Rozwiązanie krok po kroku: Planowanie podróży morskiej

Kalkę techniczną przypina się do mapy BHMW nr 251 tak, żeby się nie przesuwała. W prawym górnym rogu wpisuje się numer PESEL (tu imię i nazwisko autora rozwiązania) i rok wydania mapy - odczytuje się go z opisu mapy (tytuł i metryczka na marginesie), więc na egzaminie zależy od egzemplarza na stanowisku.

Rok wydania pozwala egzaminatorowi położyć kalkę na tej samej mapie i sprawdzić położenie pozycji i kursów.

Kąt poziomy α = 69° między latarniami Rybachiy i Nida wyznacza okrąg przechodzący przez obie latarnie, na którym statek widzi je pod tym kątem; drugi okrąg daje kąt β = 45° między Nidą a Juodkrante. Środek okręgu leży na symetralnej odcinka między latarniami - od obu latarń odkłada się kąt 90° − α = 21° (dla β: 90° − 45° = 45°) w stronę morza, a przecięcie ramion to środek. Pozycja to drugi punkt przecięcia obu okręgów (pierwszy to wspólna latarnia Nida). Można też użyć krążka (stacjopolu) albo kalki z trzema promieniami.

Współrzędne zdjęte z mapy (wg klucza): φ1 = 55°17,4′N, λ1 = 020°44,1′E.

Namiary są już rzeczywiste (NR), więc bez poprawki kreśli się je wprost: z latarni Rozewie linię w kierunku przeciwnym do namiaru (167° − 180° = 347°), a z latarni Stilo - 065°. Statek leży na przecięciu linii, na północny zachód od Rozewia.

Współrzędne z mapy (wg klucza): φ2 = 54°56,2′N, λ2 = 018°17,5′E.

Z latarni Jastarnia kreśli się linię namiaru (statek widzi latarnię w kierunku 221°, więc pozycja leży od latarni w kierunku 041°) i odkłada na niej cyrklem 16 Mm zdjęte ze skali szerokości przy tej pozycji.

Współrzędne z mapy (wg klucza): φ3 = 54°54,1′N, λ3 = 018°59,2′E.

Z obu latarń zakreśla się łuki o promieniu 10 Mm. Łuki przecinają się w dwóch punktach - statek jest w tym, który leży na morzu (drugi wypada w głębi lądu Sambii).

Współrzędne z mapy (wg klucza): φ4 = 55°06,2′N, λ4 = 020°07,5′E.

Pozycja-1 (1015, OL 4,0): 55°05′N, 018°30′E; Pozycja-2: 55°25′N, 019°10′E. Metoda średniej szerokości:

• Δφ = 20,0′ na N, Δλ = 40,0′ na E, φśr = 55°15′, - zboczenie Δl = 40,0 · cos 55°15′ = 22,80 Mm, - KDd = arctg(Δl : Δφ) = 048,7°, Dd = 30,33 Mm.

Na kalce łączy się obie pozycje linią KDd i opisuje kąt drogi. Klucz: KDd = 049,0° (±2°), Dd = 30,4 Mm (±2 Mm).

Czynne uwzględnianie prądu - trójkąt prędkości za 1 godzinę: z Pozycji-1 odkłada się prąd 130°, 5 Mm. Z końca prądu zatacza się łuk o promieniu Vw = 20 Mm do przecięcia z linią KDd. Odcinek od końca prądu do tego punktu to wektor prędkości po wodzie, a odległość z Pozycji-1 do przecięcia - prędkość nad dnem:

• KDw = 034,4°, poprawka na prąd pp = KDd − KDw = +14,3°, - Vd = 20,14 w (prąd 130° częściowo „popycha” statek, dlatego Vd > Vw).

Klucz: Vd = 20,2 w (±2 w).

Wiatr NW (z 315°) przy kursie po wodzie ok. 034° wieje z lewej burty i spycha statek w prawo, więc dryf pw = +4°, a kurs rzeczywisty trzeba odchylić w lewo:

• KR = KDw − (±pw) = 034,4° − (+4°) = 030,4°, - KŻ = KR − (±Δż) = 030,4° − (+2°) = 028,4°.

