Przejdź do głównej treści
ROL.08-01-25.06-SGCzerwiec 2025 · 14 kroków · ok. 41 min · 36 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Kalibracja opryskiwacza i telematyka

Gospodarstwo ma 150 ha. Arkusz składa się z dwóch części. Pierwsza to kalibracja opóźnień zaworów opryskiwacza z kontrolą sekcji: oprysk wyłącza się za wcześnie i włącza za późno, a rolnik zmierzył pasy nieopryskane (0,6 m i 0,8 m). Druga to modernizacja dwóch ciągników: prowadzenie z dokładnością ±3 cm, automatyka uwroci i telematyka, wybór najtańszego sygnału w 5 lat, koszty pierwszego roku i czas zwrotu inwestycji.

Kroki idą za kolejnością tabel 5 ÷ 10. Każdy zaczyna się poleceniem z arkusza, wyjaśnia, skąd bierze się wpis, a na końcu podaje kryteria klucza. Parametry korygujące, nowe opóźnienia, koszty sygnałów, wartości i czas zwrotu policzyłem w skrypcie i porównałem z kluczem oceniania CKE.

Co widać w podglądzie. Tabele z arkusza odtworzone na stronie, a nad nimi wycinki arkusza (ślady oprysku, fragmenty instrukcji, tabele 1-4 z danymi). Wpisy zdającego są granatowe i pisane ręcznie (model „d”), a pola wypełnione w bieżącym kroku są podświetlone na żółto.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 36 kryteriów w 6 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 27 punktów - można stracić 9 kryteriów i nadal zdać.

  1. Etap 1: Tabela 5. Przyczyny niewłaściwej pracy opryskiwacza

    Kroki 1-2 · po tym etapie masz 5 z 36 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Przyczyna: kalibracja czasów opóźnienia

    Kryteria:

    R.1.1 Przyczyny niewłaściwej pracy opryskiwacza - zapisano -Niewłaściwa kalibracja czasów opóźnienia przy włączaniu i wyłączaniu, lub podobny o tej samej treści merytorycznej np. "zla kalibracja czasów opóźnenia".

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie Załączników 1 i 2 wyjaśnij rolnikowi prawdopodobną przyczynę nieprawidłowej pracy opryskiwacza oraz sposoby jej usunięcia. Uzupełnij tabelę 5. Opryskiwacz wyposażony jest w zawory elektromagnetyczne.

    Załącznik 1 pokazuje dwa ślady: oprysk kończy się za wcześnie przy wjeździe na powierzchnię opryskaną i zaczyna się za późno przy wjeździe na powierzchnię nieopryskaną. Załącznik 2 wiąże oba objawy z parametrami „Opóźnienie przy wyłączaniu” i „Opóźnienie przy włączaniu” - w obu przypadkach parametr „jest nieprawidłowo ustawiony”.

    Przyczyna: niewłaściwa kalibracja czasów opóźnienia przy włączaniu i wyłączaniu.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Kierunek korekty opóźnienia

    Kryteria: , , ,

    R.1.2 Oprysk kończy się za późno - zapisano - większe.

    R.1.3 Oprysk kończy się za wcześnie - zapisano - mniejsze.

    R.1.4 Oprysk zaczyna się za późno - zapisano - większe .

    R.1.5 Oprysk zaczyna się za wcześnie - zapisano - mniejsze .

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie Załączników 1 i 2 wyjaśnij rolnikowi prawdopodobną przyczynę nieprawidłowej pracy opryskiwacza oraz sposoby jej usunięcia. Uzupełnij tabelę 5. Opryskiwacz wyposażony jest w zawory elektromagnetyczne.

    Reguła z załącznika 2 („Zmienianie parametru - opóźnienie”): za późno → zwiększyć opóźnienie, za wcześnie → zmniejszyć. Wynika to z uwagi o działaniu: zwiększenie opóźnienia powoduje wcześniejsze zamknięcie/otwarcie zaworu.

