Przejdź do głównej treści
ROL.05-01-24.01-SGStyczeń 2024 · 23 kroki · ok. 53 min · 43 kryteria z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Rentowność produkcji oleju lnianego

Arkusz to plan przydomowej produkcji oleju lnianego tłoczonego na zimno: 30 ton nasion rocznie, 10 000 litrów oleju w butelkach 0,5 l i makuchy lniane na sprzedaż. Do sporządzenia jest sześć dokumentów w kolejności z polecenia: bilans otwarcia na dzień 1 stycznia 2024 r., plan amortyzacji, planowane koszty roczne (razem z przychodami i kosztami nasion i opakowań, które są na tej samej stronie formularza), uproszczony rachunek zysków i strat, analiza SWOT oraz ocena rentowności na podstawie wskaźników ROS i ROE.

Kroki idą za kolejnością dokumentów - jeden krok to jedna pozycja albo mała grupa pozycji formularza. Każdą kwotę policzyłem w skrypcie z danych arkusza i porównałem z kluczem oceniania CKE. W jednym miejscu arkusz nie podaje liczby wprost (masa makuchów) - krok opisuje, jak przyjął ją klucz.

Co widać w podglądzie. Formularze z arkusza odtworzone na stronie. Wpisy zdającego są granatowe i pisane ręcznie (model „d”, rezultatem jest dokumentacja), pola z bieżącego kroku są podświetlone na żółto.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 43 kryteria w 6 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 33 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać. Przychody ze sprzedaży i koszt nasion klucz sprawdza dopiero w rachunku zysków i strat - tabele pomocnicze są potrzebne, żeby te kwoty policzyć.

Arkusz i pliki do pobrania Treść arkusza (PDF)

  1. Etap 1: Bilans otwarcia na dzień 1 stycznia 2024 r.

    Kroki 1-4 · po tym etapie masz 6 z 43 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Bilans: aktywa trwałe

    Kryteria:

    R.1.1 w aktywach trwałych suma: 395 000,00

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź bilans otwarcia na dzień 1 stycznia 2024 r.

    Do aktywów trwałych trafia majątek posiadany (grunty pod budynkiem 30 000,00, budynek gospodarczy 250 000,00 zł) i cztery zakupy ze środków własnych z tabeli na stronie 3: samochód 50 000,00, przyczepa 10 000,00, prasa 35 000,00, chłodnia 20 000,00 zł.

    • A. Aktywa trwałe: 30 000 + 250 000 + 50 000 + 10 000 + 35 000 + 20 000 = 395 000,00 zł.
    Typowe błędy

    Pominięcie przyczepy - w opisie przedsięwzięcia jej nie wymieniono, ale jest w wykazie zakupów ze środków własnych (R.1.1).

    Dokument po tym kroku

  2. Krok 2: Bilans: aktywa obrotowe

    Kryteria: ,

    R.1.2 w aktywach obrotowych opakowania: 4 000,00

    R.1.3 w aktywach obrotowych środki pieniężne w banku: 35 000,00

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź bilans otwarcia na dzień 1 stycznia 2024 r.

    • opakowania: 4 000 szt. × 1,00 zł = 4 000,00 zł - kupione z odroczonym terminem płatności,
    • rachunek bankowy - reszta oszczędności po zakupach: 150 000 - (35 000 + 20 000 + 50 000 + 10 000) = 35 000,00 zł.

    Suma B. Aktywa obrotowe: 39 000,00 zł.

    ⚠️ Sprzeczność w arkuszu: zdanie w charakterystyce wymienia jako zakupy z oszczędności tylko prasę, chłodnię i samochód (wtedy na rachunku zostałoby 150 000 - 105 000 = 45 000,00 zł), a tabela „Wykaz zakupów sfinansowanych ze środków własnych” zawiera też przyczepę za 10 000 zł. Klucz CKE przyjmuje wersję z tabeli: wszystkie cztery zakupy i 35 000,00 zł na rachunku. Na egzaminie punkt daje wartość z klucza.

    Typowe błędy

    Wpisanie 45 000 zł na rachunku (bez odjęcia przyczepy) - klucz wymaga 35 000,00 zł (R.1.3).

