Przejdź do głównej treści
TWO.07-01-23.06-SGCzerwiec 2023 · 36 kroków · ok. 148 min · 57 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Planowanie podróży morskiej

Rozwiązanie arkusza TWO.07-01-23.06-SG: podróż m/s „Pomorze” po akwenie mapy BHMW nr 252 (Zatoka Pomorska i wybrzeże od Dziwnowa
do Jarosławca). Statek ma żyrokompas z poprawką Δż = −2°, log z poprawką procentową Δlog% = −5% (współczynnik WK = 0,95)
i kompas magnetyczny z tabelą dewiacji; bezpieczna odległość mijania wynosi 1 Mm. Zadanie obejmuje trzy tabele obliczeń
nawigacyjnych z nakresem na kalce (czynne i bierne uwzględnianie wiatru i prądu, określanie parametrów prądu), meldunek
radarowy z oceną sytuacji oraz zliczenie matematyczne metodą powiększonej szerokości (tabela 4).

Co jest rozwiązane, a co opisane. Wszystkie tabele z arkusza są wypełnione krok po kroku: każda liczba jest policzona tak, jak liczy się ją na kartce, i porównana z kluczem oceniania w jego tolerancji. Mapy BHMW, na której pracuje się na egzaminie, nie ma w arkuszu, więc pozycji wyznaczanych z namiarów, kątów poziomych i odległości do latarni nie da się tu wykreślić - ich współrzędne są przyjęte z klucza oceniania (każdy taki krok to mówi), a wszystko, co z nich wynika, jest policzone. Kąty drogi i drogi między pozycjami, które na mapie zdejmuje się przenośnikiem i cyrklem, są dodatkowo policzone ze współrzędnych wzorami średniej szerokości - to kontrola pomiaru z mapy.

Nakres na kalce pokazuje schemat (siatka współrzędnych, pozycje, linie drogi, trójkąty prędkości), a nie rysunek na mapie. Wpisy w tabelach są odręczne (granatowe), pola uzupełniane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Wyniki zaokrąglone jak w arkuszu: kursy do 0,5°, prędkości do 0,1 w, drogi i odczyty logu do 0,1 Mm, czas do 1 min, współrzędne do 0,1′.

Arkusz 24.01 ma te same dane nawigacyjne - różni się datami, deklinacją z mapy i kilkoma wartościami w kluczu.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 57 kryteriów, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 43 punkty - można stracić 14 kryteriów i nadal zdać. Przy większości wyników klucz podaje tolerancję (np. ±2° dla kursu, ±1 Mm dla drogi, ±1′ dla współrzędnych), więc wynik z mapy, który nieco różni się od liczb w tym rozwiązaniu, nadal daje punkt. To jedno z możliwych rozwiązań.

Arkusz i pliki do pobrania Treść arkusza (PDF)

  1. Etap 1: Tabela 1. Czynne uwzględnianie wiatru i prądu

    Kroki 1-13 · po tym etapie masz 13 z 57 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Pozycja-1 - z arkusza

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dnia 16.06.2023 r. o godzinie T1 = 2000 czasu strefowego, przy stanie logu OL1 = 22,5 rozpoczęto podróż morską z Pozycji -1 określonej za pomocą systemy GPS: φ1 = 54°06,5’N λ1 = 014°16,5’E.

    Współrzędne podaje arkusz (pozycja z systemu GPS): φ1 = 54°06,5’N, λ1 = 014°16,5’E. Na kalce nanieś ją cyrklem i linijką równoległą z ramek mapy (szerokość z ramki bocznej, długość z ramki górnej lub dolnej) i oznacz jako pozycję obserwowaną, z godziną i odczytem logu.

    Dokument po tym kroku

  2. Krok 2: Pozycja-2 - wykreślenie i współrzędne

    Kryteria: ,

    R.2.5 Współrzędne Pozycji-2. φ2 =54°09,6;N λ 2 = 014°41,5’E Kryterium spełnione gdy obie współrzędne mieszczą się w tolerancji: ( ±1').

    R.1.6 Wykreślenie pozycji obserwowanej Lt. Kikut NŻ=202,0° d = 114 kbl

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Położyć statek na taki kurs żyrokompasowy KŻ, aby o godzinie 2121 dopłynąć do Pozycji-2, określonej za pomocą namiaru żyrokompasowego (NŻ) na znak nawigacyjny i odległości (d) do tego znaku: Lt. Kikut NŻ=202,0° d = 114 kbl.

    Pozycję-2 wyznacza namiar żyrokompasowy na Lt. Kikut (NŻ = 202,0°, czyli NR = NŻ + Δż = 200,0°) i odległość 114 kbl = 11,4 Mm: od latarni wykreśl namiar odwrotny 200,0° − 180° = 020,0° i odłóż na nim cyrklem 11,4 Mm (z ramki bocznej mapy). Mapy BHMW nie ma w arkuszu, więc współrzędne przyjęto z klucza oceniania: φ2 = 54°09,6’N, λ2 = 014°41,5’E (klucz przyjmuje ±1′). Z tych współrzędnych liczone są kolejne wartości.

    Typowe błędy

    Namiar żyrokompasowy przed wykreśleniem trzeba zamienić na rzeczywisty (NR = NŻ + Δż) i wykreślić od znaku nawigacyjnego namiar odwrotny (NR ± 180°) - pomyłka o poprawkę przesuwa pozycję i wszystkie dalsze wyniki.

