Rozwiązanie arkusza SPO.05-04-21.06-SG (czerwiec 2021), kwalifikacja SPO.05 „Świadczenie usług opiekuńczych” (opiekunka środowiskowa). Osoba podopieczna to 71-letnia pani Leokadia Filar, kilka dni po wypisie z oddziału neurologicznego, gdzie leczono udar niedokrwienny prawej półkuli mózgu. Ma niedowład połowiczy lewostronny i afazję ruchową, choruje na nadciśnienie, hipercholesterolemię i cukrzycę typu 2, z powodu nietrzymania moczu korzysta z pieluchomajtek. Jest osobą leżącą, mieszka z chorym mężem, a córka odwiedza rodziców sporadycznie. Zadanie ma dwa dokumenty - wykaz problemów i wykaz działań opiekunki - oraz dwie czynności na fantomie: mycie krocza na basenie sanitarnym z myciem pośladków i zmianą pieluchomajtek, a potem zmianę bluzy od piżamy oblanej herbatą.
To rozwiązanie służy nauce do egzaminu zawodowego - nie jest instrukcją pracy z osobą podopieczną ani poradą medyczną. Osoba podopieczna i wszystkie informacje o niej są fikcyjne (przygotowane przez CKE na potrzeby egzaminu). Każdy wpis wynika wyłącznie z opisu przypadku w arkuszu i z klucza oceniania - bez wiedzy spoza tych dokumentów.
Co jest rozwiązane, a co opisane. Dokumenty z arkusza są wypełnione krok po kroku: jeden krok to jedna grupa wpisów, za którą klucz przyznaje punkt. Każdy wpis jest w skrypcie sprawdzony z tekstem kryterium i z opisem przypadku. Wpisy odręczne są granatowe, pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Czynność przy osobie podopiecznej, wykonywana na fantomie, jest opisana w kolejności, w jakiej ocenia ją egzaminator: co zrobić, czego użyć i za co jest punkt. Karta przebiegu w podglądzie zbiera te czynności.
Model „w” i czas. Cały egzamin trwa 120 minut. Czynności przy osobie podopiecznej wykonuje się na fantomie na indywidualnym stanowisku, po zgłoszeniu gotowości przewodniczącemu zespołu nadzorującego, w czasie nie dłuższym niż 50 minut (po 50 minutach przewodniczący przerywa pracę słowami „czas minął”). Pozostały czas to praca z dokumentami - warto zacząć od dokładnego przeczytania opisu przypadku, bo z niego pochodzą wszystkie wpisy. Arkusz nie każe wpisywać daty ani podpisu w formularzach. Klucz oceniania zakłada na obie czynności 45 minut, a komunikat „czas minął” przewiduje po 50 minutach - warto zmieścić się w 45.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 40 kryteriów, każde za 1 punkt: 20 za dokumenty wypełniane w arkuszu i 20 za przebieg czynności przy osobie podopiecznej, który egzaminator ocenia na stanowisku (na fantomie, w czasie do 50 minut). Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 30 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje wpisy „niekoniecznie w identycznym brzmieniu, pod warunkiem poprawności merytorycznej”.
Kroki 1-10 · po tym etapie masz 10 z 40 kryteriów (pkt)
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Wykaz problemów to jedna strona z numerowaną listą. Jedna grupa wpisów to jedno kryterium klucza. Pierwsza dotyczy przebytego udaru i jego skutków ruchowych.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Pani Leokadia rozumie mowę, ale trudno jej budować zdania - to afazja ruchowa.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Rehabilitant zalecił ćwiczenia czynne prawą (sprawną) ręką i nogą, a pani Leokadia ćwiczy niechętnie.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Pani Leokadia leży, mało się rusza i sama z trudem zmienia pozycję.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Pani Leokadia nie wykonuje sama czynności higienicznych.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Przyczyną udaru były hipercholesterolemia i nadciśnienie tętnicze, a od dwóch lat pani Leokadia choruje też na cukrzycę.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 problemy, a wpisanych jest 3 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Nietrzymanie moczu i infekcja dróg moczowych pod koniec pobytu w szpitalu to jedna grupa.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Małżonkowie nie utrzymują kontaktów z sąsiadami i znajomymi, a córka mieszka 50 km dalej i przyjeżdża rzadko.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Pani Leokadia sama się nie ubierze, je z pomocą drugiej osoby i wymaga pomocy w domu.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Przed chorobą pani Leokadia tańczyła i lubiła czytać na głos, a teraz ma trudności w czytaniu.
