Przejdź do głównej treści
TKO.03-01-22.06-SGCzerwiec 2022 · 11 kroków · ok. 29 min · 32 kryteria z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Zabezpieczenie pękniętej szyny

Na dwutorowej linii kategorii 1 w torze nr 1 szlaku A - B, w km 137.430, pękła poprzecznie szyna w lewym toku - pęknięcie w okienku między podkładami, szczelina 20 mm. Dyżurny ruchu stacji A zamknął tor nr 1. Tor jest klasyczny z szyn 49E1 o długości 30 m, przytwierdzenie typu K, cały na prostej; droga hamowania wynosi 1000 m. Ukres rozjazdu nr 39 w stacji A leży w km 132.150, ukres rozjazdu nr 2 w stacji B - w km 140.290. Trzeba osygnalizować zamknięty tor, opisać zabezpieczenie szyny i warunki ruchu, osygnalizować ograniczenie prędkości, opisać naprawę ostateczną i nazwać elementy przytwierdzenia K.

Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie opisy na wykropkowanych liniach i nazwy elementów do tabeli, a tarcze i wskaźniki rysuje na schematach szlaku. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy i rysunek zdającego są granatowe i odręczne, a to, co dochodzi w bieżącym kroku, jest podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel w arkuszu, a w obrębie tabeli - za kryteriami klucza.

Jak liczę kilometraż. Z wyciągu z Ie-1: tarczę D1 na szlaku stawia się co najmniej 50 m przed miejscem osłanianym, a tarczę ostrzegawczą DO - w odległości drogi hamowania zwiększonej o 200 m (1200 m) przed D1; przeszkodę osłania się z obu stron. Zamknięty tor osłania się dodatkowo w obu stacjach tarczą D1 bez tarczy ostrzegawczej, w osi toru, poza ostatnim rozjazdem. Tarczę D6 stawia się w odległości drogi hamowania przed początkiem odcinka ograniczonej prędkości. Kierunek właściwy w torze nr 1 prowadzi od stacji A (rosnący km), bo na linii dwutorowej pociągi jeżdżą prawym torem (wiedza ogólna). Sygnały dla kierunku właściwego stoją z prawej strony toru, dla niewłaściwego - z lewej; na schemacie obie strony wypadają pod torem nr 1. Schematy nie są w skali: symbole stoją po kolei według kilometrażu, a każdy ma podpisany km.

Dane i przepisy. Liczby pochodzą z treści zadania, tabel i rysunków arkusza CKE; każdy wynik jest w skrypcie policzony z tych danych i porównany z kluczem oceniania, a każda wpisana nazwa - z tekstem kryterium. Zasady ustawiania tarcz biorę z wyciągu z instrukcji Ie-1 wydrukowanego w arkuszu. Sposób zabezpieczenia szyny i warunki ruchu biorę z załącznika nr 16 do Id-1, a naprawę ostateczną - z § 48 Id-1 (oba w arkuszu). Nazwy elementów przytwierdzenia to ogólna wiedza o nawierzchni - w krokach jest to zaznaczone, a wpisy trzymają się sformułowań klucza (klucz dopuszcza też inne poprawne określenia).

To jedno z możliwych rozwiązań: opisy można sformułować inaczej, byle zawierały te same informacje.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 32 kryteria w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 24 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać. Najwięcej, bo po 8-10 punktów, dają oba schematy i wykaz elementów.

Arkusz i pliki do pobrania Treść arkusza (PDF)

  1. Etap 1: Rysunek 1. Osygnalizowanie zamkniętego toru nr 1

    Kroki 1-4 · po tym etapie masz 8 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Kierunek właściwy w torze nr 1

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Zaznacz na rysunku 1 właściwy sposób osygnalizowania toru zamkniętego nr 1, rysując symbole odpowiednich tarcz, i wskaż właściwą lokalizację (kilometraż) każdej z tarcz.

    Zanim narysuję tarcze, ustalam kierunki. Na linii dwutorowej pociągi jeżdżą prawym torem, więc w torze nr 1 (dolnym na schemacie) kierunek właściwy prowadzi od stacji A do B - kilometraż rośnie. Dla niego sygnały stoją z prawej strony toru, a dla kierunku niewłaściwego (od B) - z lewej. Na schemacie obie te strony wypadają pod torem nr 1. To wiedza ogólna o ruchu na liniach dwutorowych.

