Przejdź do głównej treści
ROL.08-01-26.01-SGStyczeń 2026 · 15 kroków · ok. 42 min · 39 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Dobór rozsiewacza nawozów

Rolnik ma 15 ha pszenicy ozimej i chce porównać tradycyjne nawożenie azotem (ta sama dawka na całym polu) z nawożeniem zmienną dawką według map plonów i zasobności gleby. Trzeba policzyć bilans azotu, zapotrzebowanie na mocznik dla obu wariantów i koszt zakupu, a potem dobrać rozsiewacz współpracujący z terminalem ISOBUS ciągnika i ustawić go do nawożenia podstawowego wiosną.

Kroki idą za kolejnością tabel 9 ÷ 13. Każdy zaczyna się poleceniem z arkusza, wyjaśnia, skąd bierze się wpis, a na końcu podaje kryteria klucza. Wszystkie obliczenia (bilans, dawki, ilości nawozu, koszty, odczyty z tabeli rozsiewu) wykonałem w skrypcie i porównałem z kluczem oceniania CKE - klucz w wielu miejscach dopuszcza zakres wartości, zależny od sposobu zaokrąglania.

Co widać w podglądzie. Tabele z arkusza odtworzone na stronie, a nad nimi wycinki arkusza z danymi (tabele 1-8, fragmenty instrukcji rozsiewacza). Wpisy zdającego są granatowe i pisane ręcznie (model „d”), wybór „zaznacz kółkiem” to granatowe kółko, a pola wypełnione w bieżącym kroku są podświetlone na żółto.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 39 kryteriów w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 30 punktów - można stracić 9 kryteriów i nadal zdać.

Arkusz i pliki do pobrania Treść arkusza (PDF)

  1. Etap 1: Tabela 9. Bilans azotu w uprawie pszenicy

    Kroki 1-2 · po tym etapie masz 5 z 39 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Azot pobrany z plonem głównym i ubocznym

    Kryteria: ,

    R.1.1 Pobrany azot z plonem głównym: liczba z zakresu 91 - 92

    R.1.2 Pobrany azot z plonem ubocznym: liczba z zakresu 29 - 30

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Dokonaj analizy kosztów tradycyjnego nawożenia azotowego na całej powierzchni i nawożenia zmienną dawką z zastosowaniem zasad rolnictwa precyzyjnego.

    Plon ziarna 4,5 t/ha = 4500 kg/ha, ziarno zawiera 20,3 g N na kg (tabela 2): 4500 · 20,3 / 1000 = 91,35 kg N/ha → zaokrąglam w górę (gwiazdka pod tabelą): 92 kg/ha.

    Plon słomy 4,9 t/ha = 4900 kg/ha, słoma zawiera 6,0 g N/kg: 4900 · 6,0 / 1000 = 29,4 → 30 kg/ha.

    Zawartość w tabeli 2 podano na kilogram suchej masy, a arkusz nie podaje wilgotności plonu - liczę z plonu wprost, tak jak klucz (zakresy 91-92 i 29-30).

    Dokument po tym kroku

  2. Krok 2: Zapotrzebowanie całkowite, bilans i dawka azotu

    Kryteria: , ,

    R.1.3 Całkowite zapotrzebowanie na azot pszenicy: liczba z zakresu 120 - 122 lub suma wartości pobranego azotu z plonem głównym i pobranego azotu z plonem ubocznym zapisanych przez zdającego w R.1.1 oraz R.1.2

    R.1.4 Bilans azotu (N): liczba z zakresu 100 - 102 lub obliczona wartość uwzględniająca wartość całkowitego zapotrzebowania na azot pszenicy zapisana przez zdającego w R.1.3 - 20 kg

    R.1.5 Dawka azotu (N) (rozsiew równomierny): liczba z zakresu 142 -146 lub wartość wynikająca z obliczenia dawki azotu dla wartości bilansu azotu zapisanej przez zdającego w R.1.4 (wartość z R.1.4 podzielona przez 0,7)

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Dokonaj analizy kosztów tradycyjnego nawożenia azotowego na całej powierzchni i nawożenia zmienną dawką z zastosowaniem zasad rolnictwa precyzyjnego.

