TWO.08-01-23.06-SGCzerwiec 2023 · 19 kroków · ok. 85 min · 51 kryteriów z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Plan rejsu i manewry łodzią
Zadanie. Część I: plan rejsu śródlądową drogą wodną z Pułtuska - Port (km 63,3 Narwi) do Płocka - Port (km 634,3 Wisły), na podstawie wyciągu z informatora RZGW Warszawa (karty 01-03 Kanału Żerańskiego), informacji nawigacyjnych i fragmentu mapy. Trasę rysuje się na mapie, a w Tabeli 1 wpisuje odcinki z kilometrażem, śluzę, mosty na kanale z prześwitem przy WWŻ i czasy (prędkość 12 km/h, 20 min na śluzę). Część II: przygotowanie łodzi i manewry z alarmem „człowiek za burtą”.
Co jest rozwiązane, a co opisane. Część I (dokument na papierze) jest rozwiązana w całości, krok po kroku: każda wartość jest odczytana z materiałów arkusza albo policzona tak, jak liczy się ją na kartce, i porównana z kluczem oceniania. Część II odbywa się na łodzi motorowej na wyznaczonym akwenie, więc jest opisana: jak przygotować łódź, jakie komendy wydać, jak wykonać manewry i co sprawdza egzaminator. Wyników, które zna tylko egzaminator (np. głębokości zmierzonej sondą), rozwiązanie nie podaje.
Wpisy w dokumentach są odręczne (granatowe), pola uzupełniane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Opisy manewrów i komend pokładowych to praktyka zawodu - klucz ocenia, czy czynność została wykonana bezpiecznie i poprawnie, a nie słowa, którymi się ją opisuje.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 51 kryteriów, każde za 1 punkt: 29 za dokumenty części I (rozwiązane tu w całości) i 22 za przebieg części II na łodzi. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 39 punktów - można stracić 12 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: inny poprawny zapis (np. inna kolejność wierszy albo wynik w tolerancji podanej w kluczu) też daje punkt.
Suwak i strzałki obok niego - albo ←→ na klawiaturze - przechodzą krok po kroku; wyjaśnienie i podgląd zmieniają się razem z krokiem.
Lista „Etap” przenosi od razu do wybranego etapu.
„Rozwiązuję samodzielnie” chowa rozwiązanie kroku - najpierw własna próba, potem odsłonięcie.
„Tryb prezentacji” pokazuje same kroki, bez menu strony - na rzutnik.
Etap 1: Część I - trasa na mapie
Kroki 1-3 · po tym etapie masz 3 z 51 kryteriów (pkt)
Krok 1: Narew od Pułtuska do Kanału Żerańskiego
Kryteria:
R.5.1 Narew - na odcinku od Pułtuska do połączenia z Kanałem Żerańskim
ok. 4 min
Polecenie z arkusza
Plan rejsu powinien zawierać wykreśloną trasę podróży na fragmencie mapy śródlądowych dróg wodnych w Polsce.
Mapa na stronie 8 jest wydrukowana w poziomie (tu obrócona tak, żeby północ była u góry). Port Pułtusk to symbol kotwicy przy liczbie 63,3 - stąd trasa biegnie Narwią na południe, przez Serock, do Jeziora Zegrzyńskiego. Kanał Żerański zaczyna się przy drugiej kotwicy, na południowym brzegu jeziora (km 31,5 Narwi), i tam kończy się pierwszy odcinek.
Trasę rysuje się wzdłuż oznaczenia drogi wodnej, wyraźną linią, której nie da się pomylić z rzeką - kryterium ocenia, czy zaznaczony jest właściwy odcinek, a nie grubość kreski. Narwi w dół od Jeziora Zegrzyńskiego (przez Dębe do Wisły) nie rysuje się: arkusz mówi wprost, że stopień w Dębem nie ma śluzy, więc tamtędy statek nie przepłynie.
Typowe błędy
Poprowadzenie trasy Narwią przez Dębe do Wisły (km 0 Narwi) - stopień wodny Dębe nie ma śluzy, odcinek I jest nieżeglowny.