    Dokument po tym kroku

  2. Krok 2: Tarcze D1 w stacjach A i B

    Kryteria: ,

    R.1.3 prawidłową lokalizację tarczy D1 w stacji "A" - kilometraż i jej usytuwanie w osi toru nr 1

    R.1.4 prawidłową lokalizację tarczy D1 w stacji "B" - kilometraż i jej usytuwanie w osi toru nr 1

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Zaznacz na rysunku 1 właściwy sposób osygnalizowania toru zamkniętego nr 1, rysując symbole odpowiednich tarcz, i wskaż właściwą lokalizację (kilometraż) każdej z tarcz.

    Tor zamknięty między dwoma posterunkami osłania się w obu stacjach tarczą zatrzymania bez tarczy ostrzegawczej, ustawioną w osi toru poza ostatnim rozjazdem (§ 10 ust. 8). Ostatnie rozjazdy to nr 39 w stacji A i nr 2 w stacji B, więc tarcze stoją przy ich ukresach: km 132.150 i km 140.290, na osi toru nr 1.

    Typowe błędy

    Tarcza obok toru zamiast w osi albo z tarczą DO przed nią - na stacji DO się nie stawia.

    Dokument po tym kroku

  3. Krok 3: Tarcze D1 przy pęknięciu

    Kryteria: , ,

    R.1.1 cztery symbole tarczy D1

    R.1.5 prawidłową lokalizację tarczy D1 sygnalizującą przezkodę w torze szlakowym nr 1 dla właściwego kierunku jazdy - kilometraż i jej usytuwanie po prawej (dla kierunku jazdy) stronie toru nr 1

    R.1.6 prawidłową lokalizację tarczy D1 sygnalizującą przezkodę w torze szlakowym nr 1 dla niewłaściwego kierunku jazdy - kilometraż i jej usytuwanie po lewej (dla kierunku jazdy) stronie toru nr 1

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Zaznacz na rysunku 1 właściwy sposób osygnalizowania toru zamkniętego nr 1, rysując symbole odpowiednich tarcz, i wskaż właściwą lokalizację (kilometraż) każdej z tarcz.

    Na szlaku tarczę zatrzymania stawia się co najmniej 50 m przed miejscem osłanianym (§ 10 ust. 6), z obu stron (ust. 9). Kierunek właściwy: 137.430 - 0.050 = km 137.380, z prawej strony toru; kierunek niewłaściwy: 137.430 + 0.050 = km 137.480, z lewej strony toru (dla jadącego od B). Razem z tarczami w stacjach są cztery symbole D1.

    Dokument po tym kroku

  4. Krok 4: Tarcze ostrzegawcze DO

    Kryteria: , ,

    R.1.2 dwa symbole tarczy DO

    R.1.7 prawidłową lokalizację tarczy DO sygnalizującą, że w odległości 1200 m za nią znajduje się tarcza zatrzymania D1 dla właściwego kierunku jazdy - kilometraż i jej usytuwanie po prawej (dla kierunku jazdy) stronie toru nr 1

    R.1.8 prawidłową lokalizację tarczy DO sygnalizującą, że w odległości 1200 m za nią znajduje się tarcza zatrzymania D1 dla niewłaściwego kierunku jazdy - kilometraż i jej usytuwanie po lewej (dla kierunku jazdy) stronie toru nr 1

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Zaznacz na rysunku 1 właściwy sposób osygnalizowania toru zamkniętego nr 1, rysując symbole odpowiednich tarcz, i wskaż właściwą lokalizację (kilometraż) każdej z tarcz.

    Przed tarczą zatrzymania na szlaku stoi tarcza ostrzegawcza DO w odległości drogi hamowania zwiększonej o 200 m: 1000 + 200 = 1200 m. Kierunek właściwy: 137.380 - 1.200 = km 136.180 (z prawej), niewłaściwy: 137.480 + 1.200 = km 138.680 (z lewej). Obie mieszczą się między stacjami.

    Typowe błędy

    DO w odległości samej drogi hamowania (1000 m) - wyciąg każe dodać 200 m.

