Przejdź do głównej treści
ROL.11-01-25.01-SGStyczeń 2025 · 17 kroków · ok. 31 min · 37 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Unasiennianie lochy i dobór knura

Zadanie dotyczy sztucznego unasienniania loch: rozpoznanie ras loch i wybór lochy gotowej do unasienniania, rozpoznanie ras knurów i wybór dawcy nasienia do krzyżowania towarowego, dobór sprzętu i materiałów oraz wypełnienie zaświadczenia unasienniania lochy.

Kroki idą w kolejności arkusza. Każdy zaczyna się poleceniem z arkusza. Najpierw rozpoznaję rasy (zdjęcie + kraj pochodzenia), a dopiero potem wybieram zwierzę - z opisu zachowania lochy i z cech knura wydrukowanych w arkuszu. Zaświadczenie wypełniam pole po polu wyłącznie danymi ze strony 4 arkusza. Wybory i wpisy sprawdziłem w skrypcie z kluczem oceniania CKE.

Co widać w podglądzie. Tabele i zaświadczenie z arkusza odtworzone na stronie, nad tabelami - charakterystyka loch i knurów ze zdjęciami z arkusza. Wpisy zdającego są granatowe i pisane ręcznie (model „d” - rezultatem jest dokumentacja), pola z bieżącego kroku są podświetlone na żółto.

To materiał do nauki do egzaminu, nie porada weterynaryjna ani instrukcja wykonania zabiegu.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 37 kryteriów w 4 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 28 punktów - można stracić 9 kryteriów i nadal zdać.

  1. Etap 1: Rozpoznanie ras i wybór lochy

    Kroki 1-4 · po tym etapie masz 10 z 37 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Rasy loch polskiego pochodzenia (1-3)

    Kryteria: , ,

    R.1.1 wpisane przy Lp. 1 nazwa rasy - wielka biała polska

    R.1.3 wpisane przy Lp. 2 nazwa rasy - puławska

    R.1.5 wpisane przy Lp. 3 nazwa rasy - polska biała zwisłoucha

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Rozpoznaj na zdjęciach rasy loch. Na podstawie opisu ich zachowania wybierz lochę będącą w fazie skutecznego unasienniania. Uzupełnij tabelę Rozpoznanie ras i wybór lochy do unasienniania.

    Rasy rozpoznaję po wyglądzie na zdjęciu i po kraju pochodzenia podanym w charakterystyce. Nazwę wpisuję w pełnym brzmieniu, bez skrótów:

    1. biała, uszy stojące - wielka biała polska,
    2. czarno-biała (łaciata) - puławska,
    3. biała, uszy zwisające na oczy - polska biała zwisłoucha.
    Typowe błędy

    Skróty WBP i PBZ zamiast nazwy - tabela wymaga nazwy rasy w pełnym brzmieniu.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Rasy loch z USA (4-5)

    Kryteria: ,

    R.1.7 wpisane przy Lp. 4 nazwa rasy - hampshire

    R.1.9 wpisane przy Lp. 5 nazwa rasy - duroc

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Rozpoznaj na zdjęciach rasy loch. Na podstawie opisu ich zachowania wybierz lochę będącą w fazie skutecznego unasienniania. Uzupełnij tabelę Rozpoznanie ras i wybór lochy do unasienniania.

    1. czarna z białym pasem przez łopatki i kończyny przednie - hampshire,
    2. rudobrązowa - duroc.

    Klucz dopuszcza zapis fonetyczny nazw ras („hempszir”, „durok”).

    Dokument po tym kroku
  3. Krok 3: Wybór lochy: odruch tolerancji (lochy 1-3)

    Kryteria: , ,

    R.1.2 wpisane przy Lp. 1 wybór - nie

    R.1.4 wpisane przy Lp. 2 wybór - nie

    R.1.6 wpisane przy Lp. 3 wybór - tak

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Rozpoznaj na zdjęciach rasy loch. Na podstawie opisu ich zachowania wybierz lochę będącą w fazie skutecznego unasienniania. Uzupełnij tabelę Rozpoznanie ras i wybór lochy do unasienniania.