    Dokument po tym kroku

  3. Krok 3: Kąt drogi nad dnem, droga i prędkość nad dnem (P1-P2)

    Kryteria:

    R.2.4 Obliczenie drogi nad dnem na pierwszym kursie statku. D d = 15,0 Mm. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±1 mila morska).

    ok. 5 min
    Polecenie z arkusza

    Obliczenie KŻ: KDd. Obliczenie drogi: Dd. Obliczenie prędkości: Vd. Dane Pozycji-2: T2 = 2121.

    Połącz Pozycję-1 z Pozycją-2: ten odcinek to droga statku nad dnem. Przenośnikiem odczytaj jego kierunek względem południka (KDd = 078,0°), a cyrklem zmierz długość na ramce bocznej mapy (1′ szerokości = 1 Mm): Dd = 15,0 Mm. Kontrolnie ze współrzędnych (wzory średniej szerokości): Δφ = 3,1′, Δλ = 25,0′, φśr = 54°08,1’N, odejście Δl = Δλ·cos φśr = 14,6 Mm, KDd = arctg(Δl/Δφ) ≈ 078,0°, Dd = √(Δφ² + Δl²) ≈ 15,0 Mm.

    Czas na przebycie tej drogi: ΔT = 2121 − 2000 = 81 min = 1,35 h, stąd prędkość nad dnem Vd = Dd : ΔT = 15,0 : 1,35 = 11,1 w.

    Dokument po tym kroku

  4. Krok 4: Trójkąt prędkości: prędkość i kąt drogi po wodzie

    Kryteria:

    R.1.4 Wykreślenie metodą graficzną czynnego uwzględniania prądu.

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Występuje prąd o parametrach Kp = 145° Vp = 2 węzły. Obliczenie KŻ: − (±pp), KDw. Obliczenie prędkości: Vw.

    Prąd przesuwa statek względem dna, więc wektor prędkości nad dnem jest sumą wektora prędkości po wodzie i wektora prądu: Vd = Vw + Vp. Szukany wektor po wodzie to różnica Vw = Vd − Vp. Graficznie na kalce: z Pozycji-1 odłóż wektor prądu (Kp = 145,0°, długość 2 Mm - prędkość prądu w ciągu 1 godziny), a na linii KDd odłóż Vd = 11,1 Mm. Odcinek od końca wektora prądu do końca wektora Vd to wektor prędkości po wodzie: jego kierunek to KDw = 068,0°, a długość to Vw = 10,5 w.

    Poprawka na prąd to różnica kątów: pp = KDd − KDw = 078,0° − 068,0° = +10,0°.

    Typowe błędy

    Odwrócony wektor prądu (odłożony „pod prąd”) daje kurs, który znosi statek jeszcze dalej od celu - wektor prądu odkłada się zgodnie z kierunkiem Kp, czyli tam, dokąd prąd płynie.

    Dokument po tym kroku

  5. Krok 5: Droga po wodzie

    Kryteria:

    R.2.3 Obliczenie drogi po wodzie na pierwszym kursie statku. D w = 14,0 Mm. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±1 mila morska).

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Obliczenie drogi: Dw.

    W tym samym czasie ΔT = 1,35 h statek przepływa względem wody Dw = Vw · ΔT = 10,5 · 1,35 = 14,2 Mm. To tę drogę liczy log, bo mierzy ruch względem wody, a nie nad dnem.

    Dokument po tym kroku

  6. Krok 6: Poprawka na wiatr, kurs rzeczywisty i żyrokompasowy

    Kryteria:

    R.2.1 Obliczenie kursu żyrokompasowego na pierwszym kursie statku. KŻ=066,0° Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±2 °).

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Widzialność 19 mil morskich, wiatr NW-4°B powodujący dryf statku równy ±4,0° (określić znak poprawki na wiatr). Obliczenie KŻ: − (±pw), KR, − (±Δż), KŻ.

    Wiatr NW (4°B) wieje z kierunku 315°, a statek idzie po wodzie kątem drogi 068,0° - wiatr przychodzi więc z lewej burty. Znaki poprawek: dryf (α) i poprawka na wiatr (pw) są dodatnie, gdy wiatr wieje z lewej burty (znosi statek w prawo), a ujemne, gdy wieje z prawej burty; KDw = KR + α, a przy czynnym uwzględnianiu wiatru KR = KDw − pw. Tutaj pw = +4,0°, więc KR = KDw − pw = 068,0° − (+4,0°) = 064,0°.

    Żyrokompas ma poprawkę Δż = −2,0° (KR = KŻ + Δż), więc kurs, który trzeba nastawić: KŻ = KR − Δż = 064,0° − (−2,0°) = 066,0°.

    Typowe błędy

    Zły znak poprawki na wiatr albo poprawki żyrokompasu przesuwa kurs o dwukrotność poprawki (tu o 8°) - to więcej niż tolerancja klucza.

    Dokument po tym kroku

  7. Krok 7: Prędkość według logu i odczyt logu w Pozycji-2

    Kryteria:

    R.2.2 Obliczenie prędkości względem logu na pierwszym kursie statku V L = 11,0 w. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±1 węzeł)

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Obliczenie prędkości: VL. Dane Pozycji-2: OL2. Obliczone i odczytane wartości wpisz do arkusza egzaminacyjnego.

    Log ma poprawkę procentową Δlog% = −5%, czyli WK = 1 − 0,05 = 0,95, więc pokazuje prędkość VL = Vw : WK = 10,5 : 0,95 = 11,1 w. Różnica odczytów logu za ΔT: ROL = VL · ΔT = 11,1 · 1,35 = 15,0, a odczyt w Pozycji-2: OL2 = OL1 + ROL = 22,5 + 15,0 = 37,5. Godzinę i odczyt logu wpisz też przy pozycji na kalce.

