Rozwiązanie krok po kroku: Plan rejsu i manewry łodzią

Zanim cokolwiek się wpisze, warto prześledzić trasę na rysunku 1 (mapa jest wydrukowana w poziomie - tu obrócona do czytania). Statek rusza z nabrzeża przy dworcu PKP w Szczecinie (km 35,4 Odry Zachodniej) i płynie na południe, czyli w stronę malejącego kilometrażu Odry Zachodniej. Przy km 29,7 skręca w przekop Klucz - Ustowo, który łączy Odrę Zachodnią z Odrą Wschodnią. Odrą Wschodnią płynie w górę rzeki aż do Kostrzyna nad Odrą, gdzie wchodzi w Wartę, a w Santoku (km 68,2 Warty) skręca w Noteć i płynie nią w górę do Czarnkowa (km 132,0).

Tabela 1 ma dokładnie tyle wierszy, ile odcinków ma ta trasa: trzy na odcinku Szczecin - Kostrzyn i dwa na odcinku Kostrzyn - Czarnków. Kilometraż każdej drogi wodnej liczy się osobno, dlatego przy każdej zmianie rzeki zmienia się też „licznik” kilometrów.

Pierwszy odcinek to Odra Zachodnia od miejsca startu, km 35,4 (podany w treści zadania), do wejścia w przekop. Na rysunkach 4 i 5 przy rozwidleniu stoi oznaczenie 29,7 - to kilometr Odry Zachodniej, w którym zaczyna się przekop Klucz - Ustowo. Kilometraż wpisuje się w kolejności płynięcia: km 35,4 – km 29,7.

Przebyta droga to różnica kilometrów: 35,4 - 29,7 = 5,7 km. Gwiazdka przy nagłówku kolumny wymaga zapisu z jednym miejscem po przecinku.

Przekop ma własny kilometraż. Na rysunku 5 przy Odrze Zachodniej stoi 2,8, a przy Odrze Wschodniej 0,0 (obok km 730,8 Odry Wschodniej) - statek płynie więc od km 2,8 do km 0,0.

Przebyta droga: 2,8 - 0,0 = 2,8 km.

Przekop uchodzi do Odry Wschodniej w km 730,8 (rysunek 5). Dalej statek płynie Odrą Wschodnią pod prąd, w stronę malejącego kilometrażu, aż do ujścia Warty w Kostrzynie nad Odrą. Na rysunku 11 przy granicy RZGW Szczecin / RZGW Poznań stoi 617,6 (kilometr Odry) i 0,0 (początek kilometrażu Warty) - tu kończy się odcinek odrzański.

Przebyta droga: 730,8 - 617,6 = 113,2 km.

Kilometraż Warty zaczyna się w jej ujściu do Odry (km 0,0, rysunek 11) i rośnie w górę rzeki. Na rysunku 1, za Gorzowem Wielkopolskim, przy ujściu Noteci stoją dwie liczby: 68,2 (kilometr Warty) i 226,1 (kilometr Noteci). Odcinek warciański: km 0,00 – km 68,2.

Przebyta droga: 68,2 - 0,0 = 68,2 km.

Noteć ma kilometraż liczony od źródeł, więc w ujściu ma 226,1, a w górę rzeki kilometry maleją. Statek kończy rejs w Czarnkowie, w km 132,0 (treść zadania, także rysunek 1 - „Marina Czarnków 132”). Odcinek: km 226,1 – km 132,0.

Przebyta droga: 226,1 - 132,0 = 94,1 km.

Długość drogi wodnej to suma przebytych dróg ze wszystkich pięciu wierszy:

5,7 + 2,8 + 113,2 + 68,2 + 94,1 = 284,0 km.

Wynik wpisuje się w wierszu „Długość drogi wodnej [km]” Tabeli 1 i w części z obliczeniami na następnej stronie. Klucz przyjmuje także sumę wartości wpisanych wyżej - błąd w jednym odcinku nie przenosi się więc na ten punkt, jeśli suma jest policzona poprawnie.

