Przejdź do głównej treści
SPC.02-01-25.06-SGCzerwiec 2025 · 12 kroków · ok. 55 min · 30 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Produkcja cukru i obsługa WILKA

Zadanie. Arkusz podaje zapotrzebowanie na surowiec i materiały pomocnicze do produkcji 100 kg cukru białego (buraki cukrowe, mleko wapienne, gaz saturacyjny), listę maszyn/urządzeń do wyboru dla procesów produkcji cukru i instrukcję obsługi maszyny WILK. Trzeba sporządzić zapotrzebowanie dla 2 000 kg cukru, dobrać maszynę/urządzenie do dziewięciu procesów i wypełnić kartę pracy WILKA, a potem zapoznać się z instrukcją obsługi maszyny/urządzenia ze stanowiska egzaminacyjnego i ją obsłużyć.

Co jest rozwiązane, a co opisane. Tabele z arkusza są wypełnione krok po kroku (wpisy odręczne, granatowe, pola z bieżącego kroku na żółto) wyłącznie na podstawie dokumentacji technologiczno-technicznej z arkusza; każdy wpis i każdy wynik obliczeń porównano z kluczem oceniania CKE. Obsługa maszyny/urządzenia ze stanowiska jest opisana jako lista poleceń zbudowana z kryteriów klucza, w ich kolejności - arkusz nie mówi, jaka maszyna stoi na stanowisku, więc opis nie podaje żadnych jej parametrów.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 30 kryteriów, każde za 1 punkt: 20 za rezultaty (tabele - rozwiązane tu w całości) i 10 za przebieg obsługi maszyny/urządzenia, który egzaminator ocenia na stanowisku. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 23 punkty - można stracić 7 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje też inne sformułowania poprawne merytorycznie i warianty wymienione po ukośniku.

  1. Etap 1: Tabela 1. Zapotrzebowanie na surowiec i materiały pomocnicze (rezultat 1)

    Kroki 1-3 · po tym etapie masz 6 z 30 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Zapotrzebowanie: buraki cukrowe

    Kryteria: ,

    R.1.1 W wierszu: Buraki cukrowe; w kolumnie: Jednostka miary: kg lub tony lub t

    R.1.2 W wierszu: Buraki cukrowe; w kolumnie: Ilość: 12 500 lub 12,5

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź zapotrzebowanie na surowiec i materiały pomocnicze do produkcji 2 000 kg cukru białego - uzupełnij tabelę 1.

    Dane w arkuszu są na 100 kg cukru, a produkuje się 2 000 kg - 20 razy więcej (2 000 : 100 = 20). Jednostki miary przepisuje się z danych. Buraki cukrowe: jednostka kg, ilość 625,00 × 20 = 12 500 (klucz przyjmuje też 12,5 t).

    Typowe błędy

    Jednostka i ilość muszą do siebie pasować: 12 500 z jednostką „t” albo 12,5 z jednostką „kg” to wpis błędny.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Zapotrzebowanie: mleko wapienne

    Kryteria: ,

    R.1.3 W wierszu: Mleko wapienne; w kolumnie: Jednostka miary: kg

    R.1.4 W wierszu: Mleko wapienne; w kolumnie: Ilość: 25

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź zapotrzebowanie na surowiec i materiały pomocnicze do produkcji 2 000 kg cukru białego - uzupełnij tabelę 1.

    Mleko wapienne: jednostka kg, ilość 1,25 × 20 = 25.

    Dokument po tym kroku
  3. Krok 3: Zapotrzebowanie: gaz saturacyjny i obliczenia

    Kryteria: ,

    R.1.5 W wierszu: Gaz saturacyjny; w kolumnie: Jednostka miary: m3

    R.1.6 W wierszu: Gaz saturacyjny; w kolumnie: Ilość: 1 250

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź zapotrzebowanie na surowiec i materiały pomocnicze do produkcji 2 000 kg cukru białego - uzupełnij tabelę 1.

    Gaz saturacyjny mierzy się objętością: jednostka m³, ilość 62,50 × 20 = 1 250. Rachunki zapisuje się w miejscu na obliczenia.

