ROL.05-01-24.01-SGStyczeń 2024 · 23 kroki · ok. 53 min · 43 kryteria z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Rentowność produkcji oleju lnianego
Arkusz to plan przydomowej produkcji oleju lnianego tłoczonego na zimno: 30 ton nasion rocznie, 10 000 litrów oleju w butelkach 0,5 l i makuchy lniane na sprzedaż. Do sporządzenia jest sześć dokumentów w kolejności z polecenia: bilans otwarcia na dzień 1 stycznia 2024 r., plan amortyzacji, planowane koszty roczne (razem z przychodami i kosztami nasion i opakowań, które są na tej samej stronie formularza), uproszczony rachunek zysków i strat, analiza SWOT oraz ocena rentowności na podstawie wskaźników ROS i ROE.
Kroki idą za kolejnością dokumentów - jeden krok to jedna pozycja albo mała grupa pozycji formularza. Każdą kwotę policzyłem w skrypcie z danych arkusza i porównałem z kluczem oceniania CKE. W jednym miejscu arkusz nie podaje liczby wprost (masa makuchów) - krok opisuje, jak przyjął ją klucz.
Co widać w podglądzie. Formularze z arkusza odtworzone na stronie. Wpisy zdającego są granatowe i pisane ręcznie (model „d”, rezultatem jest dokumentacja), pola z bieżącego kroku są podświetlone na żółto.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 43 kryteria w 6 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 33 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać. Przychody ze sprzedaży i koszt nasion klucz sprawdza dopiero w rachunku zysków i strat - tabele pomocnicze są potrzebne, żeby te kwoty policzyć.
Etap 1: Bilans otwarcia na dzień 1 stycznia 2024 r.
Kroki 1-4 · po tym etapie masz 6 z 43 kryteriów (pkt)
Krok 1: Bilans: aktywa trwałe
Kryteria:
R.1.1 w aktywach trwałych suma: 395 000,00
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź bilans otwarcia na dzień 1 stycznia 2024 r.
Do aktywów trwałych trafia majątek posiadany (grunty pod budynkiem 30 000,00, budynek gospodarczy 250 000,00 zł) i cztery zakupy ze środków własnych z tabeli na stronie 3: samochód 50 000,00, przyczepa 10 000,00, prasa 35 000,00, chłodnia 20 000,00 zł.
Uwaga: zdanie w charakterystyce wymienia tylko prasę, chłodnię i samochód, ale tabela „Wykaz zakupów sfinansowanych ze środków własnych” zawiera też przyczepę. Klucz odejmuje wszystkie cztery zakupy (35 000,00 zł na rachunku).
Typowe błędy
Wpisanie 45 000 zł na rachunku (bez odjęcia przyczepy) - klucz wymaga 35 000,00 zł (R.1.3).
Dokument po tym kroku
Krok 3: Bilans: kapitał własny
Kryteria:
R.1.4 w kapitałach własnych: 430 000,00
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź bilans otwarcia na dzień 1 stycznia 2024 r.
Kapitał własny to wszystko, co przedsiębiorca wnosi sam: grunty, budynek i oszczędności (zakupy z oszczędności nie zwiększają kapitału drugi raz - zmieniają tylko jego postać z gotówki na maszyny):
30 000 + 250 000 + 150 000 = 430 000,00 zł.
Typowe błędy
Doliczenie zakupionych maszyn do kapitału obok oszczędności - kupiono je właśnie z tych 150 000 zł (R.1.4).
Dokument po tym kroku
Krok 4: Bilans: kapitały obce i sumy
Kryteria: ,
R.1.5 zobowiązania wobec dostawców: 4 000,00
R.1.6 suma bilansowa w aktywach i pasywach: 434 000,00
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź bilans otwarcia na dzień 1 stycznia 2024 r.
zobowiązania wobec dostawców - nieopłacone opakowania: 4 000,00 zł (to jedyny kapitał obcy, więc B. Kapitały obce też 4 000,00 zł),
suma aktywów: 395 000 + 39 000 = 434 000,00 zł,
suma pasywów: 430 000 + 4 000 = 434 000,00 zł.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Plan amortyzacji środków trwałych
Kroki 5-6 · po tym etapie masz 11 z 43 kryteriów (pkt)
Krok 5: Amortyzacja: budynek i samochód
Kryteria: ,
R.2.1 budynek gospodarczy: 12 500,00
R.2.2 samochód dostawczy: 5 000,00
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź plan amortyzacji środków trwałych w ujęciu rocznym.