Na trasie Odra - Warta nie ma śluz; wszystkie stopnie wodne leżą na Noteci między km 226,1 a 132,0. Na rysunku 1 każda śluza ma symbol (koło z kotwicą), nazwę, kilometr i trzy liczby: długość x szerokość x głębokość na progu w metrach.

Płynąc w górę Noteci, pierwsza jest śluza Krzyż w km 176,2, parametry 57,4 x 9,6 x 2,1. Śluzy wpisuje się w kolejności, w jakiej statek je mija.

Kolejne trzy śluzy z rysunku 1: Drawsko (km 171,0; 57,4 x 9,6 x 2,2), Wieleń (km 161,5; 57,4 x 9,6 x 2,5) i Wrzeszczyna (km 155,5; 57,4 x 9,6 x 2,0). Mapa jest drobna - warto czytać ją z lupą i sprawdzać, czy kilometr maleje z każdą kolejną śluzą.

Ostatnie trzy śluzy przed Czarnkowem: Rosko (km 148,8; 57,5 x 9,6 x 2,0 - jedyna z długością 57,5 m), Mikołajewo (km 143,1; 57,4 x 9,6 x 2,2) i Pianówka (km 136,2; 57,4 x 9,6 x 2,1). Kolejne śluzy na mapie (Lipica 128,3, Romanowo, Walkowice, Nowe) leżą już za Czarnkowem (km 132,0) - nie należą do trasy.

Na trasie jest więc 7 śluz.

Mosty są w wyciągu z informatora (rysunki 3-11) - przy każdym jest zdjęcie z opisem „km ... - most drogowy / kolejowy”. Na Odrze Zachodniej rysunek 4 pokazuje most drogowy w km 31,17. Most kolejowy w km 35,59 i Most Długi (rysunek 3) leżą na północ od miejsca startu (km 35,4), więc statek pod nimi nie przepływa.

Na Odrze Wschodniej informator pokazuje pięć mostów: drogowe w km 727,9 (rysunek 6), 718,18 (Gryfino, rysunek 7), 690,5 (Widuchowa - Schwedt, rysunek 8), 662,3 (Hohenwutzen, rysunek 9) i kolejowy w km 653,9 (Siekierki, rysunek 10). Kładka piesza na rysunku 5 stoi na Kanale Odyńca, poza trasą.

Czas rejsu to droga podzielona przez prędkość: t = 284,0 km : 6 km/h = 47,3333 h. Część ułamkową zamienia się na minuty: 0,3333 h x 60 = 20 min, czyli 47 godz. 20 min.

Na trasie jest 7 śluz, a jedno śluzowanie trwa 20 min (treść zadania): 7 x 20 min = 140 min = 2 godz. 20 min. Wynik wpisuje się w Tabeli 1 (wiersz „Całkowity czas śluzowania”) i w obliczeniach.

Całkowity czas podróży to czas płynięcia plus czas śluzowania: 47 godz. 20 min + 2 godz. 20 min = 49 godz. 40 min (ok. 2 doby). Klucz przyjmuje też sumę wartości wpisanych w dwóch poprzednich wierszach.

Pracę zaczyna się na nabrzeżu: najpierw sprawdza się, co już jest w łodzi, a potem dokłada brakujący sprzęt ze sprzętu ułożonego obok. Klucz wymienia wprost, co trzeba obejrzeć: wiosła, bosak, cumy, odbijacze, gaśnicę i kotwicę z linką. Każdą rzecz warto wziąć do ręki - gaśnica ma mieć plombę i ciśnienie w zielonym polu, kotwica linkę zamocowaną do łodzi, wiosła dulki.

Z nabrzeża do łodzi wkłada się koło ratunkowe z linką i czerpak albo wiadro (to dwa osobne kryteria). Cumy i odbijacze sprawdza się osobno: cumy całe, niesplątane i zamocowane do knag, odbijacze zawieszone na burcie od strony nabrzeża na wysokości, na której łódź mogłaby o nie uderzyć.

To praktyka zawodu - klucz ocenia wykonanie, nie sposób opisu.

