Przejdź do głównej treści
ROL.10-01-26.01-SGStyczeń 2026 · 21 kroków · ok. 40 min · 42 kryteria z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Tucz trzody i nawożenie kukurydzy

Gospodarstwo prowadzi tucz trzody chlewnej w cyklu otwartym: 150 warchlaków na cykl, 3 cykle w roku, żywienie kiszonką z rozdrobnionych kolb kukurydzy (CCM) i mieszanką treściwą. Kukurydza na CCM rośnie we własnym gospodarstwie, więc zadanie łączy produkcję zwierzęcą (tabele 1, 5, 6) z nawożeniem kukurydzy (tabele 2, 3, 4).

Kroki idą w kolejności tabel z arkusza, a w dużych tabelach wiersz po wierszu. Każdy krok zaczyna się poleceniem z arkusza i pokazuje rachunek. Wszystkie liczby policzyłem w skrypcie i porównałem z kluczem oceniania CKE.

Co widać w podglądzie. Tabela z arkusza odtworzona na stronie, przy tabeli 4 także ilustracje objawów niedoboru z arkusza. Wpisy zdającego są granatowe i pisane ręcznie (model „d”), pola z bieżącego kroku są podświetlone na żółto.

Dwie zasady zaokrągleń, od których zależą tabele 2 i 3: tabela 2 każe zaokrąglać wyniki do liczb całkowitych, więc do dalszych obliczeń biorę już zaokrąglone liczby (42, 17 i 117 kg z obornika). Tak samo w tabeli 3 dawkę na całą powierzchnię liczę z zaokrąglonej dawki na 1 ha.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 42 kryteriów w 6 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 32 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać.

  1. Etap 1: Tabela 1: produkcja tuczników i powierzchnia CCM

    Kroki 1-3 · po tym etapie masz 7 z 42 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Warchlaki wstawiane do tuczu

    Kryteria: ,

    R.1.1 w pozycji Liczba warchlaków wstawianych do tuczu w 1 cyklu produkcyjnym [szt.]: 150

    R.1.2 w pozycji Liczba warchlaków wstawianych do tuczu w ciągu roku [szt.]: 450

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz roczną wielkość produkcji i sprzedaży tuczników w gospodarstwie oraz ustal niezbędną powierzchnię uprawy kukurydzy na CCM. Wyniki wpisz do Tabeli 1.

    Z założeń produkcyjnych: w jednym cyklu wstawia się 150 warchlaków, a cykle są 3 w roku: 150 × 3 = 450 szt. rocznie.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Upadki i tuczniki do sprzedaży

    Kryteria: ,

    R.1.3 w pozycji Upadki tuczników w okresie tuczu w ciągu roku [szt.]: 9

    R.1.4 w pozycji Liczba tuczników przeznaczonych do sprzedaży w ciągu roku [szt.]: 441

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz roczną wielkość produkcji i sprzedaży tuczników w gospodarstwie oraz ustal niezbędną powierzchnię uprawy kukurydzy na CCM. Wyniki wpisz do Tabeli 1.

    Prognozowane upadki to 2 % (przepisuję z założeń). Liczę je od wszystkich wstawionych w roku: 450 × 0,02 = 9 szt.

    Do sprzedaży zostaje 450 - 9 = 441 tuczników.

    Typowe błędy

    Liczenie upadków od jednego cyklu (3 szt.) zamiast od całego roku (R.1.3).

    Dokument po tym kroku
  3. Krok 3: Plon kukurydzy i powierzchnia uprawy na CCM

    Kryteria: , ,

    R.1.5 w pozycji Plon ziarna kukurydzy [t/ha]: 10

    R.1.6 w pozycji Liczba tuczników, które można wyżywić kiszonką CCM sporządzoną z 1 ha uprawy kukurydzy [szt.]: 30

    R.1.7 w pozycji Powierzchnia uprawy kukurydzy na CCM niezbędna do całorocznego wyżywienia tuczników w gospodarstwie [ha]: 15

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz roczną wielkość produkcji i sprzedaży tuczników w gospodarstwie oraz ustal niezbędną powierzchnię uprawy kukurydzy na CCM. Wyniki wpisz do Tabeli 1.

    Z treści zadania: plon ziarna 10 t/ha, a CCM z 1 ha wystarcza na 30 tuczników.

    Uwaga pod tabelą każe liczyć powierzchnię paszową od tuczników rozpoczynających tucz (upadłe też jadły): 450 : 30 = 15 ha.

    Typowe błędy

    Dzielenie liczby tuczników sprzedanych (441) - wychodzi 14,7 ha zamiast 15 ha (R.1.7).

