Krok 1: Powierzchnia gruntów i uprawy buraka
Ustal powierzchnię uprawy buraka cukrowego oraz zapotrzebowanie na materiał siewny (Tabela1).
Grunty orne: 20 ha (z treści). Burak zajmuje 10 %: 20 × 0,1 = 2 ha.
Gospodarstwo roślinne z 20 ha gruntów ornych przeznacza 10 % na buraka cukrowego w uprawie tradycyjnej. Przedplonem jest pszenica ozima zebrana w I dekadzie sierpnia, więc jest czas na pełną uprawę pożniwną. Gleba kompleksu pszennego dobrego, lekko kwaśna (wymaga wapnowania), około 3 % próchnicy, plon 40 t korzeni z hektara.
Zadanie ma siedem tabel (1, 2, 3a, 3b, 4, 5, 6). Kroki idą w kolejności arkusza, w dużych tabelach wiersz po wierszu. Każdy krok zaczyna się poleceniem z arkusza i pokazuje rachunek albo uzasadnienie. Liczby policzyłem w skrypcie i porównałem z kluczem oceniania CKE.
Ten sam arkusz był też w sesji styczeń 2025 (ROL.10-01-25.01-SG), ale klucze obu sesji się różnią - to rozwiązanie jest zgodne z kluczem sesji czerwiec 2022.
Co widać w podglądzie. Tabela z arkusza odtworzona na stronie. Wpisy zdającego są granatowe i pisane ręcznie (model „d”), pola z bieżącego kroku są podświetlone na żółto.
Harmonogram (tabela 5) buduję wyłącznie z maszyn z listy „Park maszynowy w gospodarstwie”. Do lżejszych prac (rozsiewacze, opryskiwacz, siewnik) przypinam ciągnik Ursus C-360, a do ciężkich (pług, agregaty, kombajn) - mocniejszy Ursus 1014. To moja propozycja podziału, klucz ocenia nazwę maszyny lub narzędzia przy zabiegu. Dwa wiersze (bronowanie podorywki i włókowanie) dopisałem ponad klucz - korzystają z brony i włóki z parku maszynowego i należą do pełnej uprawy pożniwnej i wiosennej, ale klucz ich nie ocenia.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 41 kryteriów w 6 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 31 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać.
Kroki 1-2 · po tym etapie masz 4 z 41 kryteriów (pkt)
Ustal powierzchnię uprawy buraka cukrowego oraz zapotrzebowanie na materiał siewny (Tabela1).
Grunty orne: 20 ha (z treści). Burak zajmuje 10 %: 20 × 0,1 = 2 ha.
Ustal powierzchnię uprawy buraka cukrowego oraz zapotrzebowanie na materiał siewny (Tabela1).
Z wytycznych: norma wysiewu 1,2 j.s./ha (jednostka siewna = 100 tys. nasion, kłębki jednokiełkowe otoczkowane).
Na 2 ha: 1,2 × 2 = 2,4 j.s.
Kroki 3-6 · po tym etapie masz 14 z 41 kryteriów (pkt)
Ustal wymagania pokarmowe i potrzeby nawozowe buraka cukrowego (Tabela 2).
Z tabeli wymagań - wiersz burak: 4,6 kg N, 1,8 kg P₂O₅, 6,0 kg K₂O na tonę plonu. Plon 40 t/ha:
Ustal wymagania pokarmowe i potrzeby nawozowe buraka cukrowego (Tabela 2).
Obornik zawiera w tonie 4,5 kg N, 3,0 kg P₂O₅ i 6,0 kg K₂O, dawka 30 t/ha: 135 / 90 / 180 kg.
Burak wykorzysta z tego 40 / 20 / 60 % (nadruk w tabeli):
Ustal wymagania pokarmowe i potrzeby nawozowe buraka cukrowego (Tabela 2).
Gleba ma około 3 % próchnicy - w tabeli „Szacunkowe ilości azotu” to gleby próchniczne 2÷4 %, czyli 30 kg N/ha. Fosforu i potasu ten wiersz nie dotyczy (komórki przekreślone).
Ustal wymagania pokarmowe i potrzeby nawozowe buraka cukrowego (Tabela 2).
Wymagania minus to, co dostarczy obornik (i próchnica przy azocie):
Kroki 7-11 · po tym etapie masz 24 z 41 kryteriów (pkt)
Oblicz zapotrzebowanie na nawozy mineralne NPK w masie towarowej na 1 ha i całą powierzchnię uprawy (Tabela 3a i Tabela 3b).
