Rozwiązanie arkusza SPO.03-03-21.06-SG (czerwiec 2021), kwalifikacja SPO.03 „Świadczenie usług opiekuńczo-wspierających osobie podopiecznej” (opiekun w domu pomocy społecznej). Osoba podopieczna to 66-letnia pani Janina Kosek, wdowa, od trzech tygodni w domu pomocy społecznej, chora na stwardnienie rozsiane i cukrzycę typu 2. Z powodu rwy kulszowej nie wstaje z łóżka, ma napadowe nietrzymanie moczu i ryzyko odleżyn, tęskni za synem, który mieszka za granicą. Zadanie ma cztery części: diagnozę problemów, planowane działania opiekuna i zalecenia, mycie głowy osobie leżącej w łóżku oraz zmianę koszuli nocnej, poszewek i poszwy (obie czynności na fantomie).
To rozwiązanie służy nauce do egzaminu zawodowego - nie jest instrukcją opieki ani poradą medyczną. Osoba podopieczna i wszystkie informacje o niej są fikcyjne (przygotowane przez CKE na potrzeby egzaminu). Każdy wpis wynika wyłącznie z opisu przypadku w arkuszu i z klucza oceniania - bez wiedzy spoza tych dokumentów.
Co jest rozwiązane, a co opisane. Oba formularze z arkusza są wypełnione krok po kroku: jeden krok to jedna grupa wpisów, za którą klucz przyznaje punkt. Każdy wpis jest w skrypcie sprawdzony z tekstem kryterium i z opisem przypadku. Wpisy odręczne są granatowe, pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Czynności przy osobie podopiecznej, wykonywane na fantomie, są opisane w kolejności, w jakiej ocenia je egzaminator: co zrobić, czego użyć i za co jest punkt. Karta przebiegu w podglądzie zbiera te czynności.
Model „w” i czas. Cały egzamin trwa 120 minut. Obie czynności przy osobie podopiecznej wykonuje się na indywidualnym stanowisku, po zgłoszeniu gotowości przewodniczącemu zespołu nadzorującego, łącznie w czasie nie dłuższym niż 45 minut. Diagnoza zajmuje stronę 4, działania i zalecenia stronę 5; formularze nie mają rubryk na datę ani podpis.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 40 kryteriów, każde za 1 punkt: 20 za dokumenty wypełniane w arkuszu i 20 za przebieg dwóch czynności przy osobie podopiecznej, które egzaminator ocenia na stanowisku (na fantomie, w czasie do 45 minut). Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 30 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje wpisy „niekoniecznie w identycznym brzmieniu, pod warunkiem poprawności merytorycznej”.
Kroki 1-10 · po tym etapie masz 10 z 40 kryteriów (pkt)
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Problemy zapisuje się krótko, każdy osobno. Pierwsze kryterium obejmuje wszystkie trzy choroby z opisu przypadku.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Osłabienie nóg i drżenie rąk to dwie pozycje jednego kryterium.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Zaburzenia koordynacji i zawroty głowy sprzyjają częstym upadkom.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Pani Janina skarży się na ból gałki ocznej i gorszą ostrość widzenia.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Do tej pory pani Janina jeździła na wózku, a przez rwę kulszową nie wstaje z łóżka. Opis przypadku mówi wprost o ryzyku odleżyn.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Niewyraźna mowa utrudnia pani Janinie kontakty ze współmieszkańcami.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Obniżony nastrój, płacz, zmęczenie i brak akceptacji choroby i miejsca pobytu. Tęsknota za synem nie ma w diagnozie osobnego kryterium - klucz bierze ją pod uwagę w działaniach (kontakt z synem, R.2.6).
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Klucz łączy tu niechęć do ćwiczeń, spastyczność nasilaną wysiłkiem i podwyższony poziom cukru (7,6 mmol/l).
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Napadowe nietrzymanie moczu z pieluchomajtkami oraz picie dużych ilości słodkich napojów to jedno kryterium.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Ostatni problem to trudności z higieną i samoobsługą.