Brakującą stopę liczę z okresu: stopa = 100 % : okres. Stawka roczna = wartość początkowa × stopa.
budynek gospodarczy: 100 % : 20 lat = 5 %; 250 000,00 × 5 % = 12 500,00 zł,
samochód dostawczy: okres przekreślony, stopa wydrukowana 10 %; 50 000,00 × 10 % = 5 000,00 zł.
Gruntów się nie amortyzuje - formularz nie ma dla nich wiersza.
Dokument po tym kroku
Krok 6: Amortyzacja: przyczepa, prasa, chłodnia i ogółem
Kryteria: , ,
R.2.3 przyczepa samochodowa do 1 000 kg: 1 250,00
R.2.4 prasa do tłoczenia oleju: 3 500,00
R.2.5 chłodnia: 4 000,00
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź plan amortyzacji środków trwałych w ujęciu rocznym.
chłodnia: 100 % : 5 lat = 20 %; 20 000,00 × 20 % = 4 000,00 zł.
Ogółem: 26 250,00 zł - ta kwota trafi do rachunku zysków i strat.
Typowe błędy
Przy chłodni wpisanie 5 jako stopy (1 000 zł) - 5 stoi w kolumnie okresu, stopa to 20 % (R.2.5).
Dokument po tym kroku
Etap 3: Planowane przychody i koszty roczne
Kroki 7-12 · po tym etapie masz 20 z 43 kryteriów (pkt)
Krok 7: Przychody: olej lniany
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź planowane koszty roczne.
Na tej samej stronie formularza są „Planowane przychody roczne” - wypełniam je, bo zasilają rachunek zysków i strat. Prasa daje 1 litr oleju z 3 kg nasion, więc z 30 ton: 30 000 kg : 3 = 10 000 l (tę liczbę podaje też charakterystyka).
olej lniany: 10 000 l × 35,00 zł = 350 000,00 zł.
Dokument po tym kroku
Krok 8: Przychody: makuchy lniane i ogółem
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź planowane koszty roczne.
Makuchy to to, co zostaje z nasion po wytłoczeniu oleju. Arkusz nie podaje ich masy wprost; klucz przyjmuje masa makuchów = masa nasion - masa oleju, licząc 1 litr oleju jako 1 kg:
30 000 kg - 10 000 kg = 20 000 kg × 2,00 zł = 40 000,00 zł,
To uproszczenie - olej lniany jest lżejszy od wody (ok. 0,93 kg/l), więc w rzeczywistości makuchów byłoby nieco więcej. Na egzaminie liczy się wynik klucza (40 000,00 zł, sprawdzany w rachunku zysków i strat).
Typowe błędy
Przyjęcie 30 000 kg makuchów (cała masa nasion) - z nasion wytłoczono olej, makuchy to tylko reszta.
Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź uproszczony rachunek zysków i strat w ujęciu rocznym.
zakup nasion: 135 000,00 zł,
amortyzacja - „Ogółem” z planu: 26 250,00 zł,
zakup opakowań: 20 000,00 zł.
Dokument po tym kroku
Krok 15: Rachunek: pozostałe koszty i dochód brutto
Kryteria: ,
R.4.7 pozostałe koszty: 91 200,00
R.4.8 dochód brutto w pełnych złotych: 117 550,00 lub poprawnie obliczony na podstawie wcześniejszych obliczeń (przychody ze sprzedaży (A) - koszty (B))
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź uproszczony rachunek zysków i strat w ujęciu rocznym.
pozostałe koszty - suma z tabeli kosztów rocznych: 91 200,00 zł,
C. Dochód brutto (A - B): 390 000,00 - 272 450,00 = 117 550,00 zł.
Dokument po tym kroku
Krok 16: Rachunek: podatek i dochód netto
Kryteria: ,
R.4.9 podatek dochodowy 19% wg stawki liniowej w pełnych złotych: 22 335, 00 lub jeżeli podatek dochodowy prawidłowo policzył od kwoty dochodu brutto
R.4.10 dochód netto w pełnych złotych: 95 215,00 lub zgodnie z wcześniej obliczonym dochodem brutto i podatkiem (C-D)
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź uproszczony rachunek zysków i strat w ujęciu rocznym.
D. podatek liniowy 19 % w pełnych złotych: 117 550 × 19 % = 22 334,50 → 22 335,00 zł (od 50 groszy w górę),
E. Dochód netto (C - D): 117 550 - 22 335 = 95 215,00 zł.
Typowe błędy
Obcięcie 22 334,50 do 22 334 zł - przy zaokrągleniu do pełnych złotych 50 groszy idzie w górę (R.4.9).
