Rozwiązanie arkusza SPO.03-01-22.01-SG (styczeń 2022), kwalifikacja SPO.03 „Świadczenie usług opiekuńczo-wspierających osobie podopiecznej” (opiekun w domu pomocy społecznej). Osoba podopieczna to 84-letni pan Jan Kłóś, wdowiec ze stwardnieniem rozsianym i cukrzycą typu 2, od 4 tygodni w domu pomocy społecznej. Ma zaburzenia koordynacji, wzmożone napięcie mięśni nóg, drżenie rąk, niewyraźną mowę i zaburzenia widzenia, często ma obniżony nastrój i tęskni za synem. Obecnie nie wstaje z łóżka, a podczas obiadu zabrudził pościel i bluzę od piżamy. Zadanie ma trzy części: wykaz problemów i wykaz działań opiekuna, mycie głowy osobie leżącej w łóżku oraz zmianę bluzy od piżamy, poszewek na poduszkę i jasiek oraz poszwy (obie czynności na fantomie).
To rozwiązanie służy nauce do egzaminu zawodowego - nie jest instrukcją opieki ani poradą medyczną. Osoba podopieczna i wszystkie informacje o niej są fikcyjne (przygotowane przez CKE na potrzeby egzaminu). Każdy wpis wynika wyłącznie z opisu przypadku w arkuszu i z klucza oceniania - bez wiedzy spoza tych dokumentów.
Co jest rozwiązane, a co opisane. Oba formularze z arkusza są wypełnione krok po kroku: jeden krok to jedna grupa wpisów, za którą klucz przyznaje punkt. Każdy wpis jest w skrypcie sprawdzony z tekstem kryterium i z opisem przypadku. Wpisy odręczne są granatowe, pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Czynności przy osobie podopiecznej, wykonywane na fantomie, są opisane w kolejności, w jakiej ocenia je egzaminator: co zrobić, czego użyć i za co jest punkt. Karta przebiegu w podglądzie zbiera te czynności.
Model „w” i czas. Cały egzamin trwa 120 minut. Obie czynności przy osobie podopiecznej wykonuje się na indywidualnym stanowisku, po zgłoszeniu gotowości przewodniczącemu zespołu nadzorującego, łącznie w czasie nie dłuższym niż 45 minut. Wykaz problemów zajmuje stronę 3, wykaz działań stronę 4; formularze nie mają rubryk na datę ani podpis.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 40 kryteriów, każde za 1 punkt: 20 za dokumenty wypełniane w arkuszu i 20 za przebieg dwóch czynności przy osobie podopiecznej, które egzaminator ocenia na stanowisku (na fantomie, w czasie do 45 minut). Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 30 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje wpisy „niekoniecznie w identycznym brzmieniu, pod warunkiem poprawności merytorycznej”.
Kroki 1-10 · po tym etapie masz 10 z 40 kryteriów (pkt)
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Problem zapisuje się krótko, w kolejności opisu przypadku. Pierwsze kryterium obejmuje obie rozpoznane choroby: stwardnienie rozsiane i cukrzycę typu 2 z podwyższonym poziomem cukru (8,6 mmol/l).
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Drugie kryterium zbiera trzy objawy ruchowe z opisu - wpisane są wszystkie.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Pan Jan skarży się na ból gałki ocznej i zaburzenia ostrości widzenia.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Niewyraźna mowa utrudnia panu Janowi kontakty ze współmieszkańcami.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Kryterium nastroju przyjmuje każdy z wymienionych objawów; wpisane są wszystkie z opisu.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Ćwiczenia zalecone przez logopedę pan Jan wykonuje niesystematycznie - to osobne kryterium, niezależne od rehabilitacji.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Pan Jan obecnie nie wstaje z łóżka, a opis wprost wymienia ryzyko powstania odleżyn.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Pan Jan niechętnie uczestniczy w ćwiczeniach rehabilitacyjnych, a nadmierny wysiłek nasila spastyczność mięśni.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Kryterium łączy dwa problemy: napadowe nietrzymanie moczu po wysiłku i picie dużej ilości słodkich napojów, co przy cukrzycy jest szkodliwe. Wpisane są oba.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Pan Jan jest bardzo osłabiony i ma trudności z czynnościami samoobsługowymi.