    Dokument po tym kroku

  8. Krok 8: Pozycja-3 - wykreślenie i współrzędne

    Kryteria: ,

    R.2.10 Współrzędne Pozycji-3. φ 3 =54°16,9’N, λ 3 =015°27,2'E. Kryterium spełnione gdy obie współrzędne mieszczą się w tolerancji: ( ±1').

    R.1.7 Wykreślenie pozycji obserwowanej Lt. Niechorze α=82,5° Lt. Kołobrzeg β=49,0° Lt. Gąski

    ok. 5 min
    Polecenie z arkusza

    W Pozycji-2 wykonać zwrot i z prędkością wskazywaną przez log VL =13 węzłów płynąć do Pozycji-3 określonej za pomocą dwóch kątów poziomych: Lt. Niechorze α=82,5° Lt. Kołobrzeg β=49,0° Lt. Gąski. Dane Pozycji-3: φ3, λ3.

    Pozycję-3 wyznaczają dwa kąty poziome (Lt. Niechorze - α = 82,5° - Lt. Kołobrzeg - β = 49,0° - Lt. Gąski): każdy kąt wyznacza okrąg przechodzący przez dwie latarnie, a pozycja leży w punkcie przecięcia okręgów (albo kąty odkłada się kalką z trzema ramionami - trzy ramiona muszą jednocześnie przejść przez trzy latarnie). Mapy BHMW nie ma w arkuszu, więc współrzędne przyjęto z klucza oceniania: φ3 = 54°16,9’N, λ3 = 015°27,2’E (klucz przyjmuje ±1′). Godzinę i odczyt logu w tej pozycji obliczysz dopiero w kolejnych krokach.

    Typowe błędy

    Pozycja wykreślona niedokładnie przenosi błąd na KDd, drogę i czas - przy kątach poziomych sprawdź, czy okręgi przecinają się pod wyraźnym kątem.

    Dokument po tym kroku

  9. Krok 9: Kąt drogi nad dnem, droga nad dnem i prędkość po wodzie (P2-P3)

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Obliczenie KŻ: KDd. Obliczenie drogi: Dd. Obliczenie prędkości: Vw.

    Połącz Pozycję-2 z Pozycją-3 i odczytaj z mapy KDd = 074,5° oraz Dd = 27,7 Mm. Kontrolnie ze współrzędnych (wzory średniej szerokości): Δφ = 7,3′, Δλ = 45,7′, φśr = 54°13,2’N, odejście Δl = Δλ·cos φśr = 26,7 Mm, KDd = arctg(Δl/Δφ) ≈ 074,5°, Dd = √(Δφ² + Δl²) ≈ 27,7 Mm.

    Prędkość po wodzie wynika ze wskazania logu: log ma poprawkę procentową Δlog% = −5%, czyli WK = 1 − 0,05 = 0,95, więc Vw = VL · WK = 13 · 0,95 = 12,4 w.

    Dokument po tym kroku

  10. Krok 10: Trójkąt prędkości: prędkość nad dnem i kąt drogi po wodzie

    Kryteria:

    R.2.7 Obliczenie prędkości nad dnem na drugim kursie statku V d = 12,0 w. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±1 węzeł)

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Występuje prąd o parametrach Kp = 165° Vp = 3 węzły. Obliczenie prędkości: Vd. Obliczenie KŻ: − (±pp), KDw.

    Tym razem znasz długość wektora po wodzie (Vw = 12,4 w), ale nie znasz jego kierunku. Z Pozycji-2 odłóż wektor prądu (Kp = 165,0°, 3 Mm), a z jego końca zatocz cyrklem łuk o promieniu Vw = 12,4 Mm. Łuk przetnie linię KDd: odległość od Pozycji-2 do punktu przecięcia to Vd = 12,0 w, a kierunek od końca wektora prądu do tego punktu to KDw = 060,5°. Poprawka na prąd pp = KDd − KDw = +14,0°.

    Typowe błędy

    Łuk zatacza się z końca wektora prądu, nie z pozycji wyjścia - inaczej Vd wychodzi równa Vw.

    Dokument po tym kroku

  11. Krok 11: Czas przejścia i droga po wodzie

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Obliczenie drogi: Dw.

    Czas potrzebny na przebycie drogi nad dnem: ΔT = Dd : Vd = 27,7 : 12,0 = 2,308 h ≈ 138 min. W tym czasie statek przepływa po wodzie Dw = Vw · ΔT = 12,4 · 2,300 = 28,5 Mm.

    Dokument po tym kroku

  12. Krok 12: Poprawka na wiatr, kurs rzeczywisty i żyrokompasowy

    Kryteria:

    R.2.6 Obliczenie kursu żyrokompasowego na drugim kursie statku. KŻ=056,5°. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±2 °).

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Wiatr NW-5°B powodujący dryf statku równy ±6° (określić znak poprawki na wiatr). Obliczenie KŻ: − (±pw), KR, − (±Δż), KŻ.

    Wiatr NW (5°B, z kierunku 315°) przy KDw = 060,5° wieje z lewej burty, więc pw = +6,0°. KR = KDw − pw = 060,5° − (+6,0°) = 054,5°, a kurs do nastawienia na żyrokompasie: KŻ = KR − Δż = 054,5° − (−2,0°) = 056,5°.

    Dokument po tym kroku

  13. Krok 13: Odczyt logu i czas osiągnięcia Pozycji-3

    Kryteria: ,

    R.2.8 Obliczenie czasu osiągnięcia Pozycji-3. T 3 = 2340 . Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±3 minuty).

    R.2.9 Obliczenie odczytu logu w Pozycji-3. OL 3 = 67,5. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±1 mila morska).

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Dane Pozycji-3: T3, OL3. Obliczone i odczytane wartości wpisz do arkusza egzaminacyjnego.

