SPC.07-01-25.01-SGStyczeń 2025 · 34 kroki · ok. 57 min · 40 kryteriów z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Produkcja sera twarogowego tłustego
Arkusz to plan produkcji 400 kg sera twarogowego tłustego. Do sporządzenia jest pięć dokumentów, w kolejności z arkusza: wykaz ilościowy surowców, dodatków i materiałów pomocniczych (tabela 1), wykaz maszyn i urządzeń (tabela 2), karta oceny jakości gotowego twarogu (tabela 3), schemat technologiczny z parametrami i wykaz przyczyn potencjalnych niezgodności (tabela 4).
Kroki idą za kolejnością dokumentów - jeden krok to jeden wiersz tabeli albo jedna operacja schematu. Każdą ilość policzyłem w skrypcie z danych opisu procesu i porównałem z kluczem oceniania CKE; operacje, parametry i maszyny pochodzą wyłącznie z opisu procesu technologicznego, a ocena jakości - z wymagań dla sera twarogowego w arkuszu.
Co widać w podglądzie. Formularze z arkusza odtworzone na stronie. Wpisy zdającego są granatowe i pisane ręcznie (model „d”, rezultatem jest dokumentacja), pola z bieżącego kroku są podświetlone na żółto. Schemat zdający rysuje sam na pustej stronie - prostokąty, strzałki, surowce (z lewej) i parametry (z prawej) też są granatowe.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 40 kryteriów w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 30 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać.
Etap 1: Tabela 1. Wykaz ilościowy surowców, dodatków i materiałów pomocniczych
Kroki 1-4 · po tym etapie masz 8 z 40 kryteriów (pkt)
Krok 1: Tabela 1: mleko pasteryzowane
Kryteria: ,
R.1.1 w wierszu: Mleko pasteryzowane 3,2 %; w kolumnie: Ilość: 4 000
R.1.2 w wierszu: Mleko pasteryzowane 3,2 %; w kolumnie: Jednostka miary: dm3
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź wykaz ilościowy surowców, dodatków i materiałów pomocniczych do produkcji 400 kg sera twarogowego tłustego - tabela 1.
W tym arkuszu nie ma receptury - wszystkie normy są w opisie procesu. Pierwsza: ze 100 dm³ mleka uzyskuje się 10 kg sera.
400 kg : 10 kg = 40 „porcji” po 100 dm³,
40 × 100 dm³ = 4 000 dm³ mleka.
Klucz ocenia osobno ilość i jednostkę - mleko mierzy się w dm³, tak jak w opisie, nie w kilogramach.
Typowe błędy
Jednostka „kg” albo „l” przy mleku - opis podaje normę w dm³ (R.1.2).
Dokument po tym kroku
Krok 2: Tabela 1: zakwas serowarski
Kryteria: ,
R.1.3 w wierszu: Zakwas serowarski; w kolumnie: Ilość: 80
R.1.4 w wierszu: Zakwas serowarski; w kolumnie: Jednostka miary: dm3
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź wykaz ilościowy surowców, dodatków i materiałów pomocniczych do produkcji 400 kg sera twarogowego tłustego - tabela 1.
Zakwasu dodaje się 2 %, czyli 2 dm³ na 100 dm³ mleka: 4000 dm³ × 2 % = 80 dm³.
Dokument po tym kroku
Krok 3: Tabela 1: papier pergaminowy
Kryteria: ,
R.1.5 w wierszu: Papier pergaminowy; w kolumnie: Ilość: 6,4
R.1.6 w wierszu: Papier pergaminowy; w kolumnie: Jednostka miary: kg
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź wykaz ilościowy surowców, dodatków i materiałów pomocniczych do produkcji 400 kg sera twarogowego tłustego - tabela 1.
Do zapakowania 100 kg sera zużywa się 1,6 kg papieru: 400 kg : 100 kg × 1,6 kg = 6,4 kg.
Dokument po tym kroku
Krok 4: Tabela 1: skrzynki
Kryteria: ,
R.1.7 w wierszu: Skrzynki z tworzywa sztucznego; w kolumnie: 25
R.1.8 w wierszu: Skrzynki z tworzywa sztucznego; w kolumnie: Jednostka miary: sztuki lub szt.
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź wykaz ilościowy surowców, dodatków i materiałów pomocniczych do produkcji 400 kg sera twarogowego tłustego - tabela 1.