Kroki 11-20 · po tym etapie masz 20 z 40 kryteriów (pkt)
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Lekarz zlecił kontrolowanie poziomu cukru we krwi - opiekun go kontroluje, dokumentuje wyniki i zgłasza odchylenia.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Opis nie podaje, kto prowadzi ćwiczenia rehabilitacyjne. Kontakt z fizjoterapeutą to wniosek: pan Jan niechętnie w nich uczestniczy, a wysiłek nasila spastyczność - ćwiczenia trzeba dostosować.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Klucz wymaga co najmniej dwóch specjalistów. Okulista wynika z bólu gałki ocznej i zaburzeń widzenia, neurolog ze stwardnienia rozsianego, logopeda z zaburzeń mowy - wpisane są trzy.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 działania, a wpisanych jest 3 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Na niesystematyczne ćwiczenia mowy klucz podaje mobilizowanie i współudział opiekuna.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Na obniżony nastrój, tęsknotę za synem i utrudniony kontakt ze współmieszkańcami klucz wymaga co najmniej dwóch działań.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 działania, a wpisanych jest 4 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Klucz wymaga pomocy przy przemieszczaniu się z łóżka na wózek albo fotel. Opis nie wspomina o wózku, dlatego wpisany jest fotel - to wniosek z opisu: pan Jan obecnie nie wstaje z łóżka i jest osłabiony, więc każde przesiadanie wymaga pomocy.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Klucz wymaga co najmniej trzech działań przeciwodleżynowych - wpisanych jest pięć.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 3 działania, a wpisanych jest 5 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Na niechęć do ćwiczeń rehabilitacyjnych opiekun motywuje i pomaga w udziale w zajęciach.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Na nietrzymanie moczu i słodkie napoje klucz podaje środki chłonne, niesłodzone płyny i edukację o diecie cukrzycowej.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykaz problemów osoby podopiecznej i wykaz działań opiekuna adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Klucz przyjmuje ogólne „pomaganie w czynnościach higienicznych” albo co najmniej trzy konkretne czynności - wpisane są konkretne, w tym obie czynności z tego zadania.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 3 działania, a wpisanych jest 4 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Kroki 21-24 · po tym etapie masz 30 z 40 kryteriów (pkt)
Przed przystąpieniem do wykonania czynności praktycznych, zgłoś przez podniesienie ręki przewodniczącemu Zespołu Nadzorującego gotowość do ich wykonania.
Najpierw zgłoś gotowość przez podniesienie ręki i poczekaj na zgodę przewodniczącego zespołu nadzorującego. Od tej chwili liczy się 45 minut na obie czynności. Fantom traktujesz jak pana Jana i mówisz do niego cicho.
Poinformuj osobę podopieczną o myciu głowy i zapytaj o zgodę (klucz uznaje też pytanie po umyciu lub dezynfekcji rąk). Umyj higienicznie albo zdezynfekuj ręce, załóż fartuch ochronny i rękawiczki jednorazowe.
Osobie podopiecznej leżącej w łóżku umyj głowę, a następnie wykonaj zmianę bluzy od piżamy, poszewek na poduszkę i jasiek oraz poszwy.
Obniż wezgłowie do pozycji płaskiej. Odłóż poduszki na krzesło albo taboret (klucz uznaje też jedną poduszkę podłożoną pod barki) i zabezpiecz wezgłowie folią albo podkładem jednorazowym chłonnym. Pod głowę podłóż basen albo miskę pneumatyczną, a końcówkę węża odprowadzającego umieść w wiadrze.
Osobie podopiecznej leżącej w łóżku umyj głowę, a następnie wykonaj zmianę bluzy od piżamy, poszewek na poduszkę i jasiek oraz poszwy.
Sprawdź temperaturę wody termometrem albo polewając swoje przedramię. Polej włosy wodą, nałóż szampon i umyj głowę - czynność wykonaj dwa razy - a potem spłucz włosy i owiń je ręcznikiem. Przez cały czas osłaniaj oczy: zalanie oczu wodą odbiera osobne kryterium.