⚠️ W kluczu kryterium R.1.1 ma literówkę „niedowaład”, a R.1.9 „posiłów” - chodzi o niedowład i posiłki.
Kroki 11-20 · po tym etapie masz 20 z 40 kryteriów (pkt)
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Wykaz działań zajmuje dwie strony, numeracja biegnie przez obie. Pierwsza grupa odpowiada na niechęć do ćwiczeń zaleconych przez rehabilitanta: opiekunka motywuje do ćwiczeń czynnych prawą ręką i nogą i sadza panią Leokadię na brzegu łóżka.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Opis nie mówi o odleżynach, ale pani Leokadia leży, korzysta z pieluchomajtek i z trudem zmienia pozycję - całą grupę wpisów wyprowadza się z tych faktów (wniosek z opisu).
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 działania, a wpisanych jest 6 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Pani Leokadia nie myje się i nie ubiera sama. Do nauki czynności higienicznych służy prawa ręka - po udarze prawej półkuli niedowład dotyczy lewej strony, choć pani Leokadia jest leworęczna.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 4 działania, a wpisanych jest 8 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Przy wypisie pani Leokadia dostała zalecenie codziennego mierzenia i zapisywania ciśnienia oraz kontynuowania leków. Dieta z ograniczeniem soli i dieta przeciwmiażdżycowa to wniosek z nadciśnienia i hipercholesterolemii, a współpraca z pielęgniarką środowiskową - z liczby zaleceń po wypisie.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 3 działania, a wpisanych jest 5 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Mąż mierzy pani Leokadii poziom glukozy - opiekunka analizuje wyniki i pilnuje diety cukrzycowej.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Córka mieszka 50 km dalej i odwiedza rodziców sporadycznie - opiekunka zachęca ją do częstszych wizyt i telefonów.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Mąż sam choruje, więc dom i posiłki to zadanie opiekunki. Dbanie o czystość ubrań widać w samym zadaniu - przy śniadaniu pani Leokadia oblała bluzę herbatą. Realizacja recept to wniosek z zalecenia dalszej farmakoterapii. Załatwiania spraw urzędowych z klucza opis nie wymienia, więc nie jest wpisane.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 3 działania, a wpisanych jest 7 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Po infekcji dróg moczowych opiekunka kontroluje ilość wypijanych płynów i dba o higienę krocza. Klucz podaje też ilość 1,5-2,0 litra dziennie, ale w opisie są tylko 2 litry otrzymywane w szpitalu w czasie infekcji - zalecenia na dom opis nie podaje, więc wpis jest bez liczby, a klucz przyjmuje samą kontrolę płynów.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 działania, a wpisanych jest 3 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Na brak kontaktów i utracone pasje odpowiada kontakt z sąsiadami i znajomymi, stowarzyszenie osób po udarach oraz zajęcia nawiązujące do książek przygodowych i tańca. Słuchanie muzyki to wniosek z pasji do tańca.
sporządź wykaz jej problemów oraz działań opiekunki środowiskowej adekwatnych do problemów osoby podopiecznej.
Przy afazji ruchowej opiekunka ćwiczy z panią Leokadią mowę, rozmawia z nią i czyta z nią na głos - to nawiązuje do dawnego czytania na głos.
Kroki 21-25 · po tym etapie masz 30 z 40 kryteriów (pkt)
Przed przystąpieniem do wykonania czynności, zgłoś przez podniesienie ręki przewodniczącemu Zespołu Nadzorującego gotowość do wykonania zadania.
Zgłoś gotowość przez podniesienie ręki i poczekaj na zgodę przewodniczącego zespołu nadzorującego. Fantom traktujesz jak panią Leokadię leżącą w łóżku i mówisz do niej cicho.
⚠️ Rozbieżność arkusz-klucz: arkusz daje na czynności przy fantomie 50 minut, a klucz zakłada 45 minut i komunikat „czas minął” dopiero po 50 minutach. Bezpieczniej zmieścić się w 45 minutach.
Poinformuj panią Leokadię o umyciu krocza i pośladków oraz zmianie pieluchomajtek i zapytaj o zgodę (klucz uznaje też pytanie zadane po umyciu rąk). Umyj higienicznie albo zdezynfekuj ręce, załóż fartuch ochronny i rękawiczki jednorazowe.
