TKO.02-01-23.01-SGStyczeń 2023 · 12 kroków · ok. 77 min · 23 kryteria z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Układ utwierdzenia przebiegu
Zadanie. Na blacie montażowym trzeba zbudować układ symulujący obwód utwierdzenia i zwolnienia przebiegu: stycznik ua zastępuje przekaźnik utwierdzający Ua, przekaźnik czasowy zwa - przekaźnik zwalniający Zwa, a przyciski SA, IZ1, IT1 i za - zestyki przekaźnika sygnałowego, odcinków zwrotnicowego i torowego oraz przycisk doraźnego zwolnienia przebiegu. Dokumenty to cztery tabele: porównanie układu z obwodem rzeczywistym, wyniki dwóch serii prób oraz wskazanie punktów § 26 instrukcji Ie-10 (załącznik 1 arkusza).
Co jest rozwiązane, a co opisane. Dokumenty z arkusza są wypełnione krok po kroku (wpisy odręczne, granatowe, pola z bieżącego kroku na żółto) według danych z arkusza i kryteriów klucza oceniania CKE. Praca przy stanowisku - montaż elementów na szynach, połączenia według schematów, usuwanie usterek i próby działania - jest opisana jako lista poleceń zbudowana z kryteriów klucza, w ich kolejności, obok wycinka schematu z arkusza. Opis nie dodaje niczego spoza arkusza i klucza.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 23 kryteria, każde za 1 punkt: 9 za dokumenty (tabele i wpisy w książce kontroli - rozwiązane tu w całości) i 14 za pracę przy stanowisku (montaż, połączenia, usuwanie usterek, próby), którą egzaminator ocenia na miejscu. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 18 punktów - można stracić 5 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje też inne poprawne sformułowania o tej samej treści.
Rozwiązanie jest materiałem do nauki do egzaminu zawodowego. W pracy przy urządzeniach srk obowiązują instrukcje zarządcy infrastruktury i polecenia przełożonych; stacje, posterunki i osoby w arkuszach CKE są fikcyjne.
Suwak i strzałki obok niego - albo ←→ na klawiaturze - przechodzą krok po kroku; wyjaśnienie i podgląd zmieniają się razem z krokiem.
Lista „Etap” przenosi od razu do wybranego etapu.
„Rozwiązuję samodzielnie” chowa rozwiązanie kroku - najpierw własna próba, potem odsłonięcie.
„Tryb prezentacji” pokazuje same kroki, bez menu strony - na rzutnik.
Etap 1: Tabela 1 - porównanie układu z obwodem rzeczywistym
Kroki 1-3 · po tym etapie masz 3 z 23 kryteriów (pkt)
Krok 1: Element zastępujący przekaźnik utwierdzenia
Kryteria:
R.1.1 Zdający: Dokonał porównania obwodu utwierdzenia i zwolnienia przebiegu z układem uproszczonym i zidentyfikował elementy symulujące działanie układu (wpisał Ua)
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Porównaj układ symulujący obwód utwierdzania i zwalniania przebiegu z obwodem rzeczywistym (rysunek 1), zidentyfikuj jego elementy i sprawdź nastawę przekaźnika czasowego. Wyniki wpisz do tabeli nr 1.
W obwodzie rzeczywistym (rysunek 1) przebieg utwierdza przekaźnik Ua. Legenda rysunku 2 mówi wprost: „ua - stycznik symulujący przekaźnik utwierdzenia”, więc w wierszu 1 wpisuje się symbol ua (stycznik). Klucz zapisuje go wielką literą („Ua”) - chodzi o ten sam element.
Dokument po tym kroku
Krok 2: Zestyki NO i NC stycznika
Kryteria:
R.1.2 Zdający: Dokonał prawidłowej identyfikacji styków NO i NC stycznika (wpisał Ua)
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Porównaj układ symulujący obwód utwierdzania i zwalniania przebiegu z obwodem rzeczywistym (rysunek 1), zidentyfikuj jego elementy i sprawdź nastawę przekaźnika czasowego. Wyniki wpisz do tabeli nr 1.
Na rysunku 2 zestyki NO i NC narysowane obok cewki stycznika są połączone z nią linią przerywaną - to zestyki tego samego aparatu, stycznika ua (stycznik z arkusza ma zestyki 2 NO + 2 NC). Klucz przyjmuje symbol „Ua”.