Saletra amonowa ma 34 % N: 100 : 0,34 = 294,1 → 294 kg/ha, na 2 ha 588 kg.
Oblicz zapotrzebowanie na nawozy mineralne NPK w masie towarowej na 1 ha i całą powierzchnię uprawy (Tabela 3a i Tabela 3b).
Z wytycznych: 60 % przedsiewnie, 40 % pogłównie.
Kontrola: 176 + 118 = 294, więc dawki sumują się do całości.
Oblicz zapotrzebowanie na nawozy mineralne NPK w masie towarowej na 1 ha i całą powierzchnię uprawy (Tabela 3a i Tabela 3b).
Superfosfat borowany ma 44 % P₂O₅: 54 : 0,44 = 122,7 → 123 kg/ha, na 2 ha 246 kg.
Bor w superfosfacie nie jest przypadkiem - burak cukrowy jest na niego bardzo wrażliwy (zgorzel liścia sercowego).
Oblicz zapotrzebowanie na nawozy mineralne NPK w masie towarowej na 1 ha i całą powierzchnię uprawy (Tabela 3a i Tabela 3b).
Sól potasowa ma 60 % K₂O: 132 : 0,6 = 220 kg/ha, na 2 ha 440 kg.
Oblicz zapotrzebowanie na nawozy mineralne NPK w masie towarowej na 1 ha i całą powierzchnię uprawy (Tabela 3a i Tabela 3b).
Zalecana dawka to 2 t CaO/ha, a wapno węglanowe zawiera 50 % CaO: 2 : 0,5 = 4 t/ha, na 2 ha 8 t.
Tabela 3b jest w tonach (tabela 3a w kilogramach) - klucz przyjmuje też 4 000 i 8 000 kg.
Kroki 12-13 · po tym etapie masz 27 z 41 kryteriów (pkt)
Oblicz zapotrzebowanie na środki ochrony roślin (Tabela 4).
Wytyczne: zwalczanie chwastów - 2 zabiegi różnymi herbicydami. Dawki z tabeli środków ochrony, powierzchnia 2 ha:
Oblicz zapotrzebowanie na środki ochrony roślin (Tabela 4).
Wytyczne: zwalczanie pchełki burakowej - 1 zabieg. Insektycyd C: 0,8 l/ha × 2 = 1,6 l. Cel zabiegu: zwalczanie szkodników.
Wpisanie zaprawiania nasion jako zabiegu do tabeli - nasiona są już zaprawione, a tabela ma tylko trzy środki z arkusza.
Kroki 14-25 · po tym etapie masz 37 z 41 kryteriów (pkt)
Sporządź harmonogram technologii produkcji buraka cukrowego od zbioru przedplonu do zbioru korzeni buraka wykorzystując park maszynowy dostępny w gospodarstwie (Tabela 5).
Wytyczne: wapno węglanowe stosuje się w okresie pożniwnym. Pszenica schodzi w I dekadzie sierpnia, więc wapnuję zaraz po niej, rozsiewaczem wapna, przed podorywką - ta wymiesza wapno z glebą.
Sporządź harmonogram technologii produkcji buraka cukrowego od zbioru przedplonu do zbioru korzeni buraka wykorzystując park maszynowy dostępny w gospodarstwie (Tabela 5).
Podorywka agregatem podorywkowym w I-II dekadzie sierpnia przerywa parowanie i przykrywa wapno.
Wiersz z broną zębową to dopisek ponad klucz: brona dobija i wyrównuje podorywkę, dzięki czemu kiełkują osypane nasiona i chwasty - zniszczy je orka.
Sporządź harmonogram technologii produkcji buraka cukrowego od zbioru przedplonu do zbioru korzeni buraka wykorzystując park maszynowy dostępny w gospodarstwie (Tabela 5).
Wytyczne: superfosfat borowany i sól potasowa - jesienią. Rozsiewacz nawozów od III dekady września do października, przed orką, żeby nawozy trafiły w głąb warstwy ornej.
Sporządź harmonogram technologii produkcji buraka cukrowego od zbioru przedplonu do zbioru korzeni buraka wykorzystując park maszynowy dostępny w gospodarstwie (Tabela 5).
Wytyczne: obornik 30 t/ha jesienią pod orkę przedzimową. Załadunek ładowaczem czołowym, rozrzucanie rozrzutnikiem obornika - od III dekady września do października. Klucz tej sesji wymienia w sprzęcie oba narzędzia: ładowacz czołowy i rozrzutnik obornika.
