Przejdź do głównej treści
SPC.02-02-25.06-SGCzerwiec 2025 · 16 kroków · ok. 68 min · 40 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Linia produkcji mleka organicznego

Arkusz to produkcja mleka organicznego w zakładzie mleczarskim. Z dokumentacji technologicznej (osiem operacji: od odbioru mleka surowego po magazynowanie) trzeba dobrać nazwy operacji i maszyny do pięciu opisów (tabela 1), wskazać aparaturę kontrolno-pomiarową, która występuje w procesie (tabela 2), i wypisać parametry pracy maszyn (tabela 3). Czwarta część to obsługa maszyny/urządzenia, które stoi na stanowisku egzaminacyjnym.

Kroki idą za kolejnością tabel. Wszystkie wpisy pochodzą z dokumentacji technologicznej w arkuszu - trzeba ją tylko uważnie przeczytać i przenieść informacje we właściwe miejsca.

Co jest rozwiązane, a co opisane. Trzy tabele są wypełnione w całości, krok po kroku: tabele z arkusza są odtworzone na stronie, wpisy zdającego są granatowe i pisane ręcznie, a pola z bieżącego kroku są podświetlone na żółto. Każdy wpis jest wzięty z danych arkusza i porównany z kluczem oceniania CKE, a liczby są policzone w skrypcie. Obsługa maszyny/urządzenia ze stanowiska egzaminacyjnego jest opisana jako lista poleceń ułożona z kryteriów klucza - arkusz nie mówi, jaka maszyna stoi na stanowisku, więc nie ma tu jej parametrów ani wyników.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 40 kryteriów, każde za 1 punkt: 30 za tabele (rezultaty) i 10 za przebieg obsługi maszyny, który egzaminator ocenia, obserwując pracę. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 30 pkt - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz dopuszcza inne sformułowania poprawne merytorycznie.

  1. Etap 1: Tabela 1. Operacje technologiczne i maszyny

    Kroki 1-5 · po tym etapie masz 10 z 40 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Tabela 1: wirowanie

    Kryteria: ,

    R.1.1 W wierszu: Oczyszczanie z drobnych zanieczyszczeń mechanicznych z wykorzystaniem siły odśrodkowej; w kolumnie: Operacja technologiczna: wirowanie lub oczyszczanie

    R.1.2 W wierszu: Oczyszczanie z drobnych zanieczyszczeń mechanicznych z wykorzystaniem siły odśrodkowej; w kolumnie: Maszyna /urządzenie: wirówka lub wirówka samooczyszczająca

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz nazwę operacji technologicznej oraz maszynę/urządzenie do zamieszczonych opisów operacji technologicznych - uzupełnij tabelę 1.

    Siłę odśrodkową wykorzystuje operacja 2 dokumentacji: w wirówce samoczyszczącej mleko oczyszcza się z drobnych zanieczyszczeń mechanicznych i biologicznych. Operacja to wirowanie. Klucz przyjmuje też nazwę „oczyszczanie”, a jako maszynę samą „wirówkę”.

    Typowe błędy

    Wpisanie „filtr siatkowy” - filtr zatrzymuje zanieczyszczenia przy odbiorze surowca, ale nie działa siłą odśrodkową (R.1.1, R.1.2).

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Tabela 1: normalizacja

    Kryteria: ,

    R.1.3 W wierszu: Doprowadzenie do określonej zawartości tłuszczu; w kolumnie: Operacja technologiczna: normalizacja

    R.1.4 W wierszu: Doprowadzenie do określonej zawartości tłuszczu; w kolumnie: Maszyna/urządzenie: aparat normalizacyjny

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz nazwę operacji technologicznej oraz maszynę/urządzenie do zamieszczonych opisów operacji technologicznych - uzupełnij tabelę 1.

    W tej samej operacji 2, po wirowaniu, w aparacie normalizującym reguluje się zawartość tłuszczu do wartości zgodnej z normą - to normalizacja. Klucz zapisuje maszynę jako „aparat normalizacyjny” i tak ją wpisuję; to ten sam aparat, który dokumentacja nazywa normalizującym.

    Dokument po tym kroku
  3. Krok 3: Tabela 1: odgazowanie

    Kryteria: ,

    R.1.5 W wierszu: Usunięcie niepożądanych związków zapachowych; w kolumnie: Operacja technologiczna: odgazowanie

    R.1.6 W wierszu: Usunięcie niepożądanych związków zapachowych; w kolumnie: Maszyna/urządzenie: odgazowywacz

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz nazwę operacji technologicznej oraz maszynę/urządzenie do zamieszczonych opisów operacji technologicznych - uzupełnij tabelę 1.

    Niepożądane związki zapachowe usuwa się w odgazowywaczu (operacja 3) - operacja to odgazowanie.