Kostki układa się po 16 kg w skrzynce: 400 kg : 16 kg = 25 szt.
Typowe błędy
Liczenie skrzynek z liczby kostek bez przeliczenia na masę - do skrzynki wchodzi 16 kg, czyli 64 kostki po 250 g (R.1.7).
Dokument po tym kroku
Etap 2: Tabela 2. Wykaz maszyn i urządzeń
Kroki 5-13 · po tym etapie masz 17 z 40 kryteriów (pkt)
Krok 5: Tabela 2: wirówka
Kryteria:
R.2.1 wirówka
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź wykaz maszyn i urządzeń do produkcji sera twarogowego tłustego - tabela 2.
Maszyny wypisuję w kolejności z opisu procesu. Mleko jest wirowane - wirówka. Opis wspomina też pasteryzację, ale nie nazywa urządzenia, więc go nie dopisuję.
Dokument po tym kroku
Krok 6: Tabela 2: wanna serowarska
Kryteria:
R.2.2 wanna serowarska
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź wykaz maszyn i urządzeń do produkcji sera twarogowego tłustego - tabela 2.
Mleko ogrzewa się i zakwasza w wannie serowarskiej.
Dokument po tym kroku
Krok 7: Tabela 2: matecznik
Kryteria:
R.2.3 matecznik
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź wykaz maszyn i urządzeń do produkcji sera twarogowego tłustego - tabela 2.
Zakwas pobiera się z matecznika - to też urządzenie (zbiornik do namnażania zakwasu).
Typowe błędy
Pominięcie matecznika - to urządzenie, z którego pobiera się zakwas (R.2.3).
Dokument po tym kroku
Krok 8: Tabela 2: harfa
Kryteria:
R.2.4 harfa lub urządzenie do cięcia skrzepu
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź wykaz maszyn i urządzeń do produkcji sera twarogowego tłustego - tabela 2.
Skrzep kroi się za pomocą harfy.
Dokument po tym kroku
Krok 9: Tabela 2: prasa wózkowa
Kryteria:
R.2.5 prasa
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź wykaz maszyn i urządzeń do produkcji sera twarogowego tłustego - tabela 2.
Zawartość wanny spuszcza się do prasy wózkowej, w której twaróg ocieka i jest prasowany.
Dokument po tym kroku
Krok 10: Tabela 2: urządzenie do cięcia masy twarogowej
Kryteria:
R.2.6 urządzenie tnące masę twarogową
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź wykaz maszyn i urządzeń do produkcji sera twarogowego tłustego - tabela 2.
Sprasowany ser trafia do urządzenia do cięcia masy twarogowej.
Dokument po tym kroku
Krok 11: Tabela 2: podnośnik
Kryteria:
R.2.7 podnośnik lub przenośnik
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź wykaz maszyn i urządzeń do produkcji sera twarogowego tłustego - tabela 2.
Bryły twarogu do formierki podaje podnośnik.
Dokument po tym kroku
Krok 12: Tabela 2: formierka
Kryteria:
R.2.8 formierka
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź wykaz maszyn i urządzeń do produkcji sera twarogowego tłustego - tabela 2.
Kostki po 250 g formuje formierka.
Dokument po tym kroku
Krok 13: Tabela 2: pakowarka
Kryteria:
R.2.9 pakowarka
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź wykaz maszyn i urządzeń do produkcji sera twarogowego tłustego - tabela 2.
Pakowanie w papier pergaminowy - pakowarka. Skrzynki układa się ręcznie, więc tu nie ma już urządzenia.
Dokument po tym kroku
Etap 3: Tabela 3. Karta oceny jakości sera twarogowego
Kroki 14-20 · po tym etapie masz 24 z 40 kryteriów (pkt)
Krok 14: Tabela 3: smak i zapach
Kryteria:
R.3.1 smak i zapach: niezgodny
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z wymagań dla sera twarogowego i wyników badań laboratoryjnych otrzymanego wyrobu, sporządź kartę oceny jakości wyprodukowanego sera twarogowego tłustego - tabela 3.
Porównuję wyniki z kolumną wymagań dla twarogu tłustego (nie pełnotłustego ani chudego). Smak i zapach - wymaganie: czysty, łagodny, lekko kwaśny, posmak pasteryzacji; wynik: wyraźnie kwaśny → niezgodny.
