Przejdź do głównej treści
TWO.07-01-23.01-SGStyczeń 2023 · 25 kroków · ok. 106 min · 45 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Planowanie podróży statku PELAGOS

Rozwiązanie arkusza TWO.07-01-23.01-SG: m/s „PELAGOS” na akwenie mapy BHMW nr 251 (Zatoka Gdańska). Żyrokompas ma poprawkę
Δż = +2°, a log współczynnik korekcyjny WK = 1,05 (Vw = VL · WK). Zadanie obejmuje pozycje obserwowane (tabela 1), drugi
i pierwszy problem żeglugi na prądzie z nakresem na kalce (tabele 2 i 3), obliczenia statecznościowe z pantokaren
i charakterystyk geometrycznych statku (tabela 4) oraz kontrolę dewiacji kompasu z krzywą i tabelą dewiacji (tabela 5).

Co jest rozwiązane, a co opisane. Wszystkie tabele z arkusza są wypełnione krok po kroku: każda liczba jest policzona tak, jak liczy się ją na kartce, i porównana z kluczem oceniania w jego tolerancji. Mapy BHMW, na której pracuje się na egzaminie, nie ma w arkuszu, więc pozycji wyznaczanych z namiarów, kątów poziomych i odległości do latarni nie da się tu wykreślić - ich współrzędne są przyjęte z klucza oceniania (każdy taki krok to mówi), a wszystko, co z nich wynika, jest policzone. Kąty drogi i drogi między pozycjami, które na mapie zdejmuje się przenośnikiem i cyrklem, są dodatkowo policzone ze współrzędnych wzorami średniej szerokości - to kontrola pomiaru z mapy.

Nakres na kalce pokazuje schemat (siatka współrzędnych, pozycje, linie drogi, trójkąty prędkości), a nie rysunek na mapie. Wpisy w tabelach są odręczne (granatowe), pola uzupełniane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Wyniki zaokrąglone jak w arkuszu: kursy do 0,5°, prędkości do 0,1 w, drogi i odczyty logu do 0,1 Mm, czas do 1 min, współrzędne do 0,1′.

Tabele 4 i 5 są w całości z danych arkusza (pantokareny, charakterystyki geometryczne, deklinacja z mapy, porównanie KK i KŻ).

Jak liczą się punkty. Klucz ma 45 kryteriów, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 34 punkty - można stracić 11 kryteriów i nadal zdać. Przy większości wyników klucz podaje tolerancję (np. ±2° dla kursu, ±1 Mm dla drogi, ±1′ dla współrzędnych), więc wynik z mapy, który nieco różni się od liczb w tym rozwiązaniu, nadal daje punkt. To jedno z możliwych rozwiązań.

Arkusz i pliki do pobrania Treść arkusza (PDF)

  1. Etap 1: Tabela 1. Pozycje obserwowane

    Kroki 1-3 · po tym etapie masz 6 z 45 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Tabela 1: Pozycja-1 - wykreślenie i współrzędne

    Kryteria: ,

    R.1.1 Współrzędne Pozycji-1. φ 1 =54°29’N Kryterium spełnione gdy współrzędna mieści się w tolerancji: ( ±2').

    R.1.2 Współrzędne Pozycji-1. λ1=019°00’E Kryterium spełnione gdy współrzędna mieści się w tolerancji: ( ±2').

    ok. 6 min
    Polecenie z arkusza

    Określ pozycję statku za pomocą namiaru i odległości Namiar na Lt. Hel NŻ=315° odległość d=9,5 Mm

    Namiar żyrokompasowy zamień na rzeczywisty: NR = NŻ + Δż = 315° + 2° = 317°. Od Lt. Hel wykreśl namiar odwrotny 317° − 180° = 137°, a na nim odłóż cyrklem odległość 9,5 Mm (z ramki bocznej mapy, 1′ szerokości = 1 Mm). Mapy BHMW nie ma w arkuszu, więc współrzędne przyjęto z klucza oceniania: φ1 = 54°29,0’N, λ1 = 019°00,0’E (klucz przyjmuje ±2′ dla każdej współrzędnej).