Dokument po tym kroku
Krok 2: Kanał Żerański
Kryteria:
R.5.2 Kanał Żerański
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Plan rejsu powinien zawierać wykreśloną trasę podróży na fragmencie mapy śródlądowych dróg wodnych w Polsce.
Z Jeziora Zegrzyńskiego trasa wchodzi w Kanał Żerański (na mapie zielona linia z napisem „Kan. Żerański”) i biegnie nim na południe do Wisły w Warszawie. Na końcu kanału jest śluza Żerań (na mapie „17 Żerań 85 x 12,4 x 2,5”).
Dokument po tym kroku
Krok 3: Wisła do Płocka
Kryteria:
R.5.3 Wisła - na odcinku od Kanału Żerańskiego do Płocka
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Plan rejsu powinien zawierać wykreśloną trasę podróży na fragmencie mapy śródlądowych dróg wodnych w Polsce.
Za śluzą Żerań statek wpływa na Wisłę w km 520 i płynie z jej biegiem (kilometraż Wisły rośnie w dół rzeki): obok Łomianek, Nowego Dworu Mazowieckiego (ujście Narwi, km 551,5), Zakroczymia i Wyszogrodu do portu Płock - kotwica przy liczbie 634,3.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Odcinki drogi wodnej i długość trasy
Kroki 4-7 · po tym etapie masz 13 z 51 kryteriów (pkt)
Krok 4: Narew
Kryteria: , ,
R.1.1 Narew
R.1.2 Dla rzeki Narew zapisane: km 63,3 - km 31,5
R.1.3 Dla rzeki Narew zapisana przebyta droga: 31,8 lub prawidłowo wyliczona wartość wynikająca z zapisu R.1.2
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Plan rejsu powinien zawierać nazwy poszczególnych odcinków drogi wodnej, ich kilometraż i przebytą drogę.
Pierwszy odcinek to Narew od portu w Pułtusku (km 63,3 - treść zadania) do wejścia w Kanał Żerański. Załącznik 2 podaje je wprost: „W km 31+500 znajduje się wejście do Kanału Żerańskiego” - kilometraż km 63,3 – km 31,5 (Narew liczy kilometry od ujścia, więc płynąc w dół rzeki kilometry maleją).
Przebyta droga: 63,3 - 31,5 = 31,8 km.
Typowe błędy
Wzięcie km 21,6 (stopień Dębe) albo km 0 Narwi jako końca odcinka - statek skręca w kanał w km 31,5.
Dokument po tym kroku
Krok 5: Kanał Żerański
Kryteria: , ,
R.1.4 Kanał Żerański
R.1.5 Dla Kanału Żerańskiego zapisane: km 0,00 - km 17,2
R.1.6 Dla Kanału Żerańskiego zapisana przebyta droga: 17,2 lub prawidłowo wyliczona wartość wynikająca z zapisu R.1.6
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Plan rejsu powinien zawierać nazwy poszczególnych odcinków drogi wodnej, ich kilometraż i przebytą drogę.
Kanał ma własny kilometraż: karty 01-03 informatora zaczynają się od km 0+000 (przy Jeziorze Zegrzyńskim) i kończą na km 17+200 (przy Wiśle); załącznik 2 podaje długość kanału 17,2 km. Kilometraż: km 0,00 – km 17,2, przebyta droga 17,2 km.
Dokument po tym kroku
Krok 6: Wisła
Kryteria: , ,
R.1.7 Wisła
R.1.8 Dla rzeki Wisła zapisane: km 520 - km 634,3
R.1.9 Dla rzeki Wisła zapisana przebyta droga: 114,3 lub prawidłowo wyliczona wartość wynikająca z zapisu R.1.8
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Plan rejsu powinien zawierać nazwy poszczególnych odcinków drogi wodnej, ich kilometraż i przebytą drogę.
Kanał Żerański łączy się z Wisłą w km 520+000 (załącznik 2), a port Płock leży w km 634,3 (treść zadania i mapa). Kilometraż: km 520 – km 634,3.
Przebyta droga: 634,3 - 520,0 = 114,3 km.
