Rozwiązanie arkusza SPO.03-03-24.06-SG (czerwiec 2024), kwalifikacja SPO.03 „Świadczenie usług opiekuńczo-wspierających osobie podopiecznej” (opiekun w domu pomocy społecznej). Osoba podopieczna to 76-letnia pani Krystyna Grzywacz, od 8 miesięcy w domu pomocy społecznej. Od 20 lat choruje na stwardnienie rozsiane, pół roku temu rozpoznano u niej cukrzycę typu 2, a od kilku dni z powodu rwy kulszowej nie wstaje z łóżka. Przy śniadaniu wylała herbatę i zamoczyła koszulę nocną, poszwę i poszewkę. Zadanie ma cztery części: diagnozę problemów, wykaz działań opiekuna, mycie głowy w misce albo wanience pneumatycznej osobie leżącej w łóżku oraz zmianę koszuli nocnej, poszewki na poduszce i poszwy na kocu (obie czynności na fantomie).
To rozwiązanie służy nauce do egzaminu zawodowego - nie jest instrukcją opieki ani poradą medyczną. Osoba podopieczna i wszystkie informacje o niej są fikcyjne (przygotowane przez CKE na potrzeby egzaminu). Każdy wpis wynika wyłącznie z opisu przypadku w arkuszu i z klucza oceniania - bez wiedzy spoza tych dokumentów.
Co jest rozwiązane, a co opisane. Oba formularze z arkusza są wypełnione krok po kroku: jeden krok to jedna grupa wpisów, za którą klucz przyznaje punkt. Każdy wpis jest w skrypcie sprawdzony z tekstem kryterium i z opisem przypadku. Wpisy odręczne są granatowe, pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Czynności przy osobie podopiecznej, wykonywane na fantomie, są opisane w kolejności, w jakiej ocenia je egzaminator: co zrobić, czego użyć i za co jest punkt. Karta przebiegu w podglądzie zbiera te czynności.
Model „w” i czas. Cały egzamin trwa 120 minut. Obie czynności przy osobie podopiecznej wykonuje się na indywidualnym stanowisku, po zgłoszeniu gotowości przewodniczącemu zespołu nadzorującego, łącznie w czasie nie dłuższym niż 45 minut. Diagnoza i wykaz działań zajmują po dwie strony arkusza; formularze nie mają rubryk na datę ani podpis.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 40 kryteriów, każde za 1 punkt: 20 za dokumenty wypełniane w arkuszu i 20 za przebieg dwóch czynności przy osobie podopiecznej, które egzaminator ocenia na stanowisku (na fantomie, w czasie do 45 minut). Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 30 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje wpisy „niekoniecznie w identycznym brzmieniu, pod warunkiem poprawności merytorycznej”.
Kroki 1-10 · po tym etapie masz 10 z 40 kryteriów (pkt)
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Problem zapisuje się krótko, z perspektywy osoby podopiecznej, w kolejności opisu przypadku. Pierwsze kryterium to trzy rozpoznane choroby.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Drugie kryterium zbiera objawy dotyczące kończyn: osłabienie siły mięśni nóg, drżenie rąk i lekki niedowład lewej ręki.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Zaburzenia koordynacji ruchowej i zawroty głowy to osobne kryterium.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Poziom cukru rano na czczo wyniósł 8,6 mmol/l (154 mg/dl), a pani Krystyna nie stosuje się do zaleceń dietetycznych i pije dużo napojów gazowanych i słodkich soków.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Dotychczas pani Krystyna poruszała się na wózku inwalidzkim, ale przez rwę kulszową od kilku dni nie wstaje z łóżka - pojawiło się ryzyko odleżyn.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Mowa pani Krystyny jest niewyraźna i ma ona trudności w wypowiadaniu się, co utrudnia jej kontakt ze współmieszkańcami i personelem.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Pani Krystyna często ma obniżony nastrój, narzeka na zmęczenie i płacze, tęskni za synem i nie akceptuje postępu choroby ani miejsca pobytu.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Pani Krystyna niechętnie uczestniczy w zleconych zajęciach usprawniających prowadzonych przez fizjoterapeutę.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Z powodu naglącego nietrzymania moczu pani Krystyna ma zakładane pieluchomajtki.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Klucz uznaje ogólne zdanie o trudnościach z czynnościami higienicznymi i samoobsługowymi albo co najmniej dwie konkretne trudności. Wpisane jest jedno i drugie.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 trudności, a wpisanych jest 4 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Kroki 11-20 · po tym etapie masz 20 z 40 kryteriów (pkt)
