ROL.10-01-26.01-SGStyczeń 2026 · 21 kroków · ok. 40 min · 42 kryteria z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Tucz trzody i nawożenie kukurydzy
Gospodarstwo prowadzi tucz trzody chlewnej w cyklu otwartym: 150 warchlaków na cykl, 3 cykle w roku, żywienie kiszonką z rozdrobnionych kolb kukurydzy (CCM) i mieszanką treściwą. Kukurydza na CCM rośnie we własnym gospodarstwie, więc zadanie łączy produkcję zwierzęcą (tabele 1, 5, 6) z nawożeniem kukurydzy (tabele 2, 3, 4).
Kroki idą w kolejności tabel z arkusza, a w dużych tabelach wiersz po wierszu. Każdy krok zaczyna się poleceniem z arkusza i pokazuje rachunek. Wszystkie liczby policzyłem w skrypcie i porównałem z kluczem oceniania CKE.
Co widać w podglądzie. Tabela z arkusza odtworzona na stronie, przy tabeli 4 także ilustracje objawów niedoboru z arkusza. Wpisy zdającego są granatowe i pisane ręcznie (model „d”), pola z bieżącego kroku są podświetlone na żółto.
Dwie zasady zaokrągleń, od których zależą tabele 2 i 3: tabela 2 każe zaokrąglać wyniki do liczb całkowitych, więc do dalszych obliczeń biorę już zaokrąglone liczby (42, 17 i 117 kg z obornika). Tak samo w tabeli 3 dawkę na całą powierzchnię liczę z zaokrąglonej dawki na 1 ha.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 42 kryteriów w 6 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 32 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać.
Etap 1: Tabela 1: produkcja tuczników i powierzchnia CCM
Kroki 1-3 · po tym etapie masz 7 z 42 kryteriów (pkt)
Krok 1: Warchlaki wstawiane do tuczu
Kryteria: ,
R.1.1 w pozycji Liczba warchlaków wstawianych do tuczu w 1 cyklu produkcyjnym [szt.]: 150
R.1.2 w pozycji Liczba warchlaków wstawianych do tuczu w ciągu roku [szt.]: 450
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Oblicz roczną wielkość produkcji i sprzedaży tuczników w gospodarstwie oraz ustal niezbędną powierzchnię uprawy kukurydzy na CCM. Wyniki wpisz do Tabeli 1.
Z założeń produkcyjnych: w jednym cyklu wstawia się 150 warchlaków, a cykle są 3 w roku: 150 × 3 = 450 szt. rocznie.
Dokument po tym kroku
Krok 2: Upadki i tuczniki do sprzedaży
Kryteria: ,
R.1.3 w pozycji Upadki tuczników w okresie tuczu w ciągu roku [szt.]: 9
R.1.4 w pozycji Liczba tuczników przeznaczonych do sprzedaży w ciągu roku [szt.]: 441
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Oblicz roczną wielkość produkcji i sprzedaży tuczników w gospodarstwie oraz ustal niezbędną powierzchnię uprawy kukurydzy na CCM. Wyniki wpisz do Tabeli 1.
Prognozowane upadki to 2 % (przepisuję z założeń). Liczę je od wszystkich wstawionych w roku: 450 × 0,02 = 9 szt.
Do sprzedaży zostaje 450 - 9 = 441 tuczników.
Typowe błędy
Liczenie upadków od jednego cyklu (3 szt.) zamiast od całego roku (R.1.3).
Dokument po tym kroku
Krok 3: Plon kukurydzy i powierzchnia uprawy na CCM
Kryteria: , ,
R.1.5 w pozycji Plon ziarna kukurydzy [t/ha]: 10
R.1.6 w pozycji Liczba tuczników, które można wyżywić kiszonką CCM sporządzoną z 1 ha uprawy kukurydzy [szt.]: 30
R.1.7 w pozycji Powierzchnia uprawy kukurydzy na CCM niezbędna do całorocznego wyżywienia tuczników w gospodarstwie [ha]: 15
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Oblicz roczną wielkość produkcji i sprzedaży tuczników w gospodarstwie oraz ustal niezbędną powierzchnię uprawy kukurydzy na CCM. Wyniki wpisz do Tabeli 1.
Z treści zadania: plon ziarna 10 t/ha, a CCM z 1 ha wystarcza na 30 tuczników.
Uwaga pod tabelą każe liczyć powierzchnię paszową od tuczników rozpoczynających tucz (upadłe też jadły): 450 : 30 = 15 ha.