    Różnica odczytów logu: ROL = VL · ΔT = 13 · 2,300 = 29,9, więc OL3 = OL2 + ROL = 37,5 + 29,9 = 67,4. Czas osiągnięcia pozycji: T3 = T2 + ΔT = 2121 + 138 min = 2339. Te dwie wartości wpisz też przy pozycji na kalce.

    Dokument po tym kroku

  14. Etap 2: Tabela 2. Bierne uwzględnianie wiatru i prądu

    Kroki 14-17 · po tym etapie masz 23 z 57 kryteriów (pkt)

    Krok 14: Kurs rzeczywisty, dryf i kąt drogi po wodzie

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    W Pozycji-3 wykonać zwrot i położyć statek na kurs żyrokompasowy KŻ=082,0° i z prędkością po wodzie Vw = 12 węzłów płynąć tym kursem do pozycji zakotwiczenia (Pozycji-4). Wiatr NW-4°B powodujący dryf statku równy ±5° (określić znak dryfu). Obliczenie KDd: KŻ, + (±Δż), KR, + (±α), KDw.

    Kurs żyrokompasowy jest dany: KŻ = 082,0°, więc KR = KŻ + Δż = 082,0° + (−2,0°) = 080,0°. Wiatr NW (4°B, z kierunku 315°) przy tym kursie wieje z lewej burty, więc dryf α = +5,0° (wiatr z lewej burty znosi statek w prawo, więc dryf jest dodatni). KDw = KR + α = 080,0° + (+5,0°) = 085,0°.

    Typowe błędy

    Przy biernym uwzględnianiu wiatru dryf dodaje się do kursu rzeczywistego (KDw = KR + α) - odejmowanie go to typowy błąd przeniesiony z zadania czynnego.

    Dokument po tym kroku

  15. Krok 15: Trójkąt prędkości: kąt drogi i prędkość nad dnem

    Kryteria: , ,

    R.3.1 Obliczenie kąta drogi nad dnem statku. KDd=92,5° Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±2 °).

    R.3.2 Obliczenie prędkości statku nad dnem V d = 14,4 w. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±1 węzeł)

    R.1.5 Wykreślenie metodą graficzną biernego uwzględniania prądu.

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Występuje prąd o parametrach Kp = 125° Vp = 3 węzły. Obliczenie KDd: + (±β), KDd. Obliczenie prędkości: Vd.

    Prędkość po wodzie jest dana: Vw = 12 w. Teraz kurs jest znany, a szukasz drogi nad dnem, więc wektory się dodaje: z Pozycji-3 odłóż wektor po wodzie (KDw = 085,0°, 12,0 Mm na godzinę), a z jego końca wektor prądu (Kp = 125,0°, 3 Mm). Odcinek od Pozycji-3 do końca wektora prądu to wektor nad dnem: KDd = 092,5°, Vd = 14,4 w. Znos to różnica β = KDd − KDw = +7,5°.

    Dokument po tym kroku

  16. Krok 16: Drogi i współrzędne Pozycji-4

    Kryteria: , ,

    R.3.6 Obliczenie drogi statku po wodzie. D w = 15,6 Mm. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±1 mila morska).

    R.3.5 Obliczenie drogi statku nad dnem. D d = 18,7 Mm. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±1 mila morska).

    R.3.9 Współrzędne Pozycji-4. φ 4 =54°16,0’N λ 4 =015°59,0’E Kryterium spełnione gdy obie współrzędne mieszczą się w tolerancji: ( ±1').

    ok. 6 min
    Polecenie z arkusza

    Zakotwiczyć po upływie 1,3 godziny od wykonania ostatniego manewru. Obliczenie drogi: Dd, Dw. Dane Pozycji-4: φ4, λ4.

    Czas na kursie: 78 min = 1,30 h. Dw = Vw · ΔT = 12,0 · 1,30 = 15,6 Mm, Dd = Vd · ΔT = 14,4 · 1,30 = 18,7 Mm. Na kalce odłóż Dd wzdłuż KDd od Pozycji-3 - to pozycja zliczona (Pozycja-4). Prędkość nad dnem odczytana z trójkąta zgadza się z rachunkiem: Vd = Dd : ΔT = 18,7 : 1,30 = 14,4 w.

    Współrzędne kontrolnie z wzorów średniej szerokości: Δφ = Dd·cos KDd = −0,8′, Δl = Dd·sin KDd = 18,7 Mm, Δλ = Δl : cos φśr = 32,0′, stąd φ4 = 54°16,1’N, λ4 = 015°59,2’E.

    Dokument po tym kroku

  17. Krok 17: Czas i odczyt logu w Pozycji-4

    Kryteria: , , ,

    R.3.3 Obliczenie prędkości statku względem logu V L = 12,6 w. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±1 węzeł)

    R.3.4 Obliczenie różnicy odczytów logu. ROL = 16,4 Mm Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±1 mila morska).

    R.3.7 Obliczenie czasu osiągnięcia Pozycji-4. T 4 = 0058. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±3 minuty).

    R.3.8 Obliczenie odczytu logu w Pozycji-4. OL 4 = 83,9 Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±1 mila morska).

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Obliczenie prędkości: VL. Obliczenie drogi: ROL. Dane Pozycji-4: T4, OL4. Obliczone i odczytane wartości wpisz do arkusza egzaminacyjnego

    Prędkość według logu: VL = Vw : WK = 12,0 : 0,95 = 12,6 w. ROL = VL · ΔT = 12,6 · 1,30 = 16,4. Czas osiągnięcia pozycji: T4 = 2339 + 78 min = 0057, odczyt logu: OL4 = 67,4 + 16,4 = 83,8.

