Rozwiązanie krok po kroku: Wsparcie osoby ociemniałej

Pierwsza grupa problemów to stan zdrowia i jego bezpośrednie skutki. Każdy wpis to jeden fakt z opisu przypadku zapisany krótko jako problem: padaczka (napady drgawek toniczno-klonicznych), konieczność obecności drugiej osoby w domu, utrata wzroku, orzeczenia (całkowita niezdolność do pracy, znaczny stopień niepełnosprawności), oparzenie stopy i nadciśnienie tętnicze.

Opis przypadku podaje też przyczynę utraty wzroku (guz mózgu) - warto ją dopisać w nawiasie, bo pokazuje, skąd problem się wziął. Problem zapisuje się z perspektywy osoby podopiecznej („ma”, „nie może”), a nie jako zadanie dla asystenta.

Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 4 problemy, a wpisanych jest 6 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.

Opis przypadku mówi wprost, że pan Maciej nie zaakceptował swojej niepełnosprawności i że denerwuje go, że nie może prowadzić dotychczasowego trybu życia. To osobne kryterium klucza - problemy psychiczne i emocjonalne trzeba zapisać oddzielnie od zdrowotnych, nawet jeśli wydają się oczywiste.

Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 1 problem, a wpisanych jest 2 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.

Brak wzroku przekłada się na ruch: pan Maciej pamięta topografię mieszkania, ale potyka się o meble, rzadko wychodzi z pokoju i nie opuszcza mieszkania sam. Opis dodaje, że denerwuje go brak umiejętności poruszania się w przestrzeni mieszkalnej - to też problem z tej grupy.

Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 problemy, a wpisanych jest 4 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.

Rodzina utrzymuje się z renty, połowy etatu żony i świadczeń, a żona musiała zmniejszyć wymiar pracy. Opis przypadku wymienia konkretne braki: zegarek mówiący i elektroniczny ciśnieniomierz z funkcją mowy. Klucz przyjmuje zarówno ogólne „zaniepokojenie sytuacją materialną”, jak i brak środków na te sprzęty - wpisane są oba.

W higienie osobistej pan Maciej jest samodzielny poza goleniem - goli go żona. Drugi problem z tej grupy to ubieranie: zakłada przygotowane ubrania, ale sam nie skompletuje bielizny i odzieży. Właśnie ten fragment opisu uzasadnia czynność wykonywaną potem na stanowisku (golenie).

Pan Maciej nie korzysta bezpiecznie z dotychczasowych urządzeń kuchennych (dowodem jest oparzenie przy przygotowywaniu herbaty), a w kuchni nie ma sprzętów dostosowanych do potrzeb osoby ociemniałej. Klucz traktuje to jako jedną grupę - wpisane są obie strony problemu: umiejętność i wyposażenie.

Przed chorobą pan Maciej miał wielu znajomych, jeździł w klubie motocrossowym i razem z żoną wychowywał syna. Teraz nie utrzymuje kontaktów z kolegami ani przyjaciółmi, nie pomaga w opiece nad synem i spędza czas głównie przy muzyce i audiobookach. To trzy osobne problemy: izolacja, ograniczony udział w życiu rodziny i porzucone zainteresowania.

Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 problemy, a wpisanych jest 3 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.

Potrzeby to druga strona problemów - zapisuje się je w dopełniaczu („potrzeba czego?”): bezpieczeństwa, pomocy podczas napadów, opieki lekarzy, samodzielnego przygotowania śniadań i kompletowania odzieży, zmiany opatrunku. Każda wynika z faktu w opisie: napadów padaczki, stałej opieki lekarza rodzinnego i specjalistów, prośby o samodzielność w kuchni, oparzenia stopy.

Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 3 potrzeby, a wpisanych jest 6 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.

Ograniczona aktywność ruchowa i spędzanie dnia przy muzyce i audiobookach przekładają się na dwie potrzeby: samodzielnego poruszania się (w mieszkaniu i poza nim) oraz zagospodarowania czasu wolnego. Aktywność ruchowa jest wpisana osobno, bo klucz wymienia ją jako odrębną potrzebę.

Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 1 potrzeba, a wpisanych jest 3 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.

Ostatnia grupa łączy sprawy materialne i plany pana Macieja. Z opisu wynikają: poprawa sytuacji bytowej rodziny, praca (przed chorobą był menadżerem), nauka pisma Braille'a, odnowienie kontaktów z ludźmi i pies przewodnik - o dwóch ostatnich sprawach opis mówi, że pan Maciej chce je załatwić.

Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 3 potrzeby, a wpisanych jest 5 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.

Działania asystenta odpowiadają na rozpoznane potrzeby. Pierwsza wynika wprost z planów pana Macieja - chce uczyć się pisma Braille'a. Asystent pomaga podjąć naukę, a ponieważ podopieczny nie wychodzi sam z domu, organizuje też dojazd na zajęcia. Działanie zapisuje się jako czynność asystenta („pomoc w…”, „organizacja…”).

Pan Maciej potyka się o meble i sprzęty, więc mieszkanie trzeba dostosować do osoby niewidomej. Klucz mówi o pomocy albo współpracy z rodziną - to mieszkanie rodziny, więc zmiany planuje się razem z żoną.