    Dokument po tym kroku
  4. Krok 4: Tabela 1: homogenizacja

    Kryteria: ,

    R.1.7 W wierszu: Rozdrobnienie kuleczek tłuszczowych, ujednolicenie konsystencji i utrwalenie emulsji; w kolumnie: Operacja technologiczna: homogenizacja

    R.1.8 W wierszu: Rozdrobnienie kuleczek tłuszczowych, ujednolicenie konsystencji i utrwalenie emulsji; w kolumnie: Maszyna/ urządzenie: homogenizator tłokowy/homogenizator

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz nazwę operacji technologicznej oraz maszynę/urządzenie do zamieszczonych opisów operacji technologicznych - uzupełnij tabelę 1.

    Rozdrabnianie kuleczek tłuszczowych, ujednolicenie konsystencji i utrwalenie emulsji to homogenizacja, a urządzenie to homogenizator tłokowy (operacja 4). Klucz przyjmuje też sam „homogenizator”.

    Dokument po tym kroku
  5. Krok 5: Tabela 1: pasteryzacja

    Kryteria: ,

    R.1.9 W wierszu: Zniszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych i wytworzenie produktu bezpiecznego pod względem zdrowotnym; w kolumnie: Operacja technologiczna: pasteryzacja krótkotrwała lub pasteryzacja

    R.1.10 W wierszu: Zniszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych i wytworzenie produktu bezpiecznego pod względem zdrowotnym; w kolumnie: Maszyna/urządzenie: pasteryzator płytowy lub pasteryzator

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz nazwę operacji technologicznej oraz maszynę/urządzenie do zamieszczonych opisów operacji technologicznych - uzupełnij tabelę 1.

    Zniszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych to pasteryzacja krótkotrwała w pasteryzatorze płytowym (operacja 5). Klucz przyjmuje też samą „pasteryzację” i sam „pasteryzator”.

    Dokument po tym kroku
  6. Etap 2: Tabela 2. Aparatura kontrolno-pomiarowa

    Kroki 6-9 · po tym etapie masz 20 z 40 kryteriów (pkt)

    Krok 6: Tabela 2: aparatura, której w procesie nie ma

    Kryteria: ,

    R.2.1 Detektor gazu: NIE

    R.2.7 Tankowaga: NIE

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz aparaturę kontrolno-pomiarową stosowaną w produkcji mleka organicznego - uzupełnij tabelę 2.

    Odpowiedź TAK albo NIE wynika wyłącznie z dokumentacji: TAK wpisuję przy przyrządzie, który dokumentacja wymienia przy którejś operacji. Detektora gazu i tankowagi dokumentacja nie wymienia w ogóle (ilość przyjętego mleka mierzy się przepływomierzem), więc w obu wierszach NIE.

    Typowe błędy

    Wpisanie TAK przy przyrządzie, którego dokumentacja nie wymienia przy żadnej operacji (R.2.1, R.2.7).

    Dokument po tym kroku
  7. Krok 7: Tabela 2: fotokomórka i przepływomierz

    Kryteria: ,

    R.2.2 Fotokomórka: TAK

    R.2.4 Przepływomierz: TAK

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz aparaturę kontrolno-pomiarową stosowaną w produkcji mleka organicznego - uzupełnij tabelę 2.

    Ilość przyjętego mleka mierzy się przepływomierzem (odbiór surowca), a liczbę napełnionych butelek zlicza fotokomórka (pakowanie) - oba TAK.

    Dokument po tym kroku
  8. Krok 8: Tabela 2: termometr, manometr i wakuometr

    Kryteria: , ,

    R.2.3 Manometr: TAK

    R.2.8 Termometr: TAK

    R.2.10 Wakuometr: TAK

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz aparaturę kontrolno-pomiarową stosowaną w produkcji mleka organicznego - uzupełnij tabelę 2.

    Parametry odgazowania kontroluje się termometrem i wakuometrem (obniżone ciśnienie), a homogenizacji - termometrem i manometrem. Wszystkie trzy TAK.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Tabela 2: rejestratory i termohigrometr

    Kryteria: , ,

    R.2.5 Rejestrator czasu: TAK

    R.2.6 Rejestrator temperatury: TAK

    R.2.9 Termohigrometr:TAK

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz aparaturę kontrolno-pomiarową stosowaną w produkcji mleka organicznego - uzupełnij tabelę 2.

    Pasteryzację kontroluje się rejestratorami temperatury i czasu, a w magazynie parametry odczytuje się z termohigrometru - trzy razy TAK.

    Dokument po tym kroku
  10. Etap 3: Tabela 3. Parametry pracy maszyn i urządzeń

    Kroki 10-14 · po tym etapie masz 30 z 40 kryteriów (pkt)

    Krok 10: Tabela 3: wirówka

    Kryteria: ,

    R.3.1 Wirówka: temperatura wirowania 40÷45 °C

    R.3.2 Wirówka: wydajność wirowania 5000 l mleka/godz.

