Rozwiązanie krok po kroku: Plan rejsu i manewry łodzią

Najpierw trzeba zobaczyć całą trasę. Port Gliwice leży na końcu Kanału Gliwickiego (km 41,2 - baseny portowe w km 39,32-41,20 według wyciągu RZGW Gliwice). Kanał biegnie do Kędzierzyna-Koźla, gdzie w km 0,0 uchodzi do Odry w jej km 98,1 (wyciąg: „Początek Kanału Gliwickiego, U do rz. Odry w km 98,10”). Dalej zestaw płynie Odrą w dół rzeki do Portu Opole w km 154,7.

Na kanale kilometraż maleje (płynie się od km 41,2 do km 0,0), a na Odrze rośnie (od km 98,1 do km 154,7) - to ważne przy wpisywaniu kilometrażu i liczeniu przebytej drogi. Na mapie zakreślone są trzy punkty, które wyznaczają odcinki.

Pierwszy odcinek to Kanał Gliwicki od Portu Gliwice (km 41,2) do ujścia do Odry (km 0,0). Kilometraż zapisuje się w kierunku płynięcia: km 41,2 – 0,0. Przebyta droga to różnica kilometrów: 41,2 - 0,0 = 41,2 km.

Drugi odcinek to rzeka Odra od ujścia kanału (km 98,1) do Portu Opole (km 154,7). Przebyta droga: 154,7 - 98,1 = 56,6 km. Na Odrze w kilku miejscach zestaw płynie bocznymi kanałami śluz (Januszkowice, Krępa, Krapkowice, Rogów, Kąty, Groszowice, Opole), ale ich długość jest już ujęta w kilometrażu rzeki - nie dolicza się jej osobno.

Długość całkowita to suma przebytych odcinków: 41,2 km + 56,6 km = 97,8 km. Tę wartość wpisuje się w wierszu „Długość całkowita trasy - Razem”; przyda się w ostatnim kroku do policzenia czasu podróży.

Na mapie przy każdej śluzie jest jej nazwa, kilometr (niebieska liczba przy znaczku śluzy) i parametry w postaci długość x szerokość x spad w metrach. Płynąc z Gliwic w dół kanału, zestaw mija kolejno: Łabędy (km 38,5), Dzierżno (30,9), Rudziniec (21,5), Sławięcice (15,1), Nowa Wieś (7,8) i Kłodnica (3,6) - wszystkie 72 x 12 m, różnią się spadem. Wpisuje się je w kolejności, w jakiej zestaw do nich dopływa, a w kolumnie „Droga wodna” - Kanał Gliwicki.

Spady z mapy zgadzają się z wyciągiem z informatora (np. Łabędy „Spad 4,20 m”, Kłodnica „Spad 10,40 m”), więc to dobra kontrola odczytu.

Na Odrze w dół rzeki są śluzy: Januszkowice (km 105,5), Krępa (114,4), Krapkowice (122,8), Rogów (129,5), Kąty (137,3), Groszowice (144,5) i Opole (150,3). Parametry z mapy to 187 x 9,6 m (śluzy pociągowe, którymi przechodzi zestaw pchany) i spad od 2,1 do 2,6 m. W kolumnie „Droga wodna” - Odra. Śluza Wróblin (km 157,4) leży już za Portem Opole, więc się jej nie wpisuje.

⚠️ Sprzeczność w arkuszu: mapa podaje śluzę Krępa w km 114,4, a wyciąg z informatora RZGW Wrocław - w km 113,20 (kanał śluzy zaczyna się w km 112,90). Z samego arkusza nie da się ustalić, która wartość jest poprawna; polecenie każe korzystać z mapy i klucz przyjmuje km 114,4 - ta wartość jest wpisana. Pozostałe różnice mapa-informator to zaokrąglenia (np. Groszowice 144,5 i 144,60, Opole 150,3 i 150,37).

Na trasie jest 6 śluz na kanale i 7 na Odrze, razem 13. Przy 20 minutach na śluzę: 13 × 20 min = 260 min = 4 godz. 20 min. Obliczenie można zapisać pod nazwą wiersza, wynik w rubryce „Razem”.