Dokument po tym kroku
Krok 15: Tabela 3: struktura i konsystencja
Kryteria:
R.3.2 struktura i konsystencja: niezgodny
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z wymagań dla sera twarogowego i wyników badań laboratoryjnych otrzymanego wyrobu, sporządź kartę oceny jakości wyprodukowanego sera twarogowego tłustego - tabela 3.
Struktura i konsystencja - wymaganie: jednolita, zwarta, bez grudek, lekko luźna; wynik: jednolita, zwarta, bez grudek, mazista → niezgodny.
Dokument po tym kroku
Krok 16: Tabela 3: barwa
Kryteria:
R.3.3 barwa: zgodny
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z wymagań dla sera twarogowego i wyników badań laboratoryjnych otrzymanego wyrobu, sporządź kartę oceny jakości wyprodukowanego sera twarogowego tłustego - tabela 3.
Korzystając z wymagań dla sera twarogowego i wyników badań laboratoryjnych otrzymanego wyrobu, sporządź kartę oceny jakości wyprodukowanego sera twarogowego tłustego - tabela 3.
Zawartość wody - nie więcej niż 70 %; wynik 68 % → zgodny.
Dokument po tym kroku
Krok 18: Tabela 3: zawartość tłuszczu w suchej masie
Kryteria:
R.3.5 zawartość tłuszczu w suchej masie: zgodny
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z wymagań dla sera twarogowego i wyników badań laboratoryjnych otrzymanego wyrobu, sporządź kartę oceny jakości wyprodukowanego sera twarogowego tłustego - tabela 3.
Zawartość tłuszczu w suchej masie - dla twarogu tłustego 30 ± 2 %, czyli 28 ÷ 32 %; wynik 29 % → zgodny.
Typowe błędy
Porównanie z wymaganiami dla twarogu pełnotłustego (42 ± 3 %) albo chudego (110 °SH) - ser jest tłusty (R.3.5, R.3.6).
Dokument po tym kroku
Krok 19: Tabela 3: kwasowość
Kryteria:
R.3.6 kwasowość: niezgodny
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z wymagań dla sera twarogowego i wyników badań laboratoryjnych otrzymanego wyrobu, sporządź kartę oceny jakości wyprodukowanego sera twarogowego tłustego - tabela 3.
Kwasowość - dla twarogu tłustego nie wyższa niż 90 °SH; wynik 100 °SH → niezgodny. Wysoka kwasowość zgadza się z wyczuwalnie kwaśnym smakiem.
Dokument po tym kroku
Krok 20: Tabela 3: wniosek
Kryteria:
R.3.7 Wniosek: Partia badanego produktu jest niezgodna z wymaganiami jakościowymi; dopuszcza się również podkreśone zgodna w zależności od prawidłowej interpretacji wyników badań wpisanych w kolumnie Ocena zgodności z wymaganiami
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z wymagań dla sera twarogowego i wyników badań laboratoryjnych otrzymanego wyrobu, sporządź kartę oceny jakości wyprodukowanego sera twarogowego tłustego - tabela 3.
Trzy cechy są niezgodne, więc we wniosku podkreślam: partia jest niezgodna z wymaganiami jakościowymi.
Typowe błędy
Wpisanie słowa zamiast podkreślenia - przy wniosku arkusz każe podkreślić jedno z wydrukowanych słów (R.3.7).
Dokument po tym kroku
Etap 4: Schemat technologiczny produkcji sera twarogowego
Kroki 21-30 · po tym etapie masz 34 z 40 kryteriów (pkt)
Krok 21: Schemat: przygotowanie surowca
Kryteria:
R.4.1 przygotowanie surowca lub wirowanie, pasteryzacja i normalizacja
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź schemat technologiczny produkcji sera twarogowego tłustego z uwzględnieniem operacji i parametrów technologicznych (należy zachować kolejność operacji technologicznych).
Schemat rysuję od góry do dołu: operacje w prostokątach, połączone strzałkami. Polecenie nie wymaga CCP - wystarczą operacje i parametry. Pierwsza operacja: mleko jest wirowane, pasteryzowane i normalizowane do 3,2 % tłuszczu - zapisuję to jako przygotowanie surowca.
