ROL.02-02-25.06-SGCzerwiec 2025 · 16 kroków · ok. 77 min · 46 kryteriów z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Ciągnik z broną zębową na TUZ
Zadanie. Na stanowisku jest ciągnik i zawieszana brona zębowa. Trzeba wykonać przegląd ciągnika (tabela 2) z zalecanymi ciśnieniami w ogumieniu z tabeli 1 arkusza i usunąć usterki, zmierzyć napięcie ładowania akumulatora (tabela 3) i sprawdzić refraktometrem temperaturę zamarzania płynu chłodzącego (tabela 4), a potem zagregatować bronę z ciągnikiem, zrobić jej przegląd (tabela 5) i uzupełnić braki. Przed oboma pomiarami zgłasza się gotowość egzaminatorowi przez podniesienie ręki.
Co jest rozwiązane, a co opisane. Tabele z arkusza są wypełnione krok po kroku (wpisy odręczne, granatowe, pola z bieżącego kroku na żółto), a każdy wpis porównano z kluczem oceniania CKE. Stan techniczny (prawidłowy albo nieprawidłowy) i opisy napraw są takie jak w kluczu - na egzaminie wynikają z oględzin egzemplarza przygotowanego na stanowisku. Wartości, których nie podaje ani arkusz, ani klucz (dane z wyciągu z instrukcji ciągnika lub maszyny, który przygotowuje ośrodek egzaminacyjny, odczyty przyrządów), są w tabeli szarym opisem miejsca: krok mówi, gdzie ich szukać i w jakiej jednostce je zapisać. Praca przy maszynach (agregowanie, wymiana części, regulacje, zabezpieczenie stanowiska) jest opisana: co zrobić, w jakiej kolejności i co sprawdza egzaminator. Odczyty miernika i refraktometru oraz wartość z etykiety pojemnika zna dopiero zdający na stanowisku, dlatego tabele 3 i 4 mają opis miejsca i regułę oceny (zakres 13,8÷14,4 V podaje arkusz).
Jak liczą się punkty. Klucz ma 46 kryteriów, każde za 1 punkt: 21 za wypełnione karty i tabele i 25 za pracę przy maszynach (agregowanie, naprawy, przebieg pracy), które egzaminator ocenia na stanowisku. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 35 punktów - można stracić 11 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje inne sformułowania w kolumnie czynności obsługowo-naprawczych, jeśli są poprawne merytorycznie.
Numer PESEL na stronie tytułowej arkusza w tym rozwiązaniu zastępuje imię i nazwisko: Bartosz Bryniarski. To materiał do nauki, a nie instrukcja stanowiskowa - przy maszynach obowiązują instrukcja obsługi konkretnego ciągnika i maszyny, zasady BHP i polecenia zespołu nadzorującego.
Suwak i strzałki obok niego - albo ←→ na klawiaturze - przechodzą krok po kroku; wyjaśnienie i podgląd zmieniają się razem z krokiem.
Lista „Etap” przenosi od razu do wybranego etapu.
„Rozwiązuję samodzielnie” chowa rozwiązanie kroku - najpierw własna próba, potem odsłonięcie.
„Tryb prezentacji” pokazuje same kroki, bez menu strony - na rzutnik.
Etap 1: Przegląd ciągnika - tabela 2
Kroki 1-5 · po tym etapie masz 10 z 46 kryteriów (pkt)
Krok 1: Poziom oleju w silniku
Kryteria:
R.1.1 Poziom oleju w silniku – zaznaczone: stan prawidłowy
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj czynności przeglądu technicznego ciągnika – wskazane w Tabeli 2. Karta przeglądu technicznego ciągnika. Skorzystaj z Tabeli 1, z zalecanymi wartościami ciśnień powietrza w ogumieniu kół ciągnika. Wyniki przeglądu zapisz w odpowiedniej kolumnie Tabeli 2. Wiersz: Pomiar poziomu oleju w silniku.
Ciągnik stoi na poziomym podłożu, silnik wyłączony, hamulec postojowy zaciągnięty. Bagnet wyciera się czyściwem, wsuwa do oporu i odczytuje ślad oleju między znakami minimum i maksimum. Poziom jest w normie - X w kolumnie Stan prawidłowy.