    Dokument po tym kroku

  18. Etap 3: Tabela 3. Parametry prądu

    Kroki 18-24 · po tym etapie masz 34 z 57 kryteriów (pkt)

    Krok 18: Pozycja-5 - wykreślenie i współrzędne

    Kryteria: ,

    R.4.1 Współrzędne pozycji obserwowanej (Pozycja-5). φ 5 =54°32,0’N λ 5 =016°25,0’E Kryterium spełnione gdy obie współrzędne mieszczą się w tolerancji: ( ±1').

    R.1.8 Wykreślenie pozycji obserwowanej Lt. Darłowo NŻ=195,5° Lt. Jarosławiec NŻ=088,0°

    ok. 5 min
    Polecenie z arkusza

    W celu określenia parametrów prądu o godzinie T5=0730 OL5=88,0 określono pozycję obserwowaną z dwóch namiarów żyrokompasowych (Pozycja-5): Lt. Darłowo NŻ=195,5° Lt. Jarosławiec NŻ=088,0°

    Pozycję-5 wyznaczają dwa namiary: Lt. Darłowo NŻ = 195,5° i Lt. Jarosławiec NŻ = 088,0°, czyli NR = 193,5° i 086,0°; od latarni wykreśl namiary odwrotne (013,5° i 266,0°) - pozycja leży na ich przecięciu. Mapy BHMW nie ma w arkuszu, więc współrzędne przyjęto z klucza oceniania: φ5 = 54°32,0’N, λ5 = 016°25,0’E (klucz przyjmuje ±1′).

    Typowe błędy

    Namiary żyrokompasowe zamień przed wykreśleniem na rzeczywiste (NR = NŻ + Δż).

    Dokument po tym kroku

  19. Krok 19: Kąt drogi po wodzie na kursie pomiarowym

    Kryteria:

    R.4.2 Obliczenie kąta drogi po wodzie statku. KDw=005,0° Kryterium spełnione wartość mieści się w tolerancji: (±2 °).

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    oraz zwiększono prędkość statku wskazywaną przez log do VL =18 węzłów i wykonano zwrot na kurs żyrokompasowy KŻ = 000,0°. Wiatr W-5°B powodujący dryf statku równy ±7° (określić znak dryfu). Obliczenie KDw (Pozycja 5-6): KŻ, + (±Δż), KR, + (±α), KDw.

    KR = KŻ + Δż = 000,0° + (−2,0°) = 358,0°. Wiatr W (5°B) wieje przy tym kursie z lewej burty, więc dryf α = +7,0° i KDw = KR + α = 358,0° + (+7,0°) = 005,0°. Prąd ma nieznane parametry, więc nie da się jeszcze wyznaczyć drogi nad dnem - liczy się ruch po wodzie.

    Dokument po tym kroku

  20. Krok 20: Czas, prędkość i droga po wodzie

    Kryteria: ,

    R.4.3 Obliczenie prędkości statku po wodzie. Vw = 17,1 w. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±1 mila morska).

    R.4.4 Obliczenie drogi statku po wodzie. D w = 25,7 Mm. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±1 mila morska).

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Obliczenie prędkości i drogi po wodzie (Pozycja 5-6): Vw, Dw.

    Od 0730 do 0900 mija ΔT = 90 min = 1,50 h. Log ma poprawkę procentową Δlog% = −5%, czyli WK = 1 − 0,05 = 0,95 i pokazuje VL = 18 w, więc Vw = VL · WK = 18 · 0,95 = 17,1 w, a droga po wodzie Dw = Vw · ΔT = 17,1 · 1,50 = 25,7 Mm.

    Dokument po tym kroku

  21. Krok 21: Pozycja zliczona Pozycja-6

    Kryteria:

    R.4.5 Współrzędne pozycji zliczonej (Pozycja-6). φ 6 = 54°57,6’N λ 6 = 016°28,9’E Kryterium spełnione gdy obie współrzędne mieszczą się w tolerancji: ( ±1').

    ok. 5 min
    Polecenie z arkusza

    Ponadto wykreślono pozycję zliczoną na godzinę 0900 (Pozycja-6). Dane pozycji zliczonej (Pozycji-6): OL6, φ6, λ6.

    Z Pozycji-5 odłóż na kalce Dw = 25,7 Mm wzdłuż KDw = 005,0° - to pozycja zliczona na 0900 (tam byłby statek bez prądu). Ze wzorów średniej szerokości: Δφ = Dw·cos KDw = 25,6′, Δl = Dw·sin KDw = 2,2 Mm, stąd φ6 = 54°57,6’N, λ6 = 016°28,9’E. Odczyt logu: OL6 = OL5 + VL · ΔT = 88,0 + 27,0 = 115,0.

    Dokument po tym kroku

  22. Krok 22: Pozycja obserwowana Pozycja-7

    Kryteria:

    R.1.9 Wykreślenie pozycji obserwowanej φ7 = 54°54,6’N λ7 = 016°32,9’E

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    O godzinie 0900 określono również, pozycję obserwowaną za pomocą systemy GPS (Pozycja-7): φ7 = 54°54,6’N λ7 = 016°32,9’E

    Pozycja-7 pochodzi z GPS i jej współrzędne podaje arkusz: φ7 = 54°54,6’N, λ7 = 016°32,9’E. Nanieś ją na kalkę jak pozycję obserwowaną.

    Dokument po tym kroku

  23. Krok 23: Kąt drogi, droga i prędkość nad dnem (P5-P7)

    Kryteria: , ,

    R.4.8 Obliczenie kąta drogi nad dnem statku. KDd=011,5° Kryterium spełnione wartość mieści się w tolerancji: (±2 °).

