Przejdź do głównej treści
SPC.02-02-24.06-SGCzerwiec 2024 · 13 kroków · ok. 56 min · 35 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Produkcja sera salami w okresie letnim

Zadanie. Dokumentacja w arkuszu to receptura na surowce i dodatki do przerobu 5 000 dm³ mleka na ser salami (osobno dla okresu letniego i zimowego) oraz skrócony opis produkcji sera salami z parametrami dla lata i zimy. Trzeba uzupełnić zapotrzebowanie dla 15 000 dm³ mleka w okresie letnim, fragment dziennika technologicznego (parametry letnie) i wykaz maszyn/urządzeń na podanych etapach, a potem obsłużyć maszynę/urządzenie ze stanowiska egzaminacyjnego z wykorzystaniem przygotowanych surowców i materiałów pomocniczych.

Co jest rozwiązane, a co opisane. Tabele z arkusza są wypełnione krok po kroku (wpisy odręczne, granatowe, pola z bieżącego kroku na żółto) wyłącznie na podstawie dokumentacji technologiczno-technicznej z arkusza; każdy wpis i każdy wynik obliczeń porównano z kluczem oceniania CKE. Obsługa maszyny/urządzenia ze stanowiska jest opisana jako lista poleceń zbudowana z kryteriów klucza, w ich kolejności - arkusz nie mówi, jaka maszyna stoi na stanowisku, więc opis nie podaje żadnych jej parametrów.

W wykazie zadań arkusz podaje „15 00 dm3” - to literówka: tytuł tabeli 1 i lista rezultatów mówią o 15 000 dm³ i tak liczy klucz.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 35 kryteriów, każde za 1 punkt: 25 za rezultaty (tabele - rozwiązane tu w całości) i 10 za przebieg obsługi maszyny/urządzenia, który egzaminator ocenia na stanowisku. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 27 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje też inne sformułowania poprawne merytorycznie i warianty wymienione po ukośniku.

  1. Etap 1: Tabela 1. Zapotrzebowanie na surowce i dodatki - lato (rezultat 1)

    Kroki 1-3 · po tym etapie masz 5 z 35 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Zapotrzebowanie: współczynnik i podpuszczka

    Kryteria:

    R.1.1 Podpuszczka w płynie [cm³]: 2100

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij Tabelę 1. Zapotrzebowanie na surowce i dodatki do przerobu 15 000 dm3 mleka na ser salami w okresie letnim.

    Receptura jest na 5 000 dm³ mleka, a przerabia się 15 000 dm³ - trzy razy więcej (15 000 : 5 000 = 3). Bierze się wyłącznie kolumnę okresu letniego. Podpuszczka w płynie: 700 × 3 = 2100 cm³.

    Typowe błędy

    Wzięcie ilości z kolumny „okres zimowy” (barwnik 40, lizozym 530, chlorek wapnia 1100) - tabela dotyczy lata.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Zapotrzebowanie: szczepionka i barwnik

    Kryteria: ,

    R.1.2 Szczepionka serowarska w opakowaniu jednostkowym [szt.]: 3

    R.1.3 Naturalny barwnik do sera [cm³]: 60

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij Tabelę 1. Zapotrzebowanie na surowce i dodatki do przerobu 15 000 dm3 mleka na ser salami w okresie letnim.

    Szczepionka serowarska: 1 × 3 = 3 szt. Naturalny barwnik do sera (lato 20 cm³): 20 × 3 = 60 cm³.

    Dokument po tym kroku
  3. Krok 3: Zapotrzebowanie: lizozym, chlorek wapnia i obliczenia

    Kryteria: ,

    R.1.4 Lizozym (środek zapobiegający wzdęciom sera) [cm³]: 1530

    R.1.5 Chlorek wapnia [g]: 3000

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij Tabelę 1. Zapotrzebowanie na surowce i dodatki do przerobu 15 000 dm3 mleka na ser salami w okresie letnim.

    Lizozym (lato 510 cm³): 510 × 3 = 1530 cm³. Chlorek wapnia (lato 1000 g): 1000 × 3 = 3000 g. Rachunki zapisuje się w miejscu na obliczenia.