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Działania opiekuna odpowiadają na rozpoznane problemy. Lekarz zlecił kontrolowanie poziomu cukru we krwi.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Na niechęć do zajęć usprawniających odpowiada zachęcanie i motywowanie.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Zamiast słodkich napojów pani Krystyna powinna dostać płyny niesłodzone, a opiekun tłumaczy jej zasady diety w cukrzycy i motywuje do ich przestrzegania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Klucz wymaga pomocy w dotarciu do co najmniej dwóch specjalistów. Każdy wpis wiąże specjalistę z problemem z opisu przypadku: stwardnienie rozsiane, cukrzyca, mowa, rwa kulszowa i usprawnianie.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 specjalistów, a wpisanych jest 5 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Przy niewyraźnej mowie opiekun wspiera ćwiczenia logopedyczne. Pani Krystyna woli czytać książki i bieżącą prasę niż chodzić na terapię zajęciową - to punkt zaczepienia dla kolejnych działań. Klucz wymaga co najmniej dwóch.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 działania, a wpisanych jest 4 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Na obniżony nastrój, tęsknotę za synem i trudności w kontaktach klucz podaje wsparcie psychologiczne, rozmowy, kontakt z synem i pomoc w komunikowaniu się. Wymagane są co najmniej dwa działania.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 działania, a wpisanych jest 5 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Pani Krystyna nie wstaje z łóżka. Wystarczy jedno działanie albo jedno udogodnienie, wpisane są trzy.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 1 działanie, a wpisanych jest 3 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Przy naglącym nietrzymaniu moczu klucz wymaga co najmniej dwóch działań przy pieluchomajtkach i higienie.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 działania, a wpisanych jest 4 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Druga grupa działań przeciwodleżynowych dotyczy skóry i pościeli. Klucz uznaje też konkretny środek ochronny z jego listy. Wymagane są co najmniej trzy działania.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 3 działania, a wpisanych jest 6 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz działań opiekuna adekwatnych do rozpoznanych problemów osoby podopiecznej.
Ostatnia grupa to pomoc przy czynnościach wymienionych w opisie przypadku. Klucz wymaga co najmniej trzech.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 3 działania, a wpisanych jest 6 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Kroki 21-25 · po tym etapie masz 30 z 40 kryteriów (pkt)
Przed przystąpieniem do wykonania czynności higienicznych, pielęgnacyjnych i opiekuńczych, zgłoś przez podniesienie ręki przewodniczącemu Zespołu Nadzorującego gotowość do jej wykonania.
Najpierw zgłoś gotowość przez podniesienie ręki i poczekaj na zgodę przewodniczącego zespołu nadzorującego. Od tej chwili liczy się 45 minut na obie czynności. Fantom traktujesz jak panią Krystynę leżącą w łóżku i mówisz do niej cicho.
Poinformuj osobę podopieczną o myciu głowy i zapytaj o zgodę (klucz uznaje też pytanie po umyciu lub dezynfekcji rąk). Umyj higienicznie albo zdezynfekuj ręce i załóż fartuch ochronny i rękawiczki jednorazowe.
Osobie podopiecznej, leżącej w łóżku umyj głowę przy użyciu miski/wanienki pneumatycznej, a po zakończeniu tej czynności wykonaj zmianę koszuli nocnej, poszewki na poduszce oraz poszwy na kocu.
Obniż wezgłowie łóżka. Górną część łóżka zabezpiecz folią, podkładem jednorazowym albo ręcznikiem z podkładem, a bieliznę osobistą co najmniej ręcznikiem albo pelerynką. Ułóż głowę osoby podopiecznej w wanience albo misce pneumatycznej, a wąż spustowy umieść w wiadrze. Wszystko to jedno kryterium - brak któregoś elementu kosztuje punkt.
Wąż spustowy poza wiadrem albo niezabezpieczona koszula - woda zalewa pościel i bieliznę.
Osobie podopiecznej, leżącej w łóżku umyj głowę przy użyciu miski/wanienki pneumatycznej, a po zakończeniu tej czynności wykonaj zmianę koszuli nocnej, poszewki na poduszce oraz poszwy na kocu.