    Typowe błędy

    Namiar żyrokompasowy wykreślony bez poprawki Δż albo jako namiar „od statku” zamiast odwrotnego od latarni przesuwa pozycję o więcej niż 2′.

    Dokument po tym kroku

  2. Krok 2: Tabela 1: Pozycja-2 - wykreślenie i współrzędne

    Kryteria: ,

    R.1.3 Współrzędne Pozycji-2. φ 2 =54°58,5’N Kryterium spełnione gdy współrzędna mieści się w tolerancji: ( ±2').

    R.1.4 Współrzędne Pozycji-2. λ2=017°55’E Kryterium spełnione gdy współrzędna mieści się w tolerancji: ( ±2').

    ok. 6 min
    Polecenie z arkusza

    Określ pozycję statku za pomocą dwóch namiarów Namiar 1 na Lt. Stilo NŻ=207° Namiar 2 na Lt. Rozewie NŻ=119°

    Namiary rzeczywiste: NR = 207° + 2° = 209° na Lt. Stilo i 119° + 2° = 121° na Lt. Rozewie. Od każdej latarni wykreśl namiar odwrotny (029° od Lt. Stilo i 301° od Lt. Rozewie) - pozycja leży na przecięciu linii. Mapy BHMW nie ma w arkuszu, więc współrzędne przyjęto z klucza oceniania: φ2 = 54°58,5’N, λ2 = 017°55,0’E (klucz przyjmuje ±2′ dla każdej współrzędnej).

    Typowe błędy

    Namiar żyrokompasowy wykreślony bez poprawki Δż albo jako namiar „od statku” zamiast odwrotnego od latarni przesuwa pozycję o więcej niż 2′.

    Dokument po tym kroku

  3. Krok 3: Tabela 1: Pozycja-3 - wykreślenie i współrzędne

    Kryteria: ,

    R.1.5 Współrzędne Pozycji-3. φ 3 =54°51’N Kryterium spełnione gdy współrzędna mieści się w tolerancji: ( ±2').

    R.1.6 Współrzędne Pozycji-3. λ3=018°50’E Kryterium spełnione gdy współrzędna mieści się w tolerancji: ( ±2').

    ok. 6 min
    Polecenie z arkusza

    Określ pozycję statku za pomocą dwóch odległości odległość 1 do światło lotnicze AREO F Władysławowo d=15 Mm odległość 2 do Lt. Jastarnia d=10,4 Mm

    Z każdego światła zatocz cyrklem łuk: promień 15 Mm od światła lotniczego Władysławowo i 10,4 Mm od Lt. Jastarnia. Łuki przecinają się w dwóch punktach - pozycją jest punkt na morzu (drugi wypada na lądzie albo daleko od trasy). Mapy BHMW nie ma w arkuszu, więc współrzędne przyjęto z klucza oceniania: φ3 = 54°51,0’N, λ3 = 018°50,0’E (klucz przyjmuje ±2′ dla każdej współrzędnej).

    Typowe błędy

    Łuk zatoczony promieniem w kablach zamiast milach albo odczyt promienia z ramki górnej (długości) zamiast bocznej daje błędną pozycję.

    Dokument po tym kroku

  4. Etap 2: Tabela 2. Czynne uwzględnianie wiatru i prądu

    Kroki 4-10 · po tym etapie masz 15 z 45 kryteriów (pkt)

    Krok 4: Pozycja-1 - z arkusza

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dnia 12 czerwca o godzinie 1100 i odczycie logu = OL 12,0 statek rozpocznie podróż morską z Pozycji -1.

    Współrzędne tej pozycji są wydrukowane w arkuszu: φ1 = 55°35,0’N, λ1 = 021°00,0’E. Na kalce nanieś ją cyrklem i linijką równoległą z ramek mapy (szerokość z ramki bocznej, długość z ramki górnej lub dolnej) i oznacz jako pozycję obserwowaną, z godziną i odczytem logu.