Typowe błędy
Dzielenie liczby tuczników sprzedanych (441) - wychodzi 14,7 ha zamiast 15 ha (R.1.7).
Kroki 4-7 · po tym etapie masz 17 z 42 kryteriów (pkt)
Krok 4: Wymagania pokarmowe kukurydzy na CCM
Kryteria: , ,
R.2.1 Wymagania pokarmowe kukurydzy przy zakładanym plonie z 1 ha w kolumnie N [kg/ha]: 140
R.2.2 Wymagania pokarmowe kukurydzy przy zakładanym plonie z 1 ha w kolumnie P2O5 [kg/ha]: 70
R.2.3 Wymagania pokarmowe kukurydzy przy zakładanym plonie z 1 ha w kolumnie K2O [kg/ha]: 200
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Oblicz wymagania pokarmowe i potrzeby nawozowe kukurydzy uprawianej na CCM. Wyniki wpisz do Tabeli 2.
Z tabeli wymagań pokarmowych biorę wiersz CCM (nie „całe rośliny - silos”): 14 kg N, 7 kg P₂O₅ i 20 kg K₂O na 1 t plonu.
Przy plonie 10 t/ha: 14 × 10 = 140 kg N, 7 × 10 = 70 kg P₂O₅, 20 × 10 = 200 kg K₂O na hektar.
Typowe błędy
Wzięcie wymagań dla kukurydzy na silos (3,5 / 1,3 / 6,3 kg) - zadanie dotyczy uprawy na CCM.
Dokument po tym kroku
Krok 5: Składniki w dawce 30 t obornika
Kryteria:
R.2.4 Zawartość składników pokarmowych w 30 t obornika w kolumnie N [kg]: 141 w kolumnie P2O5 [kg]: 84 w kolumnie K2O [kg]: 195
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Oblicz wymagania pokarmowe i potrzeby nawozowe kukurydzy uprawianej na CCM. Wyniki wpisz do Tabeli 2.
Z tabeli zawartości w oborniku: w 1 t jest 4,7 kg N, 2,8 kg P₂O₅ i 6,5 kg K₂O. Dawka to 30 t/ha:
N: 4,7 × 30 = 141 kg,
P₂O₅: 2,8 × 30 = 84 kg,
K₂O: 6,5 × 30 = 195 kg.
Klucz przyznaje jeden punkt za komplet trzech liczb.
Dokument po tym kroku
Krok 6: Składniki dostępne z obornika
Kryteria: , ,
R.2.5 Ilość składników dostępna z obornika po uwzględnieniu stopnia wykorzystania w kolumnie N [kg/ha]: 42 - 43
R.2.6 Ilość składników dostępna z obornika po uwzględnieniu stopnia wykorzystania w kolumnie P2O5 [kg/ha]: 16 - 17
R.2.7 Ilość składników dostępna z obornika po uwzględnieniu stopnia wykorzystania w kolumnie K2O [kg/ha]: 117
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Oblicz wymagania pokarmowe i potrzeby nawozowe kukurydzy uprawianej na CCM. Wyniki wpisz do Tabeli 2.
W pierwszym roku roślina wykorzysta tylko część składników z obornika (nadrukowane 30 / 20 / 60 %):
N: 141 × 0,30 = 42,3 → 42 kg/ha,
P₂O₅: 84 × 0,20 = 16,8 → 17 kg/ha,
K₂O: 195 × 0,60 = 117 kg/ha.
Tabela każe zaokrąglać do liczb całkowitych - dalej liczę na tych zaokrąglonych wartościach.
Dokument po tym kroku
Krok 7: Dawka nawozów mineralnych w czystym składniku
Kryteria: , ,
R.2.8 Zapotrzebowanie kukurydzy na składniki pokarmowe z nawozów mineralnych (dawka nawozów mineralnych w czystym składniku) w kolumnie N [kg/ha]: 77 - 78
R.2.9 Zapotrzebowanie kukurydzy na składniki pokarmowe z nawozów mineralnych (dawka nawozów mineralnych w czystym składniku) w kolumnie P2O5 [kg/ha]: 53 - 54
R.2.10 Zapotrzebowanie kukurydzy na składniki pokarmowe z nawozów mineralnych (dawka nawozów mineralnych w czystym składniku) w kolumnie K2O [kg/ha]: 83
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Oblicz wymagania pokarmowe i potrzeby nawozowe kukurydzy uprawianej na CCM. Wyniki wpisz do Tabeli 2.