Dokument po tym kroku
Krok 3: Zwłoka przekaźnika czasowego
Kryteria:
R.1.3 Zdający: Dokonał sprawdzenia zwłoki czasowej przekaźnika czasowego (wpisał 2s)
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Porównaj układ symulujący obwód utwierdzania i zwalniania przebiegu z obwodem rzeczywistym (rysunek 1), zidentyfikuj jego elementy i sprawdź nastawę przekaźnika czasowego. Wyniki wpisz do tabeli nr 1. Dokonaj nastawy przekaźnika czasowego na wartość z tabeli 1.
Przekaźnik czasowy zwa (funkcja: opóźnione wyłączenie) symuluje przekaźnik zwalniający. Wpisano 2 s - tę wartość podaje klucz oceniania. Tę samą wartość nastawia się potem na przekaźniku czasowym na stanowisku, przed podłączeniem układu do sieci.
⚠️ Brak danej w arkuszu: ani treść zadania, ani rysunki nie podają zwłoki przekaźnika czasowego - wartość 2 s pochodzi wyłącznie z klucza CKE.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Montaż układu - praca przy stanowisku
Kroki 4-5 · po tym etapie masz 13 z 23 kryteriów (pkt)
Krok 4: Rozmieszczenie elementów i przygotowanie przewodów
Kryteria: , ,
R.2.1 Zdający: Rozmieścił elementy układu na płycie montażowej zgodnie ze schematem
R.2.2 Zdający: Przyciął przewód
R.2.3 Zdający: Uformował końcówki przewodu
ok. 15 min
Polecenie z arkusza
Elementy obwodu zamontuj na blacie montażowym w trwały sposób uniemożliwiający ich przesunięcie. Do zamontowania stycznika, przycisków i lampek wykorzystaj szynę montażową. Do połączeń między elementami obwodu wykorzystaj przewody montażowe DY 1,5 mm² oraz listwę zaciskową 7-torową.
Podzespoły z arkusza: przycisk bistabilny NO/NC, przycisk monostabilny NC, dwa przyciski monostabilne NO, stycznik 230 V (2 NO + 2 NC), przekaźnik czasowy 230 V z opóźnionym wyłączeniem i lampka kontrolna 230 V koloru białego. Polecenia odpowiadają kryteriom klucza w ich kolejności.
Rozmieść elementy układu na płycie montażowej zgodnie ze schematem z rysunku 2 - stycznik, przyciski i lampkę na szynie montażowej, wszystko zamocowane trwale.
Przytnij przewód DY 1,5 mm² na odcinki do poszczególnych połączeń.
Uformuj końcówki przewodu.
Typowe błędy
Element, który da się przesunąć po blacie, nie spełnia warunku trwałego zamocowania z arkusza.
Dokument po tym kroku
Krok 5: Połączenia według rysunku 2
Kryteria: , , , , , ,
R.2.4 Zdający: Wykonał połączenie sterowania stycznika
R.2.5 Zdający: Wykonał połączenie styków NO i NC stycznika
R.2.6 Zdający: Wykonał połączenie przekaźnika czasowego
R.2.7 Zdający: Wykonał połączenie styku przekaźnika czasowego
R.2.8 Zdający: Wykonał połączenie lampki kontrolnej
R.2.9 Zdający: Wykonał połączenie przycisków sterowniczych
R.2.10 Zdający: Wykonał wspólny potencjał przy pomocy listwy zaciskowej
ok. 35 min
Polecenie z arkusza
Montaż układu należy przeprowadzić według schematu zamieszczonego na rysunku 2. Po zmontowaniu obwodu przed podłączeniem do sieci zasilającej zgłoś Przewodniczącemu wykonanie zadania przez podniesienie ręki.
Każde połączenie z listy egzaminator sprawdza osobno - po zmontowaniu obwodu, a przed podłączeniem go do sieci, zgłasza się gotowość podniesieniem ręki. Oznaczenia z legendy rysunku 2: ua - stycznik, zwa - przekaźnik czasowy, SA - przycisk NC, IZ1 i IT1 - przyciski NO/NC, za - przycisk NO, b - żarówka biała. Polecenia odpowiadają kryteriom klucza w ich kolejności.
Wykonaj połączenie sterowania stycznika ua (obwód jego cewki z przyciskiem SA).
Wykonaj połączenie zestyków NO i NC stycznika ua.
Podłącz przekaźnik czasowy zwa.
Podłącz zestyk przekaźnika czasowego zwa.
Podłącz lampkę kontrolną b.
Podłącz przyciski sterownicze SA, IZ1, IT1 i za.