    Dokument po tym kroku

  5. Krok 5: Pozycja-2 - z arkusza

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Położyć statek na taki kurs żyrokompasowy KŻ i płynąć z taką prędkością aby o godzinie 1245 statek osiągnął Pozycję-2.

    Współrzędne tej pozycji są wydrukowane w arkuszu: φ2 = 55°12,0’N, λ2 = 020°22,0’E. Na kalce nanieś ją cyrklem i linijką równoległą z ramek mapy (szerokość z ramki bocznej, długość z ramki górnej lub dolnej) i oznacz jako pozycję obserwowaną, z godziną i odczytem logu.

    Dokument po tym kroku

  6. Krok 6: Kąt drogi nad dnem, droga i prędkość nad dnem (P1-P2)

    Kryteria: , ,

    R.3.1 Obliczenie kąta drogi nad dnem na kursie statku. KDd=223 °. Kryterium spełnione wartość mieści się w tolerancji: (±2 °).

    R.3.4 Obliczenie drogi statku nad dnem na kursie statku. D d = 31,7 Mm. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±2 mile morskie).

    R.3.7 Obliczenie prędkości statku nad dnem V d = 18,1 w. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±2 węzły)

    ok. 5 min
    Polecenie z arkusza

    Do obliczeń czasu drogi i prędkości wykorzystaj: Dane Pozycji-2: T2 = 1245, φ2 = 55° 12ʹN, λ2 = 020° 22ʹE. Obliczenie drogi: Dd. Obliczenie prędkości: Vd.

    Połącz Pozycję-1 z Pozycją-2: ten odcinek to droga statku nad dnem. Przenośnikiem odczytaj jego kierunek względem południka (KDd = 223,0°), a cyrklem zmierz długość na ramce bocznej mapy (1′ szerokości = 1 Mm): Dd = 31,5 Mm. Kontrolnie ze współrzędnych (wzory średniej szerokości): Δφ = −23,0′, Δλ = −38,0′, φśr = 55°23,5’N, odejście Δl = Δλ·cos φśr = −21,6 Mm, KDd = arctg(Δl/Δφ) ≈ 223,0°, Dd = √(Δφ² + Δl²) ≈ 31,5 Mm.

    Czas na przebycie tej drogi: ΔT = 1245 − 1100 = 105 min = 1,75 h, stąd prędkość nad dnem Vd = Dd : ΔT = 31,5 : 1,75 = 18,0 w.

    Dokument po tym kroku

  7. Krok 7: Trójkąt prędkości: prędkość i kąt drogi po wodzie

    Kryteria: , ,

    R.3.6 Obliczenie prędkości statku po wodzie Vw = 15,7 w. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±2 węzły)

    R.3.2 Obliczenie kąta drogi statku po wodzie. KDw=216,5 °. Kryterium spełnione wartość mieści się w tolerancji: (±2 °).

    R.2.1 Wykreślenie metodą graficzną czynnego uwzględniania prądu

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Wiatr E-2°B powodujący dryf statku równy 3°. Występuje prąd o parametrach Kp = 260° Vp = 3 węzły.

    Prąd przesuwa statek względem dna, więc wektor prędkości nad dnem jest sumą wektora prędkości po wodzie i wektora prądu: Vd = Vw + Vp. Szukany wektor po wodzie to różnica Vw = Vd − Vp. Graficznie na kalce: z Pozycji-1 odłóż wektor prądu (Kp = 260,0°, długość 3 Mm - prędkość prądu w ciągu 1 godziny), a na linii KDd odłóż Vd = 18,0 Mm. Odcinek od końca wektora prądu do końca wektora Vd to wektor prędkości po wodzie: jego kierunek to KDw = 216,5°, a długość to Vw = 15,7 w.

    Poprawka na prąd to różnica kątów: pp = KDd − KDw = 223,0° − 216,5° = +6,5°.

