Rozwiązanie arkusza SPO.03-02-25.01-SG (styczeń 2025), kwalifikacja SPO.03 „Świadczenie usług opiekuńczo-wspierających osobie podopiecznej” (opiekun w domu pomocy społecznej). Osoba podopieczna to 88-letnia pani Grażyna Żmijewska, od dwóch lat w domu pomocy społecznej: miażdżyca tętnic mózgowych, nadciśnienie tętnicze, stopniowa utrata słuchu i choroba zwyrodnieniowa stawów, przez którą porusza się na wózku inwalidzkim. Zadanie ma cztery części: diagnozę problemów, wykaz planowanych działań opiekuna, przemieszczenie z łóżka na wózek inwalidzki oraz zmianę poszewki, prześcieradła, podkładu płóciennego i poszwy na koc na łóżku bez osoby podopiecznej, bez odwracania materaca (obie czynności na fantomie).
To rozwiązanie służy nauce do egzaminu zawodowego - nie jest instrukcją opieki ani poradą medyczną. Osoba podopieczna i wszystkie informacje o niej są fikcyjne (przygotowane przez CKE na potrzeby egzaminu). Każdy wpis wynika wyłącznie z opisu przypadku w arkuszu i z klucza oceniania - bez wiedzy spoza tych dokumentów.
Co jest rozwiązane, a co opisane. Oba formularze z arkusza są wypełnione krok po kroku: jeden krok to jedna grupa wpisów, za którą klucz przyznaje punkt. Każdy wpis jest w skrypcie sprawdzony z tekstem kryterium i z opisem przypadku. Wpisy odręczne są granatowe, pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Czynności przy osobie podopiecznej, wykonywane na fantomie, są opisane w kolejności, w jakiej ocenia je egzaminator: co zrobić, czego użyć i za co jest punkt. Karta przebiegu w podglądzie zbiera te czynności.
Model „w” i czas. Cały egzamin trwa 120 minut. Obie czynności przy osobie podopiecznej wykonuje się na indywidualnym stanowisku, po zgłoszeniu gotowości przewodniczącemu zespołu nadzorującego, łącznie w czasie nie dłuższym niż 40 minut. Diagnoza i wykaz działań zajmują po dwie strony arkusza; formularze nie mają rubryk na datę ani podpis.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 40 kryteriów, każde za 1 punkt: 20 za dokumenty wypełniane w arkuszu i 20 za przebieg dwóch czynności przy osobie podopiecznej, które egzaminator ocenia na stanowisku (na fantomie, w czasie do 40 minut). Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 30 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje wpisy „niekoniecznie w identycznym brzmieniu, pod warunkiem poprawności merytorycznej”.
Kroki 1-10 · po tym etapie masz 10 z 40 kryteriów (pkt)
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Problem zapisuje się krótko, z perspektywy osoby podopiecznej. Pierwsze kryterium obejmuje rozpoznane choroby i stopniową utratę słuchu, przez którą pani Grażyna ma coraz większe trudności z komunikacją.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Pani Grażyna porusza się na wózku inwalidzkim i wymaga pomocy przy przemieszczaniu się z wózka albo fotela na łóżko i odwrotnie.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Opis przypadku wymienia zaburzenia snu, niepokój nasilający się w nocy, stany lękowe, obniżony nastrój i płaczliwość. Klucz wymaga co najmniej dwóch problemów.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 problemy, a wpisanych jest 5 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Choroba zwyrodnieniowa stawów ogranicza ruchomość w stawach łokciowych i kolanowych.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Pani Grażyna jest wdową, nie ma dzieci i czuje się samotna. Ze współlokatorką niechętnie nawiązuje kontakt, bo nie słyszy, co się mówi.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Badanie słuchu wskazuje na aparat słuchowy, ale pani Grażyna nie zgadza się na jego zakup - to osobne kryterium.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Obniżona sprawność intelektualna, zaburzenia pamięci krótkotrwałej, utrudniona komunikacja i niechęć do zajęć oraz wspólnego spędzania czasu - klucz wymaga co najmniej trzech problemów z tej grupy.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 3 problemy, a wpisanych jest 5 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Wśród obecnych problemów opis przypadku wymienia nietrzymanie moczu.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Dolegliwości sprawiły, że pani Grażyna przestała dbać o zdrowie, higienę ciała i wygląd zewnętrzny.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Ostatnio pani Grażyna skarży się na świąd skóry całego ciała; skóra jest sucha i ma wyraźne ślady zadrapań.