    Dokument po tym kroku

  3. Krok 3: Bilans: kapitał własny

    Kryteria:

    R.1.4 w kapitałach własnych: 430 000,00

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź bilans otwarcia na dzień 1 stycznia 2024 r.

    Kapitał własny to wszystko, co przedsiębiorca wnosi sam: grunty, budynek i oszczędności (zakupy z oszczędności nie zwiększają kapitału drugi raz - zmieniają tylko jego postać z gotówki na maszyny):

    • 30 000 + 250 000 + 150 000 = 430 000,00 zł.
    Typowe błędy

    Doliczenie zakupionych maszyn do kapitału obok oszczędności - kupiono je właśnie z tych 150 000 zł (R.1.4).

    Dokument po tym kroku

  4. Krok 4: Bilans: kapitały obce i sumy

    Kryteria: ,

    R.1.5 zobowiązania wobec dostawców: 4 000,00

    R.1.6 suma bilansowa w aktywach i pasywach: 434 000,00

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź bilans otwarcia na dzień 1 stycznia 2024 r.

    • zobowiązania wobec dostawców - nieopłacone opakowania: 4 000,00 zł (to jedyny kapitał obcy, więc B. Kapitały obce też 4 000,00 zł),
    • suma aktywów: 395 000 + 39 000 = 434 000,00 zł,
    • suma pasywów: 430 000 + 4 000 = 434 000,00 zł.
    Dokument po tym kroku

  5. Etap 2: Plan amortyzacji środków trwałych

    Kroki 5-6 · po tym etapie masz 11 z 43 kryteriów (pkt)

    Krok 5: Amortyzacja: budynek i samochód

    Kryteria: ,

    R.2.1 budynek gospodarczy: 12 500,00

    R.2.2 samochód dostawczy: 5 000,00

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź plan amortyzacji środków trwałych w ujęciu rocznym.

    Brakującą stopę liczę z okresu: stopa = 100 % : okres. Stawka roczna = wartość początkowa × stopa.

    • budynek gospodarczy: 100 % : 20 lat = 5 %; 250 000,00 × 5 % = 12 500,00 zł,
    • samochód dostawczy: okres przekreślony, stopa wydrukowana 10 %; 50 000,00 × 10 % = 5 000,00 zł.

    Gruntów się nie amortyzuje - formularz nie ma dla nich wiersza.

    Dokument po tym kroku

  6. Krok 6: Amortyzacja: przyczepa, prasa, chłodnia i ogółem

    Kryteria: , ,

    R.2.3 przyczepa samochodowa do 1 000 kg: 1 250,00

    R.2.4 prasa do tłoczenia oleju: 3 500,00

    R.2.5 chłodnia: 4 000,00

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź plan amortyzacji środków trwałych w ujęciu rocznym.

    • przyczepa: 100 % : 8 lat = 12,5 %; 10 000,00 × 12,5 % = 1 250,00 zł,
    • prasa do tłoczenia oleju: 100 % : 10 lat = 10 %; 35 000,00 × 10 % = 3 500,00 zł,
    • chłodnia: 100 % : 5 lat = 20 %; 20 000,00 × 20 % = 4 000,00 zł.

    Ogółem: 26 250,00 zł - ta kwota trafi do rachunku zysków i strat.

    Typowe błędy

    Przy chłodni wpisanie 5 jako stopy (1 000 zł) - 5 stoi w kolumnie okresu, stopa to 20 % (R.2.5).

    Dokument po tym kroku

  7. Etap 3: Planowane przychody i koszty roczne

    Kroki 7-12 · po tym etapie masz 20 z 43 kryteriów (pkt)

    Krok 7: Przychody: olej lniany

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź planowane koszty roczne.

    Na tej samej stronie formularza są „Planowane przychody roczne” - wypełniam je, bo zasilają rachunek zysków i strat. Prasa daje 1 litr oleju z 3 kg nasion, więc z 30 ton: 30 000 kg : 3 = 10 000 l (tę liczbę podaje też charakterystyka).