    • kończy się za późno → większe,
    • kończy się za wcześnie → mniejsze,
    • zaczyna się za późno → większe,
    • zaczyna się za wcześnie → mniejsze.
    Typowe błędy

    Odwrócenie kierunków („za wcześnie - większe”) - instrukcja mówi wprost, że zwiększenie opóźnienia daje wcześniejsze zamknięcie lub otwarcie zaworu.

    Dokument po tym kroku
  3. Etap 2: Tabela 6. Czasy opóźnienia dla opryskiwacza

    Kroki 3-5 · po tym etapie masz 11 z 36 kryteriów (pkt)

    Krok 3: Wartości standardowe

    Kryteria: ,

    R.2.1 Standardowa wartość czasu opóźnienia przy włączaniu - zapisano: 450 ms lub 450

    R.2.2 Standardowa wartość czasu opóźnienia przy wyłączaniu - zapisano: 450 ms lub 450

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Określ sposób, w jaki rolnik powinien wykonać kalibrację zaworów elektromagnetycznych przy włączaniu i wyłączaniu sekcji opryskiwacza, zakładając, że agregat będzie poruszał się po polu z prędkością 8 km/h i uzupełnij tabelę 6.

    Opryskiwacz ma zawory elektromagnetyczne. Załącznik 2: standardowe opóźnienie przy włączaniu i przy wyłączaniu dla zaworów elektromagnetycznych to 450 ms (1200 ms dotyczy elektrozaworów).

    Dokument po tym kroku
  4. Krok 4: Współczynniki korekcji

    Kryteria: ,

    R.2.3 Obliczona wartość współczynnika korekcji przy włączaniu - zapisano : 273 ms lub 273

    R.2.4 Obliczona wartość współczynnika korekcji przy wyłączaniu - zapisano: 364 ms lub 364

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Określ sposób, w jaki rolnik powinien wykonać kalibrację zaworów elektromagnetycznych przy włączaniu i wyłączaniu sekcji opryskiwacza, zakładając, że agregat będzie poruszał się po polu z prędkością 8 km/h i uzupełnij tabelę 6.

    Wzór z załącznika 2: parametr korygujący = odległość P / prędkość robocza v, przy czym v w cm/ms - dla 8 km/h tabela podaje 0,22 cm/ms.

    • włączanie: przy zjeżdżaniu z powierzchni opryskanej (wjazd na nieopryskaną, oprysk ma się zacząć) pas ma 0,6 m = 60 cm → 60 / 0,22 = 272,73 ≈ 273 ms,
    • wyłączanie: przy dojeżdżaniu do powierzchni opryskanej (oprysk ma się skończyć) pas ma 0,8 m = 80 cm → 80 / 0,22 = 363,64 ≈ 364 ms.

    Zaokrąglam do pełnych milisekund według zasad matematycznych (gwiazdka w tabeli). Wynik dla wyłączania zgadza się z przykładami z instrukcji (80 cm przy 8 km/h → 364). Załącznik zaleca planować ok. 10 cm nakładania, ale klucz liczy korektę z pełnej zmierzonej długości pasa - tak też liczę.

    Typowe błędy

    Pomylenie pasów: 0,6 m dotyczy włączania (zjazd z opryskanej), 0,8 m wyłączania (dojazd do opryskanej).

    Dokument po tym kroku
  5. Krok 5: Nowe czasy opóźnienia

    Kryteria: ,

    R.2.5 Obliczona wartość czasu opóźnienia przy włączaniu - zapisano: 723 ms lub 723

    R.2.6 Obliczona wartość czasu opóźnienia przy wyłączaniu - zapisano: 86 ms lub 86

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Określ sposób, w jaki rolnik powinien wykonać kalibrację zaworów elektromagnetycznych przy włączaniu i wyłączaniu sekcji opryskiwacza, zakładając, że agregat będzie poruszał się po polu z prędkością 8 km/h i uzupełnij tabelę 6.