    Dokument po tym kroku

  5. Etap 2: Zabezpieczenie pękniętej szyny i warunki ruchu

    Kroki 5-6 · po tym etapie masz 12 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 5: Sposób zabezpieczenia: typ 6

    Kryteria: ,

    R.2.1 wskazał prawidłowy sposób zabezpieczenia pęknietej szyny

    R.2.2 opisał w prawidłowy sposób zabezpieczenie pękniętej szyny

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie opisu pęknięcia szyny oraz załącznika nr 16 do Id-1 opisz sposób zabezpieczenia pękniętej szyny bez możliwości wykonania otworów na śruby łubkowe - przy użyciu imadeł (ściskaczy).

    W załączniku nr 16 pęknięcie poprzeczne w okienku ze szczeliną do 30 mm ma dwa typy: 6 (bez otworów - łubki i imadła) i 7 (z wierceniem otworów na śruby łubkowe). Polecenie wyklucza wiercenie, więc to typ 6: podparcie miejsca pęknięcia podkładem dodatkowym (min. 1 m), zamocowanie przytwierdzeń K, zabezpieczenie łubkami i imadłami.

    Typowe błędy

    Opis typu 7 (wiercenie otworów i dokręcenie śrub łubkowych) - polecenie mówi wprost, że otworów wykonać nie można.

    Dokument po tym kroku

  6. Krok 6: Warunki ruchu: V ≤ 30 km/h

    Kryteria: ,

    R.2.3 wskazał prawidłowe warunki prowadzenia ruchu pociągów po zabezpieczeniu pękniętej szyny

    R.2.4 wskazał prawidłową prędkość V ≤ 30 km/h ruchu pociągów po zabezpieczeniu pękniętej szyny

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Opisz odpowiednie warunki prowadzenia ruchu pociągów po wykonaniu właściwego zabezpieczenia pękniętej szyny.

    Ten sam wiersz załącznika (typ 6), kolumna „na szlaku i na stacjach”: na prostej i na łuku R ≥ 800 m można przepuścić pociągi z prędkością nie większą niż 30 km/h. Tor nr 1 leży na prostej, więc obowiązuje V ≤ 30 km/h.

    Dokument po tym kroku

  7. Etap 3: Rysunek 2. Ograniczenie prędkości

    Kroki 7-8 · po tym etapie masz 22 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 7: Tarcze D6

    Kryteria: , , ,

    R.3.1 jeden symbol tarczy D6

    R.3.2 dwa symbole tarczy D6

    R.3.5 prawidłową lokalizację tarczy D6 dla właściwego kierunku jazdy - kilometraż i jej usytuwanie po prawej (dla kierunku jazdy) stronie toru nr 1

    R.3.6 prawidłową lokalizację tarczy D6 dla niewłaściwego kierunku jazdy - kilometraż i jej usytuwanie po lewej (dla kierunku jazdy) stronie toru nr 1

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Zaznacz na rysunku 2 właściwy sposób osygnalizowania ograniczenia prędkości pociągów do V ≤ 30 km/h za pomocą tarcz D6 - 2 szt. oraz wskaźników W14 - 2 szt., wskazując ich lokalizację z podaniem kilometrażu.

    Tarcza D6 „Zwolnić bieg” stoi w odległości drogi hamowania przed początkiem odcinka ograniczonej prędkości (ust. 18), a miejsce trzeba osłonić z obu stron (ust. 16). Dla kierunku właściwego odcinek zaczyna się w km 137.425: 137.425 - 1.000 = km 136.425, z prawej strony toru. Dla niewłaściwego (od B) zaczyna się w km 137.435: 137.435 + 1.000 = km 138.435, z lewej strony. Na tarczy liczba 3 (30 km/h w dziesiątkach).

    Dokument po tym kroku

  8. Krok 8: Wskaźniki W14

    Kryteria: , , , , ,

    R.3.3 jeden symbol wskaźnika W14

    R.3.4 dwa symbole wskaźnika W14

    R.3.7 prawidłową lokalizację wskaźnika W14 stanowiącego początek odcinka, przez który należy przejechać z ograniczoną prędkością dla właściwego kierunku jazdy - kilometraż i jej usytuwanie po prawej (dla kierunku jazdy) stronie toru nr 1

    R.3.8 prawidłową lokalizację wskaźnika W14 stanowiącego koniec odcinka, przez który należy przejechać z ograniczoną prędkością dla właściwego kierunku jazdy - kilometraż i jej usytuwanie po prawej (dla kierunku jazdy) stronie toru nr 1

    R.3.9 prawidłowe położenie wierzchołka trójkąta na jednym wskaźniku W14

    R.3.10 prawidłowe położenie wierzchołka trójkąta na dwóch wskaźnikach W14

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Zaznacz na rysunku 2 właściwy sposób osygnalizowania ograniczenia prędkości pociągów do V ≤ 30 km/h za pomocą tarcz D6 - 2 szt. oraz wskaźników W14 - 2 szt., wskazując ich lokalizację z podaniem kilometrażu.