Pas ratunkowy zakłada się jeszcze na nabrzeżu i zapina wszystkie klamry albo wiąże troki - luźny pas w wodzie zsuwa się przez głowę. Do łodzi wchodzi się bezpiecznie: przy burcie, nisko, stopą na środek dna (nie na burtę), trzymając się nabrzeża albo burty, bez skakania.

Przed uruchomieniem silnika sprawdza się, czy dźwignia biegu jest w położeniu neutralnym i czy przy śrubie nikogo i nic nie ma. Potem wydaje się komendę „cumy rzuć” i wykonuje ją: oddaje się cumy (najpierw tę od strony, z której łódź ma odejść), zbiera je do łodzi tak, żeby nie wpadły pod śrubę. Cum nie trzyma się owiniętych wokół dłoni, a rąk nie wkłada między burtę a nabrzeże.

Od nabrzeża odchodzi się pod kątem, biorąc pod uwagę wiatr i prąd: gdy wiatr albo prąd dociska łódź do nabrzeża, najpierw odpycha się dziób (albo odchodzi rufą), żeby nie trzeć burtą; gdy odpycha od nabrzeża - wystarczy oddać cumy i spokojnie odejść. Potem wpływa się na tor wyznaczony pławami. To praktyka zawodu - klucz ocenia wykonanie, nie sposób opisu.

Torem płynie się zgodnie z oznakowaniem: na planie toru wodnego (z zasad oceniania) tor wyznaczają pławy zielone i czerwone, a strzałki pokazują kierunek ruchu. Przy żółtej pławie wykonuje się cyrkulację dziobem przez prawą burtę, czyli zakręt w prawo, w którym dziób zatacza pełny łuk. Potem ustawia się łódź lewą burtą w stronę nabieżnika (dwa znaki na brzegu, ustawione jeden za drugim) - nabieżnik ma być na trawersie, czyli prostopadle do osi łodzi, po lewej.

Łódź zatrzymuje się, a sondą (ręczną - linką z ciężarkiem i podziałką, albo tyczką z podziałką) mierzy się głębokość: opuszcza się ją pionowo przy burcie, aż dotknie dna, i odczytuje wynik na powierzchni wody. Wynik podaje się egzaminatorowi - zależy od akwenu, więc tu go nie ma.

To praktyka zawodu - klucz ocenia wykonanie, nie sposób opisu.

Po pomiarze wykonuje się cyrkulację dziobem przez lewą burtę (zakręt w lewo) i wraca na tor, płynąc dalej zgodnie z oznakowaniem. Do nabrzeża podchodzi się wolno i pod kątem, znów z uwzględnieniem wiatru i prądu - najlepiej pod wiatr albo pod prąd, bo wtedy łatwiej wytracić prędkość. Odbijacze są już po stronie nabrzeża.

Przy nabrzeżu zakłada się cumy na polery (albo podaje cumy osobie na nabrzeżu) - dziobową i rufową, a dopiero gdy łódź stoi zacumowana, wyłącza się silnik. Cały powrót i cumowanie to też ocena „bezpiecznych manewrów portowych”: bez uderzenia w nabrzeże i bez wychylania się za burtę.

To praktyka zawodu - klucz ocenia wykonanie, nie sposób opisu.

Klar to doprowadzenie pokładu do porządku: cumy zwinięte i ułożone, sprzęt (wiosła, bosak, czerpak, koło ratunkowe) na swoich miejscach, nic nie leży luzem i nie zwisa za burtą. Wykonuje się go po zakończeniu rejsu - zgodnie z arkuszem także po oddaniu cum przy wypłynięciu, gdy cumy trafiają do łodzi.

Przez cały czas zadania obowiązują przepisy żeglugowe: płynięcie wyznaczonym torem, prędkość dostosowana do akwenu i do innych jednostek, ustępowanie drogi zgodnie z przepisami i znakami. Komendy pokładowe („cumy rzuć”, „cumy podać”) wydaje się głośno i wykonuje od razu po ich wydaniu.

To praktyka zawodu - klucz ocenia wykonanie, nie sposób opisu.