    R.4.7 Obliczenie drogi statku nad dnem. D d = 23,1 Mm. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±1 mila morska).

    R.4.6 Obliczenie prędkości statku nad dnem V d = 15,4 w. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±1 węzeł)

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Obliczenie prędkości i drogi nad dnem (Pozycja 5-7): Vd, Dd, KDd.

    Rzeczywisty ruch statku w tym czasie to odcinek od Pozycji-5 do Pozycji-7: KDd = 011,5°, Dd = 23,1 Mm. Kontrolnie ze współrzędnych (wzory średniej szerokości): Δφ = 22,6′, Δλ = 7,9′, φśr = 54°43,3’N, odejście Δl = Δλ·cos φśr = 4,6 Mm, KDd = arctg(Δl/Δφ) ≈ 011,5°, Dd = √(Δφ² + Δl²) ≈ 23,1 Mm. Prędkość nad dnem: Vd = Dd : ΔT = 23,1 : 1,50 = 15,4 w.

    Dokument po tym kroku

  24. Krok 24: Kierunek i prędkość prądu

    Kryteria:

    R.4.9 Obliczenie kierunku i prędkości prądu. K p = 142,5° V p = 2,5 w Kryterium spełnione wartości mieści się w tolerancji: (±5° oraz ±1,0 węzeł)..

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie powyższych danych określ parametry ruchu statku oraz kierunek i prędkość prądu (Kp, Vp) występującego na tym akwenie. Obliczenie parametrów prądu: Vp, Kp.

    Różnica między pozycją zliczoną (gdzie byłby statek bez prądu) a obserwowaną (gdzie naprawdę jest) to działanie prądu. Wektor od Pozycji-6 do Pozycji-7 ma kierunek Kp = 142,5° i długość 3,79 Mm - tyle prąd przesunął statek w ciągu 90 min, więc Vp = 3,79 : 1,50 = 2,5 w.

    Typowe błędy

    Wektor prądu biegnie OD pozycji zliczonej DO obserwowanej - odwrotny kierunek daje Kp różny o 180°.

    Dokument po tym kroku

  25. Etap 4: Nakres na kalce

    Krok 25 · po tym etapie masz 38 z 57 kryteriów (pkt)

    Krok 25: Opis i kontrola nakresu na kalce

    Kryteria: , , ,

    R.1.1 Wykreślenie na kalce KDd, na całej trasie zliczenia graficznego drogi statku.

    R.1.2 Opisanie kątów drogi nad dnem.

    R.1.3 Opisanie pozycji zliczonych i obserwowanych.

    R.1.10 Estetyka pracy na mapie.

    ok. 5 min
    Polecenie z arkusza

    UWAGA: Pamiętaj, aby w prawym górnym rogu opisać kalkę swoim numerem PESEL. Kalkę należy również zorientować względem mapy nawigacyjnej BHMW nr 252, wykreślając na niej przecinające się części południka 014°E i równoleżnika 55°N.

    W prawym górnym rogu kalki wpisz numer PESEL (w tym rozwiązaniu w miejscu numeru stoi imię i nazwisko autora), a na kalce odrysuj z mapy fragmenty południka 014°E i równoleżnika 55°N w miejscu ich przecięcia - po nich egzaminator nakłada kalkę na mapę nr 252.

    Egzaminator sprawdza na kalce: linie KDd na całej trasie zliczenia graficznego (P1-P2-P3-P4 i P5-P7), opis każdego kąta drogi nad dnem (wartość nad linią), opis pozycji (obserwowane kółkiem z kropką, zliczone kreską prostopadłą do drogi, przy każdej godzina i odczyt logu) oraz estetykę: cienkie, ciągłe linie, czytelne opisy, brak skreśleń.

    Typowe błędy

    Kalka bez wykreślonego przecięcia 014°E i 55°N nie daje się nałożyć na mapę - egzaminator nie sprawdzi wtedy położenia pozycji.

    Dokument po tym kroku

  26. Etap 5: Meldunek radarowy

    Kroki 26-30 · po tym etapie masz 48 z 57 kryteriów (pkt)

    Krok 26: Naniesienie pozycji echa i linia ruchu względnego

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    W dniu 18 czerwca 2023 r. w warunkach dobrej widzialności statek położył się na kurs rzeczywisty KR =095° i płynął tym kursem z prędkością V = 15 węzłów. Za pomocą radaru wykryto jednostkę i postanowiono sporządzić meldunek radarowy. Zgodnie z poniższymi danymi naniesiono na nakres radarowy dwie pozycję echa: 1036 NR1 = 135° - D1 = 5,5 Mm 1042 NR2 = 130° - D2 = 4,0 Mm

    Środek planszetu to statek własny (Kw = 095,0°, V = 15 w). Nanieś dwie pozycje echa: P0 o 1036 (namiar 135,0°, odległość 5,5 Mm) i P6 o 1042 (namiar 130,0°, odległość 4,0 Mm) - pierścienie planszetu są co 1 Mm. Linia przez P0 i P6, przedłużona za P6, to linia ruchu względnego echa: w ciągu 6 min echo przesunęło się o 1,55 Mm, czyli kurs względny Kp = 328,0°, prędkość względna Vp = 15,5 w.

    Dokument po tym kroku

  27. Krok 27: Trójkąt prędkości: kurs i prędkość rzeczywista obserwowanej jednostki

    Kryteria: , , ,

    R.5.1 Kurs rzeczywisty obserwowanej jednostki: K o =030 ° Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±5°).

    R.5.2 Prędkość rzeczywista obserwowanej jednostki: V o =13,5 w Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±2 węzły).