    Dokument po tym kroku
  4. Etap 2: Tabela 2. Dobór maszyn i urządzeń (rezultat 2)

    Kroki 4-6 · po tym etapie masz 15 z 30 kryteriów (pkt)

    Krok 4: Dobór maszyn: mycie, krajanie, ekstrakcja

    Kryteria: , ,

    R.2.1 Mycie właściwe buraków: płuczka łapowa

    R.2.2 Krajanie buraków: krajalnica tarczowa

    R.2.3 Ekstrakcja cukru z krajanki buraczanej: dyfuzor

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz maszynę/urządzenie do wybranych procesów technologicznych stosowanych w produkcji cukru białego - uzupełnij tabelę 2.

    Urządzenia wybiera się z listy pod tabelą - dziewięć nazw na dziewięć procesów, każda nazwa raz, zgodnie z kluczem. Mycie właściwe buraków - płuczka łapowa, krajanie - krajalnica tarczowa, ekstrakcja cukru z krajanki - dyfuzor.

    Dokument po tym kroku
  5. Krok 5: Dobór maszyn: saturacja, filtracja, zagęszczanie

    Kryteria: , ,

    R.2.4 Dodatek dwutlenku węgla do soku surowego: saturator

    R.2.5 Usunięcie osadu z soku surowego: urządzenie filtracyjne

    R.2.6 Zagęszczanie soku rzadkiego: wyparka

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz maszynę/urządzenie do wybranych procesów technologicznych stosowanych w produkcji cukru białego - uzupełnij tabelę 2.

    Dodatek dwutlenku węgla do soku surowego - saturator, usunięcie osadu - urządzenie filtracyjne, zagęszczanie soku rzadkiego - wyparka.

    Dokument po tym kroku
  6. Krok 6: Dobór maszyn: wirowanie, suszenie, pakowanie

    Kryteria: , ,

    R.2.7 Oddzielenie za pomocą siły odśrodkowej kryształków cukru od syropu międzykryształowego: wirówka

    R.2.8 Suszenie cukru: suszarka

    R.2.9 Pakowanie cukru: wagoworkownica

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz maszynę/urządzenie do wybranych procesów technologicznych stosowanych w produkcji cukru białego - uzupełnij tabelę 2.

    Oddzielenie kryształków cukru od syropu siłą odśrodkową - wirówka, suszenie - suszarka, pakowanie - wagoworkownica. Na liście nie zostaje żadna nazwa.

    Dokument po tym kroku
  7. Etap 3: Tabela 3. Karta pracy maszyny WILK (rezultat 3)

    Kroki 7-10 · po tym etapie masz 20 z 30 kryteriów (pkt)

    Krok 7: Karta pracy: nazwa i przeznaczenie

    Kryteria: ,

    R.3.1 Nazwa maszyny: WILK

    R.3.2 Przeznaczenie maszyny: do rozdrabniania mięsa i tłuszczu

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wpisz wybrane dane w karcie pracy WILKA korzystając z informacji zamieszczonych w instrukcji - uzupełnij tabelę 3.

    Kartę wypełnia się z instrukcji obsługi w arkuszu. Nazwa maszyny: WILK. Przeznaczenie (pierwsze zdanie instrukcji): do rozdrabniania mięsa i tłuszczu - instrukcja dopowiada, że chodzi o mięso nie zamrożone i sortowane.

    Dokument po tym kroku
  8. Krok 8: Karta pracy: charakterystyka techniczna

    Kryteria:

    R.3.3 Charakterystyka techniczna maszyny - zapisane co najmniej 3 parametry i ich wartości charakterystyczne dla maszyny z wymienionych: moc 1300 W, napięcie 230 V, częstotliwość 50 Hz, maksymalny czas pracy 10 minut, hałas 80 dB

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wpisz wybrane dane w karcie pracy WILKA korzystając z informacji zamieszczonych w instrukcji - uzupełnij tabelę 3.

    Co najmniej trzy parametry z wartościami z „Charakterystyki technicznej”. Wpisane trzy pierwsze: moc 1300 W, napięcie 230 V, częstotliwość 50 Hz. Klucz przyjmuje też maksymalny czas pracy 10 minut i hałas 80 dB.