    • włączanie: oprysk zaczyna się za późno → zwiększyć: 450 + 273 = 723 ms,
    • wyłączanie: oprysk kończy się za wcześnie → zmniejszyć: 450 - 364 = 86 ms (tak samo jak w przykładzie 2 z instrukcji).
    Dokument po tym kroku
  6. Etap 3: Tabela 7. Sygnały korekcyjne i wybór najtańszej opcji

    Kroki 6-7 · po tym etapie masz 16 z 36 kryteriów (pkt)

    Krok 6: Sygnały spełniające wymagania

    Kryteria: ,

    R.3.1 Nazwa sygnału spełniającego wymagania - zapisano - RTK-radio

    R.3.2 Nazwa sygnału spełniającego wymagania - zapisano - RTK NET

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Zaproponuj rolnikowi sygnały korekcyjne i dobierz najtańszy w okresie 5 lat użytkowania i uzupełnij tabelę 7.

    Wymaganie: dokładność ±3 cm. W tabeli 1 spełniają je tylko dwa sygnały:

    • RTK - radio (±3 cm) - sygnał w promieniu 20 km od stacji bazowej, a działki leżą do 15 km od zabudowań, teren płaski bez przeszkód,
    • RTK NET (±3 cm) - przez sieć komórkową, a gospodarstwo ma bardzo dobry sygnał GSM.

    RTK FIELD BASE (±4 cm), OmniSTAR HP (±10 cm) i Range Point RTX (±15 cm) są za mało dokładne.

    Dokument po tym kroku
  7. Krok 7: Koszt sygnałów w 5 lat i wybór

    Kryteria: , ,

    R.3.3 Całkowity koszt użytkowania sygnału RTK-radio - zapisano - 28 000,00 lub 28 000

    R.3.4 Całkowity koszt użytkowania sygnału RTK NET - zapisano - 21 500,00 lub 21 500

    R.3.5 Wybrano sygnał - zapisano - RTK NET

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Zaproponuj rolnikowi sygnały korekcyjne i dobierz najtańszy w okresie 5 lat użytkowania i uzupełnij tabelę 7.

    • RTK - radio: brak stałych opłat, jednorazowo 28 000,00 zł (stacja i wyposażenie) - tyle też przez 5 lat,
    • RTK NET: trzy warianty opłat - rocznie 4 300 × 5 = 21 500 zł, kwartalnie 1 200 × 20 = 24 000 zł, miesięcznie 450 × 60 = 27 000 zł. Najtaniej wychodzi opłata roczna: 21 500,00 zł.

    Wybrany sygnał: RTK NET.

    Klucz porównuje koszt sygnału dla jednego odbiornika (tak liczona jest kolumna tabeli 7).

    ⚠️ Rozbieżność arkusz-klucz: modernizowane są dwa ciągniki i w tabeli 9 klucz liczy dwa abonamenty RTK NET (2 × 4 300 = 8 600 zł rocznie). Z danych arkusza dla dwóch ciągników RTK NET w 5 lat kosztuje 2 × 21 500 = 43 000 zł (plus 2 anteny GSM/GPS po 4 000 zł), czyli więcej niż jednorazowe 28 000 zł za stację RTK - radio z tabeli 7 - przy takim rachunku tańszy wychodzi RTK - radio. Kolumna tabeli 7 jest jednak liczona dla jednego odbiornika, więc arkusz dopuszcza oba rachunki i nie da się ustalić jednego poprawnego - wpisana jest wartość z klucza CKE: 21 500,00 zł i wybór RTK NET. Na egzaminie punkt daje wartość z klucza.

    Typowe błędy

    Liczenie RTK NET z opłatą miesięczną albo kwartalną - zadanie każe wybrać najtańszy wariant w 5 lat.

    Dokument po tym kroku
  8. Etap 4: Tabela 8. Wyposażenie, aplikacje i aktywacje

    Kroki 8-9 · po tym etapie masz 22 z 36 kryteriów (pkt)

    Krok 8: System prowadzenia: EZ-Pilot z licencją Auto Turn

    Kryteria: ,

    R.4.1 Zestaw E-Pilot® lub EZ-Pilot® z wyświetlaczem - jednorazowa.

    R.4.2 Licencja Auto Turn - jednorazowa.