    Dokument po tym kroku
  4. Etap 2: Tabela 2: bilans składników pokarmowych kukurydzy

    Kroki 4-7 · po tym etapie masz 17 z 42 kryteriów (pkt)

    Krok 4: Wymagania pokarmowe kukurydzy na CCM

    Kryteria: , ,

    R.2.1 Wymagania pokarmowe kukurydzy przy zakładanym plonie z 1 ha w kolumnie N [kg/ha]: 140

    R.2.2 Wymagania pokarmowe kukurydzy przy zakładanym plonie z 1 ha w kolumnie P2O5 [kg/ha]: 70

    R.2.3 Wymagania pokarmowe kukurydzy przy zakładanym plonie z 1 ha w kolumnie K2O [kg/ha]: 200

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz wymagania pokarmowe i potrzeby nawozowe kukurydzy uprawianej na CCM. Wyniki wpisz do Tabeli 2.

    Z tabeli wymagań pokarmowych biorę wiersz CCM (nie „całe rośliny - silos”): 14 kg N, 7 kg P₂O₅ i 20 kg K₂O na 1 t plonu.

    Przy plonie 10 t/ha: 14 × 10 = 140 kg N, 7 × 10 = 70 kg P₂O₅, 20 × 10 = 200 kg K₂O na hektar.

    Typowe błędy

    Wzięcie wymagań dla kukurydzy na silos (3,5 / 1,3 / 6,3 kg) - zadanie dotyczy uprawy na CCM.

    Dokument po tym kroku
  5. Krok 5: Składniki w dawce 30 t obornika

    Kryteria:

    R.2.4 Zawartość składników pokarmowych w 30 t obornika w kolumnie N [kg]: 141 w kolumnie P2O5 [kg]: 84 w kolumnie K2O [kg]: 195

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz wymagania pokarmowe i potrzeby nawozowe kukurydzy uprawianej na CCM. Wyniki wpisz do Tabeli 2.

    Z tabeli zawartości w oborniku: w 1 t jest 4,7 kg N, 2,8 kg P₂O₅ i 6,5 kg K₂O. Dawka to 30 t/ha:

    • N: 4,7 × 30 = 141 kg,
    • P₂O₅: 2,8 × 30 = 84 kg,
    • K₂O: 6,5 × 30 = 195 kg.

    Klucz przyznaje jeden punkt za komplet trzech liczb.

    Dokument po tym kroku
  6. Krok 6: Składniki dostępne z obornika

    Kryteria: , ,

    R.2.5 Ilość składników dostępna z obornika po uwzględnieniu stopnia wykorzystania w kolumnie N [kg/ha]: 42 - 43

    R.2.6 Ilość składników dostępna z obornika po uwzględnieniu stopnia wykorzystania w kolumnie P2O5 [kg/ha]: 16 - 17

    R.2.7 Ilość składników dostępna z obornika po uwzględnieniu stopnia wykorzystania w kolumnie K2O [kg/ha]: 117

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz wymagania pokarmowe i potrzeby nawozowe kukurydzy uprawianej na CCM. Wyniki wpisz do Tabeli 2.

    W pierwszym roku roślina wykorzysta tylko część składników z obornika (nadrukowane 30 / 20 / 60 %):

    • N: 141 × 0,30 = 42,3 → 42 kg/ha,
    • P₂O₅: 84 × 0,20 = 16,8 → 17 kg/ha,
    • K₂O: 195 × 0,60 = 117 kg/ha.

    Tabela każe zaokrąglać do liczb całkowitych - dalej liczę na tych zaokrąglonych wartościach.

    Dokument po tym kroku
  7. Krok 7: Dawka nawozów mineralnych w czystym składniku

    Kryteria: , ,

    R.2.8 Zapotrzebowanie kukurydzy na składniki pokarmowe z nawozów mineralnych (dawka nawozów mineralnych w czystym składniku) w kolumnie N [kg/ha]: 77 - 78

    R.2.9 Zapotrzebowanie kukurydzy na składniki pokarmowe z nawozów mineralnych (dawka nawozów mineralnych w czystym składniku) w kolumnie P2O5 [kg/ha]: 53 - 54

    R.2.10 Zapotrzebowanie kukurydzy na składniki pokarmowe z nawozów mineralnych (dawka nawozów mineralnych w czystym składniku) w kolumnie K2O [kg/ha]: 83

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz wymagania pokarmowe i potrzeby nawozowe kukurydzy uprawianej na CCM. Wyniki wpisz do Tabeli 2.