Dokument po tym kroku
Krok 7: Długość całkowita trasy
Kryteria:
R.4.1 Długość całkowita trasy rejsu z Pułtuska do Płocka: 163,3 lub wartość wynikająca z prawidłowego przeliczenia wartości wpisanej przez zdającego w R.1.3, R.1.6, R.1.9
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Plan rejsu powinien zawierać długość całkowitą trasy rejsu z Pułtuska – Port do Płocka – Port.
Długość trasy to suma trzech odcinków: 31,8 + 17,2 + 114,3 = 163,3 km. Wpisuje się ją w wierszu „Razem” pod odcinkami.
Dokument po tym kroku
Etap 3: Stopień wodny (śluza) i czas śluzowania
Kroki 8-9 · po tym etapie masz 17 z 51 kryteriów (pkt)
Krok 8: Śluza Żerań
Kryteria: , ,
R.2.1 Nazwa stopnia wodnego: Żerań
R.2.2 Kilometr drogi wodnej dla Kanału Żerańskiego: 17,0
R.2.3 Parametry śluzy: 85X12,4X2,5
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Plan rejsu powinien zawierać nazwy poszczególnych stopni wodnych (śluz) znajdujących się na planowanej trasie, ich kilometraż, nazwę drogi wodnej i parametry odczytane z mapy.
Na całej trasie jest jedna śluza: Żerań na Kanale Żerańskim, w km 17+000 kanału (karta 01 informatora). Parametry odczytuje się z mapy, jak każe arkusz: przy śluzie stoi „17 Żerań 85 x 12,4 x 2,5”, czyli długość 85 m, szerokość 12,4 m i głębokość 2,5 m.
Uwaga na różnicę w materiałach: karta 01 informatora podaje dla tej śluzy L = 83,0 m i B = 11,0 m. Arkusz wymaga parametrów odczytanych z mapy i klucz przyjmuje wartości z mapy - dlatego wpisane jest 85 x 12,4 x 2,5.
Typowe błędy
Wpisanie parametrów z karty informatora (83,0 x 11,0) zamiast z mapy.
Dokument po tym kroku
Krok 9: Całkowity czas śluzowania
Kryteria:
R.4.2 Całkowity czas śluzowania: 20 minut
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Plan rejsu powinien zawierać całkowity czas śluzowania przy założeniu, że średni czas śluzowania wynosi 20 min/śluza.
Jedna śluza x 20 min = 20 min. Wiersz w tabeli ma jednostkę [min], więc wpisuje się samą liczbę minut.
Dokument po tym kroku
Etap 4: Mosty drogowe i kolejowe na kanale
Kroki 10-12 · po tym etapie masz 27 z 51 kryteriów (pkt)
Krok 10: Mosty - karta 03 (km 0+000 - 4+200)
Kryteria: , ,
R.3.1 Drogowy; wartość WWŻ: 7,42, kilometr - 0,000
R.3.2 Kolejowy, wartość WWŻ - 6,67, kilometr - 0,190
R.3.3 Drogowy; wartość WWŻ - 6.41, kilometr - 3,980
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Plan rejsu powinien zawierać wykaz mostów drogowych i kolejowych znajdujących się na kanale, ich kilometr na drodze wodnej i prześwit przy WWŻ.
Mosty są w informatorze RZGW Warszawa - przy każdym jest dymek z kilometrem, rodzajem mostu i prześwitem H przy WWŻ II (wysoka woda żeglowna). Najprościej przechodzić karty w kolejności płynięcia, czyli od karty 03 (początek kanału) do karty 01.
Karta 03: most drogowy w km 0+000 (H = 7,42 m), most kolejowy w km 0+190 (H = 6,67 m) i most drogowy w km 3+980 (H = 6,41 m). Kilometr można zapisać „0,190” albo „0+190” - klucz przyjmuje oba zapisy.