Mineralnymi uzupełniam to, czego nie pokryje obornik (a przy azocie także próchnica - 20 kg N/ha z tabeli):
N: 140 - 42 - 20 = 78 kg/ha,
P₂O₅: 70 - 17 = 53 kg/ha,
K₂O: 200 - 117 = 83 kg/ha.
Typowe błędy
Pominięcie azotu z próchnicy (wychodzi 98 kg N) albo odjęcie go także od fosforu i potasu - te komórki są przekreślone.
Dokument po tym kroku
Etap 3: Tabela 3: nawozy w masie towarowej
Kroki 8-10 · po tym etapie masz 23 z 42 kryteriów (pkt)
Krok 8: Mocznik na 1 ha i na 15 ha
Kryteria: ,
R.3.1 Mocznik 46 % N w kolumnie Dawka na 1 ha [kg/ha]: 169 - 170
R.3.4 Mocznik 46 % N w kolumnie Dawka na całą powierzchnię uprawy [kg]: 2535 - 2550
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Oblicz zapotrzebowanie na nawozy mineralne w masie towarowej na 1 ha i całą powierzchnię uprawy kukurydzy. Wyniki wpisz do Tabeli 3.
Masa towarowa = czysty składnik : zawartość składnika w nawozie. Mocznik ma 46 % N:
78 : 0,46 = 169,6 → 170 kg/ha, na 15 ha: 170 × 15 = 2 550 kg.
Dokument po tym kroku
Krok 9: Superfosfat potrójny na 1 ha i na 15 ha
Kryteria: ,
R.3.2 Superfosfat potrójny granulowany 46 % P2O5 w kolumnie Dawka na 1 ha [kg/ha]: 115
R.3.5 Superfosfat potrójny granulowany 46 % P2O5 w kolumnie Dawka na całą powierzchnię uprawy [kg]: 1725
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Oblicz zapotrzebowanie na nawozy mineralne w masie towarowej na 1 ha i całą powierzchnię uprawy kukurydzy. Wyniki wpisz do Tabeli 3.
Superfosfat potrójny granulowany ma 46 % P₂O₅: 53 : 0,46 = 115,2 → 115 kg/ha, na 15 ha: 1 725 kg.
Dokument po tym kroku
Krok 10: Sól potasowa na 1 ha i na 15 ha
Kryteria: ,
R.3.3 Sól potasowa 60 % K2O na 1 ha [kg]: 138
R.3.6 Sól potasowa 60 % K2O w kolumnie Dawka na całą powierzchnię uprawy [kg]: 2070
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Oblicz zapotrzebowanie na nawozy mineralne w masie towarowej na 1 ha i całą powierzchnię uprawy kukurydzy. Wyniki wpisz do Tabeli 3.
Sól potasowa ma 60 % K₂O: 83 : 0,60 = 138,3 → 138 kg/ha, na 15 ha: 2 070 kg.
Typowe błędy
Mnożenie zamiast dzielenia przez zawartość składnika (83 × 0,6 = 49,8) - nawozu w masie towarowej zawsze jest więcej niż czystego składnika.
Dokument po tym kroku
Etap 4: Tabela 4: objawy niedoboru składników
Kroki 11-12 · po tym etapie masz 27 z 42 kryteriów (pkt)
Krok 11: Ilustracje 1 i 2: potas i magnez
Kryteria: ,
R.4.1 w pozycji Ilustracja 1: Potas
R.4.2 w pozycji Ilustracja 2: Magnez
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie przedstawionych ilustracji i opisów określ składniki pokarmowe, których niedobór spowodował występujące objawy na roślinach kukurydzy. Ich nazwy wpisz do Tabeli 4.
Ilustracja 1 - żółknięcie i brązowienie krawędzi dolnych liści od wierzchołka, „poparzenia” brzegów i więdnięcie w upał: to obraz niedoboru potasu (potas reguluje gospodarkę wodną, więc roślina gorzej znosi upał).
Na podstawie przedstawionych ilustracji i opisów określ składniki pokarmowe, których niedobór spowodował występujące objawy na roślinach kukurydzy. Ich nazwy wpisz do Tabeli 4.
Ilustracja 3 - jasnozielone dolne liście i chloroza od wierzchołka w kształcie litery V wzdłuż nerwu głównego, przechodząca w nekrozę: niedobór azotu (roślina przenosi go ze starszych liści do młodszych, więc objawy zaczynają się na dole).