Jednokrotne mycie szamponem - klucz wymaga powtórzenia czynności.
Osobie podopiecznej leżącej w łóżku umyj głowę, a następnie wykonaj zmianę bluzy od piżamy, poszewek na poduszkę i jasiek oraz poszwy.
Usuń z łóżka basen albo miskę pneumatyczną (nie stawiaj jej na podłodze) i folię, a poduszki ułóż pod głową. Rozczesz włosy i wysusz je suszarką albo zostaw do wyschnięcia na ręczniku położonym na poduszce. Zużyte rękawiczki i fartuch wrzuć do czerwonego pojemnika „Odpady medyczne zakaźne”, a ręczniki do kosza „Brudna bielizna”.
Basen pneumatyczny z wodą odstawiony na podłogę.
Kroki 25-29 · po tym etapie masz 40 z 40 kryteriów (pkt)
Osobie podopiecznej leżącej w łóżku umyj głowę, a następnie wykonaj zmianę bluzy od piżamy, poszewek na poduszkę i jasiek oraz poszwy.
Poinformuj osobę podopieczną o zmianie bluzy i pościeli i zapytaj o zgodę - klucz uznaje też informację z początku pracy. Załóż czyste rękawiczki jednorazowe. Klucz w tej czynności wymaga tylko rękawiczek, ale na końcu każe wyrzucić „rękawiczki i fartuch”, choć fartuch trafił już do odpadów po myciu głowy - dlatego razem z rękawiczkami załóż też nowy fartuch ochronny.
⚠️ Niespójność w kluczu: fartuch wyrzuca się po myciu głowy (kryterium P.1.10), a ostatnie kryterium tej czynności znów wymienia fartuch, chociaż żadne kryterium nie każe go zakładać ponownie. Nowy fartuch niczego nie psuje i pozwala spełnić ostatnie kryterium.
Osobie podopiecznej leżącej w łóżku umyj głowę, a następnie wykonaj zmianę bluzy od piżamy, poszewek na poduszkę i jasiek oraz poszwy.
Odepnij guziki bluzy, zdejmij ją i wrzuć do kosza „Brudna bielizna”. Załóż czystą bluzę i zapnij guziki, a potem wyrównaj ją pod plecami, żeby nie tworzyła fałd uciskających skórę (klucz uznaje też wyrównanie po zmianie poszewek). Przy wzmożonym napięciu mięśni i drżeniu rąk ubieranie zacznij od ręki, która porusza się trudniej.
Pozostawienie fałd bluzy pod plecami - przy ryzyku odleżyn to błąd, a klucz ocenia to osobno.
Osobie podopiecznej leżącej w łóżku umyj głowę, a następnie wykonaj zmianę bluzy od piżamy, poszewek na poduszkę i jasiek oraz poszwy.
Wyjmij poduszki spod głowy i odłóż je na krzesło albo taboret. Zdejmij brudne poszewki z poduszki dużej i jaśka, wrzuć je do „Brudna bielizna”, załóż czyste i podłóż poduszki pod głowę (klucz uznaje też zmianę poszewek zaraz po umyciu głowy).
Osobie podopiecznej leżącej w łóżku umyj głowę, a następnie wykonaj zmianę bluzy od piżamy, poszewek na poduszkę i jasiek oraz poszwy.
Zdejmij brudną poszwę tak, żeby osoba podopieczna cały czas była przykryta, wrzuć ją do „Brudna bielizna” i załóż czystą. Pilnuj, żeby czyste poszewki i poszwa nie stykały się z brudną bielizną i nie dotknęły podłogi. Przykryj osobę podopieczną kocem w poszwie i zapytaj o samopoczucie albo wygodę.
Odkrycie osoby podopiecznej przy zdejmowaniu poszwy.
Po wykonaniu zadania uporządkuj stanowisko pracy.
Zużyte rękawiczki i fartuch wrzuć do czerwonego pojemnika „Odpady medyczne zakaźne”, zdezynfekuj tacę albo wózek zabiegowy i ręce, a na koniec uporządkuj stanowisko.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.