Dokument po tym kroku
Krok 11: Mosty - karta 02 (km 4+200 - 11+500)
Kryteria: ,
R.3.4 Drogowy, wartość WWŻ - 6,72, kilometr - 6,500
R.3.5 Drogowy, wartość WWŻ - 6,43, kilometr - 8,470
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Plan rejsu powinien zawierać wykaz mostów drogowych i kolejowych znajdujących się na kanale, ich kilometr na drodze wodnej i prześwit przy WWŻ.
Karta 02: most drogowy w km 6+500 (H = 6,72 m) i most drogowy w km 8+470 (H = 6,43 m).
Dokument po tym kroku
Krok 12: Mosty - karta 01 (km 11+500 - 17+200)
Kryteria: , , , ,
R.3.6 Drogowy, wartość WWŻ - 7,12, kilometr - 11,780
R.3.7 Drogowy, wartość WWŻ - 7,12, kilometr - 14,410
R.3.8 Kolejowy, wartość WWŻ - 6,88, kilometr - 14,550
R.3.9 Kolejowy, wartość WWŻ - 6,27, kilometr -14,680
R.3.10 Drogowy, wartość WWŻ - 7,34, kilometr - 16,320
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Plan rejsu powinien zawierać wykaz mostów drogowych i kolejowych znajdujących się na kanale, ich kilometr na drodze wodnej i prześwit przy WWŻ.
Karta 01: most drogowy km 11+780 (H = 7,12 m), most drogowy km 14+410 (H = 7,12 m), dwa mosty kolejowe km 14+550 (H = 6,88 m) i km 14+680 (H = 6,27 m) oraz most drogowy km 16+320 (H = 7,34 m). Razem na kanale jest 10 mostów - tabela ma dokładnie 10 wierszy (4 na stronie 9 i 6 na stronie 10).
Typowe błędy
Pomylenie mostu kolejowego z drogowym albo wpisanie odległości od początku karty zamiast kilometra kanału.
Dokument po tym kroku
Etap 5: Czas podróży
Kroki 13-14 · po tym etapie masz 29 z 51 kryteriów (pkt)
Krok 13: Czas rejsu bez śluzowania
Kryteria:
R.4.3 Czas rejsu zapisany prawidłowo w godzinach i minutach: 13 godzin 36 minut lub prawidłowo obliczona wartość uwzględniająca R.4.1
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Plan rejsu powinien zawierać czas trwania podróży przy założeniu, że średnia prędkość statku wynosi 12 km/h.
Czas rejsu to długość trasy podzielona przez prędkość: 163,3 km : 12 km/h = 13,608 h. Część ułamkowa: 0,608 h x 60 = 36,5 min, czyli 13 godzin 36 minut (klucz dopuszcza ± 2 minuty, więc 13 h 37 min też daje punkt).
Typowe błędy
Zapis 13,6 h jako „13 h 60 min” albo „13 h 6 min” - ułamek godziny mnoży się przez 60.
Dokument po tym kroku
Krok 14: Czas podróży ze śluzowaniem
Kryteria:
R.4.4 Czas podróży: 13 godzin 56 minut lub wynik prawidłowego przeliczenia wartości R.4.2 i R.4.3
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Plan rejsu powinien zawierać czas trwania podróży przy założeniu, że średnia prędkość statku wynosi 12 km/h.
Do czasu płynięcia dodaje się czas śluzowania: 13 h 36 min + 20 min = 13 godzin 56 minut. Wynik wpisuje się w linii „Czas podróży wynosi”.
Dokument po tym kroku
Etap 6: Część II - przygotowanie łodzi i manewry (opis praktyki)
Kroki 15-19 · po tym etapie masz 51 z 51 kryteriów (pkt)
Krok 15: Przygotowanie łodzi i wyposażenie
Kryteria: , , ,
P.1.1 Zdający: sprawdził wyposażenie pokładowe łodzi (wiosła, bosak, czerpak)
P.1.2 Zdający: włożył koło ratunkowe z linką do łodzi
P.1.3 Zdający: włożył gaśnicę do łodzi
P.1.4 Zdający: sprawdził cumy i odbijacze
ok. 10 min
Polecenie z arkusza
Przygotuj łódź motorową lub łódź z silnikiem przyczepnym do wypłynięcia i uzupełnij jej wyposażenie pokładowe oraz ratunkowe ze sprzętu ułożonego na nabrzeżu przy łodzi.
