Rozwiązanie arkusza SPO.05-01-24.01-SG (styczeń 2024), kwalifikacja SPO.05 „Świadczenie usług opiekuńczych” (opiekunka środowiskowa). Osoba podopieczna to 71-letni pan Jan Ferenc, cztery miesiące po operacji częściowego usunięcia guza mózgu, ze znacznym prawostronnym niedowładem połowiczym. Większość czasu spędza w łóżku, jest wychudzony, je i pije mało, a lekarz rozpoznał u niego zapalenie oskrzeli z wilgotnym kaszlem. Mieszka z żoną, która po niedawnej operacji musi ograniczać wysiłek. Zadanie ma dwa dokumenty - kartę analizy sytuacji biopsychospołecznej i wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej - i dwie czynności na fantomie: mycie kończyn górnych, klatki piersiowej i pleców ze zmianą bluzy piżamy oraz zmianę poszewki, prześcieradła i poszwy na koc.
To rozwiązanie służy nauce do egzaminu zawodowego - nie jest instrukcją pracy z osobą podopieczną ani poradą medyczną. Osoba podopieczna i wszystkie informacje o niej są fikcyjne (przygotowane przez CKE na potrzeby egzaminu). Każdy wpis wynika wyłącznie z opisu przypadku w arkuszu i z klucza oceniania - bez wiedzy spoza tych dokumentów.
Co jest rozwiązane, a co opisane. Dokumenty z arkusza są wypełnione krok po kroku: jeden krok to jedna grupa wpisów, za którą klucz przyznaje punkt. Każdy wpis jest w skrypcie sprawdzony z tekstem kryterium i z opisem przypadku. Wpisy odręczne są granatowe, pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Czynność przy osobie podopiecznej, wykonywana na fantomie, jest opisana w kolejności, w jakiej ocenia ją egzaminator: co zrobić, czego użyć i za co jest punkt. Karta przebiegu w podglądzie zbiera te czynności.
Model „w” i czas. Cały egzamin trwa 120 minut. Czynności przy osobie podopiecznej wykonuje się na fantomie na indywidualnym stanowisku, po zgłoszeniu gotowości przewodniczącemu zespołu nadzorującego, w czasie nie dłuższym niż 45 minut (po 50 minutach przewodniczący przerywa pracę słowami „czas minął”). Pozostały czas to praca z dokumentami - warto zacząć od dokładnego przeczytania opisu przypadku, bo z niego pochodzą wszystkie wpisy. Arkusz nie każe wpisywać daty ani podpisu w formularzach.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 39 kryteriów, każde za 1 punkt: 19 za dokumenty wypełniane w arkuszu i 20 za przebieg czynności przy osobie podopiecznej, który egzaminator ocenia na stanowisku (na fantomie, w czasie do 45 minut). Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 30 punktów - można stracić 9 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje wpisy „niekoniecznie w identycznym brzmieniu, pod warunkiem poprawności merytorycznej”.
Kroki 1-9 · po tym etapie masz 9 z 39 kryteriów (pkt)
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Karta to jedna pusta strona. Wpisy to informacje o osobie podopiecznej (nie zalecenia), ułożone grupami - jedna grupa to jedno kryterium klucza. Pierwsza grupa to stan po operacji guza mózgu i jej skutek: znaczny prawostronny niedowład połowiczy.
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Lekarz rozpoznał zapalenie oskrzeli. Przez ostatnie dwa dni pan Jan gorączkował, jest osłabiony i obficie się poci. Klucz wymaga co najmniej dwóch z tych informacji - wpisane są wszystkie.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 informacje, a wpisanych jest 4 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Osobno klucz punktuje kaszel: wilgotny, z odkrztuszaniem śluzowej wydzieliny.
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Pan Jan wymaga pomocy przy zmianie pozycji w łóżku, przy przesadzaniu na fotel i przy czynnościach higienicznych.
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Mocz i stolec pan Jan oddaje w zakładane pieluchomajtki.
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Tej informacji opis nie podaje dosłownie, ale wynika ona z danych: pan Jan większość czasu leży, sam z trudem zmienia pozycję, jest wychudzony, korzysta z pieluchomajtek i obficie się poci. Klucz wymaga zapisu, że jest narażony na odleżyny.