Mostów nie ma na mapie - bierze się je z wyciągu z informatora RZGW Gliwice (kolumny „Mosty i przewody”). Odcinek zaczyna się w Nowej Wsi (km 7,80) i biegnie w dół kanału do km 0,0. Mosty drogowe i kolejowe w tym odcinku: 7,79 drogowy (nad dolną głową śluzy Nowa Wieś), 5,42 drogowy, 3,56 kolejowy i 1,65 drogowy. W kolumnie „Nazwa drogi wodnej” - Kanał Gliwicki.

⚠️ Uwaga do klucza: kryteria „Zdający zapisał tylko wymagane mosty na Kanale Gliwickim” i „... na Odrze” stoją w kluczu pod rezultatami o śluzach (R.2.7 i R.3.8), ale mówią o mostach - przypisano je do kroków z mostami. Punkt traci się za każdy wpis spoza wymaganego zakresu.

Na Odrze odcinek biegnie od km 98,1 do Portu Opole (km 154,7) - wyciąg z informatora RZGW Wrocław. Mosty drogowe i kolejowe: 123,20 drogowy (nad dolną głową śluzy pociągowej Krapkowice), 124,65 drogowy, 126,17 kolejowy, 131,05 drogowy (autostrada), 151,25 kolejowy, 152,12 drogowy (Most Piastowski) i 152,54 drogowy (Rondo). Most kolejowy w km 96,85 leży powyżej ujścia kanału, więc poza trasą.

Nie wpisuje się kładek dla pieszych (km 150,59 i km 0,50 kanału śluzy Opole) ani taśmociągu cementowni Górażdże (km 135,15) - polecenie dotyczy mostów drogowych i kolejowych.

Czas płynięcia to droga przez prędkość: 97,8 km : 6 km/h = 16,3 h. Część ułamkową zamienia się na minuty: 0,3 h × 60 = 18 min, czyli 16 godz. 18 min. Do tego dochodzi czas śluzowania z tabeli (4 godz. 20 min): 16 godz. 18 min + 4 godz. 20 min = 20 godz. 38 min. Obliczenie zapisuje się w polu „Miejsce na obliczenie całkowitego czasu podróży”, a wynik w zdaniu pod nim.

Na nabrzeżu leży sprzęt, z którego trzeba wybrać to, czego brakuje w łodzi. Klucz wymienia wprost: wiosła, bosak i gaśnicę (sprawdzenie wyposażenia pokładowego), koło ratunkowe z linką i czerpak (włożone do łodzi) oraz cumy i odbijacze (sprawdzone).

Sprawdzenie to obejrzenie i dotknięcie każdej rzeczy, nie spojrzenie z daleka: wiosła w dulkach albo w łodzi, bosak na pokładzie, gaśnica zamocowana i z plombą. Koło ratunkowe musi mieć przywiązaną linkę - bez niej nie da się wybrać człowieka z wody. Czerpak służy do usuwania wody z dna łodzi. Cumy (dziobowa i rufowa) ogląda się pod kątem przetarć i pewnego zamocowania do łodzi, odbijacze wiesza się na burcie od strony nabrzeża. Dobrze jest mówić na głos, co się sprawdza - egzaminator widzi wtedy każdą czynność.

To praktyka zawodu - klucz ocenia wykonanie, nie sposób opisu.

Pas (kamizelkę) ratunkowy zakłada się na brzegu, przed wejściem do łodzi, zapina wszystkie klamry i dociąga taśmy tak, żeby nie zsunął się przez głowę. Do łodzi wchodzi się nisko, na środek, trzymając się nabrzeża albo burty, jedną nogą na dno łodzi, a nie na burtę - łódź się wtedy nie przechyla. Po wejściu zajmuje się miejsce przy silniku.

Silnik uruchamia się na biegu jałowym (luzie). Jeśli ma linkę wyłącznika awaryjnego, zapina się ją do kamizelki albo nadgarstka. Po uruchomieniu łódź nadal stoi na cumach - nie rusza się, dopóki nie padnie komenda rzucenia cum.