    Fazę skutecznego unasienniania poznaje się po odruchu tolerancji: locha stoi nieruchomo przy próbie dosiadania. Przeglądam opisy:

    1. pohukuje, obskakuje inne lochy, srom obrzęknięty i zaczerwieniony - objawy rui, ale bez odruchu tolerancji - NIE,
    2. spokojna, nie wykazuje odruchu tolerancji, gęsty śluz - NIE,
    3. stoi - nie rusza się przy próbie dosiadania, charakterystyczne poruszanie uszami, śluz rujowy - TAK.
    Typowe błędy

    Wybór lochy 1 lub 4 z powodu obrzęku i zaczerwienienia sromu - bez odruchu tolerancji to jeszcze nie czas zabiegu (R.1.2).

    Dokument po tym kroku
  4. Krok 4: Wybór lochy: lochy 4-5

    Kryteria: ,

    R.1.8 wpisane przy Lp. 4 wybór - nie

    R.1.10 wpisane przy Lp. 5 wybór - nie

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Rozpoznaj na zdjęciach rasy loch. Na podstawie opisu ich zachowania wybierz lochę będącą w fazie skutecznego unasienniania. Uzupełnij tabelę Rozpoznanie ras i wybór lochy do unasienniania.

    1. niespokojna, nie toleruje obskakiwania przez inne lochy - NIE,
    2. nie reaguje na próby wyzwolenia odruchu tolerancji, nie toleruje knura - NIE.

    TAK stoi tylko przy jednej losze - polskiej białej zwisłouchej (nr 3). Ją opisze zaświadczenie.

    Dokument po tym kroku
  5. Etap 2: Rozpoznanie ras i wybór knura

    Kroki 5-7 · po tym etapie masz 18 z 37 kryteriów (pkt)

    Krok 5: Rasy knurów 1-2 (USA)

    Kryteria: ,

    R.2.1 wpisane przy Lp. 1 nazwa rasy - duroc

    R.2.3 wpisane przy Lp. 2 nazwa rasy - hampshire

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Rozpoznaj na zdjęciach rasy knurów. Wybierz potencjalnie najlepszego dawcę nasienia do krzyżowania towarowego dwurasowego, prowadzonego w celu poprawienia cech mięsności u potomstwa. Uzupełnij tabelę Rozpoznanie ras i wybór knura dawcy nasienia do krzyżowania towarowego.

    1. rudobrązowy knur - duroc,
    2. czarny z białym pasem - hampshire.

    To te same rasy co lochy 4 i 5, tylko w innej kolejności - sprawdzam zdjęcie, a nie numer.

    Dokument po tym kroku
  6. Krok 6: Rasy knurów 3-4 (Polska, Belgia)

    Kryteria: ,

    R.2.5 wpisane przy Lp. 3 nazwa rasy - wielka biała polska

    R.2.7 wpisane przy Lp. 4 nazwa rasy - pietrain

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Rozpoznaj na zdjęciach rasy knurów. Wybierz potencjalnie najlepszego dawcę nasienia do krzyżowania towarowego dwurasowego, prowadzonego w celu poprawienia cech mięsności u potomstwa. Uzupełnij tabelę Rozpoznanie ras i wybór knura dawcy nasienia do krzyżowania towarowego.

