Rozwiązanie arkusza SPO.02-01-25.06-SG (czerwiec 2025), kwalifikacja SPO.02 „Świadczenie usług opiekuńczo-wspierających osobie starszej” (opiekun osoby starszej). Osoba podopieczna to 78-letnia pani Barbara Kowalska z chorobą Alzheimera, chorobą nadciśnieniową i hipercholesterolemią. Mieszka z synem i wnukiem, którzy często są poza domem, ma zaburzenia pamięci, rytmu dnia i zachowania, a od wczoraj nie chce wstać z łóżka. Zadanie ma cztery części: wykaz problemów i potrzeb, wykaz planowanych działań opiekuna, mycie kończyn dolnych z obcięciem paznokci u stóp oraz zmianę podkładu płóciennego i poszewki na dużą poduszkę - obie czynności na fantomie.
To rozwiązanie służy nauce do egzaminu zawodowego - nie jest instrukcją opieki ani poradą medyczną. Osoba podopieczna i wszystkie informacje o niej są fikcyjne (przygotowane przez CKE na potrzeby egzaminu). Każdy wpis wynika wyłącznie z opisu przypadku w arkuszu i z klucza oceniania - bez wiedzy spoza tych dokumentów.
Co jest rozwiązane, a co opisane. Dokumenty z arkusza są wypełnione krok po kroku: jeden krok to jedna grupa wpisów, za którą klucz przyznaje punkt. Każdy wpis jest w skrypcie sprawdzony z tekstem kryterium i z opisem przypadku. Wpisy odręczne są granatowe, pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Czynność przy osobie podopiecznej, wykonywana na fantomie, jest opisana w kolejności, w jakiej ocenia ją egzaminator: co zrobić, czego użyć i za co jest punkt. Karta przebiegu w podglądzie zbiera te czynności.
Model „w” i czas. Cały egzamin trwa 120 minut. Mycie kończyn dolnych z obcięciem paznokci oraz zmianę podkładu i poszewki wykonuje się na indywidualnym stanowisku, po zgłoszeniu gotowości przewodniczącemu zespołu nadzorującego, w czasie nie dłuższym niż 45 minut. Pozostały czas to praca z dokumentami - warto zacząć od dokładnego przeczytania opisu przypadku, bo z niego pochodzą wszystkie wpisy. Arkusz nie każe wpisywać daty ani podpisu w formularzach.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 40 kryteriów, każde za 1 punkt: 20 za dokumenty wypełniane w arkuszu i 20 za przebieg czynności przy osobie podopiecznej, który egzaminator ocenia na stanowisku (na fantomie, w czasie do 45 minut). Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 30 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje wpisy „niekoniecznie w identycznym brzmieniu, pod warunkiem poprawności merytorycznej”.
Kroki 1-10 · po tym etapie masz 10 z 40 kryteriów (pkt)
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Zacznij od chorób, które opis przypadku podaje w pierwszym zdaniu. Klucz wymienia wszystkie trzy w jednym kryterium, więc zapisz je osobno - żadna nie może zginąć.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Syn przygotowuje leki na cały dzień, ale pani Barbara zapomina je przyjąć. To osobne kryterium - nie łącz go z posiłkami.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Z tego samego zdania wynika drugi problem: zmniejszone łaknienie, przez które pani Barbara zapomina o jedzeniu.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Opis podaje wprost zaburzenia rytmu okołodobowego i ich objawy: aktywność w nocy, senność i leżenie w dzień.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Klucz przyjmuje ogólne „ma zaburzenia pamięci” albo konkretne przejawy. Zapisz jedno i drugie - opis daje cztery przejawy: pani Barbara nie pamięta, co robiła rano, nie kojarzy daty, nie wie, co jest w szafkach, i gubi drogę do domu.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Pani Barbara przestała dbać o higienę, do kąpieli i mycia głowy trzeba ją namawiać i jej pomagać, a pomocy syna i wnuka nie chce. Każda z tych informacji pasuje do kryterium.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Opis wymienia trzy trudności z ubieraniem: guziki, zamek błyskawiczny i dobór ubrania do pogody.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Kryterium ma dwie drogi: reakcje rodziny (zniecierpliwienie, podnoszenie głosu) albo zaburzenia zachowania pani Barbary. Przy symptomach klucz wymaga co najmniej czterech - opis daje pięć: niepokój, apatię, drażliwość, agresję i robienie nieporządku z zawartością szafek. Zapisz wszystkie osobno, a reakcje rodziny w osobnym wpisie.