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz wyposażenie, aplikacje i aktywacje, aby rolnik mógł osiągnąć założone cele i uzupełnij tabelę 8.

    Ciągniki nie są fabrycznie przystosowane, ale mają hydrauliczne wspomaganie kierownicy. Tabela 2:

    • Autopilot wymaga przystosowań fabrycznych - odpada,
    • EZ-Steer nie ma Auto Turn (automatyki na uwrociach) - odpada,
    • EZ-Pilot - bez przystosowań fabrycznych, kompensacja T3, Auto Turn z licencją.

    Wpisuję zestaw EZ-Pilot z wyświetlaczem (w tabeli 3 zapisany jako „E-Pilot”) - opłata jednorazowa - oraz licencję Auto Turn - też jednorazowa. Licencji Section Control nie dobieram: kontrola sekcji nie jest celem modernizacji, a opryskiwacz ma już aplikację do kontroli sekcji.

    Typowe błędy

    Wybór Autopilota (najlepsze parametry) - ciągniki nie są przystosowane fabrycznie.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Telematyka i sygnał RTK NET

    Kryteria: , , ,

    R.4.3 Modem TSM z okablowaniem - jednorazowa.

    R.4.4 Abonament i aktywacja systemu telematycznego - roczna.

    R.4.5 Abonament sygnału korekcyjnego RTK NET - roczna

    R.4.6 Antena GSM/GPS - jednorazowa.

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz wyposażenie, aplikacje i aktywacje, aby rolnik mógł osiągnąć założone cele i uzupełnij tabelę 8.

    • zdalne pozyskiwanie informacji o pracy ciągników: modem TSM z okablowaniem (jednorazowa) i abonament i aktywacja systemu telematycznego (roczna),
    • sygnał korekcyjny wybrany w tabeli 7: abonament RTK NET (roczna),
    • RTK NET według tabeli 1 wymaga anteny GSM/GPS (jednorazowa).
    Dokument po tym kroku
  10. Etap 5: Tabela 9. Koszty pierwszego roku

    Kroki 10-11 · po tym etapie masz 29 z 36 kryteriów (pkt)

    Krok 10: Koszty dla dwóch ciągników

    Kryteria: , , , , ,

    R.5.1 Zestaw E-Pilot® lub EZ-Pilot® z wyświetlaczem lub - 2 szt., wartość- 30 000,00 lub 30 000

    R.5.2 Licencja Auto Turn - 2 szt., wartość -18 000,00 lub 18 000

    R.5.3 Modem TSM z okablowaniem - 2 szt., wartość - 10 000,00 lub 10 000

    R.5.4 Abonament i aktywacja systemu telematycznego - 2 szt., wartość - 3000,00 lub 3000

    R.5.5 Abonament sygnału korekcyjnego RTK NET lub RTK NET- 2 szt., wartość - 8 600,00 lub 8600

    R.5.6 Antena GSM/GPS - 2 szt., wartość - 8 000,00 lub 8 000

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz koszty związane z modernizacją ciągników i uzupełnij tabelę 9.

    Każdą pozycję z tabeli 8 liczę na 2 ciągniki (ceny z tabel 1 i 3):

    • zestaw EZ-Pilot z wyświetlaczem: 2 × 15 000,00 = 30 000,00 zł,
    • licencja Auto Turn: 2 × 9 000,00 = 18 000,00 zł,
    • modem TSM z okablowaniem: 2 × 5 000,00 = 10 000,00 zł,
    • abonament telematyczny (pierwszy rok): 2 × 1 500,00 = 3 000,00 zł,
    • abonament RTK NET (pierwszy rok, opłata roczna): 2 × 4 300,00 = 8 600,00 zł,
    • antena GSM/GPS: 2 × 4 000,00 = 8 000,00 zł.
    Typowe błędy

    Liczenie wyposażenia na jeden ciągnik - modernizowane są dwa.

    Dokument po tym kroku
  11. Krok 11: Razem

    Kryteria:

    R.5.7 Razem - poprawnie zsumowane wartości z tabeli 9

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz koszty związane z modernizacją ciągników i uzupełnij tabelę 9.