    Wskaźnik W14 stoi za tarczą D6, na początku (km 137.425) i na końcu (km 137.435) odcinka, z prawej strony toru dla kierunku właściwego (tak każe klucz - dwa wskaźniki dla tego kierunku). Na wskaźniku początku jadący widzi kąt wierzchołkiem w dół z liczbą 3, a na wskaźniku końca - kąt wierzchołkiem w górę (od tej strony wolno wrócić do prędkości rozkładowej). Tak rysuję oba symbole.

    ⚠️ Sprzeczność w arkuszu: wyciąg z Ie-1 w tym arkuszu (lit. i) mówi, że wskaźnik na początku odcinka jest zwrócony do nadjeżdżającego stroną z kątem wierzchołkiem ku górze, a ten sam wyciąg opisuje liczbę prędkości między ramionami kąta wierzchołkiem ku dołowi. Arkusz TKO.03 z czerwca 2024 cytuje tę samą literę i jako „ku dołowi”. Rysuję wariant z liczbą prędkości na początku (wierzchołek w dół); klucz CKE punktuje tylko „prawidłowe położenie wierzchołka”, nie mówi, który wariant przyjmuje.

    Typowe błędy

    W14 tylko na początku odcinka - klucz wymaga dwóch wskaźników: początku i końca.

    Dokument po tym kroku

  9. Etap 4: Naprawa ostateczna pękniętej szyny

    Krok 9 · po tym etapie masz 24 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 9: Naprawa ostateczna - jedno zdanie

    Kryteria: ,

    R.4.1 opisał prawidłowo sposób naprawy ostatecznej pękniętej szyny zgodnie z treścią zadania

    R.4.2 opis zawarł w jednym zdaniu

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie § 48 Id-1 oraz wiedząc, że tor nr 1 jest torem klasycznym z szyn 49E1 o długości 30 m, opisz jednym zdaniem, na czym będzie polegać naprawa ostateczna pękniętej szyny w tym przypadku.

    § 48 ust. 1 pkt 1: w torze klasycznym naprawa ostateczna to wymiana pękniętej szyny o normatywnej długości na nową lub starą użyteczną, zgodną ze standardem nawierzchni. Tu normatywna długość to 30 m, typ 49E1. Klucz osobno punktuje to, że opis mieści się w jednym zdaniu.

    Typowe błędy

    Wstawka (krótki kawałek szyny) albo spawanie - w torze klasycznym § 48 przewiduje wymianę całej szyny.

    Dokument po tym kroku

  10. Etap 5: Tabela 1. Elementy przytwierdzenia typu K

    Kroki 10-11 · po tym etapie masz 32 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 10: Elementy 1-4

    Kryteria: , , ,

    R.5.1 1 - Szyna

    R.5.2 2 - Śruba stopowa z nakrętką

    R.5.3 3 - Pierścień sprężysty

    R.5.4 4 - Łapka

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź wykaz elementów przytwierdzenia typu K szyny 49E1 do podkładu drewnianego.

    1 - szyna, 2 - śruba stopowa z nakrętką, 3 - pierścień sprężysty pod nakrętką, 4 - łapka dociskająca stopkę szyny. Nazwy elementów przytwierdzenia K to wiedza zawodowa.

    Dokument po tym kroku

  11. Krok 11: Elementy 5-8

    Kryteria: , , ,

    R.5.5 5 - Podkładka żebrowa

    R.5.6 6 - Przekładka podszynowa

    R.5.7 7 - Wkręt

    R.5.8 8 - Podkład drewniany

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź wykaz elementów przytwierdzenia typu K szyny 49E1 do podkładu drewnianego.

    5 - podkładka żebrowa, 6 - przekładka podszynowa pod stopką szyny, 7 - wkręt mocujący podkładkę do podkładu, 8 - podkład drewniany.

    Typowe błędy

    Zamiana 5 i 6: przekładka leży bezpośrednio pod stopką szyny, podkładka żebrowa - pod nią, na podkładzie.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.