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Grupa o tym, jak pan Jan przeżywa chorobę i ile się porusza. Klucz wymaga co najmniej dwóch informacji - opis daje cztery.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 informacje, a wpisanych jest 4 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Pan Jan je dwa niewielkie posiłki, narzeka na brak apetytu i wypija około 0,5 litra płynów na dobę. Klucz wymaga co najmniej dwóch informacji.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 informacje, a wpisanych jest 4 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Sytuacja społeczna: mieszkanie w budynku wielorodzinnym z żoną, która po operacji musi ograniczać wysiłek, odwiedziny sąsiadów i córki. Klucz wymaga co najmniej czterech informacji - wpisane są wszystkie z tej grupy.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 4 informacje, a wpisanych jest 6 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Kroki 10-19 · po tym etapie masz 19 z 39 kryteriów (pkt)
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Wykaz zaleceń zapisuje się na dwóch pustych stronach z numeracją ciągłą, grupami według kryteriów. Żona poprosiła o wskazówki, więc zalecenia są sformułowane dla rodziny. Pierwsza grupa ułatwia odkrztuszanie przy zapaleniu oskrzeli u osoby, która większość czasu leży. Klucz wymaga co najmniej trzech zaleceń.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 3 zalecenia, a wpisanych jest 4 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Przy kaszlu z odkrztuszaniem wydzieliny trzeba zadbać o chusteczki i o to, co dzieje się z zużytymi. Klucz wymaga co najmniej jednego zalecenia.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 1 zalecenie, a wpisanych jest 2 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Osobne zalecenie dotyczy samego kaszlu: zachęcanie do odkrztuszania i obserwowanie, jak wygląda wydzielina.
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Lekarz zlecił antybiotyk, lek wykrztuśny i - przy gorączce - lek przeciwgorączkowy. Żona przygotowuje leki, a rodzina pilnuje, żeby pan Jan je przyjął.
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Pan Jan gorączkował, a lek przeciwgorączkowy jest zlecony tylko przy gorączce - dlatego temperaturę trzeba kontrolować i zapisywać.
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Przy zapaleniu oskrzeli ważne są warunki w pokoju. Klucz wymaga co najmniej jednego zalecenia. Podaje też zakresy (wilgotność 50%-70%, temperatura 18 °C-20 °C), ale opis przypadku nie zawiera żadnych pomiarów w mieszkaniu, więc wpisane są same zalecenia bez liczb - klucz przyjmuje każdą wartość z tych przedziałów.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 1 zalecenie, a wpisanych jest 2 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Pan Jan wypija tylko około 0,5 litra płynów na dobę, a do tego gorączkuje i obficie się poci. Klucz wymaga co najmniej jednego zalecenia. Docelową ilość klucz podaje jako przedział (ok. 1,5-2 l); w opisie nie ma zalecenia lekarza co do ilości, więc liczba nie jest wpisana - klucz przyjmuje cały ten przedział.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 1 zalecenie, a wpisanych jest 2 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Pan Jan obficie się poci i gorączkował, więc rodzina pomaga w toalecie ciała, a przy gorączce stosuje zabiegi chłodzące. Klucz wymaga co najmniej dwóch zaleceń.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 zalecenia, a wpisanych jest 4 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Przy poceniu się bielizna szybko jest wilgotna (a dziś rano pan Jan wylał zupę na pościel i piżamę). Klucz wymaga co najmniej dwóch zaleceń.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 zalecenia, a wpisanych jest 4 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
dokonaj analizy sytuacji biopsychospołecznej osoby podopiecznej oraz sporządź wykaz zaleceń opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla rodziny i osoby podopiecznej.
Lekarz zalecił pozostanie w łóżku. Pan Jan ma mały apetyt i je dwa niewielkie posiłki, dlatego posiłki powinny być częstsze, małe i lekkostrawne. Klucz wymaga co najmniej dwóch zaleceń.
Klucz uznaje kryterium przy co najmniej 2 zalecenia, a wpisanych jest 3 - wszystkie, które wynikają z opisu przypadku. Zapas chroni punkt, gdyby egzaminator nie uznał któregoś sformułowania.
Kroki 20-25 · po tym etapie masz 29 z 39 kryteriów (pkt)
Przed rozpoczęciem pracy na indywidualnym stanowisku do wykonywania czynności higienicznych, pielęgnacyjnych i opiekuńczych, zgłoś przez podniesienie ręki przewodniczącemu Zespołu Nadzorującego gotowość do ich wykonania.
Zgłoś gotowość przez podniesienie ręki i poczekaj na zgodę przewodniczącego zespołu nadzorującego - od tej chwili masz 45 minut na obie czynności. Fantom traktujesz jak pana Jana leżącego w łóżku i mówisz do niego cicho.
Poinformuj pana Jana o myciu kończyn górnych, klatki piersiowej i pleców oraz o zmianie bluzy piżamy i zapytaj o zgodę (klucz uznaje też pytanie po umyciu lub dezynfekcji rąk). Umyj higienicznie albo zdezynfekuj ręce, załóż fartuch ochronny i rękawiczki jednorazowe.
Na fantomie osoby dorosłej, traktując go jak osobę podopieczną leżącą w łóżku, wykonaj mycie kończyn górnych (bez obcinania paznokci), mycie klatki piersiowej i pleców oraz zmianę bluzy piżamy
Sprawdź temperaturę wody termometrem albo polewając wodą skórę własnego przedramienia (klucz uznaje to najpóźniej po podłożeniu ręcznika pod pierwszą kończynę). Zdejmij bluzę piżamy, zaczynając od lewego rękawa - pan Jan ma niedowład prawostronny, więc bluzę zdejmuje się najpierw ze zdrowej kończyny.
Zdejmowanie bluzy od prawego rękawa - przy niedowładzie prawostronnym kryterium przepada.