    30 000 + 18 000 + 10 000 + 3 000 + 8 600 + 8 000 = 77 600,00 zł.

    Dokument po tym kroku
  12. Etap 6: Tabela 10. Analiza efektów finansowych

    Kroki 12-13 · po tym etapie masz 36 z 36 kryteriów (pkt)

    Krok 12: Koszt i oszczędności na środkach produkcji

    Kryteria: , , , ,

    R.6.1 Całkowity koszt wyposażenia, aplikacji, abonamentów i aktywacji[zł] - wartość zgodna z wartością określoną w R.5.7

    R.6.2 Oszczędności na nawozach [zł] - 8 250,00 lub 8 250

    R.6.3 Oszczędności na materiale siewnym [zł] - 2 925,00 lub 2 925

    R.6.4 Oszczędności na środkach ochrony [zł] - 3 900,00 lub 3 900

    R.6.5 Oszczędności na paliwie [zł] - 3 600,00 lub 3 600

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz czas zwrotu kosztów inwestycji, jeżeli korzyści ze stosowania systemów rolnictwa precyzyjnego wynoszą: 5% dla środków produkcji i 3% dla paliwa i uzupełnij tabelę 10.

    Koszt całkowity przepisuję z tabeli 9: 77 600,00 zł. Oszczędności liczę dla 150 ha z cen tabeli 4 - 5% dla środków produkcji (nawozy, materiał siewny, środki ochrony), 3% dla paliwa:

    • nawozy: 1 100,00 · 5% · 150 = 8 250,00 zł,
    • materiał siewny: 390,00 · 5% · 150 = 2 925,00 zł,
    • środki ochrony: 520,00 · 5% · 150 = 3 900,00 zł,
    • paliwo: 800,00 · 3% · 150 = 3 600,00 zł.
    Typowe błędy

    Liczenie materiału siewnego i środków ochrony z 3% (jak w innych arkuszach) - tutaj 3% dotyczy tylko paliwa.

    Dokument po tym kroku
  13. Krok 13: Całkowite oszczędności i czas zwrotu

    Kryteria: ,

    R.6.6 Całkowite oszczędności kosztów produkcji - 18 675,00 lub 18 675

    R.6.7 Czas zwrotu inwestycji [lata] - wartość obliczona jako Iloraz wartości określonej w R.6.1 i liczby 18 675

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz czas zwrotu kosztów inwestycji, jeżeli korzyści ze stosowania systemów rolnictwa precyzyjnego wynoszą: 5% dla środków produkcji i 3% dla paliwa i uzupełnij tabelę 10.

    • całkowite oszczędności: 8 250 + 2 925 + 3 900 + 3 600 = 18 675,00 zł rocznie,
    • czas zwrotu: 77 600,00 / 18 675,00 = 4,16 roku → zaokrąglam w górę do pełnych lat: 5 lat.

    Zgodnie z uwagą pod tabelą liczę tylko wydatki pierwszego roku - abonamenty w kolejnych latach nie są doliczane.

    Dokument po tym kroku
  14. Etap 7: Sprawdzenie pracy

    Krok 14 · po tym etapie masz 36 z 36 kryteriów (pkt)

    Krok 14: Kontrola tabel 5 ÷ 10

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz czas zwrotu kosztów inwestycji, jeżeli korzyści ze stosowania systemów rolnictwa precyzyjnego wynoszą: 5% dla środków produkcji i 3% dla paliwa i uzupełnij tabelę 10.

    Na koniec czytam tabele jako całość:

    • tabele 5 i 6: kierunki korekty zgodne z obliczeniami (włączanie +273 ms, wyłączanie -364 ms),
    • tabela 7: dwa sygnały ±3 cm i tańszy w 5 lat,
    • tabele 8 i 9: te same pozycje, każda dla 2 ciągników, rodzaje opłat zgodne z tabelą 3,
    • tabela 10: koszt = „Razem” z tabeli 9, czas zwrotu zaokrąglony w górę.
    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.