    Typowe błędy

    Odwrócony wektor prądu (odłożony „pod prąd”) daje kurs, który znosi statek jeszcze dalej od celu - wektor prądu odkłada się zgodnie z kierunkiem Kp, czyli tam, dokąd prąd płynie.

    Dokument po tym kroku

  8. Krok 8: Droga po wodzie

    Kryteria:

    R.3.5 Obliczenie drogi statku po wodzie. Dw = 27,7 Mm. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±2 mile morskie).

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Obliczenie drogi: Dw =

    W tym samym czasie ΔT = 1,75 h statek przepływa względem wody Dw = Vw · ΔT = 15,7 · 1,75 = 27,5 Mm. To tę drogę liczy log, bo mierzy ruch względem wody, a nie nad dnem.

    Dokument po tym kroku

  9. Krok 9: Poprawka na wiatr, kurs rzeczywisty i żyrokompasowy

    Kryteria:

    R.3.3 Obliczenie kursu żyrokompasowego na kursie statku. KŻ=211,5 °. Kryterium spełnione wartość mieści się w tolerancji: (±2 °).

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Obliczenie KŻ: KDd, (±pp), KDw, (±pw), KR, (±Δż), KŻ

    Wiatr E (2°B) wieje z kierunku 090°, a statek idzie po wodzie kątem drogi 216,5° - wiatr przychodzi więc z lewej burty. Znaki poprawek: dryf (α) i poprawka na wiatr (pw) są dodatnie, gdy wiatr wieje z lewej burty (znosi statek w prawo), a ujemne, gdy wieje z prawej burty; KDw = KR + α, a przy czynnym uwzględnianiu wiatru KR = KDw − pw. Tutaj pw = +3,0°, więc KR = KDw − pw = 216,5° − (+3,0°) = 213,5°.

    Żyrokompas ma poprawkę Δż = +2,0° (KR = KŻ + Δż), więc kurs, który trzeba nastawić: KŻ = KR − Δż = 213,5° − (+2,0°) = 211,5°.

    Typowe błędy

    Zły znak poprawki na wiatr albo poprawki żyrokompasu przesuwa kurs o dwukrotność poprawki (tu o 6°) - to więcej niż tolerancja klucza.

    Dokument po tym kroku

  10. Krok 10: Prędkość według logu i odczyt logu w Pozycji-2

    Kryteria:

    R.3.8 Odczyt logu w pozycji 2 OL2 = 38,3 Mm. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±2 mile morskie)

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Obliczenie prędkości: VL. Dane Pozycji-2: ROL, OL2. Obliczone i odczytane wartości wpisz do arkusza egzaminacyjnego.

    Log ma współczynnik korekcyjny WK = 1,05, więc pokazuje prędkość VL = Vw : WK = 15,7 : 1,05 = 15,0 w. Różnica odczytów logu za ΔT: ROL = VL · ΔT = 15,0 · 1,75 = 26,3, a odczyt w Pozycji-2: OL2 = OL1 + ROL = 12,0 + 26,3 = 38,3. Godzinę i odczyt logu wpisz też przy pozycji na kalce.

    Dokument po tym kroku

  11. Etap 3: Tabela 3. Bierne uwzględnianie wiatru i prądu

    Kroki 11-14 · po tym etapie masz 24 z 45 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Kurs rzeczywisty, dryf i kąt drogi po wodzie

    Kryteria:

    R.4.1 Obliczenie kąta drogi statku po wodzie. KDw=224 °. Kryterium spełnione wartość mieści się w tolerancji: (±2 °).

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    W Pozycji-2 wykonać zwrot i położyć statek na kurs żyrokompasowy KŻ=218° i z prędkością wskazaną przez log VL = 12,4 węzłów. Płynąć tym kursem przez 120 minut do Pozycji-3. Wiatr E-2°B powodujący dryf statku równy 4°.