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz parametry pracy maszyn/urządzeń stosowanych w produkcji mleka organicznego - uzupełnij tabelę 3.

    Wirówka samoczyszcząca pracuje w temperaturze 40÷45 °C z wydajnością 5000 litrów mleka na godzinę. Każda wielkość musi mieć jednostkę - tak brzmi nagłówek kolumny.

    Typowe błędy

    Sama liczba bez jednostki („40÷45”, „5000”) - kolumna wymaga wielkości z jednostką (R.3.1, R.3.2).

    Dokument po tym kroku
  11. Krok 11: Tabela 3: odgazowywacz

    Kryteria: ,

    R.3.3 Odgazowywacz: temperatura odgazowania 60÷70 °C

    R.3.4 Odgazowywacz: ciśnienie odgazowania 0,6÷0,8 barów

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz parametry pracy maszyn/urządzeń stosowanych w produkcji mleka organicznego - uzupełnij tabelę 3.

    Odgazowanie: 60÷70 °C przy obniżonym ciśnieniu 0,6÷0,8 bara.

    Dokument po tym kroku
  12. Krok 12: Tabela 3: homogenizator

    Kryteria: ,

    R.3.5 Homogenizator: temperatura homogenizacji 60÷70 °C

    R.3.6 Homogenizator: ciśnienie homogenizacji 15÷20 MPa

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz parametry pracy maszyn/urządzeń stosowanych w produkcji mleka organicznego - uzupełnij tabelę 3.

    Homogenizacja: 60÷70 °C, ciśnienie 15÷20 MPa.

    Typowe błędy

    Zamiana ciśnień odgazowania i homogenizacji - w odgazowywaczu jest podciśnienie poniżej 1 bara, w homogenizatorze kilkanaście megapaskali (R.3.4, R.3.6).

    Dokument po tym kroku
  13. Krok 13: Tabela 3: pasteryzator

    Kryteria: , ,

    R.3.7 Pasteryzator: temperatura pasteryzacji 72÷75 °C

    R.3.8 Pasteryzator: czas pasteryzacji 15÷20 sekund

    R.3.9 Pasteryzator: temperatura chłodzenia 4 °C

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz parametry pracy maszyn/urządzeń stosowanych w produkcji mleka organicznego - uzupełnij tabelę 3.

    Pasteryzacja: 72÷75 °C przez 15÷20 sekund, a w sekcji chłodzenia pasteryzatora mleko schładza się do 4 °C - temperatura chłodzenia też należy do pasteryzatora.

    Dokument po tym kroku
  14. Krok 14: Tabela 3: pakowarko-dozowarka

    Kryteria:

    R.3.10 Pakowarko-dozowarka: wydajność dozowania 1200 l mleka/godz.

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz parametry pracy maszyn/urządzeń stosowanych w produkcji mleka organicznego - uzupełnij tabelę 3.

    Urządzenie dozująco-pakujące rozlewa mleko do butelek z wydajnością 1200 litrów mleka na godzinę.

    Dokument po tym kroku
  15. Etap 4: Przebieg: obsługa maszyny/urządzenia ze stanowiska

    Kroki 15-16 · po tym etapie masz 40 z 40 kryteriów (pkt)

    Krok 15: Przebieg: przygotowanie, uruchomienie i wyłączenie maszyny

    Kryteria: , , , , ,

    P.1.1 Zdający: przed uruchomieniem maszyny/urządzenia sprawdził jej czystość, kompletność i prawidłowość złożenia, zapoznał się z instrukcją obsługi

    P.1.2 Zdający: przed uruchomieniem maszyny/urządzenia podłączył ją do wymaganej instalaji np. elektrycznej, wodnej, innej

    P.1.3 Zdający: napełnił maszynę/urządzenie surowcem/półproduktem zgodnie z zasadami bhp, GHP i GMP

    P.1.4 Zdający: samodzielnie uruchomił maszynę/urządzenie przestrzegając zasad bhp i instrukcji obsługi

    P.1.5 Zdający: kontrolował parametry pracy maszyny/urządzenia (np. prędkość obrotów, czas pracy) poprzez obserwację lub pomiary dodatkowym sprzętem kontrolno-pomiarowym lub stanowiącym wyposażenie maszyny/urządzenia (np. termometr, manometr)

    P.1.6 Zdający: wyłączył maszynę/urządzenie po wykonaniu czynności technologicznych, zgodnie z instrukcją obsługi

    ok. 25 min
    Polecenie z arkusza

    Dokonaj obsługi znajdującej się na stanowisku egzaminacyjnym maszyny/urządzenia, wykorzystując surowce i dostępne materiały.