Kroki 11-20 · po tym etapie masz 20 z 40 kryteriów (pkt)
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Działania opiekuna odpowiadają na rozpoznane problemy. Na nadciśnienie tętnicze klucz podaje kontrolę pomiarów, dokumentowanie wyników i przekazywanie ich pielęgniarce.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Pani Grażyna traci słuch i nie chce aparatu słuchowego. Opiekun umawia wizytę u specjalisty i przekonuje do aparatu, pokazując korzyści z jego noszenia.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Na zaburzenia pamięci krótkotrwałej klucz przyjmuje ogólny „trening pamięci” albo co najmniej dwa konkretne działania. Pani Grażyna dawniej lubiła rozwiązywać krzyżówki - to dobry punkt wyjścia. Wpisane są oba warianty.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 działania, a wpisanych jest 5 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Pani Grażyna lubiła czytać i szydełkować, a porusza się na wózku. Klucz wymaga co najmniej trzech działań: z jej zainteresowań, ze spacerów i z pomocy przy przesiadaniu.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 3 działania, a wpisanych jest 4 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Zaburzenia snu, nocny niepokój i nietrzymanie moczu wymagają działań przed snem i w nocy. Klucz wymaga co najmniej trzech.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 3 działania, a wpisanych jest 7 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Na samotność, obniżony nastrój i niechęć do zajęć opiekun odpowiada zainteresowaniem, rozmową i mobilizowaniem do wspólnego spędzania czasu. Klucz wymaga co najmniej dwóch działań.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 działania, a wpisanych jest 4 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Przy nietrzymaniu moczu opiekun pomaga przy zmianie pieluchomajtek, myje krocze i pośladki, obserwuje skórę i chroni pościel. Klucz wymaga co najmniej dwóch działań.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 działania, a wpisanych jest 5 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Pani Grażyna przestała dbać o higienę i wygląd. Klucz wymienia ogólne działania (dbanie o wygląd, zmiana bielizny, trening higieniczny) albo co najmniej trzy konkretne czynności - wpisane są oba warianty.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Na suchą, swędzącą skórę klucz podaje natłuszczanie, ubrania z bawełny i więcej płynów. Wymagane są co najmniej dwa działania.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 działania, a wpisanych jest 3 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Na podstawie informacji o osobie podopiecznej zawartych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź diagnozę problemów osoby podopiecznej oraz wykaz planowanych działań opiekuna adekwatnych do zdiagnozowanych problemów osoby podopiecznej.
Na świąd i zadrapania opiekun organizuje wizytę u lekarza i dobiera łagodne środki do mycia. Klucz wymaga co najmniej dwóch działań.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 działania, a wpisanych jest 4 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Kroki 21-25 · po tym etapie masz 30 z 40 kryteriów (pkt)
Przed rozpoczęciem pracy na indywidualnym stanowisku do wykonywania czynności higienicznych, pielęgnacyjnych i opiekuńczych, zgłoś przez podniesienie ręki przewodniczącemu Zespołu Nadzorującego gotowość do jej wykonania.
Najpierw zgłoś gotowość przez podniesienie ręki i poczekaj na zgodę przewodniczącego zespołu nadzorującego. Od tej chwili liczy się 40 minut na obie czynności. Fantom traktujesz jak panią Grażynę i mówisz do niej cicho - przy jej niedosłuchu mów wyraźnie, twarzą do niej.
Poinformuj osobę podopieczną o przesadzeniu z łóżka na wózek inwalidzki i zapytaj o zgodę (klucz uznaje też pytanie po umyciu lub dezynfekcji rąk). Umyj higienicznie albo zdezynfekuj ręce i załóż rękawiczki jednorazowe.
Wykonaj przemieszczenie osoby podopiecznej z łóżka na wózek inwalidzki, a następnie zmień poszewkę na poduszkę, prześcieradło, podkład płócienny i poszwę na koc bez osoby podopiecznej leżącej w łóżku (bez odwracania materaca).
Ustaw wózek inwalidzki obok łóżka. Zablokuj koła hamulcami i rozsuń podnóżki na boki, unieś je albo zdejmij - klucz ocenia ustawienie wózka i jego zabezpieczenie osobnymi kryteriami.
Niezablokowane koła wózka - wózek odjeżdża w chwili siadania.
Wykonaj przemieszczenie osoby podopiecznej z łóżka na wózek inwalidzki, a następnie zmień poszewkę na poduszkę, prześcieradło, podkład płócienny i poszwę na koc bez osoby podopiecznej leżącej w łóżku (bez odwracania materaca).