    Kurs żyrokompasowy jest dany: KŻ = 218,0°, więc KR = KŻ + Δż = 218,0° + (+2,0°) = 220,0°. Wiatr E (2°B, z kierunku 090°) przy tym kursie wieje z lewej burty, więc dryf α = +4,0° (wiatr z lewej burty znosi statek w prawo, więc dryf jest dodatni). KDw = KR + α = 220,0° + (+4,0°) = 224,0°.

    Typowe błędy

    Przy biernym uwzględnianiu wiatru dryf dodaje się do kursu rzeczywistego (KDw = KR + α) - odejmowanie go to typowy błąd przeniesiony z zadania czynnego.

    Dokument po tym kroku

  12. Krok 12: Trójkąt prędkości: kąt drogi i prędkość nad dnem

    Kryteria: , , ,

    R.4.2 Obliczenie kąta drogi nad dnem na kursie statku. KDd=235 °. Kryterium spełnione wartość mieści się w tolerancji: (±2 °).

    R.4.6 Obliczenie prędkości statku nad dnem V d = 14,4 w. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±2 węzły)

    R.4.5 Obliczenie prędkości statku po wodzie Vw = 13 w. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±2 węzły)

    R.2.5 Wykreślenie metodą graficzną biernego uwzględniania prądu

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Występuje prąd o parametrach Kp = 290° Vp = 3 węzły. Obliczenie KDd: KDw, (±β), KDd. Obliczenie prędkości: Vd, Vw.

    Log ma współczynnik korekcyjny WK = 1,05, więc prędkość po wodzie Vw = VL · WK = 12,4 · 1,05 = 13,0 w. Teraz kurs jest znany, a szukasz drogi nad dnem, więc wektory się dodaje: z Pozycji-2 odłóż wektor po wodzie (KDw = 224,0°, 13,0 Mm na godzinę), a z jego końca wektor prądu (Kp = 290,0°, 3 Mm). Odcinek od Pozycji-2 do końca wektora prądu to wektor nad dnem: KDd = 235,0°, Vd = 14,5 w. Znos to różnica β = KDd − KDw = +11,0°.

    Dokument po tym kroku

  13. Krok 13: Drogi i współrzędne Pozycji-3

    Kryteria: , , ,

    R.4.4 Obliczenie drogi statku po wodzie. Dw = 26 Mm. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±2 mile morskie).

    R.4.3 Obliczenie drogi statku nad dnem na kursie statku. D d = 28,8 Mm. Kryterium spełnione gdy wartość mieści się w tolerancji: (±2 mile morskie).

    R.4.7 Współrzędne Pozycji-3. φ 3 =54°55,2’N Kryterium spełnione gdy współrzędna mieści się w tolerancji: ( ±2').

    R.4.8 Współrzędne Pozycji-3. λ3=019°40,9’E Kryterium spełnione gdy współrzędna mieści się w tolerancji: ( ±2').

    ok. 6 min
    Polecenie z arkusza

    Obliczenie drogi: Dd, Dw. Dane Pozycji-3: φ3, λ3.

    Czas na kursie: 120 min = 2,00 h. Dw = Vw · ΔT = 13,0 · 2,00 = 26,0 Mm, Dd = Vd · ΔT = 14,5 · 2,00 = 29,0 Mm. Na kalce odłóż Dd wzdłuż KDd od Pozycji-2 - to pozycja zliczona (Pozycja-3). Prędkość nad dnem odczytana z trójkąta zgadza się z rachunkiem: Vd = Dd : ΔT = 29,0 : 2,00 = 14,5 w.

    Współrzędne kontrolnie z wzorów średniej szerokości: Δφ = Dd·cos KDd = −16,6′, Δl = Dd·sin KDd = −23,8 Mm, Δλ = Δl : cos φśr = −41,5′, stąd φ3 = 54°55,4’N, λ3 = 019°40,5’E.

    Dokument po tym kroku

  14. Krok 14: Czas i odczyt logu w Pozycji-3

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Dane Pozycji-3: T3, OL3. Obliczone i odczytane wartości wpisz do arkusza egzaminacyjnego.