    • olej lniany: 10 000 l × 35,00 zł = 350 000,00 zł.
    Dokument po tym kroku

  8. Krok 8: Przychody: makuchy lniane i ogółem

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź planowane koszty roczne.

    Makuchy to to, co zostaje z nasion po wytłoczeniu oleju. Arkusz nie podaje ich masy wprost; klucz przyjmuje masa makuchów = masa nasion - masa oleju, licząc 1 litr oleju jako 1 kg:

    • 30 000 kg - 10 000 kg = 20 000 kg × 2,00 zł = 40 000,00 zł,
    • ogółem przychody: 350 000 + 40 000 = 390 000,00 zł.

    To uproszczenie - olej lniany jest lżejszy od wody (ok. 0,93 kg/l), więc w rzeczywistości makuchów byłoby nieco więcej. Na egzaminie liczy się wynik klucza (40 000,00 zł, sprawdzany w rachunku zysków i strat).

    Typowe błędy

    Przyjęcie 30 000 kg makuchów (cała masa nasion) - z nasion wytłoczono olej, makuchy to tylko reszta.

    Dokument po tym kroku

  9. Krok 9: Koszty: nasiona i opakowania

    Kryteria:

    R.3.1 zakup opakowań (butelki szklane 0,5 l): 20 000,00

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź planowane koszty roczne.

    • nasiona lnu: 30 t × 4 500,00 zł = 135 000,00 zł,
    • opakowania: każda butelka mieści 0,5 l, więc 10 000 l : 0,5 l = 20 000 szt. × 1,00 zł = 20 000,00 zł.

    4 000 butelek z bilansu to pierwsza dostawa - roczny koszt liczy się od wszystkich butelek potrzebnych na całą produkcję.

    Typowe błędy

    Przyjęcie 10 000 butelek (po jednej na litr) - butelka ma 0,5 l (R.3.1).

    Dokument po tym kroku

  10. Krok 10: Pozostałe koszty roczne: energia, samochód, woda

    Kryteria: , ,

    R.3.2 energia (energia elektryczna, węgiel): 24 000,00

    R.3.3 utrzymanie samochodu dostawczego: 6 000,00

    R.3.4 woda i ścieki: 6 000,00

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź planowane koszty roczne.

    Koszt miesięczny przepisuję z tabeli na stronie 3 i mnożę przez 12:

    • energia (energia elektryczna, węgiel): 2 000,00 × 12 = 24 000,00 zł,
    • koszty utrzymania samochodu dostawczego: 500,00 × 12 = 6 000,00 zł,
    • woda i ścieki: 500,00 × 12 = 6 000,00 zł.
    Dokument po tym kroku

  11. Krok 11: Pozostałe koszty roczne: ZUS, opłaty, księgowość

    Kryteria: , ,

    R.3.5 ubezpieczenia społeczne właściciela: 18 000,00

    R.3.6 opłaty (podatek od nieruchomości, ubezpieczenia): 3 600,00

    R.3.7 usługi księgowe: 4 800,00

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź planowane koszty roczne.

    • ubezpieczenie społeczne właściciela: 1 500,00 × 12 = 18 000,00 zł,
    • opłaty (podatek od nieruchomości, ubezpieczenia): 300,00 × 12 = 3 600,00 zł,
    • koszty usług księgowych: 400,00 × 12 = 4 800,00 zł.
    Dokument po tym kroku

  12. Krok 12: Pozostałe koszty roczne: środki czystości, pozostałe i suma

    Kryteria: ,

    R.3.8 środki czystości i inne koszty materiałów eksploatacyjnych: 4 800,00

    R.3.9 pozostałe koszty: 24 000,00

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź planowane koszty roczne.

    • środki czystości i inne koszty materiałów eksploatacyjnych: 400,00 × 12 = 4 800,00 zł,
    • pozostałe koszty: 2 000,00 × 12 = 24 000,00 zł.

    Suma kosztów: 7 600,00 × 12 = 91 200,00 zł - ta kwota idzie do rachunku jako „Pozostałe koszty”.