    Maszyny ani urządzenia, które stoi na stanowisku, arkusz nie wymienia - zdający poznaje je na miejscu (na zapoznanie się z treścią zadania i stanowiskiem jest 10 minut przed egzaminem). Klucz ocenia nie konkretne parametry, tylko to, czy zdający obsługuje maszynę zgodnie z jej instrukcją i z zasadami bhp, GHP i GMP. Poniższa lista to polecenia ułożone z kryteriów klucza w ich kolejności; kod przy poleceniu to kryterium, za które egzaminator daje punkt.

    1. Zanim cokolwiek włączysz, zapoznaj się z instrukcją obsługi maszyny/urządzenia ze stanowiska, a potem sprawdzić jej czystość, sprawdź jej kompletność i prawidłowość złożenia. (P.1.1)
    2. Przed uruchomieniem podłącz maszynę/urządzenie do wymaganej instalacji - elektrycznej, wodnej albo innej, której wymaga instrukcja. (P.1.2)
    3. Zgłoś przewodniczącemu zespołu nadzorującego, przez podniesienie ręki, gotowość do uruchomienia maszyny/urządzenia i rozpoczęcia obsługi - i poczekaj na jego decyzję.
    4. Napełnij maszynę/urządzenie surowcem albo półproduktem przygotowanym na stanowisku, zgodnie z zasadami bhp, GHP i GMP. (P.1.3)
    5. Uruchom maszynę/urządzenie samodzielnie, przestrzegając zasad bhp i instrukcji obsługi. (P.1.4)
    6. Podczas pracy kontroluj jej parametry (np. prędkość obrotów, czas pracy) - obserwując pracę albo mierząc je sprzętem kontrolno-pomiarowym dodatkowym lub wbudowanym w maszynę (np. termometr, manometr). (P.1.5)
    7. Po wykonaniu czynności technologicznych wyłącz maszynę/urządzenie zgodnie z instrukcją obsługi. (P.1.6)
    Typowe błędy

    Uruchomienie maszyny przed zgłoszeniem gotowości przewodniczącemu ZN albo bez sprawdzenia kompletności i złożenia (P.1.1). Wyłączenie inaczej niż każe instrukcja obsługi (P.1.6).

    Dokument po tym kroku
  16. Krok 16: Przebieg: higiena, mycie maszyny i porządek

    Kryteria: , , ,

    P.1.7 Zdający: wykonywał czynności w ubraniu roboczym zgodnym z wymogami higienicznymi: bluza, spodnie (fartuch), nakrycie gowy, umył ręce przed wykonaniem czynności technologicznych

    P.1.8 Zdający: zachował czystość na stanowisku pracy, np. nie stwarzał zagrożenia zanieczyszczenia produktu, na bieżąco porządkował stanowisko

    P.1.9 Zdający: samodzielnie rozłożył maszynę/urządzenie i umył/oczyścił ją zgodnie z instrukcją obsługi

    P.1.10 Zdający: uporządkował stanowisko pracy po wykonaniu zadania, używany sprzęt odłożył na miejsce magazynowania, niewykorzystane surowce zabezpieczył w miejscu magazynowania

    ok. 15 min
    Polecenie z arkusza

    Dokonaj obsługi znajdującej się na stanowisku egzaminacyjnym maszyny/urządzenia, wykorzystując surowce i dostępne materiały.

    Cztery kolejne kryteria dotyczą higieny i porządku - egzaminator ocenia je przez cały czas obsługi i po jej zakończeniu. Ubranie robocze i mycie rąk trzeba zaplanować na sam początek: klucz wymaga mycia rąk przed wykonaniem czynności technologicznych.

    1. Pracuj w ubraniu roboczym zgodnym z wymogami higienicznymi (bluza, spodnie albo fartuch, nakrycie głowy); przed wykonaniem czynności technologicznych umyj ręce. (P.1.7)
    2. Zachowuj czystość na stanowisku: nie stwarzaj zagrożenia zanieczyszczenia produktu, porządkuj stanowisko na bieżąco. (P.1.8)
    3. Po pracy samodzielnie rozłóż maszynę/urządzenie i umyj (oczyść) ją zgodnie z instrukcją obsługi. (P.1.9)
    4. Uporządkuj stanowisko po wykonaniu zadania: używany sprzęt odłóż na miejsce magazynowania, niewykorzystane surowce zabezpiecz w miejscu magazynowania. (P.1.10)
    Typowe błędy

    Brak nakrycia głowy albo niemyte ręce przed pierwszą czynnością technologiczną (P.1.7). Pozostawienie nierozłożonej, nieumytej maszyny albo surowców na stanowisku po zakończeniu pracy (P.1.9, P.1.10).

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.