Najpierw sprawdza się wyposażenie pokładowe, które już jest w łodzi - klucz wymienia wiosła, bosak i czerpak. Potem z nabrzeża dokłada się sprzęt ratunkowy i przeciwpożarowy: koło ratunkowe z linką i gaśnicę (to dwa osobne kryteria). Gaśnicę ogląda się przed włożeniem: plomba, ciśnienie w zielonym polu manometru, termin przeglądu.
Osobno sprawdza się cumy i odbijacze: cumy całe i zamocowane do knag, odbijacze zawieszone na burcie od strony nabrzeża. W tym zadaniu koło ratunkowe będzie potrzebne w alarmie „człowiek za burtą”, więc warto od razu ułożyć je w miejscu, z którego da się je szybko rzucić, z linką zamocowaną do łodzi.
To praktyka zawodu - klucz ocenia wykonanie, nie sposób opisu.
Typowe błędy
Pominięcie gaśnicy albo włożenie koła ratunkowego bez linki - każdy brak to utrata punktu.
Dokument po tym kroku
Krok 16: Pas ratunkowy, wejście, silnik i odejście od nabrzeża
Kryteria: , , , , , ,
P.3.1 Zdający: prawidłowo założył pas ratunkowy lub kamizelkę ratunkową
P.3.2 Zdający: bezpiecznie wszedł/wyszedł do/z łodzi
P.1.5 Zdający: uruchomił silnik
P.2.1 Zdający: wydał i wykonał komendę "cumy rzuć"
P.2.2 Zdający: wykonał klar na pokładzie
P.2.3 Zdający: odszedł od nabrzeża pod odpowiednim kątem z uwzględnieniem wiatru i prądu
P.3.3 Zdający: stosował zasady bezpieczeństwa przy obsłudze cum
ok. 10 min
Polecenie z arkusza
Załóż pas ratunkowy, bezpiecznie wejdź do łodzi i uruchom silnik. Rzuć cumy, wykonaj klar, odejdź bezpiecznie od nabrzeża i wpłyń na wyznaczony pławami tor wodny.
Pas ratunkowy (albo kamizelkę) zakłada się na nabrzeżu i dopina wszystkie klamry. Do łodzi wchodzi się nisko, stopą na środek dna, trzymając się burty albo nabrzeża - bez skakania i bez stawania na burcie. Przed uruchomieniem silnika dźwignia biegu musi być w położeniu neutralnym, a przy silniku przyczepnym sprawdza się też, czy śruba jest zanurzona.
Wydaje się komendę „cumy rzuć” i wykonuje ją: oddaje cumy, wybiera je do łodzi tak, żeby nie wpadły pod śrubę, i od razu robi klar - zwija cumy i układa sprzęt na miejscach. Cum nie owija się wokół dłoni, a rąk nie wkłada między burtę a nabrzeże. Od nabrzeża odchodzi się pod kątem, z uwzględnieniem wiatru i prądu (gdy dociskają łódź do nabrzeża, najpierw odsuwa się dziób albo odchodzi rufą), i wpływa na tor wyznaczony pławami.
To praktyka zawodu - klucz ocenia wykonanie, nie sposób opisu.
Typowe błędy
Cumy zostawione luzem za burtą - mogą wkręcić się w śrubę; to także brak klaru.
Dokument po tym kroku
Krok 17: Alarm „człowiek za burtą”
Kryteria: , , , ,
P.2.4 Zdający: ogłosił alarm "człowiek za burtą" i wskazał kierunek
P.2.5 Zdający: wydał koło na znaczną odległość
P.2.6 Zdający: wybrał koło ratunkowe na pokład
P.2.7 Zdający: wydał komendę "człowiek na pokładzie"
P.3.5 Zdający: prowadził łódź zgodnie z oznakowaniem nawigacyjnym szlaku
ok. 15 min
Polecenie z arkusza
Podpłyń w miejsce oznaczone żółtą pławą. Ogłoś alarm „człowiek za burtą”, wskaż kierunek i wykonaj następujące czynności alarmu: w wybranym przez siebie kierunku wyrzuć koło ratunkowe, wybierz koło na pokład łodzi za pomocą linki, odwołaj alarm komendą „człowiek na pokładzie”.