    Dokument po tym kroku

  13. Etap 4: Uproszczony rachunek zysków i strat

    Kroki 13-16 · po tym etapie masz 30 z 43 kryteriów (pkt)

    Krok 13: Rachunek: przychody ze sprzedaży

    Kryteria: , ,

    R.4.1 przychody ze sprzedaży: 390 000,00

    R.4.2 przychody ze sprzedaży tłoczonego oleju: 350 000,00

    R.4.3 przychody ze sprzedaży makuchów lnianych: 40 000,00

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź uproszczony rachunek zysków i strat w ujęciu rocznym.

    Przepisuję z tabeli przychodów:

    • olej: 350 000,00 zł, makuchy: 40 000,00 zł,
    • A. Przychody ze sprzedaży razem: 390 000,00 zł.
    Dokument po tym kroku

  14. Krok 14: Rachunek: nasiona, amortyzacja, opakowania

    Kryteria: , ,

    R.4.4 koszty zakupu nasion: 135 000,00

    R.4.5 koszty amortyzacji: 26 250,00

    R.4.6 koszty opakowań: 20 000,00

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź uproszczony rachunek zysków i strat w ujęciu rocznym.

    • zakup nasion: 135 000,00 zł,
    • amortyzacja - „Ogółem” z planu: 26 250,00 zł,
    • zakup opakowań: 20 000,00 zł.
    Dokument po tym kroku

  15. Krok 15: Rachunek: pozostałe koszty i dochód brutto

    Kryteria: ,

    R.4.7 pozostałe koszty: 91 200,00

    R.4.8 dochód brutto w pełnych złotych: 117 550,00 lub poprawnie obliczony na podstawie wcześniejszych obliczeń (przychody ze sprzedaży (A) - koszty (B))

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź uproszczony rachunek zysków i strat w ujęciu rocznym.

    • pozostałe koszty - suma z tabeli kosztów rocznych: 91 200,00 zł,
    • B. Koszty razem: 135 000 + 26 250 + 20 000 + 91 200 = 272 450,00 zł,
    • C. Dochód brutto (A - B): 390 000,00 - 272 450,00 = 117 550,00 zł.
    Dokument po tym kroku

  16. Krok 16: Rachunek: podatek i dochód netto

    Kryteria: ,

    R.4.9 podatek dochodowy 19% wg stawki liniowej w pełnych złotych: 22 335, 00 lub jeżeli podatek dochodowy prawidłowo policzył od kwoty dochodu brutto

    R.4.10 dochód netto w pełnych złotych: 95 215,00 lub zgodnie z wcześniej obliczonym dochodem brutto i podatkiem (C-D)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź uproszczony rachunek zysków i strat w ujęciu rocznym.

    • D. podatek liniowy 19 % w pełnych złotych: 117 550 × 19 % = 22 334,50 → 22 335,00 zł (od 50 groszy w górę),
    • E. Dochód netto (C - D): 117 550 - 22 335 = 95 215,00 zł.
    Typowe błędy

    Obcięcie 22 334,50 do 22 334 zł - przy zaokrągleniu do pełnych złotych 50 groszy idzie w górę (R.4.9).

    Dokument po tym kroku

  17. Etap 5: Analiza SWOT przedsięwzięcia

    Kroki 17-20 · po tym etapie masz 38 z 43 kryteriów (pkt)

    Krok 17: SWOT: mocne strony

    Kryteria: ,

    R.5.1 mocne strony: umowa na zbyt oleju

    R.5.2 mocne strony: właściciel posiada doświadczenie w produkcji oleju

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź analizę SWOT przedsięwzięcia.

    Osiem elementów z arkusza dzielę na wewnętrzne (dotyczą firmy i właściciela - mocne i słabe strony) i zewnętrzne (otoczenie - szanse i zagrożenia). Mocne strony: umowa na zbyt oleju i doświadczenie właściciela w produkcji oleju.

    Dokument po tym kroku

  18. Krok 18: SWOT: słabe strony

    Kryteria: ,

    R.5.3 słabe strony: brak możliwości zatrudnienia pracownika do obsługi maszyn

    R.5.4 słabe strony: przychód oparty na jednym produkcie

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź analizę SWOT przedsięwzięcia.