Dokument po tym kroku
Krok 2: Poziom płynu chłodzącego
Kryteria: ,
R.1.2 Poziom płynu chłodzącego – zaznaczone: stan nieprawidłowy
R.1.3 Poziom płynu chłodzącego. Zapisane: zbyt niski poziom lub inny zapis równoważny
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj czynności przeglądu technicznego ciągnika – wskazane w Tabeli 2. Karta przeglądu technicznego ciągnika. Skorzystaj z Tabeli 1, z zalecanymi wartościami ciśnień powietrza w ogumieniu kół ciągnika. Wyniki przeglądu zapisz w odpowiedniej kolumnie Tabeli 2. Wiersz: Pomiar poziomu płynu chłodzącego.
Poziom płynu sprawdza się w zbiorniku wyrównawczym (znaki MIN i MAX) albo - w układzie bez zbiornika - nad rdzeniem chłodnicy, zawsze na zimnym silniku. Poziom jest poniżej minimum - X w kolumnie Stan nieprawidłowy i opis: zbyt niski poziom płynu chłodzącego.
Dokument po tym kroku
Krok 3: Oświetlenie i urządzenia sygnalizacyjne
Kryteria:
R.1.4 Oświetlenie i urządzenia sygnalizacyjne – zaznaczone: stan prawidłowy
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj czynności przeglądu technicznego ciągnika – wskazane w Tabeli 2. Karta przeglądu technicznego ciągnika. Skorzystaj z Tabeli 1, z zalecanymi wartościami ciśnień powietrza w ogumieniu kół ciągnika. Wyniki przeglądu zapisz w odpowiedniej kolumnie Tabeli 2. Wiersz: Ocena działania oświetlenia i urządzeń sygnalizacyjnych.
Po włączeniu zapłonu sprawdza się wszystkie światła (pozycyjne, mijania, drogowe, STOP, kierunkowskazy, światła awaryjne), sygnał dźwiękowy i kontrolki. Wszystko działa - Stan prawidłowy.
Dokument po tym kroku
Krok 4: Ciśnienie w ogumieniu
Kryteria: , , ,
R.1.5 Ciśnienie powietrza w ogumieniu - koła przednie - zaznaczone: stan prawidłowy
R.1.6 Ciśnienie powietrza w ogumieniu - koła tylne - zaznaczone stan nieprawidłowy
R.1.7 Ciśnienie powietrza w ogumieniu - koła tylne. Zapisane: zbyt niskie ciśnienie powietrza w prawym kole
P.1.2 Zdający: sprawdził ciśnienie powietrza w ogumieniu wszystkich kół ciągnika
ok. 5 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj czynności przeglądu technicznego ciągnika – wskazane w Tabeli 2. Karta przeglądu technicznego ciągnika. Skorzystaj z Tabeli 1, z zalecanymi wartościami ciśnień powietrza w ogumieniu kół ciągnika. Wyniki przeglądu zapisz w odpowiedniej kolumnie Tabeli 2. Wiersze: Pomiar ciśnienia powietrza w ogumieniu - koła przednie, koła tylne.
Ciśnienie mierzy się manometrem we wszystkich czterech kołach i porównuje z tabelą 1 arkusza: brona to praca polowa, więc dla kół tylnych obowiązuje 0,08÷0,10 MPa, a dla przednich - wiersz zależny od tego, czy przednia oś ma napęd (0,12÷0,14 MPa z napędem, 0,17÷0,20 MPa bez napędu). Koła przednie są w normie, w prawym tylnym ciśnienie jest za niskie - X w kolumnie Stan nieprawidłowy i opis wskazujący koło.
Typowe błędy
Pomiar tylko w jednym kole albo porównanie z wartościami transportowymi - kryterium P.1.2 wymaga wszystkich kół.
Dokument po tym kroku
Krok 5: Trzypunktowy układ zawieszenia
Kryteria: ,
R.1.8 Trzypunktowy układ zawieszenia narzędzi - zaznaczone: stan nieprawidłowy
R.1.9 Trzypunktowy układ zawieszenia narzędzi. Zapisane: odłączony stabilizator od lewego cięgła dolnego
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj czynności przeglądu technicznego ciągnika – wskazane w Tabeli 2. Karta przeglądu technicznego ciągnika. Skorzystaj z Tabeli 1, z zalecanymi wartościami ciśnień powietrza w ogumieniu kół ciągnika. Wyniki przeglądu zapisz w odpowiedniej kolumnie Tabeli 2. Wiersz: Sprawdzenie kompletności i stanu technicznego trzypunktowego układu zawieszenia narzędzi.