    1. biały, uszy stojące, pochodzenie Polska - wielka biała polska,
    2. biały w ciemne łaty, „świnia czteroszynkowa”, pochodzenie Belgia - pietrain.
    Dokument po tym kroku
  7. Krok 7: Wybór knura do poprawy mięsności

    Kryteria: , , ,

    R.2.2 wpisane przy Lp. 1 wybór - nie lub tak

    R.2.4 wpisane przy Lp. 2 wybór - nie lub tak

    R.2.6 wpisane przy Lp. 3 wybór - nie

    R.2.8 wpisane przy Lp. 4 wybór - tak lub nie

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Rozpoznaj na zdjęciach rasy knurów. Wybierz potencjalnie najlepszego dawcę nasienia do krzyżowania towarowego dwurasowego, prowadzonego w celu poprawienia cech mięsności u potomstwa. Uzupełnij tabelę Rozpoznanie ras i wybór knura dawcy nasienia do krzyżowania towarowego.

    Krzyżowanie ma poprawić cechy mięsności potomstwa, więc porównuję zawartość mięsa w tuszy z charakterystyki: duroc 61,0%, hampshire 60,9%, wielka biała polska 60,3%, pietrain 63,5% (do tego małe otłuszczenie i „cztery szynki”).

    • pietrain - TAK,
    • duroc, hampshire, wielka biała polska - NIE.

    Uwaga z klucza: TAK może stać tylko przy jednej rasie spośród duroc, hampshire i pietrain - przy dwóch TAK trzy kryteria przepadają. Klucz uznaje każdą z tych trzech ras za dobry wybór; wybieram tę, która w danych z arkusza ma najwięcej mięsa. Wielkiej białej polskiej klucz nie dopuszcza.

    Typowe błędy

    TAK przy dwóch rasach mięsnych naraz - wtedy klucz odbiera punkty R.2.2, R.2.4 i R.2.8.

    Dokument po tym kroku
  8. Etap 3: Sprzęt i materiały do unasienniania

    Kroki 8-11 · po tym etapie masz 27 z 37 kryteriów (pkt)

    Krok 8: Transport i przechowywanie nasienia

    Kryteria: ,

    R.3.1 wpisana - termotorba

    R.3.2 wpisana - termo-box lub lodówka

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Z dostępnego sprzętu i materiałów dobierz sprzęt i materiały niezbędne do transportu i przechowywania nasienia oraz wykonania zabiegu unasienniania lochy. Uzupełnij tabelę Sprzęt i materiały do transportu i przechowywania nasienia oraz wykonania zabiegu unasienniania lochy/loszki.

    Nasienie knura przychodzi w pojemniczku i jest nasieniem świeżym (nie mrożonym), więc z listy biorę:

    1. Termotorba - transport z punktu do gospodarstwa,
    2. Termo-boks (TB) - przechowywanie do zabiegu (klucz dopuszcza też lodówkę).

    Nazwy przepisuję dokładnie tak, jak w wykazie - klucz wymaga pełnych nazw.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Higiena przed zabiegiem

    Kryteria: , ,

    R.3.3 wpisana - woda

    R.3.4 wpisany - środek myjący

    R.3.5 wpisany - papier toaletowy lub ręcznik papierowy

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Z dostępnego sprzętu i materiałów dobierz sprzęt i materiały niezbędne do transportu i przechowywania nasienia oraz wykonania zabiegu unasienniania lochy. Uzupełnij tabelę Sprzęt i materiały do transportu i przechowywania nasienia oraz wykonania zabiegu unasienniania lochy/loszki.

    Przed wprowadzeniem katetera trzeba umyć i osuszyć okolicę sromu:

    1. Woda,
    2. Środek myjący,
    3. Papier toaletowy lub ręcznik papierowy.
    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Zabieg unasienniania lochy

    Kryteria: , ,

    R.3.6 wpisany - kateter inseminacyjny

    R.3.7 wpisany - pojemniczek z nasieniem

    R.3.8 wpisany - żel inseminacyjny

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Z dostępnego sprzętu i materiałów dobierz sprzęt i materiały niezbędne do transportu i przechowywania nasienia oraz wykonania zabiegu unasienniania lochy. Uzupełnij tabelę Sprzęt i materiały do transportu i przechowywania nasienia oraz wykonania zabiegu unasienniania lochy/loszki.