    Słabe strony: brak możliwości zatrudnienia pracownika do obsługi maszyn i przychód oparty na jednym produkcie - obie dotyczą organizacji samej firmy.

    Dokument po tym kroku

  19. Krok 19: SWOT: szanse

    Kryteria: ,

    R.5.5 szanse: wzrost zainteresowania zdrowym stylem odżywiania

    R.5.6 szanse: duże zainteresowanie uprawą lnu w okolicy firmy

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź analizę SWOT przedsięwzięcia.

    Szanse: wzrost zainteresowania zdrowym stylem odżywiania (popyt na olej tłoczony na zimno) i duże zainteresowanie uprawą lnu w okolicy firmy (pewniejsze źródło surowca).

    Typowe błędy

    Wpisanie uprawy lnu w okolicy do mocnych stron - to zjawisko w otoczeniu, firma na nie nie wpływa (R.5.6).

    Dokument po tym kroku

  20. Krok 20: SWOT: zagrożenia

    Kryteria: ,

    R.5.7 zagrożenia: rosnące koszty energii i paliw

    R.5.8 zagrożenia: spadek dochodów konsumentów

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź analizę SWOT przedsięwzięcia.

    Zagrożenia: rosnące koszty energii i paliw i spadek dochodów konsumentów - czynniki zewnętrzne, które mogą obniżyć zysk.

    Dokument po tym kroku

  21. Etap 6: Ocena rentowności - wskaźniki ROS i ROE

    Kroki 21-23 · po tym etapie masz 43 z 43 kryteriów (pkt)

    Krok 21: Wskaźnik ROS: obliczenie i interpretacja

    Kryteria: ,

    R.6.1 wartość wskaźnika rentowności sprzedaży ROS: 24 - 25% lub zgodne z wcześniejszymi obliczeniami

    R.6.2 przedsiębiorca na każde 100 zł sprzedaży osiągnie 24,41 zł zysku netto lub obliczenia zgodne z wynikiem

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź ocenę rentowności sprzedaży i rentowności kapitału własnego na podstawie obliczonych wskaźników ROS i ROE.

    ROS = zysk netto : sprzedaż ogółem × 100 %:

    • 95 215 : 390 000 × 100 % = 24,41 % (klucz: 24-25 %).

    Na każde 100 zł sprzedaży przypada 24,41 zł zysku netto.

    Dokument po tym kroku

  22. Krok 22: Wskaźnik ROE: obliczenie i interpretacja

    Kryteria: ,

    R.6.3 wartość wskaźnika rentowności kapitału własnego ROE: 22 - 23% lub zgdone z wcześniejszymi obliczeniami

    R.6.4 przedsiębiorca na każde 100 zł kapitału własnego osiągnie 22,14 zł zysku netto lub zgodne z wcześniejszymi obliczeniami

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź ocenę rentowności sprzedaży i rentowności kapitału własnego na podstawie obliczonych wskaźników ROS i ROE.

    ROE = zysk netto : kapitał własny × 100 %, kapitał własny z bilansu:

    • 95 215 : 430 000 × 100 % = 22,14 % (klucz: 22-23 %).

    Na każde 100 zł kapitału własnego przypada 22,14 zł zysku netto.

    Typowe błędy

    Dzielenie przez sumę bilansową (434 000 zł) - ROE liczy się od kapitału własnego (R.6.3).

    Dokument po tym kroku

  23. Krok 23: Ocena rentowności i decyzja

    Kryteria:

    R.6.5 Wyniki analizy rentowności pozwalają na ocenę, że przedsięwzięcie jest opłacalne i może być rozpoczęte

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia i danych do zadania sporządź ocenę rentowności sprzedaży i rentowności kapitału własnego na podstawie obliczonych wskaźników ROS i ROE.

    Pożądana wartość obu wskaźników to powyżej 10 %. ROS 24,41 % i ROE 22,14 % ją przekraczają, a charakterystyka mówi, że działalność ruszy 1 stycznia 2024 r. pod warunkiem opłacalności - więc decyzja: przedsięwzięcie jest opłacalne i może być rozpoczęte.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.