Kroki 11-20 · po tym etapie masz 20 z 40 kryteriów (pkt)
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Działania i zalecenia odpowiadają na problemy z diagnozy. Lekarz zlecił kontrolowanie poziomu cukru we krwi.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Na niechęć do ćwiczeń: kontakt z fizjoterapeutą i motywowanie.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Słodkie soki i napoje gazowane podnoszą poziom cukru, więc zalecenie dotyczy płynów niesłodzonych i diety w cukrzycy. Opis przypadku nie podaje, ile płynów pani Janina powinna wypijać, dlatego zalecenie jest bez liczby (klucz podaje 1,5-2 l). Kryterium spełnia każda z pozycji oddzielonych w kluczu ukośnikiem, więc wystarcza też sama edukacja w zakresie diety w cukrzycy.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Każdy specjalista odpowiada na problem z opisu: okulista na ból oka i widzenie, neurolog na stwardnienie rozsiane, lekarz rodzinny na cukier, logopeda na mowę, ortopeda na rwę kulszową. Klucz wymaga co najmniej dwóch specjalistów - wpisanych jest pięć.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 specjalistów, a wpisanych jest 6 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Na trudności w wypowiadaniu się: ćwiczenia usprawniające mowę.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Na obniżony nastrój, płacz i tęsknotę za synem: psycholog, rozmowy, kontakt z synem i pomoc w kontaktach z mieszkańcami. Klucz wymaga co najmniej dwóch działań.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 działania, a wpisanych jest 4 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Nadmierny wysiłek nasila u pani Janiny spastyczność mięśni.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Przy pieluchomajtkach opiekun zmienia je, dba o higienę i chroni skórę. Klucz wymaga co najmniej dwóch działań.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 działania, a wpisanych jest 3 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Pani Janina cały czas leży i ma ryzyko odleżyn. Klucz wymaga co najmniej trzech działań przeciwodleżynowych.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 3 działania, a wpisanych jest 5 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym: sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej, zaplanuj działania opiekuna i zalecenia dla osoby podopiecznej uwzględniające rozwiązanie jej problemów.
Klucz uznaje pomoc ogólną albo co najmniej trzy czynności. Opis przypadku mówi ogólnie o trudnościach z samoobsługą i higieną; konkretne czynności to wniosek z tego zdania i z zadania (mycie głowy, koszula nocna, pościel).
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 3 czynności, a wpisanych jest 5 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Kroki 21-25 · po tym etapie masz 30 z 40 kryteriów (pkt)
Przed przystąpieniem do wykonania czynności praktycznych, zgłoś przez podniesienie ręki przewodniczącemu Zespołu Nadzorującego gotowość do ich wykonania.
Zgłoś gotowość przez podniesienie ręki i poczekaj na zgodę przewodniczącego zespołu nadzorującego. Od tej chwili liczy się 45 minut na obie czynności. Fantom traktujesz jak panią Janinę leżącą w łóżku i mówisz do niej cicho.
Poinformuj osobę podopieczną o myciu głowy i zapytaj o zgodę (klucz uznaje też pytanie po umyciu lub dezynfekcji rąk). Umyj higienicznie albo zdezynfekuj ręce, załóż fartuch ochronny i rękawiczki jednorazowe.
Osobie podopiecznej leżącej w łóżku umyj głowę, a po zakończeniu tej czynności zmień osobie podopiecznej leżącej w łóżku koszulę nocną oraz poszewki na poduszki i poszwę na koc.
Obniż wezgłowie do pozycji płaskiej. Poduszki odłóż na krzesło albo taboret (albo jedną podłóż pod barki i łopatki), a wezgłowie zabezpiecz folią. Pod głowę podłóż basen albo miskę pneumatyczną, a końcówkę węża odprowadzającego umieść w wiadrze.
Osobie podopiecznej leżącej w łóżku umyj głowę, a po zakończeniu tej czynności zmień osobie podopiecznej leżącej w łóżku koszulę nocną oraz poszewki na poduszki i poszwę na koc.