Ogląda się cięgła dolne i ich końcówki kulowe, łącznik górny, wieszaki i stabilizatory (łańcuchy albo stabilizatory teleskopowe). Lewy stabilizator jest odłączony od lewego cięgła dolnego - X w kolumnie Stan nieprawidłowy i opis.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Usunięcie usterek ciągnika - opis pracy na stanowisku
Krok 6 · po tym etapie masz 15 z 46 kryteriów (pkt)
Krok 6: Płyn chłodzący, ciśnienie, stabilizator
Kryteria: , , , ,
R.4.1 Poziom płynu chłodzącego między dolną linią kontrolną i górną linią kontrolną w zbiorniku wyrównawczym lub powyżej rdzenia chłodnicy w układzie bez naczynia wyrównawczego
R.4.2 Ciśnienie powietrza w ogumieniu prawego koła tylnego ma wartość z zakresu 0,08÷0,10 MPa
R.4.3 Stabilizator trzypunktowego układu zawieszenia połączony z lewym cięgłem
P.1.1 Zdający: sprawdzając i uzupełniając poziomy płynów eksploatacyjnych, nie spowodował ich rozlania, a jeśli tak się stało, usunął rozlane płyny
P.1.4 Zdający: unieruchomił agregat i zabezpieczył przed niekontrolowanym przetoczeniem (kliny lub hamulec postojowy) przed wykonaniem czynności obsługowych
ok. 12 min
Polecenie z arkusza
Usuń zauważone nieprawidłowości.
Ciągnik jest unieruchomiony: hamulec postojowy albo kliny pod kołami, silnik wyłączony. Płyn chłodzący dolewa się przez lejek na zimnym silniku do poziomu między dolną i górną linią kontrolną zbiornika wyrównawczego (albo powyżej rdzenia chłodnicy w układzie bez zbiornika); każdą rozlaną kroplę wyciera się od razu czyściwem. Prawe tylne koło pompuje się do 0,08÷0,10 MPa i sprawdza manometrem. Stabilizator łączy się z lewym cięgłem dolnym sworzniem i zabezpiecza go przetyczką. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Typowe błędy
Dopompowanie koła do ciśnienia transportowego - klucz wymaga zakresu polowego 0,08÷0,10 MPa.
Dokument po tym kroku
Etap 3: Pomiary - tabele 3 i 4
Kroki 7-8 · po tym etapie masz 28 z 46 kryteriów (pkt)
Krok 7: Napięcie ładowania akumulatora
Kryteria: , , , , , ,
R.3.1 Odczytana wartość napięcia prądu ładowania akumulatora. Zapisana wartość i jednostkę
R.3.2 Wynik pomiaru wartości napięcia prądu ładowania akumulatora. Zaznaczone znakiem "X" stan odpowiedni do wyniku pomiaru
P.2.1 Zdający: ustawił miernik na pomiar napięcia prądu stałego
P.2.2 Zdający: ustawił miernik na odpowiedni zakres pomiarowy napięcia
P.2.3 Zdający: uruchomił silnik ciągnika
P.2.4 Zdający: podłączył czerwony przewód miernika do bieguna dodatniego akumulatora, a czarny - do bieguna ujemnego
P.2.5 Zdający: odczytał na mierniku napięcie ładowania akumulatora
ok. 6 min
Polecenie z arkusza
Przeprowadź pomiar napięcia ładowania akumulatora. Wyniki pomiaru zapisz w Tabeli 3. Karta pomiaru napięcia ładowania akumulatora.
Najpierw zgłasza się gotowość do pomiaru przez podniesienie ręki. Multimetr ustawia się na pomiar napięcia stałego (DC) i zakres obejmujący około 14 V (np. 20 V). Silnik ciągnika uruchamia się - napięcie ładowania mierzy się przy pracującym alternatorze - i przykłada czerwony przewód do bieguna dodatniego, czarny do ujemnego akumulatora. Odczytaną wartość wpisuje się z jednostką V i porównuje z zakresem z tabeli: 13,8÷14,4 V - mieści się, to X w kolumnie „prawidłowa”, nie mieści się - „nieprawidłowa”. Liczbę zna dopiero zdający przy ciągniku.
Typowe błędy
Pomiar przy wyłączonym silniku - wtedy multimetr pokazuje napięcie spoczynkowe akumulatora, nie napięcie ładowania.