Sprawdź temperaturę wody termometrem albo polewając nią wewnętrzną stronę własnego przedramienia. Polej włosy wodą, nałóż szampon na swoją dłoń, rozprowadź go po włosach, umyj je i spłucz. Całość powtórz drugi raz. Podczas mycia osłaniaj twarz i uszy osoby podopiecznej.
Jedno mycie zamiast dwóch albo szampon wylany wprost na głowę.
Osobie podopiecznej, leżącej w łóżku umyj głowę przy użyciu miski/wanienki pneumatycznej, a po zakończeniu tej czynności wykonaj zmianę koszuli nocnej, poszewki na poduszce oraz poszwy na kocu.
Wyjmij wanienkę albo miskę spod głowy i odstaw ją poza łóżkiem, ale nie na podłogę. Owiń albo wytrzyj włosy ręcznikiem. Pościel i bielizna osobista mają zostać suche. Podłóż poduszkę pod głowę i połóż na niej co najmniej suchy ręcznik.
Osobie podopiecznej, leżącej w łóżku umyj głowę przy użyciu miski/wanienki pneumatycznej, a po zakończeniu tej czynności wykonaj zmianę koszuli nocnej, poszewki na poduszce oraz poszwy na kocu.
Rozczesz włosy i zostaw je do swobodnego wyschnięcia albo wysusz je suszarką lub zamarkuj suszenie. Grzebień albo szczotkę oczyść i odłóż do szuflady szafki przyłóżkowej albo na blat szafki (klucz uznaje też zrobienie tego później). Ręczniki wrzuć do pojemnika z napisem „Brudna bielizna”, a rękawiczki - do kosza albo pojemnika z napisem „Odpady medyczne zakaźne”.
Kroki 26-29 · po tym etapie masz 40 z 40 kryteriów (pkt)
Osobie podopiecznej, leżącej w łóżku umyj głowę przy użyciu miski/wanienki pneumatycznej, a po zakończeniu tej czynności wykonaj zmianę koszuli nocnej, poszewki na poduszce oraz poszwy na kocu.
Poinformuj osobę podopieczną o zmianie koszuli, poszewki i poszwy i zapytaj o zgodę - klucz uznaje też informację wcześniejszą. Załóż czyste rękawiczki jednorazowe. Zdejmij zamoczoną poszewkę z poduszki i wrzuć ją do pojemnika z napisem „Brudna bielizna”, załóż czystą i podłóż poduszkę pod głowę.
Osobie podopiecznej, leżącej w łóżku umyj głowę przy użyciu miski/wanienki pneumatycznej, a po zakończeniu tej czynności wykonaj zmianę koszuli nocnej, poszewki na poduszce oraz poszwy na kocu.
Zdejmij koszulę nocną, zaczynając od prawej kończyny górnej - lewa, z lekkim niedowładem, wychodzi z rękawa jako druga. Koszulę wrzuć do pojemnika z napisem „Brudna bielizna”. Czystą koszulę zakładaj od lewej kończyny górnej, zapnij guziki i wyrównaj koszulę pod plecami i pośladkami.
Kolejność odwrotna - klucz wymaga zdjęcia od prawej i założenia od lewej ręki.
Osobie podopiecznej, leżącej w łóżku umyj głowę przy użyciu miski/wanienki pneumatycznej, a po zakończeniu tej czynności wykonaj zmianę koszuli nocnej, poszewki na poduszce oraz poszwy na kocu.
Rozepnij guziki albo zamek poszwy i wyjmij koc. Zmieniaj poszwę tak, żeby czysta nie leżała na brudnej i nie dotykała podłogi, a osoba podopieczna przez cały czas była okryta. Ułóż przykrycie tak, żeby zapięcie poszwy nie było od strony głowy, zapnij guziki albo zasuń zamek, a brudną poszwę wrzuć do pojemnika z napisem „Brudna bielizna”.
Po wykonaniu zadania uporządkuj stanowisko pracy.
Przynajmniej raz w trakcie zmiany zapytaj osobę podopieczną o samopoczucie albo wygodę. Na koniec wyrzuć użyte rękawiczki i fartuch jednorazowy do kosza albo pojemnika z napisem „Odpady medyczne zakaźne”, zdezynfekuj tacę albo wózek zabiegowy i ręce, a potem uporządkuj stanowisko pracy.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.