Wspólny potencjał wykonaj przy pomocy listwy zaciskowej 7-torowej.
Typowe błędy
Podłączenie do sieci przed zgłoszeniem gotowości i sprawdzeniem połączeń narusza też zasady BHP z przebiegu P.1.
Dokument po tym kroku
Etap 3: Próby działania - tabele 2 i 3
Kroki 6-9 · po tym etapie masz 17 z 23 kryteriów (pkt)
Krok 6: Utwierdzenie przebiegu przyciskiem SA
Kryteria:
R.3.1 Zdający: Utwierdził przebieg przez użycie przycisku symulującego zestyk sygnałowy SA (lampka zgaśnie) (wpisał TAK)
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Po załączeniu układu użyj przycisku za celem doprowadzenia obwodu do stanu zasadniczego, który będzie sygnalizowany przez zaświecenie żarówki. Dokonaj sprawdzenia funkcjonalnego i oceny poprawności działania obwodu utwierdzania i zwalniania przebiegu w oparciu o zastosowany stycznik i przekaźnik czasowy przy napięciu 230V. Utwierdzenie przebiegu sygnalizowane będzie wygaszeniem żarówki. Zwolnienie przebiegu sygnalizowane będzie zapaleniem żarówki. Wyniki prób wpisz do tabeli nr 2.
Najpierw przyciskiem za doprowadza się układ do stanu zasadniczego - świeci żarówka. Przycisk SA zastępuje zestyk przekaźnika sygnałowego: tak jak wzbudzony przekaźnik SA przerywa obwód przekaźnika Ua w obwodzie rzeczywistym, tak naciśnięcie SA (przycisk NC) przerywa obwód stycznika ua. Żarówka gaśnie - przebieg jest utwierdzony, więc w wierszu 1 wpisuje się TAK.
Dokument po tym kroku
Krok 7: Zwolnienie przebiegu przyciskami IZ1 i IT1
Po załączeniu układu użyj przycisku za celem doprowadzenia obwodu do stanu zasadniczego, który będzie sygnalizowany przez zaświecenie żarówki. Dokonaj sprawdzenia funkcjonalnego i oceny poprawności działania obwodu utwierdzania i zwalniania przebiegu w oparciu o zastosowany stycznik i przekaźnik czasowy przy napięciu 230V. Utwierdzenie przebiegu sygnalizowane będzie wygaszeniem żarówki. Zwolnienie przebiegu sygnalizowane będzie zapaleniem żarówki. Wyniki prób wpisz do tabeli nr 2.
Jazda pociągu w kierunku przebiegu to kolejno: wjazd na odcinek zwrotnicowy (IZ1), wjazd na odcinek torowy przy zajętym jeszcze odcinku zwrotnicowym (IZ1 + IT1) i zjazd z odcinka zwrotnicowego (zostaje IT1). Według zasady działania z arkusza dopiero wtedy przekaźnik utwierdzający wraca do stanu zasadniczego - żarówka się zapala, w wierszu 2 wpisuje się TAK.
Typowe błędy
Liczy się kolejność z klucza: IZ1, potem IZ1 razem z IT1, na końcu sam IT1.
Dokument po tym kroku
Krok 8: Doraźne zwolnienie przyciskiem za
Kryteria:
R.4.2 Zdający: Porównał czy przebieg zwolni się po użyciu przycisku za tak jak w układzie rzeczywistym (wpisał TAK)
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Dokonaj sprawdzenia, co się będzie działo w obwodzie utwierdzenia i zwolnienia przebiegu, gdy pociąg będzie jechał w odwrotnym kierunku po utwierdzonej drodze przebiegu. Wykonaj próbę doraźnego zwolnienia przebiegu przy pomocy przycisku za. Wyniki prób wpisz do tabeli nr 3.
Zasada działania z arkusza: zwolnienie przebiegu może nastąpić także „poprzez użycie plombowanego przycisku za”. Przy utwierdzonym przebiegu (żarówka zgaszona) naciśnięcie za przywraca stan zasadniczy - żarówka się zapala. W wierszu 1 tabeli 3 wpisuje się TAK.
Dokument po tym kroku
Krok 9: Jazda w odwrotnym kierunku: IT1, potem IZ1
Kryteria:
R.4.1 Zdający: Porównał czy przebieg zwolni się po użyciu przycisków w kolejności IT1 i IZ1(wpisał NIE)
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Dokonaj sprawdzenia, co się będzie działo w obwodzie utwierdzenia i zwolnienia przebiegu, gdy pociąg będzie jechał w odwrotnym kierunku po utwierdzonej drodze przebiegu. Wykonaj próbę doraźnego zwolnienia przebiegu przy pomocy przycisku za. Wyniki prób wpisz do tabeli nr 3.