    Mineralnymi uzupełniam to, czego nie pokryje obornik (a przy azocie także próchnica - 20 kg N/ha z tabeli):

    • N: 140 - 42 - 20 = 78 kg/ha,
    • P₂O₅: 70 - 17 = 53 kg/ha,
    • K₂O: 200 - 117 = 83 kg/ha.
    Typowe błędy

    Pominięcie azotu z próchnicy (wychodzi 98 kg N) albo odjęcie go także od fosforu i potasu - te komórki są przekreślone.

    Dokument po tym kroku
  8. Etap 3: Tabela 3: nawozy w masie towarowej

    Kroki 8-10 · po tym etapie masz 23 z 42 kryteriów (pkt)

    Krok 8: Mocznik na 1 ha i na 15 ha

    Kryteria: ,

    R.3.1 Mocznik 46 % N w kolumnie Dawka na 1 ha [kg/ha]: 169 - 170

    R.3.4 Mocznik 46 % N w kolumnie Dawka na całą powierzchnię uprawy [kg]: 2535 - 2550

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz zapotrzebowanie na nawozy mineralne w masie towarowej na 1 ha i całą powierzchnię uprawy kukurydzy. Wyniki wpisz do Tabeli 3.

    Masa towarowa = czysty składnik : zawartość składnika w nawozie. Mocznik ma 46 % N:

    78 : 0,46 = 169,6 → 170 kg/ha, na 15 ha: 170 × 15 = 2 550 kg.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Superfosfat potrójny na 1 ha i na 15 ha

    Kryteria: ,

    R.3.2 Superfosfat potrójny granulowany 46 % P2O5 w kolumnie Dawka na 1 ha [kg/ha]: 115

    R.3.5 Superfosfat potrójny granulowany 46 % P2O5 w kolumnie Dawka na całą powierzchnię uprawy [kg]: 1725

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz zapotrzebowanie na nawozy mineralne w masie towarowej na 1 ha i całą powierzchnię uprawy kukurydzy. Wyniki wpisz do Tabeli 3.

    Superfosfat potrójny granulowany ma 46 % P₂O₅: 53 : 0,46 = 115,2 → 115 kg/ha, na 15 ha: 1 725 kg.

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Sól potasowa na 1 ha i na 15 ha

    Kryteria: ,

    R.3.3 Sól potasowa 60 % K2O na 1 ha [kg]: 138

    R.3.6 Sól potasowa 60 % K2O w kolumnie Dawka na całą powierzchnię uprawy [kg]: 2070

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz zapotrzebowanie na nawozy mineralne w masie towarowej na 1 ha i całą powierzchnię uprawy kukurydzy. Wyniki wpisz do Tabeli 3.

    Sól potasowa ma 60 % K₂O: 83 : 0,60 = 138,3 → 138 kg/ha, na 15 ha: 2 070 kg.

    Typowe błędy

    Mnożenie zamiast dzielenia przez zawartość składnika (83 × 0,6 = 49,8) - nawozu w masie towarowej zawsze jest więcej niż czystego składnika.

    Dokument po tym kroku
  11. Etap 4: Tabela 4: objawy niedoboru składników

    Kroki 11-12 · po tym etapie masz 27 z 42 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Ilustracje 1 i 2: potas i magnez

    Kryteria: ,

    R.4.1 w pozycji Ilustracja 1: Potas

    R.4.2 w pozycji Ilustracja 2: Magnez

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie przedstawionych ilustracji i opisów określ składniki pokarmowe, których niedobór spowodował występujące objawy na roślinach kukurydzy. Ich nazwy wpisz do Tabeli 4.

    • Ilustracja 1 - żółknięcie i brązowienie krawędzi dolnych liści od wierzchołka, „poparzenia” brzegów i więdnięcie w upał: to obraz niedoboru potasu (potas reguluje gospodarkę wodną, więc roślina gorzej znosi upał).
    • Ilustracja 2 - chloroza między nerwami, nerwy zostają zielone (liść „w paski”): niedobór magnezu, składnika chlorofilu.
    Dokument po tym kroku
  12. Krok 12: Ilustracje 3 i 4: azot i fosfor

    Kryteria: ,

    R.4.3 w pozycji Ilustracja 3: Azot

    R.4.4 w pozycji Ilustracja 4: Fostor

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie przedstawionych ilustracji i opisów określ składniki pokarmowe, których niedobór spowodował występujące objawy na roślinach kukurydzy. Ich nazwy wpisz do Tabeli 4.