Klucz: KŻ = 028,5° (±2°).

• czas przejścia t = Dd : Vd = 30,33 : 20,14 = 1,506 h = 1 h 30 min, - T2 = 1015 + 1 h 30 min = 1145, - prędkość według logu: VL = Vw : WK = 20 : 0,95 = 21,05 w, - droga po wodzie Dw = Vw · t = 30,12 Mm, odczyt logu przyrasta o Dw : WK = 31,70, - OL2 = 4,0 + 31,70 = 35,7.

Pozycję-2 opisuje się na kalce czasem i odczytem logu. Klucz: T2 = 1145 (±5 min).

Pozycja-2: 55°25′N, 019°10′E; Pozycja-3: 55°30′N, 020°00′E. Δφ = 5,0′ na N, Δλ = 50,0′ na E, φśr = 55°27,5′:

• Δl = 50,0 · cos 55°27,5′ = 28,35 Mm, - KDd = 080,0°, Dd = 28,79 Mm.

Klucz: KDd = 080° (±2°), Dd = 28,9 Mm (±2 Mm).

Trójkąt prędkości jak na pierwszym odcinku: z Pozycji-2 prąd 170°, 5 Mm, z jego końca łuk 18 Mm do linii KDd:

• KDw = 063,9°, pp = +16,1°, Vd = 17,29 w, - wiatr NW nadal z lewej burty: pw = +4°, KR = 063,9° − 4° = 059,9°, - KŻ = 059,9° − 2° = 057,9°.

⚠️ Kryterium R.3.8 w kluczu ma w opisie „na pierwszym kursie statku”, ale jego wartość (Vd = 17,2 w) dotyczy drugiego kursu - to oczywista literówka klucza. Klucz: KŻ = 058° (±2°), Vd = 17,2 w (±2 w).

• t = 28,79 : 17,29 = 1,665 h = 1 h 40 min, T3 = 1325, - VL = 18 : 0,95 = 18,95 w, Dw = 18 · 1,665 = 29,97 Mm, - OL3 = 35,7 + 31,54 = 67,2.

Pozycję-3 opisuje się na kalce: 1325 / 67,2.

• KR = KŻ + (±Δż) = 060° + 2° = 062,0°, - wiatr NW przy kursie 062° wieje z lewej burty - dryf α = +4°, - KDw = KR + (±α) = 066,0°.

Klucz: KDw = 66,0° (±2°).

Bierne uwzględnianie prądu: z Pozycji-3 odkłada się wektor po wodzie KDw 066,0°, 15 Mm (1 godzina), z jego końca prąd 130°, 5 Mm. Odcinek od Pozycji-3 do końca prądu to wektor nad dnem:

• KDd = 080,6°, β = +14,6°, - Vd = 17,77 w.

Klucz: KDd = 81,0° (±2°), Vd = 17,8 w (±2 w).

72 min = 1,2 h:

• VL = 15 : 0,95 = 15,79 w, Dw = 15 · 1,2 = 18,0 Mm, Dd = 17,77 · 1,2 = 21,32 Mm, - T4 = 1325 + 72 min = 1437, OL4 = 67,2 + 18,0 : 0,95 = 86,2, - pozycja zliczona z Pozycji-3 drogą 21,32 Mm po KDd 080,6°: 55°33,5′N, 020°37,2′E.

Klucz: 55°33,3′N, 020°36,9′E (±2′), OL4 = 86,4, T4 = 1438 - różnice wynikają z zaokrągleń i mieszczą się w tolerancji.

Przed oddaniem kalki sprawdza się, czy:

• każda pozycja ma opis czasem i odczytem logu (co najmniej dwie pozycje każdym z nich - tak liczy klucz), - odcinki mają opisane kąty drogi nad dnem, a linia KDd biegnie od Pozycji-1 do Pozycji-4 bez przerw, - pozycja zakotwiczenia (zliczona) ma symbol półkola, pozycje dane współrzędnymi - kółko.

Ostatnie kryterium to estetyka: cienkie i ostre linie, opisy równolegle do linii, bez śladów gumki.