Dokument po tym kroku
Etap 5: Analiza SWOT przedsięwzięcia
Kroki 17-20 · po tym etapie masz 38 z 43 kryteriów (pkt)
Krok 17: SWOT: mocne strony
Kryteria: ,
R.5.1 mocne strony: umowa na zbyt oleju
R.5.2 mocne strony: właściciel posiada doświadczenie w produkcji oleju
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź analizę SWOT przedsięwzięcia.
Osiem elementów z arkusza dzielę na wewnętrzne (dotyczą firmy i właściciela - mocne i słabe strony) i zewnętrzne (otoczenie - szanse i zagrożenia). Mocne strony: umowa na zbyt oleju i doświadczenie właściciela w produkcji oleju.
Dokument po tym kroku
Krok 18: SWOT: słabe strony
Kryteria: ,
R.5.3 słabe strony: brak możliwości zatrudnienia pracownika do obsługi maszyn
R.5.4 słabe strony: przychód oparty na jednym produkcie
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź analizę SWOT przedsięwzięcia.
Słabe strony: brak możliwości zatrudnienia pracownika do obsługi maszyn i przychód oparty na jednym produkcie - obie dotyczą organizacji samej firmy.
Dokument po tym kroku
Krok 19: SWOT: szanse
Kryteria: ,
R.5.5 szanse: wzrost zainteresowania zdrowym stylem odżywiania
R.5.6 szanse: duże zainteresowanie uprawą lnu w okolicy firmy
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź analizę SWOT przedsięwzięcia.
Szanse: wzrost zainteresowania zdrowym stylem odżywiania (popyt na olej tłoczony na zimno) i duże zainteresowanie uprawą lnu w okolicy firmy (pewniejsze źródło surowca).
Typowe błędy
Wpisanie uprawy lnu w okolicy do mocnych stron - to zjawisko w otoczeniu, firma na nie nie wpływa (R.5.6).
Dokument po tym kroku
Krok 20: SWOT: zagrożenia
Kryteria: ,
R.5.7 zagrożenia: rosnące koszty energii i paliw
R.5.8 zagrożenia: spadek dochodów konsumentów
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź analizę SWOT przedsięwzięcia.
Zagrożenia: rosnące koszty energii i paliw i spadek dochodów konsumentów - czynniki zewnętrzne, które mogą obniżyć zysk.
Dokument po tym kroku
Etap 6: Ocena rentowności - wskaźniki ROS i ROE
Kroki 21-23 · po tym etapie masz 43 z 43 kryteriów (pkt)
Krok 21: Wskaźnik ROS: obliczenie i interpretacja
Kryteria: ,
R.6.1 wartość wskaźnika rentowności sprzedaży ROS: 24 - 25% lub zgodne z wcześniejszymi obliczeniami
R.6.2 przedsiębiorca na każde 100 zł sprzedaży osiągnie 24,41 zł zysku netto lub obliczenia zgodne z wynikiem
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź ocenę rentowności sprzedaży i rentowności kapitału własnego na podstawie obliczonych wskaźników ROS i ROE.
Na każde 100 zł sprzedaży przypada 24,41 zł zysku netto.
Dokument po tym kroku
Krok 22: Wskaźnik ROE: obliczenie i interpretacja
Kryteria: ,
R.6.3 wartość wskaźnika rentowności kapitału własnego ROE: 22 - 23% lub zgdone z wcześniejszymi obliczeniami
R.6.4 przedsiębiorca na każde 100 zł kapitału własnego osiągnie 22,14 zł zysku netto lub zgodne z wcześniejszymi obliczeniami
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź ocenę rentowności sprzedaży i rentowności kapitału własnego na podstawie obliczonych wskaźników ROS i ROE.
ROE = zysk netto : kapitał własny × 100 %, kapitał własny z bilansu:
Na każde 100 zł kapitału własnego przypada 22,14 zł zysku netto.
Typowe błędy
Dzielenie przez sumę bilansową (434 000 zł) - ROE liczy się od kapitału własnego (R.6.3).
Dokument po tym kroku
Krok 23: Ocena rentowności i decyzja
Kryteria:
R.6.5 Wyniki analizy rentowności pozwalają na ocenę, że przedsięwzięcie jest opłacalne i może być rozpoczęte
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź ocenę rentowności sprzedaży i rentowności kapitału własnego na podstawie obliczonych wskaźników ROS i ROE.
Pożądana wartość obu wskaźników to powyżej 10 %. ROS 24,41 % i ROE 22,14 % ją przekraczają, a charakterystyka mówi, że działalność ruszy 1 stycznia 2024 r. pod warunkiem opłacalności - więc decyzja: przedsięwzięcie jest opłacalne i może być rozpoczęte.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.