    Prędkość według logu jest dana: VL = 12,4 w. ROL = VL · ΔT = 12,4 · 2,00 = 24,8. Czas osiągnięcia pozycji: T3 = 1245 + 120 min = 1445, odczyt logu: OL3 = 38,3 + 24,8 = 63,1.

    Dokument po tym kroku

  15. Etap 4: Nakres na kalce

    Krok 15 · po tym etapie masz 30 z 45 kryteriów (pkt)

    Krok 15: Opis kalki i kontrola nakresu

    Kryteria: , , , , ,

    R.2.2 Wykreślenie na kalce KDd przy czynnym uwzględnianiu prądu

    R.2.3 Opisanie kątów drogi nad dnem przy czynnym uwzględnianiu prądu

    R.2.4 Opisanie pozycji zliczonych i obserwowanych logiem i czasem przy czynnym uwzględnianiu prądu

    R.2.6 Wykreślenie na kalce KDd przy biernym uwzględnianiu prądu

    R.2.7 Opisanie pozycji zliczonych i obserwowanych logiem i czasem przy biernym uwzględnianiu prądu

    R.2.8 Opisanie kątów drogi nad dnem przy biernym uwzględnianiu prądu

    ok. 5 min
    Polecenie z arkusza

    UWAGA: Pamiętaj, aby w prawym górnym rogu opisać kalkę swoim numerem PESEL. Kalkę należy również zorientować względem mapy nawigacyjnej BHMW nr 251, wykreślając na niej przecinające się części południka 021°E i równoleżnika 55°N.

    W prawym górnym rogu kalki wpisz numer PESEL (w tym rozwiązaniu w miejscu numeru stoi imię i nazwisko autora), a na kalce odrysuj z mapy fragmenty południka 021°E i równoleżnika 55°N w miejscu ich przecięcia - po nich egzaminator nakłada kalkę na mapę.

    Na nakresie egzaminator sprawdza osobno dla obu tabel: wykreślone linie KDd (P1-P2 i P2-P3), opis kątów drogi nad dnem (wartość nad linią) oraz opis pozycji godziną i odczytem logu (P1: 1100 / 12,0, P2: 1245 / 38,3, P3: 1445 / 63,1). Pozycja obserwowana to kółko z kropką, zliczona - kreska prostopadła do drogi.

    Typowe błędy

    Pozycja opisana tylko godziną (bez odczytu logu) nie spełnia kryterium opisu pozycji „logiem i czasem”.

    Dokument po tym kroku

  16. Etap 5: Tabela 4. Obliczenia statecznościowe

    Kroki 16-18 · po tym etapie masz 35 z 45 kryteriów (pkt)

    Krok 16: Wzniesienie metacentrum z charakterystyk geometrycznych

    Kryteria:

    R.5.1 Zapisano wartość - wzniesienie metacentrum - KM

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie charakterystyk geometrycznych oraz pantokaren, obliczyć dodatkowe ramię stateczności kształtu statku m/s „PELAGOS”. jeżeli: wyporność wynosi D = 16000 t. Obliczenia wykonać dla kątów 30°,45° a) Wykorzystując wyporność „D” statku - odczytaj i zapisz niezbędne dane zawarte w charakterystykach geometrycznych oraz pantokarenach.

    Charakterystyki geometryczne mają wejście po wyporności D (kolumna ρ = 1,025 t). Wyporność 16000 t jest w tabeli wprost: wiersz T = 7,35 m, D = 16000,00 t. W kolumnie KM tego wiersza: KM = 8,30 m (wzniesienie metacentrum poprzecznego nad stępką). Interpolacja nie jest potrzebna.

    Typowe błędy

    Odczyt z sąsiedniego wiersza (np. T = 7,30 m, D = 15916 t) to nadal 8,30 m, ale przy innych wypornościach trzeba interpolować - wejściem jest wyporność, nie zanurzenie.