    • całkowite zapotrzebowanie: 92 + 30 = 122 kg/ha (mieści się w orientacyjnym zakresie 70-150 kg/ha z tabeli 3),
    • bilans azotu (wzór z tabeli 4): 122 - 15 (azot z obornika) - 5 (azot z przedplonu) = 102 kg/ha,
    • dawka azotu: rośliny nie wykorzystują całego azotu z nawozu - dla zbóż współczynnik wynosi 0,7 (tabela 5): 102 / 0,7 = 145,71 → w górę: 146 kg/ha.
    Typowe błędy

    Pomnożenie bilansu przez 0,7 zamiast dzielenia - dawka musi być większa od bilansu, bo część azotu się traci.

    Dokument po tym kroku

  3. Etap 2: Tabela 10. Zapotrzebowanie na nawóz

    Kroki 3-5 · po tym etapie masz 12 z 39 kryteriów (pkt)

    Krok 3: Rozsiew równomierny na całym polu

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dokonaj analizy kosztów tradycyjnego nawożenia azotowego na całej powierzchni i nawożenia zmienną dawką z zastosowaniem zasad rolnictwa precyzyjnego.

    Na całe pole (15 ha) idzie obliczona dawka 146 kg N/ha: zapotrzebowanie 146 · 15 = 2190 kg N.

    Nawozem jest mocznik 46% N (tabela 6) - 1 kg mocznika zawiera 0,46 kg azotu: 2190 / 0,46 = 4760,87 → 4761 kg mocznika (z dokładnością do 1 kg).

    Dokument po tym kroku

  4. Krok 4: Rozsiew precyzyjny - cztery obszary pola

    Kryteria: , , ,

    R.2.1 Ilość nawozu przy dawce N 150 kg/ha (obszar 1): 326 - 327

    R.2.2 Ilość nawozu przy dawce N 140 kg/ha (obszar 2): liczba z zakresu 2434 - 2435

    R.2.3 Ilość nawozu przy dawce N 130 kg/ha (obszar 3): liczba z zakresu 565 - 566

    R.2.4 Ilość nawozu przy dawce N 120 kg/ha (obszar 4): liczba z zakresu 1043 - 1044

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Dokonaj analizy kosztów tradycyjnego nawożenia azotowego na całej powierzchni i nawożenia zmienną dawką z zastosowaniem zasad rolnictwa precyzyjnego.

    Dawki dla obszarów odczytuję z tabeli 6 (mapy plonów i zasobności). Dla każdego: dawka · powierzchnia = zapotrzebowanie na N, potem / 0,46:

    • obszar 1: 150 · 1 = 150 kg N → 150 / 0,46 = 326,09 → 326 kg,
    • obszar 2: 140 · 8 = 1120 kg N → 2434,78 → 2435 kg,
    • obszar 3: 130 · 2 = 260 kg N → 565,22 → 565 kg,
    • obszar 4: 120 · 4 = 480 kg N → 1043,48 → 1043 kg.

    Powierzchnie obszarów sumują się do 15 ha - tyle co całe pole.

    Dokument po tym kroku

  5. Krok 5: Porównanie ilości nawozu

    Kryteria: , ,

    R.2.5 Ilość nawozu rozsiew równomierny: liczba z zakresu 4630 - 4761 lub wartość wynikająca z obliczenia uwzględniającego zapisaną przez zdającego dawkę azotu (rozsiew równomierny) w R.1.5

    R.2.6 Ilość nawozu rozsiew precyzyjny: liczba z zakresu 4368 - 4372 lub wartość sumy ilości nawozu dla obszarów od 1 do 4 zapisanych przez zdającego w R.2.1, R.2.2, R.2.3 oraz R.2.4

    R.2.7 Oszczędność nawozu: liczba z zakresu 261 - 392 lub wyliczona wartość wynikająca z różnicy wartości ilości nawozu w rozsiewie równomiernym i ilości nawozu w rozsiewie precyzyjnym zapisanych przez zdającego w R.2.5 i R.2.6

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dokonaj analizy kosztów tradycyjnego nawożenia azotowego na całej powierzchni i nawożenia zmienną dawką z zastosowaniem zasad rolnictwa precyzyjnego.