    Dokument po tym kroku
  4. Etap 2: Tabela 2. Dziennik technologiczny - parametry letnie (rezultat 2)

    Kroki 4-7 · po tym etapie masz 15 z 35 kryteriów (pkt)

    Krok 4: Dziennik: pasteryzacja i zaprawianie

    Kryteria: ,

    R.2.1 Temperatura i czas pasteryzacji mleka: 74 °C, 15 s

    R.2.2 Temperatura zaprawiania mleka: 28 °C

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij Tabelę 2. Fragment dziennika technologicznego produkcji sera salami w okresie letnim.

    Parametry przepisuje się z opisu produkcji - zawsze wartość letnią i zawsze z jednostką. Pasteryzacja latem: 74 °C, 15 s (zimą 76 °C). Temperatura zaprawiania mleka latem: 28 °C (zimą 32 °C).

    Typowe błędy

    Wartość bez jednostki albo wartość zimowa - kryterium niespełnione.

    Dokument po tym kroku
  5. Krok 5: Dziennik: krzepnięcie, dogrzewanie, prasowanie

    Kryteria: , ,

    R.2.3 Czas krzepnięcia mleka/tworzenia się skrzepu: 30 min

    R.2.4 Temperatura dogrzewania gęstwy serowej: 34 ÷ 35 °C

    R.2.5 Czas prasowania: 4 godz.

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij Tabelę 2. Fragment dziennika technologicznego produkcji sera salami w okresie letnim.

    Mleko z dodatkami pozostawia się na 30 min w celu utworzenia skrzepu. Gęstwę serową dogrzewa się latem do 34 ÷ 35 °C. Czas prasowania: 4 godz.

    Dokument po tym kroku
  6. Krok 6: Dziennik: solenie i solanka

    Kryteria: , ,

    R.2.6 Czas solenia: 2 dni

    R.2.7 Stężenie solanki: 18 ÷ 20%

    R.2.8 Kwasowość i temperatura solanki: pH 5,2 ÷ 5,3; 10 ÷ 12 °C

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij Tabelę 2. Fragment dziennika technologicznego produkcji sera salami w okresie letnim.

    Sery leżą w basenach solankowych 2 dni. Wymagane stężenie solanki: 18 ÷ 20%. Kwasowość i temperatura solanki: pH 5,2 ÷ 5,3; 10 ÷ 12 °C.

    Dokument po tym kroku
  7. Krok 7: Dziennik: dojrzewalnia i czas dojrzewania

    Kryteria: ,

    R.2.9 Temperatura i wilgotność powietrza dojrzewalni serów: 10 ÷ 12 °C, 85%

    R.2.10 Czas dojrzewania: 6 tygodni

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij Tabelę 2. Fragment dziennika technologicznego produkcji sera salami w okresie letnim.

    W dojrzewalni trzeba zapewnić 10 ÷ 12 °C i wilgotność względną 85%. Pełną dojrzałość sery osiągają po 6 tygodniach.

    Typowe błędy

    Wiersze 8 i 9 mają po dwie wartości - sama temperatura bez pH solanki albo bez wilgotności powietrza dojrzewalni to wpis niepełny.

    Dokument po tym kroku
  8. Etap 3: Tabela 3. Maszyny i urządzenia na etapach produkcji (rezultat 3)

    Kroki 8-11 · po tym etapie masz 25 z 35 kryteriów (pkt)

    Krok 8: Maszyny: podgrzewanie, oczyszczanie, pasteryzacja

    Kryteria: , ,

    R.3.1 Podgrzewanie mleka: wymiennik ciepła

    R.3.2 Oczyszczanie i wstępna normalizacja mleka: wirówka czyszcząco-normalizująca

    R.3.3 Pasteryzacja mleka: pasteryzator

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij Tabelę 3. Wykaz maszyn/urządzeń wykorzystywanych na podanych etapach produkcji sera salami.