Na fantomie osoby dorosłej, traktując go jak osobę podopieczną leżącą w łóżku, wykonaj mycie kończyn górnych (bez obcinania paznokci), mycie klatki piersiowej i pleców oraz zmianę bluzy piżamy
Podłóż ręcznik pod pierwszą kończynę górną tak, żeby osłonić pościel przed zamoczeniem. Umyj kończynę namydloną myjką, kończąc na ręce, spłucz mydliny myjką wypłukaną w wodzie i osusz kończynę. To samo zrób z drugą kończyną. Klucz uznaje też mycie kończyn górnych po umyciu klatki piersiowej. Paznokci się nie obcina.
Mycie bez ręcznika pod kończyną - zamoczona pościel.
Na fantomie osoby dorosłej, traktując go jak osobę podopieczną leżącą w łóżku, wykonaj mycie kończyn górnych (bez obcinania paznokci), mycie klatki piersiowej i pleców oraz zmianę bluzy piżamy
Ułóż ręcznik na klatce piersiowej pana Jana albo wsuń go pod poszwę z kocem, wywijając mankiet ręcznika na poszwę. Umyj klatkę piersiową namydloną myjką, spłucz mydliny myjką wypłukaną w wodzie i osusz ręcznikiem.
Na fantomie osoby dorosłej, traktując go jak osobę podopieczną leżącą w łóżku, wykonaj mycie kończyn górnych (bez obcinania paznokci), mycie klatki piersiowej i pleców oraz zmianę bluzy piżamy
Ułóż pana Jana na boku, połóż ręcznik albo podkład jednorazowy wzdłuż odsłoniętych pleców, umyj plecy namydloną myjką, spłucz mydliny myjką wypłukaną w wodzie i osusz plecy.
Na fantomie osoby dorosłej, traktując go jak osobę podopieczną leżącą w łóżku, wykonaj mycie kończyn górnych (bez obcinania paznokci), mycie klatki piersiowej i pleców oraz zmianę bluzy piżamy
Załóż czystą bluzę piżamy, zaczynając od prawej (niedowładnej) kończyny górnej, zapnij guziki, wyrównaj piżamę pod plecami i pośladkami i przykryj pana Jana kocem w poszwie. Ręcznik albo ręczniki wrzuć do kosza lub pojemnika z napisem „Brudna bielizna” (może to być wcześniej), a użyte rękawiczki, podkład jednorazowy i myjkę - do kosza albo pojemnika z napisem „Odpady zmieszane”.
Zakładanie bluzy od lewej (zdrowej) ręki - kryterium wymaga zaczęcia od prawej.
Kroki 26-30 · po tym etapie masz 39 z 39 kryteriów (pkt)
a następnie zmianę poszewki na poduszkę, prześcieradła i poszwy na koc.
Poinformuj pana Jana o zmianie poszewki na poduszkę, prześcieradła i poszwy na koc i zapytaj o zgodę (klucz uznaje też pytanie wcześniej). Załóż rękawiczki jednorazowe. Wyjmij poduszkę spod głowy, zdejmij poszewkę i wrzuć ją do kosza albo pojemnika z napisem „Brudna bielizna”.
a następnie zmianę poszewki na poduszkę, prześcieradła i poszwy na koc.
Załóż czystą poszewkę i odłóż poduszkę na krzesło albo taboret. Ułóż pana Jana na boku, plecami do siebie, i zwiń brudne prześcieradło pod niego. Rozłóż czyste prześcieradło na wolnej części materaca, dalszą połowę zwiń pod pana Jana, wykonaj narożnik (tak zwaną kopertę) w górnej części łóżka, wyrównaj prześcieradło i podłóż jego brzeg pod materac.
Pominięcie koperty w górnej części łóżka.
a następnie zmianę poszewki na poduszkę, prześcieradła i poszwy na koc.
Ułóż pana Jana na drugim boku, na czystym prześcieradle. Usuń z łóżka brudne prześcieradło i wrzuć je do kosza albo pojemnika z napisem „Brudna bielizna”. Wysuń spod niego czyste prześcieradło, wykonaj kopertę w górnej części łóżka, a resztę wyrównaj, naciągnij i podłóż brzeg pod materac.
a następnie zmianę poszewki na poduszkę, prześcieradła i poszwy na koc.
Ułóż pana Jana na plecach i podłóż mu pod głowę poduszkę (klucz uznaje też zrobienie tego po zmianie poszwy). Wyjmij koc z brudnej poszwy i włóż go do czystej tak, żeby pan Jan przez cały czas był przykryty poszwą. Czysta poszwa nie może dotknąć podłogi ani brudnej poszwy. Zdjętą poszwę wrzuć do kosza albo pojemnika z napisem „Brudna bielizna”.
Odkrycie osoby podopiecznej na czas zmiany poszwy - klucz wymaga, żeby była przykryta.
Po wykonaniu zadania uporządkuj stanowisko pracy.
Użyte rękawiczki wyrzuć do kosza albo pojemnika z napisem „Odpady zmieszane” i zdezynfekuj ręce. Na koniec uporządkuj stanowisko pracy.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.