    • rozsiew równomierny: 4761 kg,
    • rozsiew precyzyjny: 326 + 2435 + 565 + 1043 = 4369 kg,
    • oszczędność: 4761 - 4369 = 392 kg mocznika.
    Dokument po tym kroku

  6. Etap 3: Tabela 11. Analiza kosztów zakupu nawozów

    Kroki 6-7 · po tym etapie masz 21 z 39 kryteriów (pkt)

    Krok 6: Ilość nawozu do zakupu

    Kryteria: , , ,

    R.3.1 Ilość zakupionego nawozu rozsiew równomierny: liczba z zakresu 4650 - 4800 lub zaokrąglona wartość zapisanej przez zdającego ilości nawozu dla rozsiewu równomiernego w R.2.5

    R.3.2 Ilość zakupionego nawozu rozsiew precyzyjny: 4400 lub zaokrąglona wartość zapisanej przez zdającego ilości nawozu dla rozsiewu precyzyjnego w R.2.6

    R.3.3 Oszczędność w kg nawozu: liczba z zakresu 250 - 400 lub różnica wartości ilości zakupionego nawozu rozsiew równomierny i ilości zakupionego nawozu rozsiew precyzyjny zapisanych przez zdającego w R.3.1 i R.3.2

    R.3.4 Oszczędność w kg nawozu na 1 ha: liczba z zakresu 16,7 - 27,0 lub wartość oszczędności w kg nawozu zapisanej przez zdającego w R.3.3 podzielona przez 15

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Dokonaj analizy kosztów tradycyjnego nawożenia azotowego na całej powierzchni i nawożenia zmienną dawką z zastosowaniem zasad rolnictwa precyzyjnego.

    Nawóz kupuje się z dokładnością do 50 kg, z zapasem - zapotrzebowanie zaokrąglam w górę do wielokrotności 50 kg:

    • równomierny: 4761 kg → 4800 kg,
    • precyzyjny: 4369 kg → 4400 kg,
    • oszczędność: 4800 - 4400 = 400 kg, na 1 ha: 400 / 15 = 26,7 kg.
    Typowe błędy

    Zaokrąglenie 4761 kg do 4750 kg - zakup ma pokryć zapotrzebowanie („zapotrzebowanie zwiększone”), więc tylko w górę.

    Dokument po tym kroku

  7. Krok 7: Wartość zakupu i oszczędność

    Kryteria: , , , ,

    R.3.5 Koszt zakupu nawozów rozsiew równomierny: liczba z zakresu 5347,00 - 5520,00 lub ilość zakupionego nawozu rozsiew równomierny zapisanej w R.3.1

    R.3.6 Koszt zakupu nawozów rozsiew precyzyjny: 5060,00 lub obliczona wartość wynikająca z iloczynu wartości ilości zakupionego nawozu rozsiew precyzyjny zapisanej przez zdającego w R.3.2 i ceny za tonę nawozu

    R.3.7 Oszczędność wartość [zł]: liczba z zakresu 287,00 - 460,00 lub różnica wartości [zł] nawozu rozsiew równomierny i wartości [zł] rozsiew precyzyjny zapisanych przez zdającego w R.3.5 i R.3.6

    R.3.8 Oszczędność na 1 ha wartość [zł]: liczba z zakresu 19,00 - 31,00 lub wartość wynikająca z ilorazu wartości oszczędności [zł] zapisanej przez zdajacego w R.3.7 i liczby 15

    R.3.9 Oszczędność %: liczba z zakresu 5,4 - 8,3 lub wartość wynikająca z obliczeń zdającego uwzględniających oszczędności w ilości zakupionego nawozu zapisanych w R.3.3 oraz ilość zakupionego nawozu rozsiew równomierny zapisanej w R.3.1

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Dokonaj analizy kosztów tradycyjnego nawożenia azotowego na całej powierzchni i nawożenia zmienną dawką z zastosowaniem zasad rolnictwa precyzyjnego.

    Cena mocznika: 1150,00 zł za tonę (tabela 6), czyli 1,15 zł/kg:

    • równomierny: 4800 kg · 1,15 = 5520,00 zł,
    • precyzyjny: 4400 kg · 1,15 = 5060,00 zł,
    • oszczędność: 460,00 zł, na 1 ha: 460,00 / 15 = 30,67 zł,
    • oszczędność procentowa: 400 / 4800 · 100% = 8,3%.
    Dokument po tym kroku

  8. Etap 4: Tabela 12. Parametry rozsiewania i nawozu

    Kroki 8-10 · po tym etapie masz 30 z 39 kryteriów (pkt)

    Krok 8: Wybór rozsiewacza: CL GEO

    Kryteria:

    R.4.1 Wybór maszyny: CL GEO

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Rolnik planuje obsługiwać agregat wykorzystując terminal znajdujący się w ciągniku. Agregat powinien zapewnić największą dokładność rozsiewu. Zaproponuj rolnikowi rozsiewacz, który spełnia opisane wymagania.