To praktyka zawodu - klucz ocenia wykonanie, nie sposób opisu.

Najpierw komenda „Cumy rzuć!” - głośno, a potem jej wykonanie: cumy zdejmuje się z polerów (najpierw tę, która mniej trzyma łódź przy danym wietrze), wybiera do łodzi i układa tak, żeby nie wpadły pod śrubę. Ręce trzyma się z dala od miejsca między burtą a nabrzeżem.

Od nabrzeża odchodzi się pod niewielkim kątem, na małych obrotach, patrząc, skąd wieje wiatr i w którą stronę płynie woda. Gdy wiatr albo prąd dociska łódź do nabrzeża, dziób odpycha się najpierw (ręką albo bosakiem) i wychodzi pod większym kątem, żeby rufa z silnikiem nie otarła się o nabrzeże. Następnie łódź wpływa na tor wyznaczony pławami i płynie między nimi, zgodnie z ich oznakowaniem.

To praktyka zawodu - klucz ocenia wykonanie, nie sposób opisu.

Cyrkulacja to zatoczenie łodzią koła. W rejonie żółtej pławy, na biegu naprzód i na małych obrotach, wychyla się ster tak, żeby łódź skręcała w lewo (przy sterowaniu rumplem silnika przyczepnego rumpel przesuwa się w prawo) i zatacza koło wokół rejonu pławy.

Koło kończy się tak, żeby łódź stała dziobem do nabieżnika - dwóch znaków ustawionych jeden za drugim na brzegu. Łódź jest na linii nabieżnika, gdy oba znaki widać jeden nad drugim. W tej pozycji trzeba ją utrzymać około minuty (liczy się na głos do sześćdziesięciu): krótkimi włączeniami biegu naprzód albo wstecz i ruchami steru koryguje się znoszenie przez wiatr i prąd, tak żeby znaki nie rozjechały się na boki.

To praktyka zawodu - klucz ocenia wykonanie, nie sposób opisu.

Po minucie łódź ponownie zatacza koło, tym razem w prawo, także na biegu naprzód (rumpel silnika przyczepnego przesuwa się w lewo). Koło kończy się kursem na tor wodny i łódź wpływa między pławy. Przez cały czas obserwuje się otoczenie: pławy, inne łodzie, uczestników zadania.

To praktyka zawodu - klucz ocenia wykonanie, nie sposób opisu.

Do nabrzeża podchodzi się z uwzględnieniem wiatru i prądu - najlepiej pod prąd albo pod wiatr, bo łatwiej wtedy wyhamować. Na kilka długości łodzi przed nabrzeżem zmniejsza się obroty, podchodzi pod niewielkim kątem, a ostatnie metry płynie się na luzie; łódź zatrzymuje się krótkim biegiem wstecz. Odbijacze są po stronie nabrzeża.

Pada komenda „Cumy podać!” i cumy zakłada się na polery (zwykle najpierw dziobowa). Gdy łódź jest zacumowana, silnik przełącza się na luz i wyłącza. Na koniec klar na pokładzie: cumy przy polerach uporządkowane, luźne końce zwinięte, sprzęt (wiosła, bosak, koło, czerpak) na swoich miejscach, nic nie leży luzem. Z łodzi wychodzi się tak samo jak się do niej wchodziło - nisko i z oparciem.

To praktyka zawodu - klucz ocenia wykonanie, nie sposób opisu.

Przez cały rejs egzaminator ocenia, czy łódź prowadzona jest zgodnie z przepisami żeglugowymi: bezpieczna prędkość, płynięcie torem wyznaczonym pławami, zachowanie odstępu od innych łodzi, obiektów i ludzi na wodzie. Każdą czynność zapowiada się komendą (np. „Cumy rzuć”, „Cumy podać”) i wykonuje ją dopiero po komendzie - tak pracuje załoga na statku. Paliwa i olejów nie wylewa się do wody, a sprzęt wraca na swoje miejsce.

To praktyka zawodu - klucz ocenia wykonanie, nie sposób opisu.