    R.5.6 Wykreślenie i opisanie na nakresie radarowym wektorów prędkości: Vp ,Vw i Vo Kryterium spełnione gdy prawidłowo są wykreślone wszystkie wektory

    R.5.7 Wykreślenie i opisanie na nakresie radarowym wektorów kursu Kp i Ko Kryterium spełnione gdy prawidłowo są wykreślone oba wektory

    ok. 6 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź meldunek radarowy (Określ: Ko, Vo, CPA , TCPA, A) W tym celu wykorzystaj załączony do zadania nakres radarowy a wyniki wpisz do poniższych tabelek.

    Ruch względny echa to złożenie ruchu jednostki i (odwróconego) ruchu statku własnego: Vo = Vw + Vp. Od P0 odłóż do tyłu wektor statku własnego za 6 min: kierunek przeciwny do Kw, długość 15 · 6/60 = 1,50 Mm - koniec to punkt W. Odcinek od W do P6 to wektor rzeczywisty jednostki w ciągu 6 min: kierunek Ko = 029,5°, długość 1,36 Mm, czyli Vo = 13,6 w.

    Typowe błędy

    Wektor statku własnego odkłada się od P0 przeciwnie do kursu (W to miejsce, w którym echo byłoby, gdyby jednostka stała); odłożony zgodnie z kursem daje kurs jednostki odwrócony.

    Dokument po tym kroku

  28. Krok 28: Odległość i czas największego zbliżenia

    Kryteria: , ,

    R.5.3 Odległość największego zbliżenia: CPA= 12,5 kbl lub 1,25 Mm Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±5 kbl).

    R.5.4 Czas od osiągnięcia odległości największego zbliżenia: TCPA= 15 min lub 1057 Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±5 min).

    R.5.9 Zaznaczenie i opisanie na nakresie radarowym CPA Kryterium spełnione gdy prawidłowo zaznaczono CPA

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź meldunek radarowy (Określ: Ko, Vo, CPA , TCPA, A) W tym celu wykorzystaj załączony do zadania nakres radarowy a wyniki wpisz do poniższych tabelek.

    Poprowadź ze środka planszetu prostopadłą do przedłużonej linii ruchu względnego. Jej długość to CPA = 1,23 Mm, czyli 12,3 kbl (1 kabel = 0,1 Mm). Od P6 do spodka prostopadłej jest 3,81 Mm; przy prędkości względnej 15,5 w echo pokona to w 3,81 : 15,5 · 60 ≈ 15 min, czyli TCPA = 15 min od 1042, o 1057.

    Dokument po tym kroku

  29. Krok 29: Aspekt

    Kryteria: ,

    R.5.5 Aspekt: A=080 °lb Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±5°).

    R.5.8 Zaznaczenie i opisanie na nakresie radarowym Aspektu Kryterium spełnione gdy prawidłowo zaznaczono Aspekt

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź meldunek radarowy (Określ: Ko, Vo, CPA , TCPA, A) W tym celu wykorzystaj załączony do zadania nakres radarowy a wyniki wpisz do poniższych tabelek.

    Aspekt to kąt między kursem obserwowanej jednostki a kierunkiem, w którym z niej widać statek własny, liczony od jej dziobu w lewo (lb) albo w prawo (pb). Z P6 statek własny jest w namiarze 130,0° + 180° = 310,0°, a jednostka idzie kursem 029,5°: różnica 310,0° − 029,5° daje A = 079,5° lb - statek własny widać z jej lewej burty.

    Dokument po tym kroku

  30. Krok 30: Wzajemna sytuacja statków

    Kryteria:

    R.5.10 Określenie wzajemnej sytuacji statków Kryterium spełnione gdy zaznaczono tylko i wyłącznie opcje: 2, 3 ,5

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Określ wzajemną sytuację statków poprzez zaznaczenie znakiem „X”. odpowiedniej opcji.

    Trzy wnioski wynikają wprost z konstrukcji na planszecie:

    • 2) pierwszeństwo ma obserwowany statek - jednostka jest z prawej burty (namiar 130° przy kursie 095°, kąt kursowy 35° pb), a jej namiar zmienia się powoli, więc to sytuacja kursów przecinających się: statek, który ma drugi z prawej burty, ustępuje mu drogi (prawidło 15 MPDM); - 3) statki są bezpieczne i nie trzeba manewrować - CPA = 1,23 Mm jest większa od bezpiecznej odległości mijania 1 Mm podanej w arkuszu; - 5) obiekt przejdzie przed dziobem - przedłużona linia ruchu względnego przecina linię kursu statku własnego przed nim (ok. 1,5 Mm przed dziobem, po ok. 11 min od 1042), a punkt największego zbliżenia leży na lewym dziobie.

    Pozostałe opcje odpadają: nie ma nadmiernego zbliżenia (CPA powyżej 1 Mm), a echo nie przejdzie za rufą. Klucz uznaje zadanie tylko przy zaznaczeniu dokładnie opcji 2, 3 i 5.

    Typowe błędy

    Opcje 2 i 3 nie wykluczają się: pierwszeństwo wynika z prawideł, a brak potrzeby manewru z CPA większej od bezpiecznej odległości mijania.

    Dokument po tym kroku

  31. Etap 6: Tabela 4. Zliczenie matematyczne - powiększona szerokość

    Kroki 31-36 · po tym etapie masz 57 z 57 kryteriów (pkt)

    Krok 31: Dewiacja i deklinacja

    Kryteria: ,

    R.6.2 Dewiacja kompasu magnetycznego: δ=-2,0° Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±0,1°).

    R.6.3 Deklinacja magnetyczna: d=+6,0° Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±0,1°).

