkusz nie mówi, w jakim stanie jest wyposażenie - wpis wynika z oględzin.
Dokument po tym kroku
Krok 8: Wymagane ciśnienia
Kryteria: ,
R.2.7 Ciśnienie w ogumieniu kół przednich zgodne z zapisem w instrukcji obsługi ciągnika.
R.2.8 Ciśnienie w ogumieniu kół tylnych zgodne z zapisem w instrukcji obsługi ciągnika.
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obsługę techniczną ciągnika, a jej wynik zapisz w Tabeli 1. Karta przeglądu technicznego ciągnika. Wymagane ciśnienie w ogumieniu kół przednich i kół tylnych.
Pod tabelą wpisuje się ciśnienia wymagane przez instrukcję obsługi ciągnika ze stanowiska (dla rozmiaru ogumienia i prac polowych), z jednostką - na przykład w MPa albo barach, jak w instrukcji. Arkusz tych wartości nie podaje, więc w rozwiązaniu jest opis miejsca; to od nich zależy ocena „zbyt wysokie” i „zbyt niskie” w wierszach 6 i 7.
Dokument po tym kroku
Etap 3: Usterki ciągnika - opis pracy na stanowisku
Krok 9 · po tym etapie masz 16 z 35 kryteriów (pkt)
Krok 9: Żarówka STOP, płyn hamulcowy, ciśnienie
Kryteria: , ,
R.4.9 Wymieniona żarówka światła STOP
R.4.10 Uzupełniony płyn hamulcowy
R.4.2 Wyregulowane ciśnienie w ogumieniu ciągnika.
ok. 12 min
Polecenie z arkusza
Przygotuj do pracy agregat złożony z ciągnika rolniczego i glebogryzarki zawieszanej.
Usterki z tabeli 1 usuwa się przed agregowaniem, przy wyłączonym silniku i zaciągniętym hamulcu. W lampie ze światłem STOP wymienia się żarówkę na nową o tym samym oznaczeniu i sprawdza działanie przy wciśniętym hamulcu. Płyn hamulcowy uzupełnia się do znaku MAX płynem tej klasy, którą podaje instrukcja (np. DOT 4), uważając, żeby nie zalać lakieru. Przednie koła upuszcza się, a lewe tylne dopompowuje do ciśnień z instrukcji ciągnika, sprawdzając manometrem. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Dokument po tym kroku
Etap 4: Przegląd glebogryzarki - tabela 2
Kroki 10-14 · po tym etapie masz 22 z 35 kryteriów (pkt)
Krok 10: Połączenia śrubowe
Kryteria:
R.3.1 Połączenia śrubowe – zaznaczone: stan nieprawidłowy; opis: poluzowane nakrętki lub połączenia śrubowe mocowania noży.
ok. 4 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obsługę techniczną glebogryzarki i wyniki zapisz w Tabeli 2. Karta przeglądu technicznego glebogryzarki. Wiersz: Połączenia śrubowe.
Fragment instrukcji w arkuszu każe wykonać wszystkie czynności przeglądowe przed zamontowaniem glebogryzarki na ciągnik. Połączenia śrubowe sprawdza się kluczem, zwłaszcza mocowania noży do kołnierzy wirnika. Nakrętki mocowania noży są poluzowane - X w kolumnie Stan nieprawidłowy i opis.
Dokument po tym kroku
Krok 11: Olej w skrzyni przekładniowej
Kryteria:
R.3.2 Poziom oleju w skrzyni przekładniowej – zaznaczone: stan prawidłowy
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obsługę techniczną glebogryzarki i wyniki zapisz w Tabeli 2. Karta przeglądu technicznego glebogryzarki. Wiersz: Poziom oleju w skrzyni przekładniowej.
Poziom sprawdza się wskaźnikiem albo korkiem kontrolnym skrzyni przekładniowej przy maszynie stojącej poziomo. Olej jest w normie - Stan prawidłowy.
Dokument po tym kroku
Krok 12: Noże robocze
Kryteria:
R.3.4 Noże robocze glebogryzarki – zaznaczone: stan prawidłowy.
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obsługę techniczną glebogryzarki i wyniki zapisz w Tabeli 2. Karta przeglądu technicznego glebogryzarki. Wiersz: Noże robocze glebogryzarki.
Noże łukowe ogląda się pod kątem pęknięć, wyszczerbień i nadmiernego zużycia. Są w porządku - Stan prawidłowy.
Dokument po tym kroku
Krok 13: Osłona tylna
Kryteria:
R.3.5 Osłona tylna – stan prawidłowy.