    1. Kateter inseminacyjny - u lochy nasienie podaje się kateterem,
    2. Pojemniczek z nasieniem,
    3. Żel inseminacyjny - nawilża końcówkę katetera.
    Dokument po tym kroku
  11. Krok 11: Kontrola wykazu: tylko sprzęt do lochy

    Kryteria:

    R.3.9 wpisane są wyłącznie nazwy sprzętu i materiałów stosowanych do wykonania zabiegu unasienniania lochy

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Z dostępnego sprzętu i materiałów dobierz sprzęt i materiały niezbędne do transportu i przechowywania nasienia oraz wykonania zabiegu unasienniania lochy. Uzupełnij tabelę Sprzęt i materiały do transportu i przechowywania nasienia oraz wykonania zabiegu unasienniania lochy/loszki.

    Osobne kryterium (R.3.9) wymaga, żeby w wykazie były wyłącznie pozycje potrzebne do unasienniania lochy. Odrzucam:

    • pipetę, osłonkę na pipetę, pistolet inseminacyjny i słomkę z nasieniem - to sprzęt do unasienniania krów nasieniem w słomkach,
    • kontener z ciekłym azotem, zamrażarkę i urządzenie do rozmrażania - nasienie knura w pojemniczku nie jest mrożone,
    • lodówkę - zamiast niej mam termo-boks; klucz uznałby jedną z nich, druga byłaby zbędna.

    Osiem linii, osiem pozycji - żadnej zbędnej.

    Typowe błędy

    Dopisanie pistoletu inseminacyjnego „na wszelki wypadek” - jedna zbędna pozycja odbiera punkt R.3.9.

    Dokument po tym kroku
  12. Etap 4: Zaświadczenie unasienniania lochy/loszki

    Kroki 12-17 · po tym etapie masz 37 z 37 kryteriów (pkt)

    Krok 12: Nagłówek: locha czy loszka, data i numer

    Kryteria:

    R.4.1 wpisana jest data wystawienia zaświadczenia: 9 stycznia 2025 (dopuszcza się inny format zapisu daty)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wypełnij dokument Zaświadczenie unasienniania lochy/loszki. Wpisz datę egzaminu jako datę unasiennienia.

    • „LOCHY LOSZKI*” - gwiazdka znaczy „niepotrzebne skreślić”. Dane mówią o lochy, więc skreślam „LOSZKI”,
    • Data - arkusz każe wpisać datę egzaminu; arkusz jej nie drukuje, a klucz podaje 9 stycznia 2025, wpisuję 09.01.2025 (klucz dopuszcza inny format),
    • Nr - numer zaświadczenia z danych: 21.
    Dokument po tym kroku
  13. Krok 13: Dane lochy: rasa, numer identyfikacyjny, rejestr pokryć

    Kryteria: ,

    R.4.2 wpisana jest nazwa rasy - polska biała zwisłoucha lub PBZ

    R.4.3 wpisany jest numer identyfikacyjny lochy - PL223358899001

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Wypełnij dokument Zaświadczenie unasienniania lochy/loszki. Wpisz datę egzaminu jako datę unasiennienia.

    • w wierszu „Locha/loszka*” skreślam „loszka”; nr wpisu do księgi/rejestru zostawiam pusty - wpisuje się go tylko, gdy zwierzę jest w księdze (przypis **), a dane o tym milczą,
    • rasa - wybrana locha nr 3: polska biała zwisłoucha (klucz przyjmuje też PBZ),
    • numer identyfikacyjny - klucz wymaga tu numeru PL223358899001, czyli numeru podanego w danych jako „numer siedziby stada posiadacza loch”. Innego numeru lochy w arkuszu nie ma,
    • Numer w rejestrze pokryć - z danych: 12 (według objaśnienia 1 to kolejny numer zaświadczenia dla samic unasiennianych po raz pierwszy w danym roku - nasza locha jest unasienniana po raz pierwszy).
    Typowe błędy

    Rasa wybranej lochy z innego wiersza tabeli - zaświadczenie dotyczy lochy z odruchem tolerancji (R.4.2).