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Dnia 19 czerwca 2023 r. statek manewrował po akwenie, na którym nie odnotowano oddziaływania wiatru i prądu powodujących dryf i znos. Na akwenie tym deklinacja magnetyczna wynosi: 5°18’E 2016(6’E). Obliczenie KDd: KK, + (±δ), KM, + (±d).

    Dewiację odczytaj z tabeli dewiacji dla kursu kompasowego KK = 175,0°. Takiego wiersza w tabeli nie ma, więc interpoluj między sąsiednimi: 170° ma δ = −2,5°, 180° ma δ = −1,5°, a 175,0° leży w połowie, więc δ = −2,0°.

    Deklinację z mapy uaktualnij na rok zliczenia: 5°18’E 2016(6’E) to 5°18′E w 2016 r. i roczny przyrost 6′E. Do 2023 r. mija 7 lat: 5°18′ + 7 · 6′ = 6°00′E, czyli d = +6,0° (deklinacja E ma znak plus).

    Typowe błędy

    Dewiację bierze się dla kursu KOMPASOWEGO (KK), a deklinację trzeba przeliczyć na rok zliczenia - bez tego KDd przesuwa się o kilkadziesiąt minut kątowych, a tolerancja klucza to 0,1°.

    Dokument po tym kroku

  32. Krok 32: Kąt drogi nad dnem

    Kryteria:

    R.6.4 Kąt drogi nad dnem: KDd =179,0° Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±0,1°).

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    O godzinie 0745 płynął kursem kompasowym KK = 175,0° Obliczenie KDd: KR, + (±α), KDw, + (±β), KDd.

    Poprawki dodaj po kolei: KM = KK + δ = 175,0° + (−2,0°) = 173,0°, KR = KM + d = 173,0° + (+6,0°) = 179,0°. Arkusz mówi, że na akwenie nie ma wiatru ani prądu powodujących dryf i znos, więc α = 0° i β = 0°: KDw = KR = 179,0° i KDd = KDw = 179,0°.

    Dokument po tym kroku

  33. Krok 33: Powiększona szerokość pozycji wyjścia

    Kryteria:

    R.6.1 Powiększona szerokość: V A =4871,2' Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±0,5').

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    i znajdował się na pozycji określonej za pomocą systemu GPS φA = 62°54,0’N λA = 019°20,0’E. VA =

    Metoda powiększonej szerokości (Merkatora) zamienia szerokość geograficzną na „powiększoną szerokość” V - odległość od równika na mapie Merkatora, wyrażoną w minutach równika. Odczytaj ją z Tablicy 11 (rysunek 3, szerokości 58°-68°): w wierszu 62° i kolumnie 54,0′ jest VA = 4871,2′ dla φA = 62°54,0’N.

    Typowe błędy

    Wiersz tablicy to pełne stopnie szerokości, kolumna to minuty - pomylenie ich daje wartość różną o setki minut.

    Dokument po tym kroku

  34. Krok 34: Różnica szerokości i szerokość pozycji docelowej

    Kryteria:

    R.6.5 Różnica szerokości geograficznej: Δφ = -488,03' lub Δφ = -8°08,03' Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±0,5').

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Jaka będzie pozycja statku (φB λB) po przebyciu drogi D = 488,1 Mm? Δφ = D∙cos KDd = φB = φA + ∆φ =

    Różnica szerokości to rzut drogi na południk: Δφ = D · cos KDd = 488,1 · cos 179,0° = 488,1 · (−0,99985) = −488,03′, czyli −8°08,03′ (minus, bo statek idzie na południe). Stąd φB = φA + Δφ = 62°54,0’N − 8°08,03′ = 54°46,0’N.

    Dokument po tym kroku

  35. Krok 35: Powiększona szerokość pozycji docelowej i różnica

    Kryteria: ,

    R.6.6 Powiększona szerokość: V B =3924,8' Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±0,5').

    R.6.7 Różnica powiększonej szerokości: ΔV = - 946,4'. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±0,5 mili morskiej).

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    VB = ∆V = VB − VA =

    Dla φB = 54°46,0’N odczytaj z Tablicy 11 (rysunek 2, szerokości 47°-57°) wiersz 54°, kolumna 46,0′: VB = 3924,8′. Różnica powiększonych szerokości: ΔV = VB − VA = 3924,8 − 4871,2 = −946,4′.

    Typowe błędy

    ΔV liczy się z powiększonych szerokości, nie z Δφ - na tak dużej różnicy szerokości różnica przekracza 450′ i Δλ wychodzi o połowę za mała.

    Dokument po tym kroku

  36. Krok 36: Różnica długości i pozycja docelowa

    Kryteria: ,

    R.6.8 Różnica długości geograficznej: Δλ= 16,5' Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±0,5').

    R.6.9 Współrzędne pozycji docelowej: φ B = 54°46,0’N λ B = 019°36,5’E Kryterium spełnione gdy obie współrzędne mieszczą się w tolerancji: ( ±1').

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    ∆λ = ΔV∙tan KDd = λB = λA + ∆λ = Obliczone i odczytane wartości wpisz do arkusza egzaminacyjnego

    Różnica długości geograficznej: Δλ = ΔV · tan KDd = (−946,4) · tan 179,0° = (−946,4) · (−0,01746) = +16,5′ - plus, czyli na wschód (kurs 179° ma niewielką składową wschodnią). Pozycja docelowa: φB = 54°46,0’N, λB = λA + Δλ = 019°20,0’E + 16,5′ = 019°36,5’E.

    Typowe błędy

    Znak Δλ wynika z iloczynu: ΔV ujemne (na południe) razy tangens kursu z drugiej ćwiartki (ujemny) daje plus - zgubiony minus odsyła statek na zachód.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.