Dokument po tym kroku
Krok 8: Temperatura zamarzania płynu chłodzącego
Kryteria: , , , , ,
R.3.3 Temperatura zamarzania płynu chłodniczego zapisana na etykiecie pojemnika, znajdującego się na stanowisku egzaminacyjnym. Zapisana wartość i jednostka zgodna z zapisem na etykiecie
R.3.4 Odczytana na refraktometrze temperatura zamarzania płynu chłodniczego. Zapisano zmierzoną wartość
R.3.5 Wynik pomiaru temperatury zamarzania płynu chłodniczego. Zaznaczono znakiem "X" stan odpowiedni do wyniku pomiaru
P.2.6 Zdający: pobrał za pomocą pipety 2-3 krople płynu chłodniczego z układu chłodzenia ciągnika i naniósł na powierzchnię pryzmatu refraktometru
P.2.7 Zdający: domknął pokrywę refraktometru tak, aby równomiernie rozprowadzić ciecz na powierzchni pryzmatu
P.2.8 Zdający: po zakończonym pomiarze usunął płyn chłodzący w refraktometrze
ok. 6 min
Polecenie z arkusza
Sprawdź temperaturę zamarzania płynu chłodzącego ciągnika. Wyniki pomiaru zapisz w Tabeli 4. Karta pomiaru temperatury zamarzania płynu chłodzącego.
Po zgłoszeniu gotowości przepisuje się z etykiety pojemnika na stanowisku temperaturę zamarzania płynu (wartość z jednostką °C). Potem pipetą pobiera się z układu chłodzenia ciągnika 2-3 krople płynu, nanosi na pryzmat refraktometru i domyka pokrywę, tak żeby płyn rozszedł się równo po pryzmacie. Przez okular odczytuje się temperaturę zamarzania na skali płynu chłodzącego (granica jasnego i ciemnego pola). Wynik zgodny z etykietą - X w kolumnie „płyn zgodny”. Po pomiarze pryzmat i pokrywę wyciera się do sucha.
Typowe błędy
Odczyt ze skali elektrolitu albo płynu do spryskiwaczy zamiast skali płynu chłodzącego - refraktometr ma kilka skal.
Dokument po tym kroku
Etap 4: Agregowanie brony - opis pracy na stanowisku
Kroki 9-10 · po tym etapie masz 33 z 46 kryteriów (pkt)
Krok 9: Zawieszenie brony na TUZ
Kryteria: , ,
R.4.7 Brona zębowa połączona z trzypunktowym układem zawieszenia ciągnika
R.4.8 Sworznie zawieszenia zabezpieczone przetyczkami przed samoczynnym rozłączeniem
P.1.3 Zdający: łączył ciągnik z broną zgodnie z zasadami: 1-cięgła dolne, 2-łącznik górny.
ok. 8 min
Polecenie z arkusza
Zagregatuj bronę z ciągnikiem i wykonaj czynności przeglądu technicznego zapisane w Tabeli 5. Karta przeglądu technicznego brony zębowej.
Ciągnik cofa się do brony tak, aby końcówki cięgieł dolnych trafiły na sworznie zawieszenia brony. Kolejność jest stała i klucz ją sprawdza: najpierw cięgła dolne, potem łącznik górny. Wszystkie sworznie zabezpiecza się przetyczkami przed samoczynnym rozłączeniem. Przy łączeniu silnik jest wyłączony, ciągnik zahamowany. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Dokument po tym kroku
Krok 10: Wstępne poziomowanie brony
Kryteria: ,
R.4.9 Brona wstępnie wypoziomowana w płaszczyźnie podłużnej
R.4.10 Brona wstępnie wypoziomowana w płaszczyźnie poprzecznej
ok. 5 min
Polecenie z arkusza
Zagregatuj bronę z ciągnikiem i wykonaj czynności przeglądu technicznego zapisane w Tabeli 5. Karta przeglądu technicznego brony zębowej.
Bronę poziomuje się wstępnie w płaszczyźnie podłużnej długością łącznika górnego (rama równoległa do podłoża, zęby przednie i tylne na tej samej głębokości) i w płaszczyźnie poprzecznej wieszakiem prawego cięgła dolnego (obie strony ramy na tej samej wysokości). Dokładną regulację robi się później w polu. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Dokument po tym kroku
Etap 5: Przegląd brony - tabela 5
Kroki 11-15 · po tym etapie masz 45 z 46 kryteriów (pkt)
Krok 11: Belki i spawy ramy
Kryteria:
R.2.1 Stan belek i połączeń spawanych ramy brony - zaznaczone: stan prawidłowy
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Zagregatuj bronę z ciągnikiem i wykonaj czynności przeglądu technicznego zapisane w Tabeli 5. Karta przeglądu technicznego brony zębowej. Wiersz: Sprawdzenie stanu belek i połączeń spawanych ramy brony.