    Maszyny wypisuje się z opisu produkcji. Mleko podgrzewa się w wymienniku ciepła, oczyszcza i wstępnie normalizuje w wirówce czyszcząco-normalizującej, pasteryzuje w pasteryzatorze.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Maszyny: normalizacja, skrzep, serwatka

    Kryteria: , ,

    R.3.4 Końcowa normalizacja mleka: tank normalizacyjny

    R.3.5 Tworzenie i obróbka skrzepu: kocioł serowarski

    R.3.6 Odczerpanie serwatki: zbiornik serwatkowy

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij Tabelę 3. Wykaz maszyn/urządzeń wykorzystywanych na podanych etapach produkcji sera salami.

    Końcowa normalizacja - tank normalizacyjny, tworzenie i obróbka skrzepu - kocioł serowarski (z mieszadłami z funkcją mieszania i krojenia), odczerpanie serwatki - zbiornik serwatkowy.

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Maszyny: przetłaczanie, prasowanie, wyjmowanie z form

    Kryteria: , ,

    R.3.7 Przetłaczanie gęstwy serowej do form: pompa krzywkowa

    R.3.8 Prasowanie serów: prasa pneumatyczna

    R.3.9 Wyjmowanie serów z form: wybijarka

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij Tabelę 3. Wykaz maszyn/urządzeń wykorzystywanych na podanych etapach produkcji sera salami.

    Gęstwę serową do form przetłacza pompa krzywkowa, sery prasuje prasa pneumatyczna (cylindry naciskają przykrywki form), a z form wyjmuje je wybijarka.

    Dokument po tym kroku
  11. Krok 11: Maszyny: solenie

    Kryteria:

    R.3.10 Solenie serów: basen solankowy

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij Tabelę 3. Wykaz maszyn/urządzeń wykorzystywanych na podanych etapach produkcji sera salami.

    Sery soli się w basenie solankowym (na półkach kontenerów wstawianych do solanki).

    Dokument po tym kroku
  12. Etap 4: Obsługa maszyny/urządzenia na stanowisku (przebieg 1)

    Kroki 12-13 · po tym etapie masz 35 z 35 kryteriów (pkt)

    Krok 12: Obsługa maszyny: przygotowanie, uruchomienie, kontrola pracy

    Kryteria: , , , , ,

    P.1.1 Zdający: przed uruchomieniem maszyny/urządzenia sprawdził jej czystość, kompletność i prawidłowość złożenia, zapoznał się z instrukcją obsługi

    P.1.2 Zdający: przed uruchomieniem maszyny/urządzenia podłączył ją do wymaganej instalacji np. elektrycznej, wodnej, innej

    P.1.3 Zdający: napełnił urządzenie/maszynę surowcem/półproduktem zgodnie z zasadami bhp, GHP i GMP

    P.1.4 Zdający: samodzielnie uruchomił maszynę/urządzenie przestrzegając zasad bhp i instrukcji obsługi

    P.1.5 Zdający: kontrolował parametry pracy maszyny/urządzenia (np. prędkość obrotów, czas pracy), poprzez obserwację lub pomiary dodatkowym sprzętem kontrolno-pomiarowym bądź stanowiącym wyposażenie maszyny/urządzenia (np. termometr, manometr)

    P.1.6 Zdający: wyłączył maszynę/urządzenie po wykonaniu czynności technologicznych, zgodnie z instrukcją obsługi

    ok. 20 min
    Polecenie z arkusza

    Dokonaj obsługi znajdującej się na stanowisku egzaminacyjnym maszyny/urządzenia wykorzystując surowce i dostępne materiały. Zgłoś przewodniczącemu ZN poprzez podniesienie ręki gotowość do uruchomienia maszyny/urządzenia i rozpoczęcia obsługi.