    • Ilustracja 3 - jasnozielone dolne liście i chloroza od wierzchołka w kształcie litery V wzdłuż nerwu głównego, przechodząca w nekrozę: niedobór azotu (roślina przenosi go ze starszych liści do młodszych, więc objawy zaczynają się na dole).
    • Ilustracja 4 - purpurowo-czerwone przebarwienia brzegów liści na młodych roślinach: niedobór fosforu.

    W kluczu CKE przy ilustracji 4 jest literówka „Fostor” - chodzi oczywiście o fosfor.

    Typowe błędy

    Pomylenie azotu z potasem: przy azocie żółknie środek liścia od wierzchołka (litera V), przy potasie - brzegi liścia.

    Dokument po tym kroku
  13. Etap 5: Tabela 5: pasze dla stada w 3 cyklach

    Kroki 13-18 · po tym etapie masz 37 z 42 kryteriów (pkt)

    Krok 13: Mieszanka treściwa w dwóch pierwszych okresach tuczu

    Kryteria:

    R.5.1 Mieszanka treściwa dla tuczników o masie ciała 30-50 kg w kolumnie Zapotrzebowanie na paszę ogólem z rezerwą [t]: 4,8 - 4,9

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Zgodnie z planem żywienia w tuczu CCM oblicz roczne zapotrzebowanie na pasze dla całego stada w 3 cyklach produkcyjnych. Wyniki wpisz do Tabeli 5.

    Program żywienia daje 1,1 kg mieszanki dziennie na tucznika zarówno przy 30-50 kg, jak i przy 50-70 kg. Dla każdego okresu:

    • stado: 1,1 × 150 = 165 kg dziennie,
    • 28 dni: 165 × 28 = 4 620 kg,
    • rezerwa 5 %: 231 kg, razem 4 851 kg = 4,9 t (jedno miejsce po przecinku).

    Kryterium jest tylko za okres 30-50 kg, ale okres 50-70 kg wpisuję tak samo - bez niego suma cyklu będzie błędna.

    Dokument po tym kroku
  14. Krok 14: Mieszanka treściwa w okresach 70-90 i 90-110 kg

    Kryteria:

    R.5.2 Mieszanka treściwa dla tucznika o masie ciała 70-90 kg w kolumnie Zapotrzebowanie na paszę ogółem z rezerwą [t]: 5,2 - 5,3

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Zgodnie z planem żywienia w tuczu CCM oblicz roczne zapotrzebowanie na pasze dla całego stada w 3 cyklach produkcyjnych. Wyniki wpisz do Tabeli 5.

    Od 70 kg tucznik dostaje 1,2 kg mieszanki: 1,2 × 150 = 180 kg dziennie, × 28 = 5 040 kg, + 5 % (252 kg) = 5 292 kg = 5,3 t. Okres 90-110 kg wygląda tak samo.

    Dokument po tym kroku
  15. Krok 15: Razem mieszanka treściwa w 1 i 3 cyklach

    Kryteria: ,

    R.5.3 Razem zapotrzebowanie na mieszankę treściwą w 1 cyklu produkcyjnym w kolumnie Zapotrzebowanie ogółem z rezerwą [t]: 20,2 - 20,4

    R.5.4 Razem zapotrzebowanie na mieszankę treściwą w 3 cyklach produkcyjnych [t]: 60,6 - 61,2

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Zgodnie z planem żywienia w tuczu CCM oblicz roczne zapotrzebowanie na pasze dla całego stada w 3 cyklach produkcyjnych. Wyniki wpisz do Tabeli 5.

    • 1 cykl: 4851 + 4851 + 5292 + 5292 = 20 286 kg = 20,3 t,
    • 3 cykle: 20 286 × 3 = 60 858 kg = 60,9 t.

    Sumuję kilogramy, a dopiero wynik zamieniam na tony - sumowanie zaokrąglonych ton daje 20,4 t, co klucz też przyjmuje, ale to gorszy nawyk.

    Dokument po tym kroku
  16. Krok 16: Kiszonka CCM w okresach 30-50 i 50-70 kg

    Kryteria: ,

    R.5.5 Kiszonka CCM dla tucznika o masie ciała 30-50 kg w kolumnie Zapotrzebowanie ogółem z rezerwą [t]: 5,5 - 5,6

    R.5.6 Kiszonka CCM dla tucznika o masie ciała 50-70 kg w kolumnie Zapotrzebowanie ogółem z rezerwą [t]: 9,5 - 9,6

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Zgodnie z planem żywienia w tuczu CCM oblicz roczne zapotrzebowanie na pasze dla całego stada w 3 cyklach produkcyjnych. Wyniki wpisz do Tabeli 5.