Jedno zbiorcze „zaburzenia zachowania” bez reakcji rodziny i bez wymienienia symptomów - przy drodze z symptomami klucz liczy co najmniej cztery.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Syn pracuje do późnego popołudnia i wyjeżdża w delegacje, wnuk jest w szkole i na treningach - pani Barbara często zostaje sama.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Ostatnie kryterium dotyczy potrzeb. Każdą zapisz z uzasadnieniem z opisu: bezpieczeństwo (wychodzi i gubi drogę), przynależność i akceptacja (sporadyczne kontakty, zniecierpliwienie rodziny), szacunek i godność (podnoszenie głosu), intymność (nie chce pomocy syna i wnuka przy myciu).
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 potrzeby, a wpisanych jest 4 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Kroki 11-20 · po tym etapie masz 20 z 40 kryteriów (pkt)
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Działanie zapisuje się jako czynność opiekuna. Na zapominanie o jedzeniu i lekach odpowiadają przypominanie, pilnowanie pór i organizer na leki z alarmem.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Na zaburzenia rytmu dnia, apatię i zaburzenia pamięci odpowiada kilka działań: stały rytm dnia, aktywizowanie ruchowe, praca w ogrodzie, którą pani Barbara lubiła, trening czynności samoobsługowych i trening pamięci.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 3 działania, a wpisanych jest 6 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Pani Barbara nie pamięta, co jest w szafkach, chodzi po domu w nocy i wychodzi na ulicę. Opiekun oznacza pomieszczenia i szafki piktogramami, pomaga zamontować oświetlenie z czujnikami ruchu i blokady.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 działania, a wpisanych jest 3 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Ponieważ pani Barbara gubi drogę i nie pamięta adresu, opiekun zapewnia opiekę poza domem i przygotowuje jej rzeczy na wypadek samodzielnego wyjścia.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 działania, a wpisanych jest 3 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Pomoc przy czynnościach higienicznych, których pani Barbara sama już nie wykonuje i przy których nie chce pomocy rodziny.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 działania, a wpisanych jest 3 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Na kłopoty z guzikami i zamkami odpowiada pomoc w ubieraniu, przygotowanie ubrań w kolejności zakładania i zastąpienie zapięć łatwiejszymi.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Na niepokój, drażliwość i agresję opiekun odpowiada spokojem i rozmową z panią Barbarą.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Syn i wnuk nie wiedzą, jak reagować na zachowania pani Barbary. Opiekun współpracuje z nimi, podpowiada i pomaga znaleźć grupę wsparcia.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Pani Barbara lubiła spotykać się ze znajomymi, a teraz widuje ich sporadycznie.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 1 działanie, a wpisanych jest 2 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym, sporządź wykaz problemów i potrzeb osoby podopiecznej oraz planowanych działań opiekuna wynikających ze zdiagnozowanych problemów i potrzeb osoby podopiecznej.
Pani Barbara ma usługi opiekuńcze tylko 10 godzin w tygodniu i często zostaje sama. Opiekun nawiązuje kontakt z organizacjami i domem dziennego pobytu dla osób z chorobą Alzheimera albo pomaga wystąpić o więcej godzin usług.
Kroki 21-25 · po tym etapie masz 30 z 40 kryteriów (pkt)
Przed rozpoczęciem pracy na indywidualnym stanowisku do wykonywania czynności higienicznych, pielęgnacyjnych i opiekuńczych, zgłoś przez podniesienie ręki Przewodniczącemu Zespołu Nadzorującego gotowość do jej wykonania.
Zgłoś gotowość przez podniesienie ręki i poczekaj na zgodę przewodniczącego zespołu nadzorującego - od tej chwili masz 45 minut na obie czynności. Mów do fantomu jak do pani Barbary, cicho.
Poinformuj osobę podopieczną o myciu kończyn dolnych i obcięciu paznokci u stóp i zapytaj o zgodę. Umyj albo zdezynfekuj ręce, załóż fartuch jednorazowy i rękawiczki jednorazowe. Klucz uznaje też zgodę zapytaną po umyciu rąk.
Wykonaj mycie kończyn dolnych i obcięcie paznokci u stóp osoby podopiecznej oraz zmień podkład płócienny, a następnie poszewkę na dużą poduszkę osobie podopiecznej leżącej w łóżku.
Odkryj jedną kończynę dolną i podłóż pod nią ręcznik. Umyj ją namydloną myjką, wypłucz myjkę w wodzie i powtórz mycie, żeby zmyć mydło, a potem wytrzyj kończynę ręcznikiem i wyjmij ręcznik spod niej. Podczas mycia stopy wyszczotkuj paznokcie szczoteczką do paznokci - to osobne kryterium. Odsłaniasz tylko mytą kończynę, reszta ciała zostaje okryta.
Odkrycie obu kończyn naraz albo całej osoby podopiecznej.
Wykonaj mycie kończyn dolnych i obcięcie paznokci u stóp osoby podopiecznej oraz zmień podkład płócienny, a następnie poszewkę na dużą poduszkę osobie podopiecznej leżącej w łóżku.