    Ciągnik ma magistralę ISOBUS, a rozsiewacz ma być obsługiwany z terminala ciągnika - w tabeli 7 kompatybilne z ISOBUS są tylko CL GEO i TLX GEO. Największą dokładność rozsiewu daje większa liczba sterowanych sekcji w szerokości roboczej: CL GEO ma 16, TLX GEO - 8.

    Zaznaczam kółkiem CL GEO.

    Typowe błędy

    Wybór TL GEO (też 16 sekcji) - nie współpracuje z ISOBUS, więc nie da się go obsługiwać z terminala ciągnika.

    Dokument po tym kroku

  9. Krok 9: Szerokość, prędkość i dawka nawozu

    Kryteria: , , ,

    R.4.2 Szerokość robocza rozsiewania [m]: 18

    R.4.3 Prędkość jazdy [km/h]: 8

    R.4.4 Wyliczona dawka nawozu [kg/h]: liczba z zakresu 170 - 176 lub wartość wynikająca z obliczeń zdającego uwzgledniających dawkę azotu (N) dla rozsiewu równomiernego zapisaną w R.1.5

    R.4.5 Rodzaj aplikacji: nawożenie podstawowe

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Dobór parametrów rozsiewania i ustawienia rozsiewacza oraz ilości nawozu dla nawożenia podstawowego wykonaj na podstawie Tabeli 7.

    • szerokość robocza 18 m - tabela rozsiewu w arkuszu (tabela 8) jest przygotowana dla mocznika 46% N i szerokości 18 m, a CL GEO pracuje m.in. na 18 m (tabela 7),
    • prędkość jazdy 8 km/h (tabela 6),
    • dawka nawozu: nawożenie podstawowe w okresie ruszania wegetacji to 55% dawki azotu (uwagi w tabeli 6): 146 · 0,55 / 0,46 = 174,57 → 175 kg/ha mocznika,
    • rodzaj aplikacji: zaznaczam nawożenie podstawowe.
    Typowe błędy

    Wpisanie dawki azotu (146 kg N/ha) albo pełnej dawki mocznika (317 kg/ha) zamiast 55% dawki w przeliczeniu na mocznik.

    Dokument po tym kroku

  10. Krok 10: Właściwości nawozu z tabeli rozsiewu

    Kryteria: , , ,

    R.4.6 Kształt nawozu: kulki

    R.4.7 Rozkład uziarnienia [%]: 70-30-0-0

    R.4.8 Ciężar właściwy [kg/l]: 0,81

    R.4.9 Nawóz: Mocznik

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Dobór parametrów rozsiewania i ustawienia rozsiewacza oraz ilości nawozu dla nawożenia podstawowego wykonaj na podstawie Tabeli 7.

    Dane nawozu odczytuję z nagłówka tabeli rozsiewu:

    • kształt: Kuliste - w tabeli 12 zaznaczam kółkiem Kulki,
    • rozkład uziarnienia: 70 - 30 - 0 - 0 - według objaśnienia z instrukcji kolejne liczby to udziały frakcji < 2,0 mm, 2,0-3,3 mm, 3,3-4,75 mm i > 4,75 mm, więc wpisuję 70, 30, 0, 0,
    • ciężar właściwy: 0,81 kg/l,
    • nawóz: Mocznik 46% N.
    Dokument po tym kroku

  11. Etap 5: Tabela 13. Ustawienia rozsiewacza

    Kroki 11-14 · po tym etapie masz 39 z 39 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Szerokość robocza i kombinacja łopatek

    Kryteria: ,

    R.5.1 Szerokość robocza [m]: 18

    R.5.2 Kombinacja łopatek: 135 / 185 / 235

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobór parametrów rozsiewania i ustawienia rozsiewacza oraz ilości nawozu dla nawożenia podstawowego wykonaj na podstawie Tabeli 7.

    Szerokość robocza: 18 m. Kombinację łopatek podaje tabela rozsiewu (ikona łopatki: 135 / 185 / 235) - zgadza się z tabelą w instrukcji: dla 10-18 m łopatki 135 - 185 - 235 mm.

    Dokument po tym kroku

  12. Krok 12: Odczyt z tabeli rozsiewu dla 8 km/h

    Kryteria: , ,

    R.5.3 Punkt wysiewu: E

    R.5.4 Żądana dawka równomierna [kg/ha]: 177

    R.5.5 Natężenie rozsiewu [kg/min]: 43

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Dobór parametrów rozsiewania i ustawienia rozsiewacza oraz ilości nawozu dla nawożenia podstawowego wykonaj na podstawie Tabeli 7.