    Dokument po tym kroku
  14. Krok 14: Posiadacz samicy, numer siedziby stada, adres

    Kryteria:

    R.4.4 wpisany jest pełny adres hodowcy - 34-212 Czarna Woda, Worki 21

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wypełnij dokument Zaświadczenie unasienniania lochy/loszki. Wpisz datę egzaminu jako datę unasiennienia.

    • Posiadacz samicy: Adam Adamiak,
    • numer siedziby stada (nadany przez ARiMR, objaśnienie 4): PL223358899001 - po jednym znaku w kratce,
    • Adres: pełny adres hodowcy - 34-212 Czarna Woda, Worki 21, z kodem pocztowym,
    • numer stada pod oceną zostaje pusty - wpisuje się go tylko przy ocenie wartości użytkowej (objaśnienie 5).
    Typowe błędy

    Adres bez kodu pocztowego albo bez numeru domu - klucz wymaga pełnego adresu (R.4.4).

    Dokument po tym kroku
  15. Krok 15: Knur: nazwa, numer weterynaryjny producenta, numer nasienia

    Kryteria: , ,

    R.4.5 wpisana jest nazwa knura - TAP z Rogowa 109 (musi być wpisana pełna nazwa)

    R.4.6 wpisany jest numer weterynaryjny producenta - 041252001

    R.4.7 wpisany jest numer nasienia - 22810

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wypełnij dokument Zaświadczenie unasienniania lochy/loszki. Wpisz datę egzaminu jako datę unasiennienia.

    Dane z opisu opakowania nasienia:

    • Knur: pełna nazwa TAP z Rogowa 109 (klucz wymaga pełnej nazwy, z numerem),
    • Numer weterynaryjny producenta: 041252001 - 9 cyfr, po jednej w kratce, z zerem na początku,
    • Numer nasienia: 22810 (objaśnienie 6: kolejny numer ejakulatu w roku).

    Rasy knura dane nie podają, więc przy nazwie jej nie dopisuję.

    Typowe błędy

    Pominięcie zera na początku numeru weterynaryjnego (41252001 zamiast 041252001) - R.4.6.

    Dokument po tym kroku
  16. Krok 16: Nr zabiegu, reinseminacja, numer identyfikacyjny knura

    Kryteria: ,

    R.4.8 wpisany jest numer identyfikacyjny knura - PL265612122324

    R.4.9 reinseminacja nie jest zaznaczona (brak zaznaczenia lub znak "-" lub "0")

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wypełnij dokument Zaświadczenie unasienniania lochy/loszki. Wpisz datę egzaminu jako datę unasiennienia.

    • Nr zabiegu: locha jest unasienniana po raz pierwszy, więc wpisuję 1 (klucz tego pola nie ocenia),
    • Reinseminacja: to pierwszy zabieg, nie powtórny - pole nie może być zaznaczone; stawiam kreskę „–” (klucz przyjmuje brak wpisu, „-” albo „0”),
    • Numer identyfikacyjny knura: numer uszny z opakowania - PL265612122324, po znaku w kratce. Numer wpisu knura do księgi zostaje pusty - dane go nie podają.
    Dokument po tym kroku
  17. Krok 17: Podpis osoby dokonującej unasienniania

    Kryteria:

    R.4.10 wpisany jest podpis wykonującego zabieg - XYZ

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Wypełnij dokument Zaświadczenie unasienniania lochy/loszki. Wpisz datę egzaminu jako datę unasiennienia.

    W polu „pieczęć podmiotu i podpis osoby dokonującej unasienniania” wpisuję nazwisko wykonującego zabieg z danych: XYZ.

    Podpisu posiadacza samicy nie składam - podpisuje się hodowca, nie inseminator. Pola „Nazwa podmiotu” dane nie podają, więc zostaje puste.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.