Pociąg jadący odwrotnie najpierw zajmuje odcinek torowy (IT1), a dopiero potem zwrotnicowy (IZ1). Zwolnienie wymaga, żeby pociąg wjechał najpierw na przedostatni odcinek (Iz1), a obwód wraca do stanu zasadniczego dopiero, gdy ostatnia oś opuści Iz1 przy zajętym IT1 - przy odwrotnej kolejności ten warunek nie jest spełniony. Przebieg się nie zwalnia, żarówka pozostaje zgaszona: w wierszu 2 tabeli 3 wpisuje się NIE.
Dokument po tym kroku
Etap 4: Instrukcja Ie-10 - tabela 4
Kroki 10-11 · po tym etapie masz 19 z 23 kryteriów (pkt)
Krok 10: Punkt § 26 o utwierdzeniu przebiegu
Kryteria:
R.5.1 Zdający: Porównał działanie układu symulującą jazdę pociągu z parametrami technicznymi określonymi w § 26 instrukcji Ie-10 – utwierdzenie drogi przebiegu (wpisał 1)
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Porównaj działanie układu symulującego jazdę pociągu z parametrami technicznymi określonymi w § 26 instrukcji Ie-10 (Załącznik 1). Wyniki prób wpisz do tabeli nr 4.
Punkt 1 § 26 (załącznik 1): „Utwierdzanie drogi przebiegu pociągowego następuje samoczynnie po obsłużeniu przycisku(ów) służącego(ych) do podawania sygnałów zezwalających na semaforze” - to odpowiada próbie z przyciskiem SA. W wierszu 1 wpisuje się 1.
Dokument po tym kroku
Krok 11: Punkt § 26 o zwolnieniu utwierdzenia
Kryteria:
R.5.2 Zdający: Porównał działanie układu symulującą jazdę pociągu z parametrami technicznymi określonymi w § 26 instrukcji Ie-10 – zwolnienie drogi przebiegu (wpisał 3)
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Porównaj działanie układu symulującego jazdę pociągu z parametrami technicznymi określonymi w § 26 instrukcji Ie-10 (Załącznik 1). Wyniki prób wpisz do tabeli nr 4.
Punkt 3 § 26 mówi o zwolnieniu utwierdzenia przebiegu pociągowego przez oddziaływanie pociągu na obwody torowe i zwrotnicowe, „z chwilą minięcia odcinka torowego ostatniej zwrotnicy w drodze przebiegu przez ostatnią oś pociągu” - to właśnie symulują przyciski IZ1 i IT1. W wierszu 2 wpisuje się 3.
Typowe błędy
Punkt 7 też mówi o zwolnieniu utwierdzenia, ale przebiegu manewrowego - pytanie dotyczy jazdy pociągu.
Dokument po tym kroku
Etap 5: Przebieg pracy i BHP
Krok 12 · po tym etapie masz 23 z 23 kryteriów (pkt)
Krok 12: Bezpieczna praca i porządek na stanowisku
Kryteria: , , ,
P.1.1 Zdający: Posługiwał się zestawem narzędzi monterskich podczas wykonywania zadania w sposób bezpieczny i zgodnie z ich przeznaczeniem
P.1.2 Zdający: Wszystkie prace monterskie wykonywał przy wyłączonym napięciu zasilającym
P.1.3 Zdający: Utrzymywał porządek na stanowisku w trakcie wykonywania zadania
P.1.4 Zdający: Pozostawił porządek na stanowisku pracy po wykonaniu zadania
ok. 5 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj samodzielnie zadanie egzaminacyjne. Przestrzegaj zasad bezpieczeństwa i organizacji pracy.
Przebieg egzaminator obserwuje przez cały czas pracy. Polecenia odpowiadają kryteriom klucza w ich kolejności.
Posługuj się narzędziami monterskimi bezpiecznie i zgodnie z ich przeznaczeniem.
Wszystkie prace monterskie wykonuj przy wyłączonym napięciu zasilającym.
Utrzymuj porządek na stanowisku w trakcie pracy.
Po wykonaniu zadania pozostaw porządek na stanowisku.
Typowe błędy
Każda poprawka połączeń przy załączonym zasilaniu (także po próbach) to utrata punktu P.1.2.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.