    Instrukcja: w kolumnie prędkości jazdy szukam dawki odpowiadającej żądanej, a jeśli jej nie ma - najbardziej zbliżonej. W kolumnie 8,0 km/h najbliżej 175 kg/ha są 159 (wiersz 54+2) i 177 (wiersz 54+5) - bliżej jest 177.

    Z wiersza 54+5 odczytuję:

    • punkt wysiewu: E,
    • natężenie rozsiewu: 43 kg/min,
    • żądana dawka równomierna (ta z tabeli): 177 kg/ha.
    Typowe błędy

    Odczyt z kolumny innej prędkości albo wpisanie obliczonej dawki 175 kg/ha - rozsiewacz nastawia się na wartość z tabeli rozsiewu.

    Dokument po tym kroku

  13. Krok 13: Dawka zmienna i sterowanie zewnętrzne

    Kryteria: ,

    R.5.6 Dawka zmienna regulowana zewnętrznie (zakres w [kg/ha]: 143 - 180

    R.5.7 Oznaczenie sterowania poprzez sygnał zewnętrzny: TC

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Dobór parametrów rozsiewania i ustawienia rozsiewacza oraz ilości nawozu dla nawożenia podstawowego wykonaj na podstawie Tabeli 7.

    Przy rozsiewie precyzyjnym dawkę nawożenia podstawowego (55% N, mocznik 46%) podaje terminal według mapy obszarów:

    • najmniejsza - obszar 4: 120 · 0,55 / 0,46 = 143,48 kg/ha,
    • największa - obszar 1: 150 · 0,55 / 0,46 = 179,35 kg/ha.

    Zakres zaokrąglam na zewnątrz (dolną granicę w dół, górną w górę), żeby obejmował obie dawki: 143 - 180 kg/ha - tak podaje klucz. Sterowanie sygnałem zewnętrznym akceptuje się na ekranie „TC config”, a gdy jest włączone, u dołu ekranu widać symbol TC.

    ⚠️ Rozbieżność arkusz-klucz: arkusz nie mówi, jak zaokrąglić granice zakresu - przy zaokrągleniu według zasad matematycznych z 143,48 i 179,35 wychodzi 143 - 179 kg/ha. Zaokrąglenie na zewnątrz (143 - 180) też da się obronić, więc nie da się ustalić jednej poprawnej wartości - wpisana jest wartość z klucza CKE, 143 - 180. Na egzaminie punkt daje wartość z klucza.

    Dokument po tym kroku

  14. Krok 14: Pozycja dozowania

    Kryteria: ,

    R.5.8 Pozycja dozowania bez sterowania elektrycznego: 54

    R.5.9 Pozycja dozowania ze sterowaniem elektrycznym: 59 lub 54+5

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobór parametrów rozsiewania i ustawienia rozsiewacza oraz ilości nawozu dla nawożenia podstawowego wykonaj na podstawie Tabeli 7.

    Pierwsza kolumna tabeli rozsiewu to pozycja dozowania zapisana jako „54+5”. Instrukcja: pierwsza liczba to pozycja dla rozsiewacza bez sterowania elektrycznego, a w rozsiewaczu ze sterowaniem elektrycznym dodaje się drugą liczbę (przykład z instrukcji: 42 + 3 = 45).

    • bez sterowania elektrycznego: 54,
    • ze sterowaniem elektrycznym: 54 + 5 = 59.
    Dokument po tym kroku

  15. Etap 6: Sprawdzenie pracy

    Krok 15 · po tym etapie masz 39 z 39 kryteriów (pkt)

    Krok 15: Kontrola tabel 9 ÷ 13

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dokonaj analizy kosztów tradycyjnego nawożenia azotowego na całej powierzchni i nawożenia zmienną dawką z zastosowaniem zasad rolnictwa precyzyjnego.

    Na koniec czytam tabele jako całość:

    • tabela 9: zaokrąglenia w górę, dawka większa od bilansu,
    • tabela 10: suma powierzchni obszarów = 15 ha, oszczędność = różnica ilości,
    • tabela 11: zakup zaokrąglony w górę do 50 kg, koszty z ceny 1150 zł/t,
    • tabele 12 i 13: ta sama szerokość 18 m, dawka podstawowa z 55% dawki azotu, odczyty z wiersza 54+5 w kolumnie 8 km/h.
    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.