    Typowe błędy

    Parametr bez wartości (np. samo „napięcie”) nie liczy się do trzech wymaganych.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Karta pracy: warunki bezpiecznej pracy

    Kryteria:

    R.3.4 Warunki bezpiecznej pracy maszyny - zapisane co najmniej 2 warunki związane z bezpieczną obsługą maszyny z wymienionych: maszynę należy podłączyć do gniazda wtykowego posiadającego uziemienie; za każdym razem przed czyszczeniem i myciem bezwzględnie należy odłączyć maszynę od źródła zasilania; niedopuszczalna jest praca maszyny z ostrzami stępionymi lub nie leżącymi w jednej płaszczyźnie; nie można montować niewłaściwych narzędzi; należy na bieżąco kontrolować przepływ mięsa lub tłuszczu; stosować popychacz

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Wpisz wybrane dane w karcie pracy WILKA korzystając z informacji zamieszczonych w instrukcji - uzupełnij tabelę 3.

    Co najmniej dwa warunki z części „Warunki bezpiecznej eksploatacji, czyszczenia i konserwacji urządzenia”. Wpisane: podłączenie do gniazda wtykowego z uziemieniem (pkt 3) i odłączenie od zasilania przed każdym czyszczeniem i myciem (pkt 8). Klucz przyjmuje też: zakaz pracy ze stępionymi ostrzami albo ostrzami nie leżącymi w jednej płaszczyźnie, zakaz montowania niewłaściwych narzędzi, bieżącą kontrolę przepływu mięsa lub tłuszczu i stosowanie popychacza.

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Karta pracy: zagrożenia dla pracownika

    Kryteria:

    R.3.5 Zagrożenia dla obsługującego pracownika - zapisane co najmniej 2 zagrożenia dla zdrowia i życia pracownika obsługującego z wymienionych: zranienie; porażenie prądem; wciągnięcie części ubrania i/lub ciała; wciągnięcie części ubrania; wciągnięcie części ciała

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wpisz wybrane dane w karcie pracy WILKA korzystając z informacji zamieszczonych w instrukcji - uzupełnij tabelę 3.

    Co najmniej dwa zagrożenia z „Dodatkowych informacji” instrukcji (niewłaściwe posługiwanie się urządzeniem grozi zranieniem, wciągnięciem części ubrania lub ciała oraz porażeniem prądem). Wpisane: zranienie i porażenie prądem; klucz przyjmuje też wciągnięcie części ubrania i/lub ciała.

    Dokument po tym kroku
  11. Etap 4: Obsługa maszyny/urządzenia na stanowisku (przebieg 1)

    Kroki 11-12 · po tym etapie masz 30 z 30 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Obsługa maszyny: przygotowanie, uruchomienie, kontrola pracy

    Kryteria: , , , , ,

    P.1.1 Zdający: przed uruchomieniem maszyny/urządzenia sprawdził jej czystość, kompletność i prawidłowość złożenia, zapoznał się z instrukcją obsługi

    P.1.2 Zdający: przed uruchomieniem maszyny/urządzenia podłączył ją do wymaganej instalacji np. elektrycznej, wodnej, innej

    P.1.3 Zdający: napełnił maszynę/urządzenie surowcem/półproduktem zgodnie z zasadami bhp, GHP i GMP

    P.1.4 Zdający: samodzielnie uruchomił maszynę/urządzenie przestrzegając zasad bhp i instrukcji obsługi

    P.1.5 Zdający: kontrolował parametry pracy maszyny/urządzenia (np. prędkość obrotów, czas pracy) poprzez obserwację lub pomiary dodatkowym sprzętem kontrolno-pomiarowym lub stanowiącym wyposażenie maszyny/urządzenia (np. termometr, manometr)

    P.1.6 Zdający: wyłączył maszynę/urządzenie po wykonaniu czynności technologicznych, zgodnie z instrukcją obsługi

    ok. 20 min
    Polecenie z arkusza

    Zapoznaj się z instrukcją obsługi znajdującej się na stanowisku egzaminacyjnym maszyny/urządzenia, a następnie dokonaj jej obsługi, wykorzystując dostępne surowce i materiały. Zgłoś Przewodniczącemu ZN przez podniesienie ręki gotowość do uruchomienia maszyny/urządzenia i rozpoczęcia obsługi.