Na fantomie osoby dorosłej wykonaj mycie krocza na basenie sanitarnym, mycie pośladków, zmianę pieluchomajtek (w których znajduje się mocz) oraz zmianę bluzy od piżamy osobie podopiecznej leżącej
Podłóż ręcznik albo podkład jednorazowy pod pośladki, zdejmij spodnie od piżamy i utwórz tzw. budkę z dolnej lub górnej części wierzchniego przykrycia, żeby pani Leokadia nie była odkryta (budka może powstać też później, przed podłożeniem basenu). Odepnij pieluchomajtki z moczem, wrzuć je do pojemnika na odpady zmieszane i wsuń pod pośladki basen sanitarny.
Na fantomie osoby dorosłej wykonaj mycie krocza na basenie sanitarnym, mycie pośladków, zmianę pieluchomajtek (w których znajduje się mocz) oraz zmianę bluzy od piżamy osobie podopiecznej leżącej
Sprawdź temperaturę wody w misce i w dzbanku termometrem albo polewając skórę własnego przedramienia. Namydloną myjką umyj krocze ruchami w kierunku odbytu (albo załóż myjkę na rękę fantomu i markuj podmywanie), spłucz krocze wodą z dzbanka, osusz i wysuń basen spod pośladków.
Mycie w kierunku od odbytu do przodu - kryterium P.1.6 wymaga ruchów w kierunku odbytu.
Na fantomie osoby dorosłej wykonaj mycie krocza na basenie sanitarnym, mycie pośladków, zmianę pieluchomajtek (w których znajduje się mocz) oraz zmianę bluzy od piżamy osobie podopiecznej leżącej
Odwróć panią Leokadię plecami do siebie, umyj pośladki wodą z mydłem i osusz (klucz uznaje też posmarowanie pośladków oliwką). Podłóż z tyłu czyste pieluchomajtki częścią z przylepcami, dopasuj je w kroczu i zapnij 4 przylepce, dopasowując je do bioder. Załóż spodnie od piżamy.
Na fantomie osoby dorosłej wykonaj mycie krocza na basenie sanitarnym, mycie pośladków, zmianę pieluchomajtek (w których znajduje się mocz) oraz zmianę bluzy od piżamy osobie podopiecznej leżącej
Myjki i zużyte rękawiczki wrzuć do kosza z napisem „Zmieszane”, a basen odnieś do łazienki (klucz uznaje też odniesienie go po zmianie bluzy). Fartuch zostaw na sobie - klucz rozlicza go na końcu przebiegu 2.
Kroki 26-29 · po tym etapie masz 40 z 40 kryteriów (pkt)
Na fantomie osoby dorosłej wykonaj mycie krocza na basenie sanitarnym, mycie pośladków, zmianę pieluchomajtek (w których znajduje się mocz) oraz zmianę bluzy od piżamy osobie podopiecznej leżącej
Poinformuj panią Leokadię o zmianie bluzy od piżamy, oblanej przy śniadaniu herbatą, i zapytaj o zgodę (może to być wcześniej). Załóż jednorazowe rękawiczki i rozepnij guziki bluzy.
Na fantomie osoby dorosłej wykonaj mycie krocza na basenie sanitarnym, mycie pośladków, zmianę pieluchomajtek (w których znajduje się mocz) oraz zmianę bluzy od piżamy osobie podopiecznej leżącej
Zdejmij bluzę, zaczynając od prawej ręki, potem z lewej, i wrzuć ją do kosza na brudną bieliznę. Czystą bluzę zakładaj, zaczynając od lewej ręki, potem na prawą. Kolejność wynika z niedowładu lewostronnego: rękaw z ręki z niedowładem zdejmuje się na końcu, a zakłada na nią najpierw.
Odwrócenie kolejności - zakładanie najpierw na prawą, sprawną rękę.
Na fantomie osoby dorosłej wykonaj mycie krocza na basenie sanitarnym, mycie pośladków, zmianę pieluchomajtek (w których znajduje się mocz) oraz zmianę bluzy od piżamy osobie podopiecznej leżącej
Zapnij guziki i wyrównaj bluzę na plecach i pod pośladkami. Wyrównaj wierzchnie przykrycie albo koc w poszwie. Zapytaj panią Leokadię o samopoczucie i wygodę.
Po wykonaniu zadania uporządkuj stanowisko pracy.
Rękawiczki wrzuć do kosza z napisem „Zmieszane”, a jednorazowy fartuch ochronny do kosza „Metale i tworzywa sztuczne”. Zdezynfekuj ręce - to osobne kryterium. Na koniec uporządkuj stanowisko pracy.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.