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obsługę techniczną glebogryzarki i wyniki zapisz w Tabeli 2. Karta przeglądu technicznego glebogryzarki. Wiersz: Osłona tylna.
Sprawdza się stan osłony i czy daje się swobodnie podnosić i opuszczać - tak jak każe fragment instrukcji. Jest sprawna - Stan prawidłowy.
Dokument po tym kroku
Krok 14: Dokręcenie noży wirnika
Kryteria: ,
R.4.1 Dokręcone połączenie śrubowe noży wirnika.
P.1.1 Zdający: wykonywał czynności przeglądowe glebogryzarki przed zamontowaniem jej do ciągnika.
ok. 8 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obsługę techniczną glebogryzarki.
Poluzowane nakrętki mocowania noży dokręca się kluczem dobranym do nakrętek (najlepiej dynamometrycznym, z momentem z instrukcji glebogryzarki), sprawdzając po kolei wszystkie noże na wirniku. Robi się to, zanim glebogryzarka zostanie zawieszona na ciągniku - klucz ocenia, że czynności przeglądowe wykonano przed agregowaniem. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Dokument po tym kroku
Etap 5: Agregowanie i regulacja glebogryzarki - opis pracy na stanowisku
Kroki 15-21 · po tym etapie masz 33 z 35 kryteriów (pkt)
Krok 15: Zawieszenie i wał przegubowo-teleskopowy
Kryteria: ,
R.4.5 Podłączony wał przegubowo-teleskopowy i zabezpieczony
P.1.2 Zdający: podczas agregatowania glebogryzarki z ciągnikiem wyłączył silnik i zaciągnął hamulec ręczny.
ok. 10 min
Polecenie z arkusza
Zagregatuj ciągnik z glebogryzarką i wypoziomuj maszynę.
Przy łączeniu silnik jest wyłączony, a hamulec ręczny zaciągnięty - fragment instrukcji zabrania łączenia przy pracującym silniku i przebywania między ciągnikiem a maszyną przy uruchomionym silniku. Kolejność: cięgła dolne, łącznik górny, przetyczki (tylko te zalecane przez producenta). Wał przegubowo-teleskopowy zakłada się na WOM do zatrzaśnięcia i zabezpiecza - łańcuszki osłon zaczepia się o nieruchome elementy. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Dokument po tym kroku
Krok 16: Poziomowanie wzdłużne i poprzeczne
Kryteria: , ,
R.4.3 Agregat wypoziomowany wzdłużnie.
R.4.4 Agregat wypoziomowany poprzecznie.
P.1.3 Zdający: wykonywał poziomowanie wzdłużne i poprzeczne przy glebogryzarce opuszczonej na podłoże.
ok. 8 min
Polecenie z arkusza
Zagregatuj ciągnik z glebogryzarką i wypoziomuj maszynę.
Poziomuje się przy glebogryzarce opuszczonej na podłoże: wzdłużnie długością łącznika górnego (rama równoległa do podłoża, wirnik nie pochylony do przodu ani do tyłu), poprzecznie wieszakiem prawego cięgła dolnego (obie strony maszyny na tej samej wysokości - w obu przypadkach sprawdza się to poziomicą albo pomiarem od podłoża). To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Dokument po tym kroku
Krok 17: Sprawdzenie obrotu wirnika
Kryteria:
P.1.4 Zdający: sprawdził czy wirnik roboczy obraca się lekko i bez zacięć po podłączeniu do ciągnika i opuszczeniu ramy na podpory.
ok. 4 min
Polecenie z arkusza
Sprawdzenie czy bęben roboczy obraca się lekko i bez zacięć należy wykonywać po podłączeniu glebogryzarki do ciągnika i opuszczeniu ramy na podpory.
Fragment instrukcji w arkuszu mówi wprost, kiedy: po podłączeniu do ciągnika i opuszczeniu ramy na podpory. Przy wyłączonym silniku i wyjętym kluczyku obraca się wirnik ręką (albo przez wał) - ma się obracać lekko, bez zacięć i stuków. Dopiero ten wynik wpisuje się w wierszu łożysk tabeli 2. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Dokument po tym kroku
Krok 18: Łożyska wirnika
Kryteria:
R.3.3 Łożyska wirnika roboczego – zaznaczone: stan prawidłowy.
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obsługę techniczną glebogryzarki i wyniki zapisz w Tabeli 2. Karta przeglądu technicznego glebogryzarki. Wiersz: Łożyska wirnika roboczego (wirnik obraca się bez zacięć).