Tak samo postępuj z drugą kończyną: odkryj ją, podłóż ręcznik, umyj namydloną myjką, spłucz myjkę, powtórz mycie, wytrzyj i wyjmij ręcznik. Przez cały czas pilnuj, żeby nie zalać łóżka wodą.
Wykonaj mycie kończyn dolnych i obcięcie paznokci u stóp osoby podopiecznej oraz zmień podkład płócienny, a następnie poszewkę na dużą poduszkę osobie podopiecznej leżącej w łóżku.
Klucz każe obcinanie paznokci u palców stóp zamarkować - pokazać ruch nożyczek, nie obcinać naprawdę. Rób to nad miską nerkowatą albo ręcznikiem papierowym, nigdy bezpośrednio nad pościelą, podłogą ani miską z wodą. Klucz uznaje też zamarkowanie paznokci zaraz po umyciu każdej kończyny.
Obcinanie nad pościelą albo nad miską z wodą do mycia.
Wykonaj mycie kończyn dolnych i obcięcie paznokci u stóp osoby podopiecznej oraz zmień podkład płócienny, a następnie poszewkę na dużą poduszkę osobie podopiecznej leżącej w łóżku.
Użyty ręcznik wrzuć do kosza z napisem „Brudna bielizna”, a rękawiczki jednorazowe i myjkę jednorazową - do kosza z napisem „Odpady zmieszane”.
Kroki 26-33 · po tym etapie masz 40 z 40 kryteriów (pkt)
Wykonaj mycie kończyn dolnych i obcięcie paznokci u stóp osoby podopiecznej oraz zmień podkład płócienny, a następnie poszewkę na dużą poduszkę osobie podopiecznej leżącej w łóżku.
Poinformuj osobę podopieczną o zmianie podkładu płóciennego i poszewki na poduszkę i zapytaj o zgodę (wystarczy, jeśli zrobisz to wcześniej). Załóż czyste rękawiczki jednorazowe.
Wykonaj mycie kończyn dolnych i obcięcie paznokci u stóp osoby podopiecznej oraz zmień podkład płócienny, a następnie poszewkę na dużą poduszkę osobie podopiecznej leżącej w łóżku.
Ułóż osobę podopieczną na boku, plecami do siebie. Po stronie bliższej obluźnij podkład płócienny i zwiń brudny podkład pod plecy i pośladki osoby podopiecznej.
Wykonaj mycie kończyn dolnych i obcięcie paznokci u stóp osoby podopiecznej oraz zmień podkład płócienny, a następnie poszewkę na dużą poduszkę osobie podopiecznej leżącej w łóżku.
Po stronie bliższej załóż czysty podkład płócienny, wyrównaj go i podłóż jego koniec pod materac.
Wykonaj mycie kończyn dolnych i obcięcie paznokci u stóp osoby podopiecznej oraz zmień podkład płócienny, a następnie poszewkę na dużą poduszkę osobie podopiecznej leżącej w łóżku.
Ułóż osobę podopieczną na czystej warstwie podkładu, na przeciwnym boku. Po drugiej stronie obluźnij brudny podkład, zwiń go i wrzuć do kosza z napisem „Brudna bielizna” (klucz uznaje też zrobienie tego później).
Wykonaj mycie kończyn dolnych i obcięcie paznokci u stóp osoby podopiecznej oraz zmień podkład płócienny, a następnie poszewkę na dużą poduszkę osobie podopiecznej leżącej w łóżku.
Po stronie dalszej rozłóż czysty podkład, naciągnij go i podłóż koniec pod materac.
Podkład pofałdowany - fałdy pod plecami osoby leżącej to błąd, który egzaminator widzi od razu.
Wykonaj mycie kończyn dolnych i obcięcie paznokci u stóp osoby podopiecznej oraz zmień podkład płócienny, a następnie poszewkę na dużą poduszkę osobie podopiecznej leżącej w łóżku.
Wyjmij dużą poduszkę spod głowy osoby podopiecznej, zdejmij brudną poszewkę i wrzuć ją do kosza z napisem „Brudna bielizna” (także później), a potem załóż czystą poszewkę.
Wykonaj mycie kończyn dolnych i obcięcie paznokci u stóp osoby podopiecznej oraz zmień podkład płócienny, a następnie poszewkę na dużą poduszkę osobie podopiecznej leżącej w łóżku.
Ułóż dużą poduszkę pod głową, wyrównaj koszulę nocną pod plecami i pośladkami i okryj osobę podopieczną kocem w poszwie. Przynajmniej raz w trakcie czynności zapytaj panią Barbarę o wygodę albo samopoczucie - to osobne kryterium, a najłatwiej pamiętać o nim właśnie przy układaniu.
Po zakończeniu czynności uporządkuj stanowisko pracy.
Użyte rękawiczki wyrzuć do kosza z napisem „Odpady zmieszane” i zdezynfekuj ręce. Na koniec uporządkuj stanowisko pracy.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.