Ogląda się belki ramy (wygięcia) i spoiny (pęknięcia). Rama jest w porządku - Stan prawidłowy.
Dokument po tym kroku
Krok 12: Pola i zęby brony
Kryteria: ,
R.2.2 Kompletność zębów brony - zaznaczone: stan nieprawidłowy
R.2.3 Kompletność zębów brony. Zapisane: brak dwóch zębów
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Zagregatuj bronę z ciągnikiem i wykonaj czynności przeglądu technicznego zapisane w Tabeli 5. Karta przeglądu technicznego brony zębowej. Wiersz: Sprawdzenie stanu i kompletności pól brony oraz stanu zębów.
Zęby liczy się w każdym polu i porównuje z polem kompletnym (albo z rysunkiem w instrukcji brony). Brakuje dwóch zębów - Stan nieprawidłowy i opis: brak dwóch zębów.
Dokument po tym kroku
Krok 13: Płaskowniki pól
Kryteria: ,
R.2.4 Kompletność płaskowników pól brony - zaznaczone: stan nieprawidłowy
R.2.5 Kompletność płaskowników pól brony. Zapisane: brak jednego płaskownika
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Zagregatuj bronę z ciągnikiem i wykonaj czynności przeglądu technicznego zapisane w Tabeli 5. Karta przeglądu technicznego brony zębowej. Wiersz: Sprawdzenie stanu i kompletności płaskowników pól brony.
Pole brony składa się z płaskowników, w których osadzone są zęby. Brakuje jednego płaskownika - Stan nieprawidłowy i opis: brak jednego płaskownika.
Dokument po tym kroku
Krok 14: Łańcuchy brony
Kryteria: ,
R.2.6 Kompletność łańcuchów brony - zaznaczone: stan nieprawidłowy
R.2.7 Kompletność łańcuchów brony. Zapisane: brak jednego łańcucha
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Zagregatuj bronę z ciągnikiem i wykonaj czynności przeglądu technicznego zapisane w Tabeli 5. Karta przeglądu technicznego brony zębowej. Wiersz: Sprawdzenie stanu i kompletności łańcuchów brony.
Łańcuchy łączą pola brony z ramą. Jednego brakuje - Stan nieprawidłowy i opis: brak jednego łańcucha.
Dokument po tym kroku
Krok 15: Uzupełnienie zębów, płaskownika i łańcucha
Kryteria: , , , ,
R.4.4 Brakujące zęby (2 szt.) zamontowane w polach brony
R.4.5 Uzupełniony brakujący płaskownik w bronie
R.4.6 Komplet łańcuchów, o odpowiedniej długości, zamontowany na bronie
P.1.5 Zdający: po uniesieniu brony na TUZ ciągnika zabezpieczył ją przed opadnięciem za pomocą podstawek demontażowych
P.1.6 Zdający: posługiwał się sprzętem i narzędziami w sposób bezpieczny i zgodny z przeznaczeniem
ok. 15 min
Polecenie z arkusza
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, wykonaj czynności obsługowe i naprawcze, w celu przywrócenia narzędziu sprawności technicznej.
Bronę unosi się na TUZ tylko na wysokość potrzebną do pracy i zabezpiecza przed opadnięciem podstawkami demontażowymi - nigdy nie pracuje się pod broną trzymaną wyłącznie przez hydraulikę. Brakujący płaskownik przykręca się w polu na swoje miejsce, w puste otwory wkłada dwa zęby i dokręca je nakrętkami (z podkładkami sprężystymi), a brakujący łańcuch o takiej samej długości jak pozostałe zaczepia się między polem a ramą. Klucze dobiera się do nakrętek. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Typowe błędy
Łańcuch innej długości niż pozostałe - pole brony pracuje wtedy krzywo, a klucz wymaga odpowiedniej długości.
Dokument po tym kroku
Etap 6: Zakończenie
Krok 16 · po tym etapie masz 46 z 46 kryteriów (pkt)
Krok 16: Narzędzia na miejsce
Kryteria:
P.1.7 Zdający: po wykonaniu kolejnych czynności obsługowych lub naprawczych odłożył narzędzia i przyrządy na stolik lub regał stanowiska
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Zadanie wykonaj zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisami ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska.
Po każdej czynności narzędzia i przyrządy (manometr, multimetr, refraktometr, klucze) odkłada się na stolik lub regał stanowiska - klucz sprawdza to w trakcie pracy, nie tylko na końcu. Czyściwo z płynem chłodzącym trafia do pojemnika na odpady. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt i przebieg, nie słowa opisu.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.