    Maszyna albo urządzenie do obsługi stoi na stanowisku egzaminacyjnym - arkusz go nie wskazuje, więc nie da się tu podać jego parametrów ani kolejności przycisków. Instrukcja obsługi jest na stanowisku. Przed uruchomieniem zgłasza się przewodniczącemu zespołu nadzorującego przez podniesienie ręki gotowość do uruchomienia maszyny/urządzenia i rozpoczęcia obsługi. Egzaminator ocenia przebieg według dziesięciu kryteriów klucza; pierwsze sześć, w kolejności klucza, jako polecenia:

    1. Przed uruchomieniem sprawdź czystość maszyny/urządzenia, jej kompletność i prawidłowość złożenia; zapoznaj się z instrukcją obsługi.
    2. Przed uruchomieniem podłącz maszynę/urządzenie do wymaganej instalacji, np. elektrycznej, wodnej lub innej.
    3. Napełnij maszynę/urządzenie surowcem albo półproduktem zgodnie z zasadami bhp, GHP i GMP.
    4. Samodzielnie uruchom maszynę/urządzenie, przestrzegając zasad bhp i instrukcji obsługi.
    5. W czasie pracy kontroluj jej parametry (np. prędkość obrotów, czas pracy) - obserwacją albo pomiarem dodatkowym sprzętem kontrolno-pomiarowym lub sprzętem, który jest wyposażeniem maszyny/urządzenia (np. termometr, manometr).
    6. Po wykonaniu czynności technologicznych wyłącz maszynę/urządzenie zgodnie z instrukcją obsługi.
    Typowe błędy

    Uruchomienie bez sprawdzenia złożenia i bez zapoznania się z instrukcją obsługi albo przed podłączeniem do instalacji to utrata kryteriów 1-2. Klucz wymaga samodzielnego uruchomienia i kontroli parametrów w czasie pracy (obserwacja albo pomiar).

    Dokument po tym kroku
  13. Krok 13: Obsługa maszyny: higiena, mycie maszyny, porządek

    Kryteria: , , ,

    P.1.7 Zdający: wykonywał czynności w ubraniu roboczym zgodnym z wymogami higienicznymi: bluza, spodnie (fartuch), nakrycie głowy, umył ręce przed wykonaniem czynności technologicznych

    P.1.8 Zdający: zachował czystość na stanowisku pracy w czasie obsługi, nie stwarzał zagrożenia zanieczyszczenia produktu, na bieżąco porządkował stanowisko

    P.1.9 Zdający: samodzielnie rozłożył i umył maszynę/urządzenie zgodnie z instrukcją obsługi

    P.1.10 Zdający: uporządkował stanowisko pracy po wykonaniu zadania, używany sprzęt odłożył na miejsce magazynowania, niewykorzystane surowce zabezpieczył w miejscu magazynowania

    ok. 15 min
    Polecenie z arkusza

    Dokonaj obsługi znajdującej się na stanowisku egzaminacyjnym maszyny/urządzenia wykorzystując surowce i dostępne materiały. Zgłoś przewodniczącemu ZN poprzez podniesienie ręki gotowość do uruchomienia maszyny/urządzenia i rozpoczęcia obsługi.

    Pozostałe cztery kryteria klucza dotyczą higieny pracy i stanu stanowiska - egzaminator obserwuje je przez cały czas obsługi, a mycie maszyny i porządek ocenia po jej zakończeniu:

    1. Wszystkie czynności wykonuj w ubraniu roboczym zgodnym z wymogami higienicznymi (bluza, spodnie lub fartuch, nakrycie głowy), a przed wykonaniem czynności technologicznych umyj ręce.
    2. Zachowaj czystość na stanowisku w czasie obsługi: nie stwarzaj zagrożenia zanieczyszczenia produktu, stanowisko porządkuj na bieżąco.
    3. Po pracy samodzielnie rozłóż maszynę/urządzenie i umyj ją (oczyść) zgodnie z instrukcją obsługi.
    4. Po wykonaniu zadania uporządkuj stanowisko pracy: używany sprzęt odłóż na miejsce magazynowania, a niewykorzystane surowce zabezpiecz w miejscu magazynowania.

    Na koniec zostawia się rezultaty (wypełnione tabele) i arkusz na stanowisku albo w miejscu wskazanym przez przewodniczącego zespołu nadzorującego.

    Typowe błędy

    Praca bez nakrycia głowy albo bez umycia rąk, pozostawienie niewymytej maszyny i surowców na stanowisku - każde z tych zaniedbań to osobne kryterium klucza.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.