Dokument po tym kroku
Krok 22: Schemat: ogrzewanie
Kryteria:
R.4.2 ogrzewanie
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź schemat technologiczny produkcji sera twarogowego tłustego z uwzględnieniem operacji i parametrów technologicznych (należy zachować kolejność operacji technologicznych).
Mleko wlewa się do wanny serowarskiej i ogrzewa.
Dokument po tym kroku
Krok 23: Schemat: zakwaszanie
Kryteria:
R.4.3 zakwaszanie lub dodanie zakwasu
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź schemat technologiczny produkcji sera twarogowego tłustego z uwzględnieniem operacji i parametrów technologicznych (należy zachować kolejność operacji technologicznych).
Do mleka dodaje się zakwas z matecznika - zakwaszanie.
Dokument po tym kroku
Krok 24: Schemat: koagulacja
Kryteria:
R.4.4 koagulacja lub powstawanie skrzepu lub dojrzewanie skrzepu
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź schemat technologiczny produkcji sera twarogowego tłustego z uwzględnieniem operacji i parametrów technologicznych (należy zachować kolejność operacji technologicznych).
Bakterie fermentacji mlekowej powodują koagulację kazeiny - powstaje skrzep.
Dokument po tym kroku
Krok 25: Schemat: krojenie
Kryteria:
R.4.5 krojenie
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź schemat technologiczny produkcji sera twarogowego tłustego z uwzględnieniem operacji i parametrów technologicznych (należy zachować kolejność operacji technologicznych).
Dojrzały skrzep kroi się harfą.
Dokument po tym kroku
Krok 26: Schemat: podgrzewanie i mieszanie
Kryteria:
R.4.6 podgrzewanie i mieszanie skrzepu lub obróbka skrzepu
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź schemat technologiczny produkcji sera twarogowego tłustego z uwzględnieniem operacji i parametrów technologicznych (należy zachować kolejność operacji technologicznych).
Pokrojony skrzep podgrzewa się i kilkakrotnie delikatnie miesza.
Dokument po tym kroku
Krok 27: Schemat: ociekanie i prasowanie
Kryteria:
R.4.7 ociekanie, prasowanie
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź schemat technologiczny produkcji sera twarogowego tłustego z uwzględnieniem operacji i parametrów technologicznych (należy zachować kolejność operacji technologicznych).
Masa twarogowa w prasie wózkowej ocieka, a potem jest prasowana z jednoczesnym schładzaniem.
Dokument po tym kroku
Krok 28: Schemat: cięcie i formowanie
Kryteria:
R.4.8 cięcie masy twarogowej i formowanie
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź schemat technologiczny produkcji sera twarogowego tłustego z uwzględnieniem operacji i parametrów technologicznych (należy zachować kolejność operacji technologicznych).
Sprasowany ser jest cięty na bryły i formowany w kostki.
Dokument po tym kroku
Krok 29: Schemat: pakowanie i przechowywanie
Kryteria:
R.4.9 pakowanie i przechowywanie lub magazynowanie
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź schemat technologiczny produkcji sera twarogowego tłustego z uwzględnieniem operacji i parametrów technologicznych (należy zachować kolejność operacji technologicznych).
Kostki pakuje się w papier pergaminowy, układa w skrzynkach i przechowuje w chłodni.
Dokument po tym kroku
Krok 30: Schemat: parametry technologiczne
Kryteria:
R.4.10 zapisane parametry technologiczne przy co najmniej trzech operacjach z wymienionych: - ogrzewanie 18 °C, - zakwaszanie 2 %, - koagulacja 18 °C, 14 ÷ 16 godz., kwasowość skrzepu 32 °SH, kwasowość serwatki 23 ÷ 25 °SH, - podgrzewanie i mieszanie 30 °C, 1 ÷ 2 godz., kwasowość serwatki 27 ÷ 28 °SH, - ociekanie warstwa 10 ÷ 20 cm, 20 °C, 1 ÷ 2 godz., - prasowanie i schładzanie 4 godz., temp. początkowa 20 °C, temp. końcowa 10 °C, - przechowywanie 2 ÷ 8 °C
ok. 4 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z opisu procesu technologicznego, sporządź schemat technologiczny produkcji sera twarogowego tłustego z uwzględnieniem operacji i parametrów technologicznych (należy zachować kolejność operacji technologicznych).