    Dokument po tym kroku

  17. Krok 17: Ramiona stateczności kształtu z pantokaren

    Kryteria: ,

    R.5.2 Zapisano wartość – ramienia stateczności kształtu - Lk 30°

    R.5.3 Zapiusano wartość – ramienia stateczności kształtu - Lk 45°

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    a) Wykorzystując wyporność „D” statku - odczytaj i zapisz niezbędne dane zawarte w charakterystykach geometrycznych oraz pantokarenach.

    Pantokareny podają ramię stateczności kształtu lk dla kątów przechyłu 10°-75° i wyporności co 1000 t. W wierszu D = 16000 t: lk 30° = 4,42 m i lk 45° = 6,16 m.

    Dokument po tym kroku

  18. Krok 18: Dodatkowe ramię stateczności kształtu MS

    Kryteria: ,

    R.5.4 Obliczenie dodatkowego ramienia stateczności kształtu. MS 30°= 0,27 m . Kryterium spełnione wartość mieści się w tolerancji: (±0,2).

    R.5.5 Obliczenie dodatkowego ramienia stateczności kształtu. MS 45°= 0,29 m . Kryterium spełnione wartość mieści się w tolerancji: (±0,2).

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    b) Wykonaj niezbędne obliczenia na podstawie danych z punktu „2” oraz punktu „3” .

    Wzór podaje arkusz: MS = lk − KM · sin φ. MS 30° = 4,42 − 8,30 · sin 30° = 4,42 − 8,30 · 0,5 = 4,42 − 4,15 = 0,27 m, MS 45° = 6,16 − 8,30 · sin 45° = 6,16 − 8,30 · 0,7071 = 6,16 − 5,87 = 0,29 m.

    Typowe błędy

    KM mnoży się przez sinus kąta przechyłu - pomylenie sinusa z cosinusem przy 30° daje wynik ujemny.

    Dokument po tym kroku

  19. Etap 6: Tabela 5. Kontrola dewiacji

    Kroki 19-25 · po tym etapie masz 45 z 45 kryteriów (pkt)

    Krok 19: Deklinacja na rok 2023

    Kryteria:

    R.6.1 Uaktualniono wartość deklinacji.

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    W rejonie manewrowania statku deklinacja magnetyczna odczytana z mapy wynosiła. Magnetic Variation 4°43’E 2012 (7’E) Przebieg obliczeń deklinacji w 2023 roku. Aktualna deklinacja w 2023 roku.

    Deklinację z mapy podaje się na rok wydania (2012) z rocznym przyrostem 7′ w kierunku E. Od 2012 do 2023 roku mija 11 lat: 4°43′ + 11 · 7′ = 4°43′ + 77′ = 4°43′ + 1°17′ = 6°00′E, czyli d = +6,0° (deklinacja E ma znak plus).

    Typowe błędy

    Pominięcie rocznej zmiany deklinacji przesuwa wszystkie dewiacje o 1,3° - przy tolerancji wyników 0,5° to błąd na każdym kursie.

    Dokument po tym kroku

  20. Krok 20: Dewiacja na kursach 000° i 045°

    Kryteria: ,

    R.6.2 Obliczono wartość dewiacja dla 000° = 2°

    R.6.3 Obliczono wartość dewiacja dla 45° = 0,5°

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz dewiację kompasu magnetycznego na ośmiu kursach kompasowych.

    Porównanie kompasów: kurs rzeczywisty z żyrokompasu KR = KŻ + Δż, kurs magnetyczny KM = KR − d, a dewiacja δ = KM − KK (dodatnia, gdy KM jest większy od KK). KK 000°: KR = 6,0° + 2° = 8,0°, KM = KR − d = 8,0° − 6,0° = 2,0°, δ = KM − KK = +2,0°. KK 045°: KR = 49,5° + 2° = 51,5°, KM = KR − d = 51,5° − 6,0° = 45,5°, δ = KM − KK = +0,5°.

    Typowe błędy

    Odjęcie poprawki żyrokompasu zamiast jej dodania (KR = KŻ + Δż) albo dodanie deklinacji zamiast odjęcia zmienia dewiację o 4° lub 12°.