Posadź osobę podopieczną na brzegu łóżka ze spuszczonymi nogami. Stań twarzą do niej, załóż jej ręce na swoje barki albo biodra i spionizuj ją. Nie ciągnij za ręce - za to klucz odbiera punkt; opadnięcie rąk bezwładnego fantomu jest uznawane.
Pionizacja przez ciągnięcie osoby podopiecznej za kończyny górne.
Wykonaj przemieszczenie osoby podopiecznej z łóżka na wózek inwalidzki, a następnie zmień poszewkę na poduszkę, prześcieradło, podkład płócienny i poszwę na koc bez osoby podopiecznej leżącej w łóżku (bez odwracania materaca).
Ruchem obrotowym przemieść osobę podopieczną w stronę wózka i posadź ją na siedzisku. Oprzyj jej plecy o oparcie wózka i ustaw stopy na podnóżkach, a przedramiona połóż na podłokietnikach albo na kolanach. Gdy plecy, stopy albo ręce fantomu bezwładnie opadają, klucz i tak uznaje te kryteria.
Wykonaj przemieszczenie osoby podopiecznej z łóżka na wózek inwalidzki, a następnie zmień poszewkę na poduszkę, prześcieradło, podkład płócienny i poszwę na koc bez osoby podopiecznej leżącej w łóżku (bez odwracania materaca).
Na koniec zapytaj osobę podopieczną o wygodę albo samopoczucie na wózku.
Kroki 26-29 · po tym etapie masz 40 z 40 kryteriów (pkt)
Wykonaj przemieszczenie osoby podopiecznej z łóżka na wózek inwalidzki, a następnie zmień poszewkę na poduszkę, prześcieradło, podkład płócienny i poszwę na koc bez osoby podopiecznej leżącej w łóżku (bez odwracania materaca).
Poinformuj osobę podopieczną o zmianie bielizny pościelowej i zapytaj o zgodę, a potem załóż foliowy fartuch ochronny - oba kryteria klucz uznaje także wtedy, gdy zrobisz to wcześniej. Obniż wezgłowie łóżka (najpóźniej przed założeniem czystego prześcieradła), zdejmij poduszkę i koc w poszwie i odłóż je na krzesło albo taboret.
Wykonaj przemieszczenie osoby podopiecznej z łóżka na wózek inwalidzki, a następnie zmień poszewkę na poduszkę, prześcieradło, podkład płócienny i poszwę na koc bez osoby podopiecznej leżącej w łóżku (bez odwracania materaca).
Zdejmij podkład płócienny i prześcieradło i wrzuć je do kosza albo pojemnika z napisem „Brudna bielizna”. Materaca nie odwracasz. Załóż czyste prześcieradło, zrób z niego narożnik (kopertę) u wezgłowia materaca, wyrównaj, naciągnij i podwiń wolne części pod materac. Potem połóż czysty podkład płócienny w poprzek łóżka, w jego środkowej części, i również podwiń wolne części pod materac.
Pominięcie koperty u wezgłowia albo podkład położony wzdłuż łóżka zamiast w poprzek.
Wykonaj przemieszczenie osoby podopiecznej z łóżka na wózek inwalidzki, a następnie zmień poszewkę na poduszkę, prześcieradło, podkład płócienny i poszwę na koc bez osoby podopiecznej leżącej w łóżku (bez odwracania materaca).
Zdejmij poszewkę z poduszki i wrzuć ją do kosza albo pojemnika z napisem „Brudna bielizna”. Załóż czystą poszewkę, zapnij guziki albo zasuń suwak i połóż poduszkę na wezgłowiu tak, żeby zapięcie nie znalazło się pod plecami osoby podopiecznej. Wyjmij koc z brudnej poszwy, poszwę wrzuć do „Brudna bielizna” i włóż koc do czystej poszwy - czysta poszwa nie może dotknąć podłogi ani brudnej poszwy.
Po wykonaniu zadania uporządkuj stanowisko pracy.
Połóż na łóżku koc w czystej poszwie, wyrównaj go i podwiń wolne brzegi poszwy z kocem w stronę łóżka, żeby nie zwisały. Użyte rękawiczki i foliowy fartuch ochronny wyrzuć do kosza albo pojemnika z napisem „Odpady medyczne zakaźne” i zdezynfekuj ręce. Arkusz każe też uporządkować stanowisko pracy.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.