Torem płynie się zgodnie z oznakowaniem nawigacyjnym do żółtej pławy. Tam ogłasza się głośno alarm „człowiek za burtą” i od razu wskazuje ręką kierunek, w którym jest rozbitek - ręka pokazuje go cały czas, bo w wodzie człowieka łatwo stracić z oczu. Przy alarmie zmniejsza się obroty i odsuwa rufę (śrubę) od miejsca, w którym jest człowiek.
Koło ratunkowe wyrzuca się w wybranym kierunku na znaczną odległość - tak, żeby rozbitek mógł do niego dopłynąć, ale nie żeby w niego trafić. Rzuca się je z linką zamocowaną do łodzi (drugi koniec trzymany albo zamocowany), potem wybiera koło za pomocą linki z powrotem na pokład i alarm odwołuje komendą „człowiek na pokładzie”.
To praktyka zawodu - klucz ocenia wykonanie, nie sposób opisu.
Typowe błędy
Rzut kołem bez zamocowanej linki (koło odpływa) albo pominięcie komendy „człowiek na pokładzie” - klucz ocenia każdą czynność alarmu osobno.
Dokument po tym kroku
Krok 18: Powrót i cumowanie
Kryteria: , , ,
P.2.8 Zdający: doszedł do nabrzeża z uwzględnieniem wiatru i prądu
P.2.9 Zdający: wydał i wykonał komendę "cumy podać"
P.2.10 Zdający: wyłączył silnik
P.3.4 Zdający: bezpiecznie wykonał manewry portowe
ok. 10 min
Polecenie z arkusza
Wróć łodzią do nabrzeża i zacumuj. Wyłącz silnik.
Do nabrzeża wraca się torem, a podchodzi wolno i pod kątem, z uwzględnieniem wiatru i prądu - najlepiej pod wiatr albo pod prąd, bo wtedy łatwiej wytracić prędkość. Odbijacze wiszą po stronie nabrzeża.
Przy nabrzeżu wydaje się i wykonuje komendę „cumy podać”: cumę dziobową i rufową zakłada się na polery albo podaje osobie na nabrzeżu. Silnik wyłącza się dopiero po zacumowaniu. Cały powrót ocenia się też jako bezpieczne manewry portowe - bez uderzenia w nabrzeże.
To praktyka zawodu - klucz ocenia wykonanie, nie sposób opisu.
Typowe błędy
Wyłączenie silnika przed założeniem cum - łódź traci sterowność.
Dokument po tym kroku
Krok 19: Klar po rejsie i przepisy żeglugowe
Kryteria: ,
P.3.6 Zdający: przestrzegał przepisów żeglugowych
P.3.7 Zdający: podczas płynięcia nie stworzył zagrożenia dla obiektów wodnych, łodzi oraz innych uczestników zadania
ok. 5 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj klar na pokładzie. W czasie wykonywania zadania wydawaj i wykonuj komendy pokładowe.
Po zacumowaniu robi się klar: cumy zwinięte, koło ratunkowe z linką, wiosła, bosak, czerpak i gaśnica na swoich miejscach, nic nie zwisa za burtę. Do łodzi i z łodzi przechodzi się tak samo ostrożnie jak przy wsiadaniu.
Przez cały czas obowiązują przepisy żeglugowe (płynięcie wyznaczonym torem, prędkość dostosowana do akwenu, ustępowanie drogi zgodnie ze znakami) i zasada, że manewry nie mogą stwarzać zagrożenia dla obiektów wodnych, innych łodzi i pozostałych zdających na akwenie - to dwa osobne kryteria przebiegu.
To praktyka zawodu - klucz ocenia wykonanie, nie sposób opisu.
Typowe błędy
Zbyt szybkie płynięcie w pobliżu innych łodzi egzaminacyjnych albo pław - to zagrożenie dla innych uczestników zadania.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.