    Dokument po tym kroku

  21. Krok 21: Dewiacja na kursach 090° i 135°

    Kryteria: ,

    R.6.4 Obliczono wartość dewiacja dla 90° = -2,5°

    R.6.5 Obliczono wartość dewiacja dla 135° = -4°

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz dewiację kompasu magnetycznego na ośmiu kursach kompasowych.

    KK 090°: KR = 91,5° + 2° = 93,5°, KM = KR − d = 93,5° − 6,0° = 87,5°, δ = KM − KK = −2,5°. KK 135°: KR = 135,0° + 2° = 137,0°, KM = KR − d = 137,0° − 6,0° = 131,0°, δ = KM − KK = −4,0°.

    Dokument po tym kroku

  22. Krok 22: Dewiacja na kursach 180° i 225°

    Kryteria: ,

    R.6.6 Obliczono wartość dewiacja dla 180° = -1,5°

    R.6.7 Obliczono wartość dewiacja dla 225° = 2°

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz dewiację kompasu magnetycznego na ośmiu kursach kompasowych.

    KK 180°: KR = 182,5° + 2° = 184,5°, KM = KR − d = 184,5° − 6,0° = 178,5°, δ = KM − KK = −1,5°. KK 225°: KR = 231,0° + 2° = 233,0°, KM = KR − d = 233,0° − 6,0° = 227,0°, δ = KM − KK = +2,0°.

    Dokument po tym kroku

  23. Krok 23: Dewiacja na kursach 270° i 315°

    Kryteria: ,

    R.6.8 Obliczono wartość dewiacja dla 270° = 4°

    R.6.9 Obliczono wartość dewiacja dla 315° = 3°

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz dewiację kompasu magnetycznego na ośmiu kursach kompasowych.

    KK 270°: KR = 278,0° + 2° = 280,0°, KM = KR − d = 280,0° − 6,0° = 274,0°, δ = KM − KK = +4,0°. KK 315°: KR = 322,0° + 2° = 324,0°, KM = KR − d = 324,0° − 6,0° = 318,0°, δ = KM − KK = +3,0°.

    Dokument po tym kroku

  24. Krok 24: Krzywa dewiacji

    ok. 6 min
    Polecenie z arkusza

    Nanieś obliczone wartości dewiacji kompasu magnetycznego na poniższy układ współrzędnych i narysuj krzywą dewiacji.

    Na osi poziomej są kursy kompasowe 000°-360°, na pionowej dewiacja w stopniach. Nanieś osiem punktów (KK, δ), a dla 360° powtórz wartość z 000°. Przez punkty poprowadź gładką krzywą (bez łamanych odcinków) - dewiacja zmienia się z kursem płynnie, a krzywa rysowana od ręki albo krzywikiem ma przejść dokładnie przez obliczone punkty. Na schemacie krzywa jest poprowadzona przez osiem punktów krzywą trygonometryczną.

    Dokument po tym kroku

  25. Krok 25: Tabela dewiacji

    Kryteria:

    R.6.10 Uzupełniono tabelę dewiacji w punkcie 5. Kryterium spełnione jeżeli tabela została uzupełniona w 50%.

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie krzywej dewiacji sporządź tabelę dewiacji, odczytując jej wartości dla poszczególnych kursów kompasowych (KK) i zaokrąglając jej wartości do 0,5°.

    Dla każdego kursu co 10° odczytaj z krzywej dewiację i zaokrąglij do 0,5°. Na kursach, dla których dewiacja była liczona (000°, 090°, 180°, 270°), odczyt musi się zgadzać z obliczeniem. Wartości z krzywej na tym schemacie: 000° +2,0°, 050° 0,0°, 120° −4,0°, 200° 0,0°, 260° +4,0°, 330° +2,5°. Klucz uznaje tabelę, gdy jest wypełniona co najmniej w połowie; odczyt z krzywej narysowanej ręcznie może różnić się o 0,5° na kursach pośrednich.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.