Kroki 31-33 · po tym etapie masz 40 z 40 kryteriów (pkt)
Krok 31: Tabela 4: zbity, popękany skrzep
Kryteria: ,
R.5.1 w wierszu: zbity, popękany skrzep, widoczne wydzielanie się serwatki; w kolumnie: Operacja: koagulacja lub powstawanie skrzepu lub dojrzewanie skrzepu
R.5.2 w wierszu: zbity, popękany skrzep, widoczne wydzielanie się serwatki; w kolumnie: Przyczyny niezgodności: zbyt długi czas procesu, za niskie pH skrzepu i serwatki
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Sporządź wykaz przyczyn potencjalnych niezgodności wybranych operacji technologicznych produkcji sera twarogowego tłustego - tabela 4; dobierz operację, w której może wystąpić niezgodność, na podstawie opisu procesu technologicznego i wybierz jedną z podanych przyczyn.
Operacje i przyczyny dobieram po zdaniach opisu procesu, które opisują poprawny przebieg danej operacji. Opis procesu mówi, że dojrzały skrzep jest jednolity, bez pęknięć i bez wydzielania serwatki. Zbity, popękany skrzep to więc błąd koagulacji (powstawania skrzepu) - skrzep „przestał”: zbyt długi czas procesu, za niskie pH skrzepu i serwatki.
Typowe błędy
Wpisanie przyczyny własnymi słowami zamiast jednej z podanych - polecenie każe wybrać z listy (R.5.2, R.5.4, R.5.6).
Dokument po tym kroku
Krok 32: Tabela 4: skrzep rozpylony
Kryteria: ,
R.5.3 w wierszu: skrzep rozpylony w całej objętości serwatki; w kolumnie: Operacja: podgrzewanie, mieszanie lub podgrzewanie lub mieszanie lub obróbka skrzepu
R.5.4 w wierszu: skrzep rozpylony w całej objętości serwatki; w kolumnie: Przyczyny niezgodności: zbyt intensywne mieszanie skrzepu
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Sporządź wykaz przyczyn potencjalnych niezgodności wybranych operacji technologicznych produkcji sera twarogowego tłustego - tabela 4; dobierz operację, w której może wystąpić niezgodność, na podstawie opisu procesu technologicznego i wybierz jedną z podanych przyczyn.
Opis: przy podgrzewaniu skrzep miesza się bardzo delikatnie, „aby go nie rozpylić”. Operacja: podgrzewanie i mieszanie skrzepu, przyczyna: zbyt intensywne mieszanie skrzepu.
Dokument po tym kroku
Krok 33: Tabela 4: przekwaszenie twarogu
Kryteria: ,
R.5.5 w wierszu: przekwaszenie twarogu, wyciekanie serwatki w czasie magazynowania; w kolumnie: Operacja: prasowanie lub schładzanie
R.5.6 w wierszu: przekwaszenie twarogu, wyciekanie serwatki w czasie magazynowania; w kolumnie: Przyczyny niezgodności: niewłaściwe schłodzenie masy serowej
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Sporządź wykaz przyczyn potencjalnych niezgodności wybranych operacji technologicznych produkcji sera twarogowego tłustego - tabela 4; dobierz operację, w której może wystąpić niezgodność, na podstawie opisu procesu technologicznego i wybierz jedną z podanych przyczyn.
Opis: schłodzenie podczas prasowania (do 10 °C) zapobiega przekwaszeniu twarogu i wyciekaniu serwatki. Operacja: prasowanie i schładzanie, przyczyna: niewłaściwe schłodzenie masy serowej. Każda z trzech przyczyn jest użyta raz.
Dokument po tym kroku
Etap 6: Sprawdzenie pracy
Krok 34 · po tym etapie masz 40 z 40 kryteriów (pkt)
Krok 34: Kontrola dokumentów
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Formularze niezbędne do sporządzenia dokumentacji znajdują się w arkuszu egzaminacyjnym.
Na koniec przeglądam dokumenty:
tabela 1: ilości i jednostki (dm³ przy mleku i zakwasie),
tabela 2: dziewięć maszyn i urządzeń w kolejności procesu,
tabela 3: ocena wg wymagań dla twarogu tłustego i podkreślony wniosek,
schemat: operacje w kolejności z opisu i parametry,
tabela 4: każda przyczyna z listy użyta raz.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.