Sporządź harmonogram technologii produkcji buraka cukrowego od zbioru przedplonu do zbioru korzeni buraka wykorzystując park maszynowy dostępny w gospodarstwie (Tabela 5).
Pług obracalny 4-skibowy, październik, zaraz po rozrzuceniu obornika (przyoranie ogranicza straty azotu). Ostra skiba zostaje na zimę - mróz ją rozkruszy.
Sporządź harmonogram technologii produkcji buraka cukrowego od zbioru przedplonu do zbioru korzeni buraka wykorzystując park maszynowy dostępny w gospodarstwie (Tabela 5).
Kryterium za nawożenie azotowe (R.5.6) obejmuje obie dawki - zaliczę je przy II dawce.
Sporządź harmonogram technologii produkcji buraka cukrowego od zbioru przedplonu do zbioru korzeni buraka wykorzystując park maszynowy dostępny w gospodarstwie (Tabela 5).
Agregat do uprawy przedsiewnej (I dekada kwietnia) wymiesza saletrę z glebą i przygotuje płytką, wyrównaną warstwę pod siewnik punktowy.
Sporządź harmonogram technologii produkcji buraka cukrowego od zbioru przedplonu do zbioru korzeni buraka wykorzystując park maszynowy dostępny w gospodarstwie (Tabela 5).
Z wytycznych: siew punktowy, koniec I dekady kwietnia, co 20 cm w rzędzie, 1,2 j.s./ha. Maszyna: siewnik punktowy.
Sporządź harmonogram technologii produkcji buraka cukrowego od zbioru przedplonu do zbioru korzeni buraka wykorzystując park maszynowy dostępny w gospodarstwie (Tabela 5).
Sporządź harmonogram technologii produkcji buraka cukrowego od zbioru przedplonu do zbioru korzeni buraka wykorzystując park maszynowy dostępny w gospodarstwie (Tabela 5).
Herbicyd B - 2 tygodnie po pierwszym zabiegu. Oba zabiegi przeciw chwastom są już w harmonogramie z terminami i opryskiwaczem, więc kryterium R.5.9 jest spełnione.
Sporządź harmonogram technologii produkcji buraka cukrowego od zbioru przedplonu do zbioru korzeni buraka wykorzystując park maszynowy dostępny w gospodarstwie (Tabela 5).
Pozostałe 40 % saletry (118 kg/ha) pogłównie, od 4-5 liścia do początku zakrycia międzyrzędzi, rozsiewaczem nawozów. Teraz w harmonogramie są obie dawki azotu - R.5.6.
Sporządź harmonogram technologii produkcji buraka cukrowego od zbioru przedplonu do zbioru korzeni buraka wykorzystując park maszynowy dostępny w gospodarstwie (Tabela 5).
Zbiór jednoetapowy w III dekadzie października kombajnem buraczanym zaczepianym (przy mocniejszym ciągniku), korzenie odwożą przyczepy transportowe - w gospodarstwie są dwie.
Kroki 26-29 · po tym etapie masz 41 z 41 kryteriów (pkt)
Oblicz dochód rolniczy netto uprawy 1 hektara buraka cukrowego (Tabela 6).
Wartość = cena × ilość:
Razem A: 8 138,90 zł.
Oblicz dochód rolniczy netto uprawy 1 hektara buraka cukrowego (Tabela 6).
Gwiazdka pod tabelą każe wziąć ilości z wcześniejszych obliczeń - na 1 ha i w jednostkach z tabeli:
Wpisanie nawozów w kilogramach przy cenie za decytonę (294 × 120 zł) albo ilości na całe 2 ha - tabela liczy 1 ha.
Oblicz dochód rolniczy netto uprawy 1 hektara buraka cukrowego (Tabela 6).
Koszty bezpośrednie B: 780,00 + 352,80 + 209,10 + 330,00 + 105,00 + 75,00 + 72,00 = 1 923,90 zł.
Nadwyżka bezpośrednia C = A - B: 8 138,90 - 1 923,90 = 6 215,00 zł.
Sumę kosztów bezpośrednich (wiersz B) trzeba wpisać, bo bez niej nie ma nadwyżki, ale klucz tej sesji nie ocenia jej osobnym kryterium - punkt jest za nadwyżkę bezpośrednią.
Oblicz dochód rolniczy netto uprawy 1 hektara buraka cukrowego (Tabela 6).
Koszty pośrednie D: 2 700,00 + 184,00 + 720,00 = 3 604,00 zł.
Dochód rolniczy netto E = C - D: 6 215,00 - 3 604,00 = 2 611,00 zł z hektara.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.