    Maszyna albo urządzenie do obsługi stoi na stanowisku egzaminacyjnym - arkusz go nie wskazuje, więc nie da się tu podać jego parametrów ani kolejności przycisków. Instrukcja obsługi jest na stanowisku. Przed uruchomieniem zgłasza się przewodniczącemu zespołu nadzorującego przez podniesienie ręki gotowość do uruchomienia maszyny/urządzenia i rozpoczęcia obsługi. Egzaminator ocenia przebieg według dziesięciu kryteriów klucza; pierwsze sześć, w kolejności klucza, jako polecenia:

    1. Przed uruchomieniem sprawdź czystość maszyny/urządzenia, jej kompletność i prawidłowość złożenia; zapoznaj się z instrukcją obsługi.
    2. Przed uruchomieniem podłącz maszynę/urządzenie do wymaganej instalacji, np. elektrycznej, wodnej lub innej.
    3. Napełnij maszynę/urządzenie surowcem albo półproduktem zgodnie z zasadami bhp, GHP i GMP.
    4. Samodzielnie uruchom maszynę/urządzenie, przestrzegając zasad bhp i instrukcji obsługi.
    5. W czasie pracy kontroluj jej parametry (np. prędkość obrotów, czas pracy) - obserwacją albo pomiarem dodatkowym sprzętem kontrolno-pomiarowym lub sprzętem, który jest wyposażeniem maszyny/urządzenia (np. termometr, manometr).
    6. Po wykonaniu czynności technologicznych wyłącz maszynę/urządzenie zgodnie z instrukcją obsługi.
    Typowe błędy

    Uruchomienie bez sprawdzenia złożenia i bez zapoznania się z instrukcją obsługi albo przed podłączeniem do instalacji to utrata kryteriów 1-2. Klucz wymaga samodzielnego uruchomienia i kontroli parametrów w czasie pracy (obserwacja albo pomiar).

    Dokument po tym kroku
  12. Krok 12: Obsługa maszyny: higiena, mycie maszyny, porządek

    Kryteria: , , ,

    P.1.7 Zdający: wykonywał czynności w ubraniu roboczym zgodnym z wymogami higienicznymi: bluza, spodnie (fartuch), nakrycie głowy, umył ręce przed wykonaniem czynności technologicznych

    P.1.8 Zdający: zachował czystość na stanowisku pracy, np. nie stwarzał zagrożenia zanieczyszczenia produktu, na bieżąco porządkował stanowisko

    P.1.9 Zdający: samodzielnie rozłożył maszynę/urządzenie i umył/oczyścił ją zgodnie z instrukcją obsługi

    P.1.10 Zdający: uporządkował stanowisko pracy po wykonaniu zadania, używany sprzęt odłożył na miejsce magazynowania, niewykorzystane surowce zabezpieczył w miejscu magazynowania

    ok. 15 min
    Polecenie z arkusza

    Zapoznaj się z instrukcją obsługi znajdującej się na stanowisku egzaminacyjnym maszyny/urządzenia, a następnie dokonaj jej obsługi, wykorzystując dostępne surowce i materiały. Zgłoś Przewodniczącemu ZN przez podniesienie ręki gotowość do uruchomienia maszyny/urządzenia i rozpoczęcia obsługi.

    Pozostałe cztery kryteria klucza dotyczą higieny pracy i stanu stanowiska - egzaminator obserwuje je przez cały czas obsługi, a mycie maszyny i porządek ocenia po jej zakończeniu:

    1. Wszystkie czynności wykonuj w ubraniu roboczym zgodnym z wymogami higienicznymi (bluza, spodnie lub fartuch, nakrycie głowy), a przed wykonaniem czynności technologicznych umyj ręce.
    2. Zachowaj czystość na stanowisku w czasie obsługi: nie stwarzaj zagrożenia zanieczyszczenia produktu, stanowisko porządkuj na bieżąco.
    3. Po pracy samodzielnie rozłóż maszynę/urządzenie i umyj ją (oczyść) zgodnie z instrukcją obsługi.
    4. Po wykonaniu zadania uporządkuj stanowisko pracy: używany sprzęt odłóż na miejsce magazynowania, a niewykorzystane surowce zabezpiecz w miejscu magazynowania.

    Na koniec zostawia się rezultaty (wypełnione tabele) i arkusz na stanowisku albo w miejscu wskazanym przez przewodniczącego zespołu nadzorującego.

    Typowe błędy

    Praca bez nakrycia głowy albo bez umycia rąk, pozostawienie niewymytej maszyny i surowców na stanowisku - każde z tych zaniedbań to osobne kryterium klucza.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.