Opis przypadku mówi, że pan Maciej chciałby mieć psa przewodnika, ale nie zna procedury. Klucz oczekuje kontaktu z Polskim Związkiem Niewidomych albo fundacjami w sprawie przyznania psa - nazwę organizacji podaje sam klucz.

Kuchnia nie ma żadnych sprzętów ani przyborów dostosowanych do osoby niewidomej, a pan Maciej chce sam robić śniadania. Działaniem asystenta jest pomoc w ich zakupie.

Samodzielność buduje się treningiem. Z opisu wynikają trzy obszary: przygotowanie śniadania (trening kulinarny), golenie (dziś goli go żona) i kompletowanie bielizny i odzieży. Klucz przyjmuje każdy z tych treningów.

Pan Maciej pamięta topografię mieszkania, ale jeszcze nie porusza się po nim bezpiecznie. Asystent prowadzi trening poruszania się po mieszkaniu i proponuje udział w treningu orientacji przestrzennej, we współpracy z instruktorem.

Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 1 działanie, a wpisanych jest 2 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.

Odpowiedzią na izolację jest pomoc w odnowieniu kontaktów - z kolegami z pracy i przyjaciółmi z klubu - oraz zachęcanie do nowych zainteresowań, bo motocross nie jest już możliwy.

Pan Maciej ogranicza ruch i rzadko wychodzi z pokoju. Asystent mobilizuje go do większej aktywności i towarzyszy mu na spacerach - po wygojeniu stopy, bo dziś z opatrunkiem nie może chodzić.

Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 1 działanie, a wpisanych jest 2 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.

Trudna sytuacja finansowa i brak dawnego trybu życia (był menadżerem) uzasadniają pomoc w działaniach, które umożliwią pracę zarobkową - np. przekwalifikowanie.

Pan Maciej nie ma pieniędzy na zegarek mówiący i ciśnieniomierz z funkcją mowy, a ma nadciśnienie tętnicze. Asystent pomaga zdobyć środki na zakup tych sprzętów i monitoruje ciśnienie tętnicze krwi.

Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 1 działanie, a wpisanych jest 2 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.

Najpierw zgłoś gotowość przez podniesienie ręki i poczekaj na zgodę przewodniczącego zespołu nadzorującego. Od tej chwili liczy się 30 minut na golenie. Fantom traktujesz jak pana Macieja leżącego w łóżku - mówisz do niego, cicho, żeby nie przeszkadzać innym zdającym.

Pierwsze dwa kryteria to wstęp do każdej czynności przy podopiecznym. Poinformuj osobę podopieczną, że zaraz ją ogolisz, i zapytaj o zgodę. Potem umyj higienicznie albo zdezynfekuj ręce, załóż fartuch ochronny i rękawiczki jednorazowe. Klucz dopuszcza też kolejność odwrotną - pytanie o zgodę po umyciu lub dezynfekcji rąk.

Pan Maciej po wczorajszym napadzie ma zalecone leżenie w łóżku, więc golenie odbywa się w łóżku. Unieś wezgłowie do pozycji półwysokiej albo wysokiej - klucz przyjmuje obie. Na klatce piersiowej osoby podopiecznej rozłóż podkład, ręcznik albo pelerynkę, żeby woda i krem nie zmoczyły okrycia.

Sprawdź temperaturę wody do mycia - termometrem albo polewając wewnętrzną stronę własnego przedramienia (klucz uznaje też sprawdzenie wcześniej, przy przygotowaniu wody). Zmocz twarz osoby podopiecznej wodą albo umyj ją wodą z mydłem.

Następnie nałóż krem do golenia i rozprowadź go na obu policzkach, brodzie i okolicy pod nosem, nad górną wargą. Krem musi pokryć wszystkie trzy miejsca, bo w następnym kroku egzaminator ocenia golenie właśnie tych powierzchni.

Przesuwaj ostrze maszynki jednorazowej po policzkach, brodzie i okolicy pod nosem, nad górną wargą - na egzaminie klucz uznaje także markowanie tego ruchu. Palce wolnej ręki układaj powyżej ostrza i markuj naciąganie skóry na golonej części twarzy. Egzaminator patrzy na obie ręce: maszynka przechodzi przez wszystkie trzy miejsca, a druga ręka napina skórę nad ostrzem.

Po goleniu umyj twarz osoby podopiecznej i osusz ją ręcznikiem. Zdejmij ręcznik, podkład albo pelerynkę z klatki piersiowej i wyrównaj okrycie wierzchnie. Na koniec zapytaj pana Macieja o efekt golenia - nie widzi go, więc pytanie zastępuje mu lustro, a dla egzaminatora jest elementem kryterium.

Przynajmniej raz w trakcie golenia zapytaj osobę podopieczną o samopoczucie albo wygodę - kryterium jest oceniane za cały przebieg, więc najlepiej zrobić to przy układaniu w łóżku i podczas golenia.

Po zakończeniu wyrzuć użyte rękawiczki jednorazowe do kosza albo pojemnika z napisem „Odpady zmieszane” i zdezynfekuj ręce. Arkusz każe też uporządkować stanowisko pracy - sprzęt i środki wracają na miejsce, z którego je wzięto.