Ilustracja 4 - purpurowo-czerwone przebarwienia brzegów liści na młodych roślinach: niedobór fosforu.
W kluczu CKE przy ilustracji 4 jest literówka „Fostor” - chodzi oczywiście o fosfor.
Typowe błędy
Pomylenie azotu z potasem: przy azocie żółknie środek liścia od wierzchołka (litera V), przy potasie - brzegi liścia.
Dokument po tym kroku
Etap 5: Tabela 5: pasze dla stada w 3 cyklach
Kroki 13-18 · po tym etapie masz 37 z 42 kryteriów (pkt)
Krok 13: Mieszanka treściwa w dwóch pierwszych okresach tuczu
Kryteria:
R.5.1 Mieszanka treściwa dla tuczników o masie ciała 30-50 kg w kolumnie Zapotrzebowanie na paszę ogólem z rezerwą [t]: 4,8 - 4,9
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Zgodnie z planem żywienia w tuczu CCM oblicz roczne zapotrzebowanie na pasze dla całego stada w 3 cyklach produkcyjnych. Wyniki wpisz do Tabeli 5.
Program żywienia daje 1,1 kg mieszanki dziennie na tucznika zarówno przy 30-50 kg, jak i przy 50-70 kg. Dla każdego okresu:
stado: 1,1 × 150 = 165 kg dziennie,
28 dni: 165 × 28 = 4 620 kg,
rezerwa 5 %: 231 kg, razem 4 851 kg = 4,9 t (jedno miejsce po przecinku).
Kryterium jest tylko za okres 30-50 kg, ale okres 50-70 kg wpisuję tak samo - bez niego suma cyklu będzie błędna.
Dokument po tym kroku
Krok 14: Mieszanka treściwa w okresach 70-90 i 90-110 kg
Kryteria:
R.5.2 Mieszanka treściwa dla tucznika o masie ciała 70-90 kg w kolumnie Zapotrzebowanie na paszę ogółem z rezerwą [t]: 5,2 - 5,3
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Zgodnie z planem żywienia w tuczu CCM oblicz roczne zapotrzebowanie na pasze dla całego stada w 3 cyklach produkcyjnych. Wyniki wpisz do Tabeli 5.
Od 70 kg tucznik dostaje 1,2 kg mieszanki: 1,2 × 150 = 180 kg dziennie, × 28 = 5 040 kg, + 5 % (252 kg) = 5 292 kg = 5,3 t. Okres 90-110 kg wygląda tak samo.
Dokument po tym kroku
Krok 15: Razem mieszanka treściwa w 1 i 3 cyklach
Kryteria: ,
R.5.3 Razem zapotrzebowanie na mieszankę treściwą w 1 cyklu produkcyjnym w kolumnie Zapotrzebowanie ogółem z rezerwą [t]: 20,2 - 20,4
R.5.4 Razem zapotrzebowanie na mieszankę treściwą w 3 cyklach produkcyjnych [t]: 60,6 - 61,2
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Zgodnie z planem żywienia w tuczu CCM oblicz roczne zapotrzebowanie na pasze dla całego stada w 3 cyklach produkcyjnych. Wyniki wpisz do Tabeli 5.
Wpisanie w ilości przyrostu w tuczu (80 kg) - sprzedaje się całego tucznika o masie 110 kg.
Dokument po tym kroku
Krok 20: Koszty pośrednie i koszty ogółem
Kryteria: ,
R.6.3 w pozycji Razem koszty pośrednie [zł]: 62,68 - 62,69
R.6.4 w pozycji Koszty ogółem [zł]: 689,54 - 689,55
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Oblicz nadwyżkę bezpośrednią i dochód rolniczy netto przy produkcji 1 tucznika.
Koszty pośrednie to 10 % kosztów bezpośrednich: 626,86 × 0,1 = 62,686 → 62,69 zł.
Koszty ogółem: 626,86 + 62,69 = 689,55 zł.
Dokument po tym kroku
Krok 21: Dochód rolniczy z jednego tucznika
Kryteria:
R.6.5 w pozycji Dochód rolniczy [zł]: 102,45 - 102,46
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Oblicz nadwyżkę bezpośrednią i dochód rolniczy netto przy produkcji 1 tucznika.
Dochód rolniczy (poz. 1 - poz. 5): 792,00 - 689,55 = 102,45 zł na tuczniku.
Kontrola: nadwyżka bezpośrednia minus koszty pośrednie daje to samo - 165,14 - 62,69 = 102,45 zł.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.