Deklinacja z mapy: 2°30′W w 2015 r., zmiana roczna 6′ na E. Do 2025 r. minęło 10 lat: 10 · 6′ = 60′ = 1°00′ na E, więc d = 2°30′W − 1°00′ = 1°30′W = −1,5°.

Dewiację odczytuje się z tabeli dewiacji dla kursu kompasowego (KK), a poprawka całkowita to cp = δ + d:

• KK 150°: δ = −3,5°, cp = −5,0°; KK 210°: δ = +1,0°, cp = −0,5°, - KK 120°: δ = −4,0°, cp = −5,5°; KK 290°: δ = +4,0°, cp = +2,5°.

Kurs rzeczywisty: KR = KK + cp.

Wiatr SW (z 225°). Na kursach 145°, 209,5° i 114,5° wieje z prawej burty - dryf ujemny; na kursie 292,5° z lewej - dodatni. KDw = KR + (±α), Dw = v · t:

• 1: KR 145,0°, α −8° → KDw 137,0°, Dw = 14 · 1,75 = 24,50 Mm, - 2: KR 209,5°, α −10° → KDw 199,5°, Dw = 10 · 50/60 = 8,33 Mm, - 3: KR 114,5°, α −5° → KDw 109,5°, Dw = 8 · 85/60 = 11,33 Mm, - 4: KR 292,5°, α +18° → KDw 310,5°, Dw = 6 · 1,5 = 9,00 Mm.

Razem Dw = 53,17 Mm (klucz 53,1 ± 1 Mm).

Statek manewruje od 0830 przez 1 h 45 min + 50 min + 1 h 25 min + 1 h 30 min = 5 h 30 min, więc kończy o TB = 1400. Prąd:

• od 0830 do 1105 (2 h 35 min): 090°, 3 w → 7,75 Mm, - od 1105 do 1400 (2 h 55 min): 355°, 3 w → 8,75 Mm.

Prąd wpisuje się jako dwa dodatkowe „kursy” (wiersze 5 i 6) - kierunek prądu w kolumnie KDw, przebytą drogę w kolumnie D. Droga nad dnem to suma dróg po wodzie i znosu: Dd = 53,17 + 7,75 + 8,75 = 69,67 Mm (klucz 69,7 ± 1 Mm).

Dla każdego wiersza: Δφ = D · cos KDw, Δl = D · sin KDw (plus = N/E, minus = S/W). Sumy:

• Δφ: +14,56 − 29,56 = −14,99′ (na S), - Δl: +35,14 − 10,39 = +24,75 Mm (na E).

Klucz: Δφ = −14,9′, Δl = +24,8 Mm (±1).

• φśr = φA + Δφ/2 = 36°30,0′ − 7,50′ = 36°22,5′N, - Δλ = Δl : cos φśr = 24,75 : 0,8052 = +30,74′ (na E), - φB = 36°30,0′N − 14,99′ = 36°15,0′N, - λB = 001°24,0′W − 30,74′ = 000°53,3′W (długość zachodnia maleje przy ruchu na wschód), - ROL = Dw : WK = 53,17 : 0,95 = 55,96, OLB = 35 + 55,96 = 91,0.

Klucz: 36°15,1′N, 000°53,2′W (±2′), OLB = 90,9.

W charakterystykach geometrycznych szuka się wiersza z wypornością D = 11960 t: najbliższy jest T = 5,60 m (D = 11957,51 t), a następny (T = 5,65 m) ma już 12072,62 t. Różnica 2,5 t to ułamek setnej części metra zanurzenia, więc KM = 8,68 m (interpolacja daje to samo po zaokrągleniu).

Z pantokaren interpoluje się między 11000 t a 12000 t (udział 0,96):

• lk30° = 4,85 + (4,76 − 4,85) · 0,96 = 4,764 ≈ 4,76 m, - lk45° = 6,64 + (6,53 − 6,64) · 0,96 = 6,534 ≈ 6,53 m.

MS = lk − KM · sin φ:

• MS30° = 4,76 − 8,68 · 0,5 = 0,42 m, - MS45° = 6,53 − 8,68 · 0,7071 = 0,39 m.

Klucz: 0,42 m i 0,39 m (±0,2).