Sprawdź temperaturę wody termometrem albo polewając nią własne przedramię (klucz uznaje też sprawdzenie przed podłożeniem basenu). Polej włosy wodą, nałóż szampon i umyj głowę - i powtórz to drugi raz. Spłucz włosy wodą i owiń je ręcznikiem. Przez cały czas uważaj, żeby nie zalać oczu osoby podopiecznej - to osobne kryterium.
Jednokrotne mycie szamponem - kryterium wymaga powtórzenia czynności.
Osobie podopiecznej leżącej w łóżku umyj głowę, a po zakończeniu tej czynności zmień osobie podopiecznej leżącej w łóżku koszulę nocną oraz poszewki na poduszki i poszwę na koc.
Usuń z łóżka basen albo miskę pneumatyczną (nie stawiaj ich na podłodze) i folię. Rozczesz włosy grzebieniem albo szczotką i wysusz je suszarką albo zostaw do swobodnego wyschnięcia.
Osobie podopiecznej leżącej w łóżku umyj głowę, a po zakończeniu tej czynności zmień osobie podopiecznej leżącej w łóżku koszulę nocną oraz poszewki na poduszki i poszwę na koc.
Używane rękawiczki wyrzuć do kosza na odpady medyczne, a ręczniki włóż do kosza na brudną bieliznę.
Kroki 26-30 · po tym etapie masz 40 z 40 kryteriów (pkt)
Osobie podopiecznej leżącej w łóżku umyj głowę, a po zakończeniu tej czynności zmień osobie podopiecznej leżącej w łóżku koszulę nocną oraz poszewki na poduszki i poszwę na koc.
Poinformuj osobę podopieczną o zmianie koszuli nocnej i bielizny pościelowej i zapytaj o zgodę (klucz uznaje też informację wcześniejszą). Załóż czyste rękawiczki jednorazowe. Unieś pośladki albo ułóż osobę podopieczną na boku i podsuń koszulę ku górze, odepnij guziki i zdejmij koszulę, a potem wrzuć ją do kosza na brudną bieliznę (klucz uznaje też zdjęcie koszuli przed myciem głowy).
Osobie podopiecznej leżącej w łóżku umyj głowę, a po zakończeniu tej czynności zmień osobie podopiecznej leżącej w łóżku koszulę nocną oraz poszewki na poduszki i poszwę na koc.
Załóż czystą koszulę nocną i zapnij guziki. Przez cały czas nie obnażaj osoby podopiecznej i dbaj o jej intymność, a na koniec wyrównaj koszulę pod plecami.
Osoba podopieczna odkryta podczas zmiany koszuli - kryterium dotyczy intymności przez cały czas.
Osobie podopiecznej leżącej w łóżku umyj głowę, a po zakończeniu tej czynności zmień osobie podopiecznej leżącej w łóżku koszulę nocną oraz poszewki na poduszki i poszwę na koc.
Zdejmij brudne poszewki i wrzuć je do kosza na brudną bieliznę, załóż czyste poszewki i podłóż poduszki pod głowę (klucz uznaje też zrobienie tego od razu po usunięciu basenu pneumatycznego).
Osobie podopiecznej leżącej w łóżku umyj głowę, a po zakończeniu tej czynności zmień osobie podopiecznej leżącej w łóżku koszulę nocną oraz poszewki na poduszki i poszwę na koc.
Zdejmij brudną poszwę tak, żeby osoba podopieczna cały czas była przykryta, wrzuć ją do kosza na brudną bieliznę i załóż czystą poszwę. Czyste poszewki i poszwa nie mogą stykać się z brudną bielizną ani dotknąć podłogi. Przykryj osobę podopieczną kocem w poszwie i zapytaj o samopoczucie i wygodę.
Po wykonaniu zadania uporządkuj stanowisko pracy.
Zużyte rękawiczki wrzuć do kosza na odpady medyczne zakaźne. Zdezynfekuj tacę albo wózek zabiegowy i ręce, a potem uporządkuj stanowisko pracy.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.