Wirnik obraca się lekko i bez zacięć - X w kolumnie Stan prawidłowy. Przy zacięciach fragment instrukcji każe sprawdzić łożyska i ewentualnie je wymienić.
Dokument po tym kroku
Krok 19: Głębokość i rozdrobnienie
Kryteria: ,
R.4.6 Osłona tylna ustawiona w najniższym położeniu.
R.4.8 Podpory (ślizgi lub koła) uniesione w górne położenie (jak dla maksymalnej głębokości pracy).
ok. 8 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie instrukcji obsługi dobierz odpowiednie przełożenie w skrzyni biegów ciągnika i wykonaj regulację glebogryzarki, aby uzyskać maksymalną głębokość pracy oraz maksymalny stopień rozdrobnienia gleby, na glebie lekkiej, zakamienionej.
Głębokość reguluje się dwiema płozami bocznymi (skokowo co 25 mm): dla maksymalnej głębokości obie płozy (albo koła podporowe) ustawia się w górnym położeniu, jednakowo po obu stronach. Osłonę tylną na glebie lekkiej zwykle się podnosi, ale przy glebie zakamienionej fragment instrukcji każe ją opuścić do powierzchni pola - to warunek bezpieczeństwa (kamienie nie wylatują spod wirnika), a przy okazji zwiększa rozdrobnienie. Jeśli glebogryzarka na stanowisku ma inny sposób regulacji, korzysta się z jej instrukcji. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Typowe błędy
Podniesiona osłona tylna „bo gleba lekka” - przy kamieniach instrukcja wymaga jej opuszczenia.
Dokument po tym kroku
Krok 20: Prędkość jazdy
Kryteria:
R.3.6 Prędkość jazdy agregatu, która zapewnia największy stopień rozdrobnienia gleby [km/h] - zgodnie z instrukcją
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Ustalone przełożenie w skrzyni biegów ciągnika (bieg) lub prędkość jazdy agregatu zapisz w odpowiednim miejscu – Tabela 2. Karta przeglądu technicznego glebogryzarki. Wiersz: Prędkość jazdy agregatu, która zapewnia największy stopień rozdrobnienia gleby [km/h].
Fragment instrukcji w arkuszu podaje prędkość roboczą 1,5-5 km/h i mówi, że przy mniejszych prędkościach kruszenie jest intensywniejsze. Największy stopień rozdrobnienia daje więc dolna granica: 1,5 km/h. Klucz przyjmuje wartość zgodną z instrukcją - jeśli instrukcja maszyny ze stanowiska podaje inny zakres, bierze się jego dolną granicę.
Dokument po tym kroku
Krok 21: Bieg ciągnika
Kryteria:
R.3.7 Odpowiedni bieg ciągnika do uzyskania wskazanej prędkości jazdy agregatu- zgodnie z instrukcją
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Ustalone przełożenie w skrzyni biegów ciągnika (bieg) lub prędkość jazdy agregatu zapisz w odpowiednim miejscu – Tabela 2. Karta przeglądu technicznego glebogryzarki. Wiersz: Odpowiedni bieg ciągnika do uzyskania wskazanej prędkości jazdy agregatu.
W instrukcji obsługi ciągnika jest tabela prędkości jazdy na poszczególnych biegach (dla danej prędkości obrotowej silnika i rozmiaru ogumienia). Wybiera się bieg (często z reduktorem albo w grupie biegów pełzających), który daje prędkość najbliższą wpisanej, i zapisuje jego oznaczenie z instrukcji. Bez tej tabeli biegu nie da się ustalić, dlatego w rozwiązaniu jest opis miejsca.
Dokument po tym kroku
Etap 6: Przygotowanie do jazdy i zakończenie
Krok 22 · po tym etapie masz 35 z 35 kryteriów (pkt)
P.2.3 Zdający: Po zakończonej pracy uporządkował stanowisko egzaminacyjne
ok. 6 min
Polecenie z arkusza
Przygotuj agregat do poruszania się po drogach publicznych. Zgłoś przez podniesienie ręki koniec wykonania przygotowania agregatu do poruszania się po drogach publicznych.
Na glebogryzarce (albo na wsporniku z tyłu zestawu) montuje się tablicę wyróżniającą pojazd wolnobieżny tak, żeby była widoczna z tyłu i niczym niezasłonięta, a maszynę unosi do położenia transportowego. Koniec przygotowania zgłasza się przez podniesienie ręki. Na koniec narzędzia, manometr i części wracają na swoje miejsca, a zużyte szczotki i czyściwo - do pojemników. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.