    Rezerwa dla CCM wynosi 20 %:

    • 30-50 kg: 1,1 × 150 × 28 = 4 620 kg, + 924 kg rezerwy = 5 544 kg = 5,5 t,
    • 50-70 kg: 1,9 × 150 × 28 = 7 980 kg, + 1 596 kg = 9 576 kg = 9,6 t.
    Typowe błędy

    Przeniesienie rezerwy 5 % z mieszanki na kiszonkę - każda pasza ma swoją rezerwę.

    Dokument po tym kroku
  17. Krok 17: Kiszonka CCM w okresach 70-90 i 90-110 kg

    Kryteria: ,

    R.5.7 Kiszonka CCM dla tucznika o masie ciała 70-90 kg w kolumnie Zapotrzebowanie na paszę ogółem z rezerwą [t]: 13,6 - 13,7

    R.5.8 Kiszonka CCM dla tucznika o masie ciała 90-110 kg w kolumnie Zapotrzebowanie na paszę ogółem z rezerwą [t]: 17,1 - 17,2

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Zgodnie z planem żywienia w tuczu CCM oblicz roczne zapotrzebowanie na pasze dla całego stada w 3 cyklach produkcyjnych. Wyniki wpisz do Tabeli 5.

    • 70-90 kg: 2,7 × 150 × 28 = 11 340 kg, + 20 % = 13 608 kg = 13,6 t,
    • 90-110 kg: 3,4 × 150 × 28 = 14 280 kg, + 20 % = 17 136 kg = 17,1 t.
    Dokument po tym kroku
  18. Krok 18: Razem kiszonka CCM w 1 i 3 cyklach

    Kryteria: ,

    R.5.9 Razem zapotrzebowanie na kiszonkę CCM w 1 cyklu produkcyjnym [t]: 45,8 - 45,9

    R.5.10 Razem zapotrzebowanie na kiszonkę CCM w 3 cyklach produkcyjnych [t]: 137 - 138

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Zgodnie z planem żywienia w tuczu CCM oblicz roczne zapotrzebowanie na pasze dla całego stada w 3 cyklach produkcyjnych. Wyniki wpisz do Tabeli 5.

    • 1 cykl: 5544 + 9576 + 13 608 + 17 136 = 45 864 kg = 45,9 t,
    • 3 cykle: × 3 = 137 592 kg = 137,6 t.
    Dokument po tym kroku
  19. Etap 6: Tabela 6: nadwyżka bezpośrednia i dochód

    Kroki 19-21 · po tym etapie masz 42 z 42 kryteriów (pkt)

    Krok 19: Wartość produkcji i nadwyżka bezpośrednia

    Kryteria: ,

    R.6.1 w pozycji Produkcja główna żywiec wieprzowy [zł]: 792,00

    R.6.2 w pozycji Nadwyżka bezpośrednia [zł]: 165,14

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz nadwyżkę bezpośrednią i dochód rolniczy netto przy produkcji 1 tucznika.

    Produkcja główna to żywiec: tucznik sprzedawany przy masie 110 kg (z założeń), cena 7,20 zł/kg: 110 × 7,20 = 792,00 zł.

    Nadwyżka bezpośrednia (poz. 1 - poz. 2): 792,00 - 626,86 = 165,14 zł.

    Typowe błędy

    Wpisanie w ilości przyrostu w tuczu (80 kg) - sprzedaje się całego tucznika o masie 110 kg.

    Dokument po tym kroku
  20. Krok 20: Koszty pośrednie i koszty ogółem

    Kryteria: ,

    R.6.3 w pozycji Razem koszty pośrednie [zł]: 62,68 - 62,69

    R.6.4 w pozycji Koszty ogółem [zł]: 689,54 - 689,55

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz nadwyżkę bezpośrednią i dochód rolniczy netto przy produkcji 1 tucznika.

    Koszty pośrednie to 10 % kosztów bezpośrednich: 626,86 × 0,1 = 62,686 → 62,69 zł.

    Koszty ogółem: 626,86 + 62,69 = 689,55 zł.

    Dokument po tym kroku
  21. Krok 21: Dochód rolniczy z jednego tucznika

    Kryteria:

    R.6.5 w pozycji Dochód rolniczy [zł]: 102,45 - 102,46

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz nadwyżkę bezpośrednią i dochód rolniczy netto przy produkcji 1 tucznika.

    Dochód rolniczy (poz. 1 - poz. 5): 792,00 - 689,55 = 102,45 zł na tuczniku.

    Kontrola: nadwyżka bezpośrednia minus koszty pośrednie daje to samo - 165,14 - 62,69 = 102,45 zł.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.